Η Αμερικη, η Ευρωπη, τα Βαλκανια, η Κυπρος και Εμεις…

Διαδοχικές συναντήσεις με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Ντενίζ Μπαϊκάλ και με τον πρόεδρο της χώρας, Αμπντουλάχ Γκιουλ θα έχει σήμερα ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής. Στη συνέχεια θα αναχωρήσει για την Κωνσταντινούπολη, όπου θα συναντηθεί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Αύριο, θα συμμετάσχει από κοινού με τον Τούρκο ομόλογό του σε τουρκο-ελληνικό επιχειρηματικό φόρουμ, ενώ ακολούθως θα επισκεφθεί τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και θα έχει συναντήσεις με εκπροσώπους της ομογένειας. Με αφορμή αυτή την επίσκεψη, την πρώτη Έλληνα Πρωθυπουργού έπειτα από μισό αιώνα από την τελευταία, συνομιλούμε με τους καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών, τους κ.κ. Θ. Κουλουμπή, και Στ. Περράκη, όπως επίσης και με την Ρουμπίνη Γρόπα, ερευνήτρια στο Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής Εξωτερικής Πολιτικής και παίρνουμε απαντήσεις σε ερωτήματα, όπως:Πώς διαμορφώνεται το σκηνικό στα Βαλκάνια με την υπόθεση του Κοσόβου και των Σκοπίων ανοικτή; Ποια λύση θα δρομολογηθεί για το Κυπριακό; Ποια η πολιτική της Αμερικής στην περιοχή, εν όψει των εκλογών στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού; Σε ποιο σημείο βρίσκονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις; Έχει θέση η Τουρκία στην Ε.Ε.;

«Υπάρχει η προοπτική δημιουργίας ενός επικίνδυνου φαινομένου, της απόσχισης τμήματος ενός κράτους», δηλώνει ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Θ. Κουλουμπής και σημειώνει: «Να μην ξεχνάμε ότι στον κόσμο αυτή την στιγμή υπάρχουν περί τις 3000 εθνοτικές οντότητες και 200 κράτη. Φανταστείτε, αν κάθε εθνοτική οντότητα ζητούσε να γίνει ανεξάρτητο κράτος, οπουδήποτε υπάρχει αυτή, αυτό θα οδηγούσε σε μια αναστάτωση του διεθνούς συστήματος άνευ προηγουμένου».

Πολλοί υποστηρίζουν ότι «ξαναζεσταίνεται» το Σχέδιο Ανάν. Τι λένε οι πληροφορίες σας;

Θα είναι μεγάλο λάθος να χρησιμοποιηθεί ο όρος «Σχέδιο Ανάν», γιατί είναι ένα σχέδιο το οποίο καλώς ή κακώς καταδικάστηκε από τον ελληνο-κυπριακό κόσμο αποφασιστικά, επομένως μελλοντικές προτάσεις που θα προέρχονται από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών δεν πρέπει να είναι δεσμευτικές, ήταν λάθος η επιδιαιτησία. Μπορεί να εμπεριέχονται στοιχεία που θα μας θυμίζουν αυτό το συγκεκριμένο διζωνικής, δικοινοτικής Ομοσπονδίας, αλλά προς Θεού δεν πρέπει να αποκληθεί Σχέδιο Ανάν.

Θα διατηρηθεί ο βασικός κορμός του;

