Συναντηση με θεμα τη διασυνοριακη συνεργασια για την Οροσειρα της Ροδοπης

Διεθνής συνάντηση για τη διασυνοριακή Προστατευόμενη περιοχή της Οροσειράς της Ροδόπης διοργάνωσε στο Παρανέστι η Περιβαλλοντική Οργάνωση «Καλλιστώ» με τη συμμετοχή περιβαλλοντικών οργανώσεων, ειδικών επιστημόνων, εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, δημόσιων υπηρεσιών, φορέων διαχείρισης από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία, οι οποίοι εμπλέκονται στις προσπάθειες για την προστασία και την ορθή διαχείριση του φυσικού πλούτου της περιοχής.

Τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τη συγκεκριμένη συνάντηση αφορούν στη συνεργασία μεταξύ των περιβαλλοντικών οργανώσεων και φορέων των δύο χωρών για τη δημιουργία ενός Διασυνοριακού Πάρκου στην Οροσειρά της Ροδόπης, για τη διευκόλυνση δημιουργίας του οποίου είναι απαραίτητος ο χαρακτηρισμός της ελληνικής περιοχής της Οροσειράς της Ροδόπης ως Εθνικό Πάρκο.

Ο ΠτΘ συζητά σήμερα με τον πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της περιβαλλοντικής Οργάνωσης «Καλλιστώ» κ. Σπύρο Ψαρούδα.

Ποια είναι η περιβαλλοντική Οργάνωση «Καλλιστώ»

«Η περιβαλλοντική οργάνωση «Καλλιστώ» δημιουργήθηκε το 2004. Δεν έχει πολλά χρόνια ζωής, αλλά δεν είναι και λίγα, αν σκεφτείτε ότι έχουμε πετύχει αρκετά σε αυτά. Οι άνθρωποι που τη δημιούργησαν έχουν τουλάχιστον μια δεκαετή εμπειρία πάνω σε ζητήματα που αφορούν κυρίως ορεινά οικοσυστήματα, προστατευόμενες περιοχές στην Ελλάδα και μεγάλα σαρκοφάγα, εννοώ αρκούδα και λύκο, τα οποία πολλές φορές χρησιμοποιούνται ως βιολογικοί δείκτες θα έλεγα της υγείας των οικοσυστημάτων. Μια από τις περιοχές που δραστηριοποιούμαστε είναι η Οροσειρά της Ροδόπης. Εκπροσωπούμε τις περιβαλλοντικές οργανώσεις στον φορέα διαχείρισης της Οροσειράς της Ροδόπης και έχουμε μία δραστηριότητα, η οποία προσδιορίζεται και από προγράμματα που υλοποιούμε στη συγκεκριμένη περιοχή. Για παράδειγμα ένα πρόγραμμα INTERREG, κάποια προγράμματα που αφορούν στην υλοποίηση κάποιων δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, και προγράμματα που υλοποιούμε σε συνεργασία με βουλγαρικές οργανώσεις και με βουλγαρικές αρχές».

«Θέση μας από την ίδρυση της Οργάνωσής μας είναι ότι η Οροσειρά της Ροδόπης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα στην Ευρώπη και όχι μόνο για την Ελλάδα. Έχει διεθνή αξία και σημασία η περιοχή και για αυτό το λόγο είναι καιρός, -από τη στιγμή που η ΕΕ διευρύνθηκε και με τη Βουλγαρία και έγινε ευκολότερη η επικοινωνία,- προτάσεις, οι οποίες είχαν κατατεθεί πολλές φορές στο παρελθόν τόσο από τοπικές οργανώσεις όσο και από εθνικής εμβέλειας οργανώσεις σαν τη δική μας αλλά και από διεθνείς οργανισμούς, και οι οποίες αφορούσαν στη δημιουργία ενός διασυνοριακού πάρκου στην περιοχή να υλοποιηθούν. Είναι κάτι που θα ωφελήσει πολύ στην ανάδειξη της περιοχής και της σημασίας της, αλλά φυσικά και της προστασίας των φυσικών στοιχείων, τα οποία κάνουν αυτή την περιοχή ιδιαίτερα σημαντική σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, επιμένω και επαναλαμβάνω, και όχι μόνο στην Ελλάδα».

