Τα παραδοσιακα κτιρια εχουν εναν δικο τους τροπο να αντιστεκονται στο σεισμο

Η Βούλα Πανταζοπούλου είναι καθηγήτρια στο Δ.Π.Θ., στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών. Στο συνέδριο με θέμα την «Ιστορία των Δομικών κατασκευών» παρουσίασε εργασία που αφορούσε στη σεισμική αποτίμηση των παραδοσιακών κτιρίων. «Προσπαθήσαμε με την εργασία αυτή να καλύψουμε ένα κενό στα θέματα της αποτίμησης των παραδοσιακών κτιρίων», δηλώνει στον «Κόσμο» και εξηγεί: «Ο κάθε ένας μηχανικός ακολουθούσε το δικό του τρόπο και την δική του λογική στην σεισμική αποτίμηση, χωρίς να είμαστε σίγουροι για το αποτέλεσμα.»

Έχει ιδιαιτερότητες ένα παραδοσιακό κτίριο;

Το παραδοσιακό κτίριο έχει πάρα πολλές ιδιαιτερότητες οι οποίες καθιστούν τη διαδικασία της μελέτης του αρκετά δύσκολη. Είναι πιο δύσκολα τα παραδοσιακά κτίρια να τα μελετήσεις και να τα αναλύσεις από ό,τι είναι τα μοντέρνα κτίρια από οπλισμένο σκυρόδεμα, για τα οποία έχουμε πάρα πολλά εργαλεία υπολογιστικά.

Πώς κινηθήκατε στην εκπόνηση της μελέτης σας;

Έχουμε επισκεφτεί αρκετά παραδοσιακά κτίρια, αλλά έχουμε χρησιμοποιήσει ταυτόχρονα και την εμπειρία των συναδέλφων από το Τμήμα που ασχολούνται με την οικοδομική και έχουν επενδύσει πολύ χρόνο αποτυπώνοντας παραδοσιακά κτίρια.

Αναπτύξατε κάποια δική σας μεθοδολογία;

Έχουμε αναπτύξει μια μεθοδολογία. Το κύριο αποτέλεσμα της εργασίας μας ήταν μια συσχέτιση του κύριου μεγέθους της σεισμικής επιτάχυνσης που μπορεί να πάρει ένα παραδοσιακό κτίριο πριν καταρρεύσει σε συνάρτηση με τα χαρακτηριστικά της τοιχοποιίας του και της κάτοψής του και γενικά του συνόλου του ύψους του, του βάρους του, των χαρακτηριστικών της στέγης του. Με αυτά τα δεδομένα έχουμε συσχετίσει το τι έχει το κτίριο με το τι μπορεί να πάρει από ένα επιβαλλόμενο σεισμό. Οπότε το μέγεθος του σεισμού το οποίο το κτίριο μπορεί να αντέξει, εκτιμάται με βάση τα χαρακτηριστικά του, πρόκειται για μια εύκολη βατή μέθοδο.

Τα παραδοσιακά κτίρια της περιοχής μας είναι κατασκευασμένα με τέτοιον τρόπο ώστε να αντέχουν στις σεισμικές δονήσεις;

Γενικά η μορφή της δόμησης που χαρακτηρίζει την περιοχή μας, αν ψάξει κανείς, μπορεί να την εντοπίσει από την αρχαία εποχή, αυτή τη δόμηση βλέπουμε και στα παραδοσιακά κτίρια, δεν είναι τούρκικη η μορφή της δόμησης. Ενδεχομένως έχει επικρατήσει αυτή η αντίληψη λόγω της ονοματολογίας που έδιναν οι τεχνίτες, για παράδειγμα έλεγαν: σαχνισί, τσασμά κ.ά. Αυτές οι μορφές δόμησης υπάρχουν από την αρχαία εποχή, έχουν δοκιμαστεί στο διάβα των εκατοντάδων χρόνων και των σεισμικών δονήσεων. Είναι σαφές ότι τα παραδοσιακά κτίρια έχουν ένα δικό τους τρόπο να παραλαμβάνουν και να αντιστέκονται στο σεισμό.

Τι χρειάζονται σήμερα;

Το κύριο πράγμα που χρειάζονται είναι καλή συντήρηση. Να μην γίνονται δραματικές παρεμβάσεις στο δομικό σύστημα που αλλάζουν ουσιαστικά τη μορφολογία των κτιρίων αυτών και φυσικά χρειάζεται μια εμπεριστατωμένη γνώση του μηχανικού που αναλαμβάνει τη σεισμική τους αναβάθμιση.

Οι αρχαίοι τεχνίτες, είχαν στόχο να είναι ανθεκτικά τα κτίρια που κατασκεύαζαν ή πρακτικά και χρήσιμα;

Νομίζω ότι δεν ήταν τυχαίο ότι έφτιαξαν το σύστημα με το οποίο έδεναν τις πέτρες μεταξύ τους. Η ευρεία χρήση αυτού του συστήματος σε όλη τη Μεσόγειο, στην αρχαία εποχή που συνεχίστηκε μέχρι και τον περασμένο αιώνα, ακόμη και σε ορισμένες χώρες της Βόρειας Ευρώπης, δεν επεκτάθηκε τυχαία, άντεξε το τεστ των χρόνων και πιστεύω ότι ουσιαστικά αντιπροσωπεύει την συσσωρευμένη εμπειρία που είχαν αποκτήσει οι παλιοί τεχνίτες για τη σεισμική συμπεριφορά των κτιρίων.

Υπάρχει παλαιά τεχνική που ακολουθείται ως τις μέρες μας στην ανέγερση των οικοδομών;

Στην Ελλάδα δυστυχώς έχουμε εγκαταλείψει τη μεθοδολογία αυτή των παραδοσιακών κτιρίων επειδή ο φόβος για τη μεγάλη σεισμικότητα της χώρας έχει δώσει έμφαση στο σχεδιασμό από οπλισμένο σκυρόδεμα. Το ίδιο οφείλεται και στο γεγονός ότι έχουμε εγκαταλείψει τις μικρές κατασκευές, τις διώροφες κατοικίες και χρησιμοποιούμε πολυώροφα κτίρια, που εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να χτιστούν παρά από οπλισμένο σκυρόδεμα.

Είναι κιβωτοί γνώσεων τα παραδοσιακά κτίρια;

Υπάρχει ένας μεγάλος πλούτος πληροφορίας στις παλαιού τύπου κατασκευές ο οποίος υφίσταται, όσο υφίστανται, και αυτές οι κατασκευές, μόλις χαθούν ή γκρεμιστούν και εγκατασταθούν από νέα μοντέρνα κτίρια από οπλισμένο σκυρόδεμα, ουσιαστικά θα έχουμε χάσει μια τρομερή πηγή γνώσης.

Έχουμε χάσει τέτοιες πηγές γνώσεις;

Βέβαια. Το κύριο συμπέρασμα είναι ότι η γνώση έχει χαθεί και έχει ξανα-ανακαλυφθεί και έχει ξαναχαθεί πάρα πολλές φορές μέχρι σήμερα.

Η συμπεριφορά μας απέναντι στα παραδοσιακά κτίρια, ποια πρέπει να είναι;

Είναι πάρα πολύ σημαντική η πληροφορία που μεταφέρουν τα κτίρια αυτά, δυστυχώς όμως ακόμη δεν τα έχουμε αξιολογήσει στο βαθμό που πρέπει. Είναι εγκαταλελειμμένα, οι παρεμβάσεις δεν γίνονται κατά ανάγκη σωστά, δεν γίνονται με τρόπο που να μην τραυματίζει τα βασικά τους χαρακτηριστικά.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.