«Ειναι τροπος ζωης η παραδοση»

Ο Βαγγέλης Δημούδης, (στα δεξιά της φωτογραφίας, στο πλευρό του κ. Βασίλη Σερμπέζη), γνωστός ερευνητής και πιστός «υπηρέτης» της παράδοσης μιλά σήμερα στον «Κόσμο» για το παραδοσιακό τραγούδι, το χορό και τη μουσική. Σχολιάζει την σχέση των σύγχρονων Ελλήνων με την παράδοση, για τους κινδύνους της «λησμονιάς», αλλά και για τις παραδοσιακές «στιγμές» που καλά κρατούν, ακόμη και σήμερα. «Χάνεται η παράδοση γιατί σιγά – σιγά ερήμωσε η επαρχία», δηλώνει και εξηγεί: «Δεν μπορεί ο κόσμος να εκφραστεί, χρειάζεται μια κοινωνία όλες τις ηλικίες. Δεν μπορεί ένα χωριό μόνο με παππούδες και γιαγιάδες να κρατήσει την παράδοση. Πρέπει να υπάρχουν όλες οι ηλικίες, να γίνονται βαφτίσεις, γάμοι, σπίτια, αμπέλια ό,τι έχει σχέση με την παράδοση. Έτσι δημιουργήθηκε, με ανθρώπους που είχαν μεράκι, με μικρές προσθήκες. Εμείς, όπως την παραλάβαμε, προσπαθούμε να τη διατηρήσουμε και να βάλουμε ένα λιθαράκι για την συνέχεια».

Από πότε ασχολείστε με την παράδοση;

Από μικρός ασχολήθηκα με τα χορευτικά και τη μουσική της Θράκης. Κατέβηκα στην Αθήνα το 1972, στην Δώρα Στράτου και εκεί ασχολήθηκα πιο εντατικά με την παράδοση, με ό,τι έχει σχέση με τη μουσική, με το χορό, με το τραγούδι και ιδιαίτερα τον πλούτο της Θράκης.

Η παράδοση έχει ρόλο και λόγο σήμερα;

Σήμερα κι αν έχει λόγο να υπάρχει! Είναι μεγάλη η ανάγκη της. Είναι ο τρόπος ζωής των παππούδων μας. Είναι η μουσική και ο χορός των μικρών κοινωνιών χρόνια πριν. Ό,τι είχε σχέση με κοινωνικές εκδηλώσεις, με γάμους, βαφτίσεις κ.ά. Την έζησα εκείνη την εποχή με τις ιδιαιτερότητές της. Δεν υπήρχε ακόμη η τεχνολογία, οι σημερινές ταχύτητες. Έζησα ένα ξεχωριστό τρόπο ζωής, μου άρεσε, πήρα ακούσματα από την μητέρα μου, από γνωστούς και μη και τα κράτησα μέσα μου.

Απειλείται, κινδυνεύει από κάτι;

Δεν κινδυνεύει, έχει καταγραφεί. Απλά χάνεται, έχει αλλάξει ο τρόπος ζωής μας. Ευτυχώς που προλάβαμε με την τεχνολογία να την καταγράψουμε.

Γιατί χάνεται;

Γιατί σιγά – σιγά ερήμωσε η επαρχία. Δεν μπορεί ο κόσμος να εκφραστεί, χρειάζεται μια κοινωνία όλες τις ηλικίες. Δεν μπορεί ένα χωριό μόνο με παππούδες και γιαγιάδες να κρατήσει την παράδοση. Πρέπει να υπάρχουν όλες οι ηλικίες, να γίνονται βαφτίσεις, γάμοι, σπίτια, αμπέλια ό,τι έχει σχέση με την παράδοση. Έτσι δημιουργήθηκε με ανθρώπους που είχαν μεράκι, με μικρές προσθήκες. Εμείς, όπως την παραλάβαμε, προσπαθούμε να τη διατηρήσουμε και να βάλουμε ένα λιθαράκι για τη συνέχεια.