Τα στοιχεία της σημαντικότητας της περιοχής

«Κατ’ αρχήν ένα στοιχείο έχει να κάνει με την ιδιαιτερότητα που έχει η οροσειρά της Ροδόπης, αφορά στο γεγονός ότι αυτή περιοχή στην εποχή των Παγετώνων και ειδικότερα την τελευταία παγετωνική περίοδο δεν είχε παγώσει, ενώ σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη είχαμε την κάλυψη των ορεινών περιοχών από παγετώνες. Η Οροσειρά της Ροδόπης λόγω κλίματος έχει κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία συναντώνται όχι μόνο στην Μεσόγειο, αλλά και στην ηπειρωτική Ευρώπη, ειδικά δε βρίσκεται, αν θέλετε, στο σύνορο δύο γεωγραφικών ενοτήτων, όπως το λέμε εμείς, του μεσογειακού και ηπειρωτικού, αποτέλεσε εξαίρεση σε ολόκληρη την Ευρώπη και φιλοξενεί μία βιοποικιλότητα, η οποία είναι μοναδική σε ολόκληρη την ήπειρο. Έτσι έχουμε ενδημικά φυτά, δασικά είδη που δεν συναντώνται πουθενά αλλού στην Ελλάδα, – χαρακτηριστική περίπτωση η σημύδα, η οποία, ενώ είναι ένα είδος βασικό το οποίο συναντάται κανονικά στη Ρωσία και στην υπόλοιπη Βόρεια Ευρώπη η νοτιότερη εξάπλωσή της στην Ευρώπη είναι στην Οροσειρά της Ροδόπης, – επίσης, έχει τον τελευταίο φυσικό πληθυσμό ελαφιών, έχει ένα μικρό αριθμό αρκούδας που τον μοιραζόμαστε με την Βουλγαρία, υπάρχει ο αγριόκουρκος, που είναι επίσης ένα είδος της ορνιθοπανίδας εξαιρετικά σημαντικό και προστατευόμενο κατά προτεραιότητα αυστηρά από τις Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα μπορούσα να απαριθμήσω πολλά ακόμη χαρακτηριστικά στοιχεία, όπως και το ποτάμι, το Νέστο, ο οποίος εξέρχεται στη χώρα μας στα όρια της Οροσειράς της Ροδόπης. Όλα αυτά κάνουν αυτή την περιοχή εξαιρετικά σημαντική και επειδή φιλοξενεί και αρκούδα, είδος αυστηρά προστατευόμενο από την Ευρωπαϊκή νομοθεσία, αποτελεί μία από τις είκοσι πέντε περιοχές της Ελλάδας που έχουν φορέα διαχείρισης. Στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, οι άλλες τρεις περιοχές που έχουν φορέα διαχείρισης είναι το δάσος της Δαδιάς, το Δέλτα του Έβρου και το Δέλτα του Νέστου με τις λιμνοθάλασσες της περιοχής. Τέταρτη, λοιπόν, περιοχή στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη εξαιρετικής σημασίας είναι η Οροσειρά της Ροδόπης για την οποία έχουν γίνει μελέτες με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ήταν υποχρέωση, και παραμένει να είναι, της πολιτείας να διαχειρισθεί την περιοχή και να εφαρμόσει όλες εκείνες τις απαραίτητες δραστηριότητες και δράσεις, έτσι ώστε να διαφυλάξει τη βιοποικιλότητα της περιοχής, επειδή αποτελεί μια κληρονομιά φυσική, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη. Γι’ αυτό το λόγο θέση μας είναι ότι πρέπει να αποτελέσει αυτή η περιοχή Εθνικό Πάρκο. Με βάση τους ορισμούς που δίνονται στην ελληνική και διεθνή νομοθεσία για τα Εθνικά Πάρκα, αν έπρεπε να διαλέξουμε μόνο μία περιοχή στην Ελλάδα για να χαρακτηρισθεί ως Εθνικό Πάρκο, αυτή θα ήταν η Οροσειρά της Ροδόπης, γιατί έχει εκτεταμένα οικοσυστήματα, τα οποία έχουν μικρή επιβάρυνση από ανθρώπινες δραστηριότητες είναι μια περιοχή εκτεταμένη και όλα αυτά της προσδίδουν τα χαρακτηριστικά που πρέπει για τον χαρακτηρισμό της ως Εθνικό Πάρκο».

