Αιματοβαμμενα ρασα του 1821

Η ζωή της Εκκλησίας μας δεν είναι απλή διδασκαλία ηθική ή θρησκευτική. Η ζωής της είναι αγώνας και πάλη προς «τας αρχάς και τας εξουσίας του σκότους», προς εκείνους που μισούν το φως και αρνούνται την αλήθεια, προς εκείνους που φονεύουν το πνεύμα, την ελευθερία, το Θεό και τον άνθρωπο.

Η ιστορία της Εκκλησίας είναι στεφανωμένη από νέφη Μαρτύρων, Ομολογητών, Οσίων, Ηρώων της Πίστεως, μεγάλων ανδρών, που έδωσαν το αίμα τους, για να διαβεβαιώσουν την αλήθεια, να κατακτήσουν τη νίκη, να εκφέρουν το θρίαμβο των ιερών της ιδανικών. Όποιος θυσιάζεται υπέρ των άλλων, όποιος θυσιάζεται υπέρ του κόσμου νικά και οδηγείται στην άφθαρτη δόξα, ακτινοβολεί ένα φως δυνάμεως και λυτρώσεως, και γίνεται ένα μέγιστο παράδειγμα της αθανάτου ψυχής του ανθρώπου. Επάνω σε αυτές τις ανεξίτηλες αρχές εβάδισε η Εκκλησία μας και οι Λειτουργοί της πάντοτε, ιδιαίτερα όταν η πατρίδα μας ευρέθη κάτω από την απαίσια και στυγνήν δουλεία των τετρακοσίων χρόνων, τότε, που τα πάντα ήσαν σκοτεινά «γιατί τα ‘σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά». Τότε που το Γένος των Ελλήνων ζούσε βυθισμένο στην Τουρκική σκλαβιά η Εκκλησία ανέλαβε και διετήρησε στα ιερά σπλάχνα της σαν τον πλέον πολύτιμων θησαυρό της, όχι μονάχα την φωτιά της πίστεως, αλλά και το φως του πολιτισμού των Ελλήνων. Η γλώσσα, οι παραδόσεις, η ιστορική συνείδηση, τα ήθη και τα έθιμα του Γένους, διαφυλάχθηκαν ζωντανά και ακέραια μέσα σε αυτήν την αγία Κιβωτό με αγώνες αιματηρούς και ολοκαυτώματα των Κληρικών της όλων των βαθμών.

Οι Έλληνες ήταν πολύ κοντά στην εκκλησία και θεωρούσαν την θρησκεία όχι μόνο ως κύριο συστατικό της πνευματικής τους ζωής, αλλά και ως βασικό και καθοριστικό στοιχεία της διαφοράς τους από τους Τούρκους κατακτητές. Έτσι η χριστιανική πίστη συνδυάστηκε με το εθνικό συναίσθημα και διατηρήθηκαν και τα δύο μαζί στα δύσκολα χρόνια της δουλείας. Η Εκκλησία, γενικά συνέλαβε τα μέγιστα στην προετοιμασία για την Επανάσταση. Η συμμετοχή των κληρικών δεν περιορίστηκε μόνο στην πνευματική ηγεσία και στην ενθάρρυνση του αγώνα, αλλά πολλοί από αυτούς πολέμησαν και με όπλα, γιατί υπήρχε ομοψυχία, όταν ήρθε η ώρα της μάχης.

Αρκεί να υπενθυμίσω, ότι ένδεκα επαναστάσεις αναφέρει η ιστορία ότι εκδηλώθηκαν, προ της επαναστάσεως του 1821 και είναι αρκετό να αναφέρουμε λίγα μόνο ονόματα εθνομαρτύρων Κληρικών, που ηγήθηκαν των εξεγέρσεων αυτών και επλήρωσαν αυτό με το αίμα τους.

•Ο Επίσκοπος Φαναρίου και Νεοχωρίου Σεραφείμ- ο άγιος Σεραφείμ- σουβλίζεται το 1601 κατά την εξέγερση του Λαρίσης Διονυσίου, που τον έγδαραν οι Τούρκοι ζωντανό.

•Ο πατήρ Κοσμάς ο Αιτωλός βασανίζεται και μαρτυρεί το 1779, και το 1803 ανατινάσσεται στο Κούγκι, μαζί με τους συντρόφους του, ο Ιερομόναχος Σαμουήλ.