Η παράδοση έλκει τους νέους;

Η ελληνική μουσική, ο χορός, έχει τέτοια δύναμη που έλκει ακόμη τους νέους. Ίσως να έχει αλλάξει ο τρόπος. Τότε ήταν ένας τρόπος ζωής, τώρα έχουν δημιουργηθεί κι άλλες συνθήκες, οι οποίες δεν βοηθούν πολλούς να τους «ακουμπήσει» η παράδοση. Όσοι είναι «υποψιασμένοι», ασχολούνται. Υπάρχουν πολιτιστικοί σύλλογοι που συνέβαλαν στη διαιώνιση της παράδοσης.

Η αγάπη για την παράδοση απαντάται και σε άλλες χώρες;

Υπάρχει και σε άλλα κράτη η προσήλωση και η αγάπη στην παράδοση. Αργήσαμε να ασχοληθούμε μέσα στα σχολεία. Ευτυχώς που προλάβαμε, που την πήραμε και την καταγράψαμε. Η Ελλάδα έχει μεγάλο πλούτο, βοηθάει σ΄ αυτό η γεωγραφική της θέση, οι μικρές κοινωνίες, το γεγονός ότι είμαστε ένα όριο Ανατολής – Δύσης. Έχουμε πολλά ακούσματα, που τα παίρνουμε και τα διαμορφώνουμε, δημιουργούμε ένα μεγάλο πλούτο, βρίσκει κανείς πιο πολλά ακούσματα στην Ελλάδα. Κι άλλες βαλκανικές χώρες έχουν το δικό τους πλούτο.

Πιο κοντά στην παράδοση ποια πληθυσμιακή ομάδα βρίσκεται;

Νομίζω οι Πόντιοι γιατί έχουν τη διαφορετική γλώσσα, τα διαφορετικά τραγούδια, το παράπονο, την ξενιτιά την οποία ακόμη ζουν πολύ έντονα. Είναι ακόμη ζωντανή η μουσική τους, την έχουν κρατήσει. Ισχύει με τους Πόντιους, ό,τι ισχύει με τους απόδημους Έλληνες, όταν πάω στο εξωτερικό, τους βρίσκω πιο Έλληνες και προσπαθούν να αποδείξουν ότι έχουν κρατήσει την γλώσσα, τους χορούς, τα τραγούδια. Και οι Θρακιώτες έχουν διατηρήσει έντονα τα στοιχεία της παράδοσης γιατί άργησαν να ενταχθούν στον αστικό τρόπο ζωής.

Είστε εκτός από «οπαδός» της παράδοσης κι ένας σύγχρονος, μοντέρνος άνθρωπος;

Γιατί όχι; δεν μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά. Είναι η ζωή μας τέτοια. Κρατώ ό,τι καλό υπήρχε στο χορό, στο τραγούδι, στη μουσική και συνεχίζω. Υπάρχει έδαφος και για τους νεότερους να ασχοληθούν. Είναι τρόπος ζωής η παράδοση. Καλώ είναι το κινητό και το lap top, αλλά δεν μπορούμε να απορρίψουμε ό,τι έχει προηγηθεί πριν από το lap top, έτσι είναι η ζωή.

Σας ανησυχεί κάτι;

Η ταχύτητα με ανησυχεί. Όχι το καινούργιο, αλλά η ταχύτητα. Θέλω να «χωνεύει» η κοινωνία κάποια πράγματα και να προχωράει σιγά- σιγά. Οι μεγάλες ταχύτητες και οι μεγάλες διαφορές από τη μια γενιά στην άλλη δημιουργούν προβλήματα. Αυτό μ΄ ανησυχεί, αλλά δεν σημαίνει ότι είναι κάτι που δεν ξεπερνιέται, που δεν αντιμετωπίζεται.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.