Η περιοχή δεν είναι ευρέως γνωστή

«Τα χαρακτηριστικά της περιοχής δεν είναι ευρέως γνωστά. Στο ευρύ κοινό τόσο της Ελλάδας, όσο και του εξωτερικού, δεν είναι γνωστή ως προορισμός για οικοτουρισμό, για ανθρώπους που είναι φυσιολάτρες. Την περιοχή την γνωρίζουν οι κυνηγοί απ’ όλη την Ελλάδα πολύ καλά, γιατί πολλοί από αυτούς κυνηγούν αγριογούρουνο, γιατί η περιοχή είναι μια από τις καλύτερες περιοχές για αυτό το είδος κυνηγιού, έρχονται ακόμη και από την Κρήτη για να κυνηγήσουν, αλλά δεν έχει αναδειχθεί για κοινό, το οποίο μπορεί να ενδιαφέρεται για άλλους λόγους. Από αυτή την πλευρά αυτό μας δίνει ακόμη ένα επιχείρημα για το πόσο σημαντική είναι η περιοχή και για τα πόσα πρέπει να γίνουν».

Το συντομότερο να χαρακτηρισθεί η περιοχή ως Εθνικό Πάρκο

«Θέση μας είναι να γίνει περισσότερο γνωστή η περιοχή, αλλά και, παράλληλα, να προστατευθεί, – γιατί πολλές φορές το ένα δεν συμβαδίζει με το άλλο, γίνεται γνωστή μία περιοχή και αυτό σημαίνει παράλληλα και την καταστροφή της. Άρα το καλύτερο για να εξασφαλισθεί και η ανάδειξη και η προστασία της περιοχής είναι αυτό να γίνει με ένα συγκεκριμένο και μεθοδικό τρόπο, με παράλληλη όμως παρακολούθηση των πιέσεων που μπορεί να προκύψουν και με σχέδια διαχείρισης των επισκεπτών και με σχέδια διαχείρισης της περιοχής, γεγονός που σημαίνει ότι η διαχείριση της περιοχής θα βρίσκεται στα χέρια του κατάλληλου φορέα, όπως ο Φορέας Διαχείρισης Προστατευόμενης Περιοχής Οροσειράς Ροδόπης ή ενός Εθνικού Πάρκου. Και μάλιστα αν μπορέσουμε αυτή τη διαδικασία να την κάνουμε σε συνεργασία με τους Βούλγαρους, γιατί, όπως καταλαβαίνετε, στις περιπτώσεις διασυνοριακών περιοχών δεν φθάνει να υπάρχει προστασία από τη μία πλευρά των συνόρων αλλά και από την άλλη να γίνεται κάτι ανάλογο. Το Εθνικό Πάρκο της περιοχής, που πρέπει να ανακηρυχθεί το συντομότερο δυνατό αργά ή γρήγορα, γρήγορα θα λέγαμε εμείς, πρέπει να ονομασθεί επίσης διασυνοριακό πάρκο και θα αποτελεί το δεύτερο βαλκανικό πάρκο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, το πρώτο είναι η Πρέσπα. Πιστεύουμε ότι πολύ γρήγορα μπορεί να προχωρήσει το διασυνοριακό πάρκο της Οροσειράς της Ροδόπης, διότι υπάρχει ενδιαφέρον και από τη βουλγαρική πλευρά».

Συνεργασία με Βουλγαρία

«Με τη Βουλγαρία έχουμε στενή συνεργασία και όχι μόνο με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, που, όπως καταλαβαίνετε, είναι το προνομιακό πεδίο για εμάς, έχουμε αδελφές οργανώσεις με τις οποίες συνεργαζόμαστε πολλά χρόνια από το 1994, γιατί το 2004 μπορεί να δημιουργήθηκε η Καλλιστώ, αλλά πολλοί από εμάς εργαζόμασταν παλιά στον «Αρκτούρο» και είχαμε την ευθύνη των προγραμμάτων της Οργάνωσης στην περιοχή. Σήμερα η «Καλλιστώ» συνεχίζει τη δραστηριότητα του «Αρκτούρου», ο οποίος έχει αποσυρθεί από την περιοχή, οπότε έχουμε κτίσει επαφές εδώ και πολλά χρόνια με τη γειτονική χώρα. Θα έλεγα ότι οι επαφές δεν αναφέρονται μόνο σε περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες είναι ομοειδείς με τη δική μας οργάνωση, αλλά επίσης σε συνεργασία με φορείς, όπως με δήμους και κοινότητες, όπως του Σμόλιαν, του Σμίλιαν αλλά και επίσης με τις κρατικές αρχές της Βουλγαρίας. Για παράδειγμα, το Νοέμβριο ήμασταν καλεσμένοι στη Σόφια σε μια μεγάλη συνάντηση στην οποία συζητήθηκε το θέμα της Οροσειράς της Ροδόπης και όχι μόνο. Ουσιαστικά γενικότερα συζητήσαμε για δράσεις λειτουργίας οικολογικών περιοχών στη διασυνοριακή περιοχή Ελλάδας Βουλγαρίας δηλαδή στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης».