Με το αίμα τους λοιπόν εφύλαξαν την μάνδρα, από τους εχθρούς, και έτσι το κήρυγμα του Ρήγα αργότερα, και οι υποθήκες του Κοραή, ύστερα, βρίσκουν το έθνος προπαρασκευασμένο από την Εκκλησία και την άγρυπνη καθοδήγηση του Κλήρου. Έτσι προς της Μεγάλης Επαναστάσεως του 21, είχε συντελεσθεί από την εκκλησία η πνευματική αναγέννηση και αφύπνιση του υπόδουλου Ελληνισμού. Έργο, πράγματι, των φωτισμένων Κληρικών, των φλογερών Λογίων, των κρυφών Σχολείων, των Ηρώων και των Μαρτύρων. Χωρίς αυτής της πνευματικής ανατάσεως θα ήταν αδύνατη η εξέγερση και η ανάληψη του τρισμεγίστου και τιτανείου αγώνος του 1821.

Είχε λοιπόν ωριμάσει η ψυχή του Γένους και ο πόθος της λευτεριάς, είχε ζωντανέψει στις καρδιές των Ραγιάδων, όταν το έθνος πήρε την πιο μεγαλειώδη και ιστορική του απόφαση, το Μάρτιο του 1821. Και η εκκλησία του, η τροφός και η φρουρός του, και πάλι επικεφαλής της ολοκληρωτικής προσπάθειάς του. Μιας προσπάθειας που κύριο χαρακτηριστικό της είχε την αυταπάρνηση, που έφθανε ως τη θυσία, την κάθε λογής θυσία και την υπέρτατη θυσία της Ζωής…

Το Πάσχα του 1821, συνέλαβαν τον μαρτυρικό Πατριάρχη, τον βασάνισαν βασανιστήρια φρικτά και απαίσια και τον απαγχόνισαν στη μεσαία Πύλη του Πατριαρχείου, που μέχρι σήμερα παραμένει κλειστή. Στο ποίημά του «Στον ανδριάντα του Γρηγορίου του Ε΄» ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης μας δίνει ένα ασυγκράτητα πατριωτικό ξέσπασμα.

«Το λείψανό σου το φτωχό, το ποδοπατημένο, τ’ ανάστησε η αγάπη μας. Κι εδώ μαρμαρωμένο θα στέκει ολόρθο, ακλόνητο. Κι αιώνια θα ζήσει».

Εξέχουσα μορφή του αγώνος λοιπόν ο Πατριάρχης. Θέλετε και άλλες κληρικές μορφές που επλήρωσαν με την θυσία τους την ελευθερία;

Την ίδια ημέρα, της απαγχονίσεως του Πατριάρχη, εκκρεμάσθηκαν και τρεις άλλοι Ιεράρχες. Ο Εφέσου Διονύσιος, ο Αγχιάλου Ευγένιος και ο Νικομηδείας Αθανάσιος. Αυτές είναι ηγετικές μορφές και φυσιογνωμίες, αγαπητέ μου αναγνώστα. Είναι οι πνευματικοί οδηγοί ενός σκλαβωμένου λαού, που πρώτοι δίνουν το παράδειγμα της θυσίας, που πρώτοι προσφέρουν το αίμα τους στο βωμό της ελευθερίας.

Ας δούμε, τώρα μια άλλη γενναία εκκλησιαστική μορφή. Μια μορφή άγια, που το μαρτύριό της προξενεί φρίκη και αγωνία. Είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κύριλλος ο ΣΤ΄, ο οποίος απαγχονίζεται μπροστά στην πόρτα της Μητροπόλεώς του. Δυστυχώς δεν μπορούμε εδώ να περιγράψουμε τα μαρτύρια των μεγάλων αυτών αγίων Ηρώων και μαρτύρων της πατρίδας μας έτσι όπως τα περιγράφουν οι μεγάλοι ιστορικοί. Είναι κανείς να θαυμάζει την αυταπάρνηση, την τόλμη, το θάρρος, την ανδρεία, την λεβεντιά, την ομοψυχία, την πίστη στο Χριστό και στην πατρίδα αυτών των Μεγάλων Αγίων Ηρώων.