Διζωνική, δικοινοτική Ομοσπονδία. Η θεωρία περί διαπραγματεύσεων από μηδενική βάση, οδηγεί σε δονκιχωτική αντιμετώπιση του προβλήματος με την οποία και οι Τούρκοι, αλλά και ο ελληνισμός, μπορεί να αδικηθούμε. Το γεγονός ότι τραβάς ένα μεγάλο Χ στο παρελθόν δεν σημαίνει ότι θα έχεις καλύτερο μέλλον. Επομένως η παρουσία του ΟΗΕ ως μεσολαβητή, αλλά όχι επιδιαιτητή, είναι απαραίτητη στο μέλλον. Ο βασικός κορμός είναι ένα κράτος το οποίο ολόκληρο ανήκει στην Ε.Ε., αλλά η εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου θα υπάρχει και στα κατεχόμενα εδάφη. Θα είναι ένα κράτος το οποίο ρεαλιστικά θα πρέπει να αποδέχεται, αυτό που αποδέχτηκε ο Μακάριος και ο Κυπριανού, διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία. Με την πάροδο του χρόνου, με την σταδιακή ένταξη, σε είκοσι χρόνια περίπου και της Τουρκίας, χωρίς συγκεκριμένους όρους προστασίας για την μετακίνηση πληθυσμών, μπορεί να αλλάξει και το καθεστώς της Κύπρου και να γίνει πιο ενιαίο, πιο λειτουργικό, πιο βιώσιμο, αλλά χρειάζεται αυτές οι δύο συνιστώσες να έχουν επαφή μεταξύ τους, να έχουν εμπόριο, να γνωρίζονται, να πάψουν να αισθάνονται την αποξένωση που αυτή τη στιγμή υπάρχει ανάμεσα στις δυο Κοινότητες και αυτό δεν γίνεται με άλλο τρόπο παρά με την συνύπαρξη, τη συνεργασία, συναίνεση. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο μας δίνει μια σπάνια ευκαιρία και είναι τεράστιο κίνητρο και για τους Τουρκοκυπρίους να μην ζητήσουν να γίνουν ανεξάρτητο κράτος γιατί τότε θα απομονωθούν και θα μείνουν εσαεί εκτός Ε.Ε.

Υπάρχει ειλικρινής διάθεση από την πλευρά της Τουρκίας να κινηθεί προς την κατεύθυνση της συνύπαρξης και της συνεργασίας;

Η κατεύθυνση της Τουρκίας είναι να ενταχθεί στην Ε.Ε. χωρίς εκπτώσεις των δικών της συμφερόντων. Αυτό δεν μπορεί να γίνει. Πρέπει, αν οι τουρκικές κυβερνήσεις επιθυμούν την είσοδο της Τουρκίας στην Ε.Ε., να αντιληφθούν ότι θα πρέπει να παίξουν με τους κανόνες του παιχνιδιού. Εσωτερική δημοκρατία, καλή γειτονία, καλές σχέσεις ιδίως με τα άλλα κράτη – μέλη που ήδη είναι στην Ε.Ε. και αυτό δεν μπορεί να συνεχίζεται όσο υπάρχει το casus belli και όσο διατηρείται η κατοχή του 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Πόσο κοντά είναι στην Ε.Ε. η Τουρκία;

Αρκετά μακριά. Αλλά η ελπίδα μου είναι να τα καταφέρει και όσο πιο γρήγορα τα καταφέρει, τόσο πιο γρήγορα θα γίνει μια δημοκρατική και ευρωπαϊκού τύπου χώρα και τόσο πιο εύκολα θα συνεργαστούμε και θα υπάρχουμε. Φυσικά εφόσον υπάρξουν ρυθμίσεις οι οποίες θα περιορίζουν την ελεύθερη μετανάστευση Τούρκων στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, διότι ο μεγάλος φόβος όλων των ηγεσιών της Ε.Ε. είναι ότι θα κατακλυστούν από Τούρκους. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι εφόσον λυθεί και το δημογραφικό πρόβλημα της Τουρκίας, η οποία αυξάνεται και πληθύνεται με ταχείς ρυθμούς, θα πρέπει να υπάρχουν μεταβατικές, αλλά μακροχρόνιες παρεκκλίσεις από το κεκτημένο που θα εμποδίζουν την μετακίνηση, ιδίως για περιοχές όπως η Θράκη ή τα νησιά.