Μερικώς ενημερωμένοι οι κάτοικοι για τον πλούτο της περιοχής

«Οι κάτοικοι είναι μερικώς ενημερωμένοι για τον πλούτο της περιοχής. Οι ίδιοι οι κάτοικοι που ζουν στην περιοχή βεβαίως γνωρίζουν ορισμένα πράγματα. Αυτό που δεν γνωρίζουν πολλές φορές είναι οι όροι προστασίας και κάποιες λεπτομέρειες. γνωρίζουν κάποιες δραστηριότητες που πρέπει να γίνουν. Οι κάτοικοι γνωρίζουν ότι η περιοχή έχει ζαρκάδι ή αρκούδα, γνωρίζουν ότι έχει χόρτα, γιατί είναι στοιχεία του περιβάλλοντος με τα οποία έχει μεγαλώσει. Στόχος δικός μας που ζούμε στις πόλεις δεν είναι να τους διαφωτίσουμε για το τι φυσική κληρονομιά έχει ο τόπος στον οποίο ζουν. Ο τομέας όμως στον οποία χρειάζονται οι κάτοικοι ενημέρωση αφορά στο τι πρέπει να γίνει. Εκεί χρειάζεται να μιλήσουν και οι επιστήμονες περισσότερο, αλλά και αυτοί που έχουν την ευθύνη διαχείρισης της συγκεκριμένης περιοχής. Ουσιαστικά δηλαδή ο Φορέας Διαχείρισης της Οροσειράς της Ροδόπης που δημιουργήθηκε σχετικά πρόσφατα και πολλοί ίσως να μην ξέρουν καν την ύπαρξή του, ο οποίος έχει αναλάβει τον συντονισμό όλων των δραστηριοτήτων στην περιοχή. Υπάρχουν ακόμη πράγματα που μένουν να γίνουν γνωστά για να ευαισθητοποιεί ο κόσμος και να ενημερωθεί γύρω από αυτά».

Απαραίτητη η λειτουργία φορέων διαχείρισης

«Τα προβλήματα που έχουν στη λειτουργία τους οι φορείς διαχείρισης είναι πάρα πολλά, δυστυχώς. Θα έλεγα ότι οι φορείς διαχείρισης είναι μια διαδικασία πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα στις προστατευόμενες περιοχές. Μέχρι ένα σημείο είναι λογικό και δεν μπορούν να προχωρήσουν ορισμένα θέματα σωστά. Από την άλλη όμως, – αν και θα έλεγα ότι από πλευράς μου θα ήταν κατάχρηση του χρόνου αυτή τη στιγμή να επιχειρηματολογήσω υπέρ της ύπαρξης τέτοιων φορέων διαχείρισης, – η ουσία είναι ότι επειδή άλλα σχεδιάζει μία υπηρεσία και άλλα η άλλη για μια περιοχή, πρέπει να υπάρχει ένας φορέας, ο οποίος να λαμβάνει και τον συντονισμό αλλά και την εφαρμογή ορισμένων πραγμάτων που δεν μπορούν να αναλάβουν μεμονωμένες υπηρεσίες ή μεμονωμένοι φορείς».