Και η προσφορά του Κλήρου συνεχίζεται…

Στο Μεσολόγγι συναντάμε μια άλλη ενθουσιώδη μορφή. Είναι ο Ρωγών Ιωσήφ. Απαγχονίστηκε στα ερείπια του ανεμόμυλου στο Μεσολόγγι.

Στις 23 Απριλίου του 1821 θανατώνεται ο Αθανάσιος Διάκος, με τον φρικτότερο βασανιστικό τρόπο.

Στο Ναυαρίνο βασανίζεται φρικιαστικά ο Μεθώνης Γρηγόριος (Παπαθεοδώρου) και θανατώνεται στο φρούριο της Κορώνης.

Στο Μανιάκι πέφτει ο Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Δικαίος ή Παπαφλέσσας. Ο θάνατός του έφερε την ανάσταση του Γένους. Η λαϊκή μούσα ετραγούδησε τη λεβεντιά και το χαμό του Παπαφλέσσα.

Θέλετε να ρίξουμε μια σύντομη ματιά στην Κρήτη και στην αδούλωτη Κύπρο; Θα συναντήσουμε μορφές δαφνοστεφανωμένες. Ο Επίσκοπος Χανίων Μελχισεδέκ, την εορτή της Αναλήψεως του Κυρίου του 1821, απαγχονίζεται στην πλατεία της πόλεως.

Στις 24 Ιουνίου του ιδίου έτους συνέλαβαν τους Μητροπολίτες Ηρακλείου Γεράσιμο, Κνωσού Νεόφυτο, Ρεθύμνης Γεράσιμο, Χερσονήσου Ιωακείμ, Σητείας Ζαχαρία και Διουπόλεως Καλλίνικο τους οποίους δια ξίφου ετελείωσαν. Σ

Στην Κύπρο, την 9ην Ιουλίου του 1821 απαγχονίζεται στη Λευκωσία ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός και αποκεφαλίζονται την ίδια ημέρα οι Μητροπολίτες Πάφου Χρύσανθος, Κυτίου Μελέτιος, Κυρηνείας Λαυρέντιος και πάνω από εβδομήντα άλλοι Κληρικοί και Λαϊκοί.

Σας ανέφερα μόνο λίγα ονόματα εθνομαρτύρων Κληρικών από τα τόσα που αναγράφονται στις στήλες της ιστορίας και που έδωσαν τη ζωή τους στα δύσκολα χρόνια του 21 για την ελευθερία του Έθνους μας.

Να γιατί σήμερα τους τιμάμε και μαζί τους όλους τους Ήρωες άνδρες και γυναίκες του 1821. Γιατί το μαρτύριο και ο θάνατός τους έφεραν την Ανάσταση του σκλαβωμένου Γένους μας. Γιατί οι μορφές τους μας εμπνέουν και μας φωτίζουν… και οι μεγαλειώδεις σκηνές των βασάνων και των μαρτυρίων τους μας υποχρεώνουν και μας οδηγούν, και θα μας οδηγούν, προς το καθήκον – όσο ζούμε και αναπνέουμε ελεύθερο ελληνικό αέρα. Υποκλινόμαστε σήμερα όλοι μας μπροστά στη θυσία όλων εκείνων που αγωνίσθηκαν για την ελευθερία μας, την πίστη και τα ιδανικά της φυλής μας.

Τελειώνοντας θα ήθελα να τονίσω, ότι όλοι μας έχουμε υποχρέωση και καθήκον απέναντι στις νεώτερες γενιές, να προσπαθήσουμε με όλες μας τις δυνάμεις και ο καθένας από το δικό του μετερίζει, να διαφυλάξουμε και να διατηρήσουμε μέσα στη λαίλαπα της παγκοσμιοποιήσεως την εθνική μας ταυτότητα και την πολιτιστική μας κληρονομιά, ως ελάχιστο φόρο τιμής και ευγνωμοσύνης προς εκείνους, που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για τα ιδανικά και τα ιδεώδη της πατρίδας μας.

Του Αρχιμανδρίτη Κωνστάντιου Παναγιωτακόπουλου, Πρωτοσύγκελου Ιεράς Μητροπόλεως Μαρωνείας και Κομοτηνής

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.