Μεγάλη συζήτηση προκαλεί η επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Τουρκία, πρέπει να φοβάται η Ελλάδα από τέτοιου είδους επαφές;

Όχι. Κάνουμε πολύ συχνά κριτική των αμερικανών οι οποίοι έχουν μια τάση να μην ομιλούν με «εχθρούς». Λέω λοιπόν ότι πρέπει να μιλάμε. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τον παλιό καιρό έλεγε ότι υπάρχουν δύο τρόποι για να λύσεις τα προβλήματα με άλλους λαούς και με άλλα κράτη, ο ένας είναι οι διαπραγματεύσεις και ο άλλος ο πόλεμος. Λογικοί άνθρωποι αρχίζουν με την διαπραγμάτευση, μιλούν πριν πολεμήσουν.

Ελλοχεύουν κίνδυνοι από τυχόν ανεξαρτησία του Κοσόβου;

Βεβαίως, υπάρχει η προοπτική δημιουργίας ενός επικίνδυνου φαινομένου, της απόσχισης τμήματος ενός κράτους. Να μην ξεχνάμε ότι στον κόσμο αυτή την στιγμή υπάρχουν περί τις 3000 εθνοτικές οντότητες και 200 κράτη. Φανταστείτε, αν κάθε εθνοτική οντότητα ζητούσε να γίνει ανεξάρτητο κράτος, οπουδήποτε υπάρχει αυτή. Αυτό θα οδηγούσε σε μια αναστάτωση του διεθνούς συστήματος άνευ προηγουμένου. Υπάρχουν πολυεθνικά κράτη, τα οποία λειτουργούν με τρόπο που δίνουν αυτονομίες σε μειονότητες πολύ προσεκτικά, ώστε να μπορούν να ασκούν την γλώσσα τους, τον πολιτισμό τους, αλλά δεν σπάνε τα κράτη στο όνομα της λεγόμενης εθνοτικής αυτοδιάθεσης.

Γιατί η διεθνής κοινότητα φέρεται διατεθειμένη να το ρισκάρει;

Η διεθνής κοινότητα πολλές φορές δεν έχει μυαλό. Πολλές φορές πρέπει να αντιληφθούν, ιδίως αυτοί που προωθούν σχέδια πολυδιάσπασης των κρατών, ότι στο τέλος θα το βρουν στο ίδιο τους το σπίτι.

Η Ελλάδα ποια στάση θα πρέπει να τηρήσει;

Όπως αντιλαμβάνομαι την εξωτερική μας πολιτική γίνεται μια προσπάθεια σαφής να μην έχουμε τοποθέτηση η οποία μας απομονώνει, μόνη εναντίον 26 κρατών. Θα πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε μέσα στην Ε.Ε. ώστε να περνάνε απόψεις λογικές που βασίζονται σε γνώση, την οποία εμείς την έχουμε, γιατί είμαστε στα Βαλκάνια, θα πρέπει να περνάμε πολύ σταθερά τη φωνή μας μέσα στο σύνολο της Ε.Ε. Πάντοτε πιστεύω ότι δεν πρέπει να απομονωθούμε και να είμαστε μόνοι έξω, αν είμαστε πέντε έξω, είναι μια χαρά, αλλά ποτέ μόνοι.

«Πολύ θα ήθελα να έβλεπα τον Έλληνα Πρωθυπουργό, εφόσον αποφάσισε να πάει στην Τουρκία, να επισκεπτόταν όχι μόνο το Πατριαρχείο αλλά γενικότερα την Ομογένεια.», δηλώνει ο καθηγητής Στ. Περράκης και σημειώνει, «δεν νομίζω ότι έχει γίνει ποτέ επίσκεψη στην Ίμβρο και στην Τένεδο, δεν έχει καμία σημασία αν εκεί ο πληθυσμός έχει ελαττωθεί. Είναι συμβολισμοί για το πώς αντιλαμβάνεται κανείς το θέμα των μειονοτήτων».