Η πολιτεία να λάβει άμεσα μέτρα

«Για να χαρακτηριστεί μία περιοχή Εθνικό Πάρκο δεν χρειάζεται πολύς χρόνος. Χρειάστηκαν λίγοι μήνες σε δύο περιπτώσεις για να δημιουργηθούν εθνικά πάρκα στην Ελλάδα. Το ένα αφορά στο Εθνικό Πάρκο της Ζακύνθου, όπου γνωρίζετε τις καταγγελίες που έγιναν στο παρελθόν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά της Ελλάδας για τη μη λήψη μέτρων προστασίας των εκεί βιοτόπων, όπως επίσης και τις απειλές της Ευρώπης για κυρώσεις. Το άλλο παράδειγμα που θα σας αναφέρω αφορά στο Σχοινιά, όταν η Ελλάδα έπρεπε να αποδείξει στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και στην Ολυμπιακή Επιτροπή ότι φροντίζει για το περιβάλλον τα γραφειοκρατία τα εμπόδια ξεπεράστηκαν αμέσως. Όταν έφτιαξε λοιπόν το Ολυμπιακό κολυμβητήριο στο Σχοινιά παράλληλα έφτιαξε και Εθνικό Πάρκο ξεπερνώντας τα προβλήματα μέσα σε λίγους μήνες. Αυτό αποδεικνύει ότι όταν θέλει κάποιος μπορεί να προχωρήσει πολύ γρήγορα στην πραγματοποίηση του χαρακτηρισμού μιας περιοχής ως εθνικό πάρκο. Όταν δεν θέλει, σαράντα χρόνια, όπως λέει ο λαός μας, κοσκινίζει. Για να το πούμε έξω από τα δόντια, δυστυχώς, αυτό που έκανε τις ελληνικές αρχές και στις δύο περιπτώσεις να χαρακτηρίσουν την περιοχή εθνικό πάρκο και να βιαστούν ήταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στην περίπτωση της Ζακύνθου έπρεπε να απειλήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι αν δεν προχωρήσει η Ελλάδα στη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την προστασία της περιοχής, τότε θα πάγωναν όλες οι χρηματοδοτήσεις στο νησί και κατ’ επέκταση σε όλη την Περιφέρεια των Ιονίων Νήσων από πλευράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλους τους τομείς και όχι μόνο στον τομέα Περιβάλλοντος. Έχει τη δύναμη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να σταματήσουν όλα τα προγράμματα εάν δεν ληφθούν υπ’ όψιν οι ανάγκες προστασίας πολύ συγκεκριμένων οικοσυστημάτων που έχουν ευρωπαϊκή σημασία. Το ίδιο θα συμβεί και στην περίπτωση της Οροσειράς της Ροδόπης. Αν η πολιτεία δεν πάρει τα μέτρα της γρήγορα, άμεσα, τότε θα βρεθούμε να υπογράφονται αποφάσεις μέσα σε μία νύχτα χωρίς κατάλληλη συζήτηση και χωρίς όρους μόνο και μόνο για να μην υποστούμε αυτού του είδους την ποινή που είναι σοβαρή, γιατί αν σταματήσουν στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης να διοχετεύονται χρήματα φανταστείτε τη ζημιά που θα προκληθεί στην οικονομία και στους ρυθμούς ανάπτυξης της περιοχής».

Υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας η προστασία των περιοχών

«Εμείς υποστηρίζουμε ότι δεν πρέπει υπό την απειλή βίας να λαμβάνονται οι αποφάσεις αλλά στην πραγματικότητα αυτό συμβαίνει. Αυτό που δεν έχει γίνει κατανοητό είναι ότι δεν φθάνει να αναγνωρίζουμε ότι πρέπει να προστατευθούν. Είναι υποχρέωση της Ελληνικής Κυβέρνησης και της πολιτείας βάσει της οδηγίας 9243, ή όπως λέγεται του Natura 2000, την οποία η Ελλάδα δεν μπορεί να αποφύγει να υλοποιεί. Είναι μέρος της εθνικής νομοθεσίας. Παρανομεί σε αυτή την περιοχή. Είναι προϋπόθεση δε με βάση τις αρχές τις Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διοχέτευση ευρωπαϊκών χρημάτων στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Ανάμεσα στα άλλα δηλαδή είναι η προϋπόθεση για να προχωρήσουμε παραπέρα. Δεν μπορεί να γίνονται δρόμοι στην περιοχή χωρίς να γίνονται τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι λόγος παγώματος των χρηματοδοτήσεων για παράδειγμα για τους οδικούς άξονες προς τη Βουλγαρία.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.