Γιατί μεθοδεύουν μια λύση στο Κόσοβο η οποία θα δημιουργήσει πολλά προβλήματα σε πολλά σημεία της υφηλίου;

Οι ΗΠΑ και γενικότερα οι διεθνείς παράγοντες όταν διαμορφώνουν σχέδια επίλυσης ενός προβλήματος δεν σημαίνει ότι απαραίτητα λαμβάνουν υπ’ όψιν και συνεκτιμούν τις επιπτώσεις σε μια περιοχή. Το παράδειγμα της Βοσνίας- Εζεργοβίνης είναι χαρακτηριστικό, δημιουργήθηκε ένα κράτος το οποίο δέκα χρόνια μετά αντιμετωπίζει πάρα πολλά προβλήματα στην λειτουργία του και κανείς δεν ξέρει που θα καταλήξει. Αυτό το οποίο επιχειρούν είναι να διαμορφώσουν ένα αποδεκτό στη διεθνή κοινότητα σχέδιο. Όταν λέμε διεθνής κοινότητα εννοούμε τα Ηνωμένα Έθνη, ακόμη και όταν αυτό το σχέδιο αντιβαίνει στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου. Αν προσθέσουμε ότι αποτελεί βασική ρήξη η απουσία συναίνεσης για την απόσχιση του Κοσόβου, αντιλαμβάνεσθε ότι τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά.

Επιχειρούν να πείσουν την κοινή γνώμη ότι δεν θα υπάρξει μια δεύτερη περίπτωση ανάλογη του Κοσόβου…

Ναι, λένε ότι τα χαρακτηριστικά αυτής της περίπτωσης είναι μοναδικά. Αυτή η διάθεση η οποία αναδεικνύεται δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα στις διεθνείς σχέσεις. Κάθε προηγούμενο χρησιμοποιείται και χρησιμοποιείται σε βάρος. Και το ζήτημα είναι ότι έχουμε σήμερα πολλές de facto καταστάσεις, όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά και σε άλλες περιοχές, στην Απχαζία, στην Γεωργία, στην Μολδαβία κ.α. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις έχουμε αποσχίσεις οι οποίες δεν έχουν αναγνωριστεί. Αυτό σημαίνει ότι την επαύριον του Κοσόβου θα υπάρχει μεγάλη κινητικότητα, όχι μόνο σ΄ αυτές τις περιοχές, αλλά και σε άλλες περιοχές εκεί από όπου θα διεκδικηθεί από μειονότητες – εθνότητες και μέσα στην ίδια την Ευρώπη ενδεχομένως ένα άλλο status. Γι’ αυτό κανονικά θα έπρεπε το Σχέδιο για την «ανεξαρτητοποίηση» του Κοσόβου, να τυγχάνει της συναίνεσης των ενδιαφερομένων μερών, δηλαδή τόσο της Σερβίας, όσο και της αλβανικής μειονότητας. Το λέω αυτό γιατί στην τρέχουσα διαπραγμάτευση – συζήτηση, δεν υπάρχει από την πλευρά της αλβανικής μειονότητας, μια διάθεση συμβιβαστικής λύσης, συναίνεσης. Πάνε απλώς να προβάλλουν το δικό τους αίτημα και να το πραγματώσουν αδιαφορώντας για το τι επιδιώκεται από την άλλη πλευρά. Η απουσία συναίνεσης είναι αυτή, η οποία μπορεί να δημιουργήσει πολύ σημαντικές, αρνητικές επιπτώσεις στο μέλλον.

Η πρώτη αρνητική επίπτωση για τα ελληνικά ενδιαφέροντα θα έρθει στο θέμα της Κύπρου;

Αυτό το οποίο μπορεί να συμβεί είναι ότι η λεγόμενη τουρκική δημοκρατία της Βορείου Κύπρου, η «απομόνωση» όπως λέγεται από την Τουρκία, όλη αυτή η de facto κατάσταση μπορεί να αναβαθμιστεί. Δύσκολα θα περάσουμε σε μια αποδοχή της τουρκικής δημοκρατίας της Β. Κύπρου, κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί. Εκ των πραγμάτων, μέσα από αυτή την οντότητα μπορεί να επιχειρηθεί να αναβαθμιστεί το καθεστώς αυτής της περιοχής. Αν η διεθνής συγκυρία το επιτρέψει, μπορεί να έχουμε και άλλου είδους εκπλήξεις.

Εκπλήξεις ακόμη και στην Θράκη, όπως ολοένα και πιο συχνά γράφεται στον Τύπο;

Την Θράκη την γνωρίζω και την αγαπώ πολύ. Δεν νομίζω ότι στη Θράκη υπάρχουν τέτοιου είδους ζητήματα. Η συζήτηση γίνεται για το αν η Τουρκία έχει ένα δικαίωμα να «επιβλέπει» την εφαρμογή της Συνθήκης της Λοζάννης στην Θράκη, δηλαδή να ενδιαφέρεται σαν μητέρα εθνότητα για την μουσουλμανική μειονότητα – και εδώ υπάρχουν πολύ σημαντικά ζητήματα- γιατί, όπως ξέρετε πολύ καλά, η μειονότητα έχει περισσότερες από μια συνιστώσες, υπάρχουν και άλλοι που δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με την Τουρκία, οι Πομάκοι, οι Αθίγγανοι. Αυτό είναι ένα ζήτημα. Και η διεκδίκηση του σεβασμού των δικαιωμάτων. Ένα αντίστοιχο ενδιαφέρον έχουμε και εμείς ή πρέπει να έχουμε για την ελληνική μειονότητα στην Τουρκία, στην Κωνσταντινούπολη, στο Πατριαρχείο, για την Χάλκη, για την Ίμβρο, για την Τένεδο. Η άσκηση ή όχι των δικαιωμάτων που έχει κάθε χώρα είναι ένα ζήτημα πολιτικής βούλησης, η Τουρκία το έχει και το ασκεί και το διεκδικεί σε περίπτωση που υπάρχει κάποια τριβή, που μπορεί να δημιουργηθεί, εμείς μέχρι τώρα δεν έχουμε δείξει αντιθέτως κάτι τέτοιο, μένουμε σε διακηρύξεις. Είναι αλήθεια ότι το ενδιαφέρον και της Ε.Ε. αποτυπώνεται συχνά σε κείμενα, σε αποφάσεις της Ε.Ε, ότι η Τουρκία πρέπει να σέβεται την μειονότητα, τον Πατριάρχη κ.α., αλλά με την στενή του όρου έννοια, αυτή η ελληνική παρουσία, αντίστοιχη αυτής που συχνά βλέπουμε στη Θράκη από την παρουσία προσωπικοτήτων από την γειτονική μας χώρα, δεν υπάρχει από την δική μας πλευρά. Πολύ θα ήθελα να έβλεπα τον Έλληνα Πρωθυπουργό, εφόσον αποφάσισε να πάει στην Τουρκία, να επισκεπτόταν όχι μόνο το Πατριαρχείο αλλά γενικότερα την Ομογένεια. Δεν νομίζω ότι έχει γίνει ποτέ επίσκεψη στην Ίμβρο και στην Τένεδο, δεν έχει καμία σημασία αν εκεί ο πληθυσμός έχει ελαττωθεί. Είναι συμβολισμοί για το πώς αντιλαμβάνεται κανείς το θέμα των μειονοτήτων.

Η προστασία των δικαιωμάτων των μειονοτήτων είναι ζητούμενο στην γείτονα, μήπως αυτό αποδεικνύει από μόνο του ότι δεν έγιναν ουσιαστικά βήματα για να γίνει μέλος της Ε.Ε.;

Νομίζω ότι, ανεξάρτητα από τις διαπιστώσεις που κάνουν τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη για προόδους από την πλευρά της Τουρκίας στο εσωτερικό της, η χώρα έχει μεγάλη μεταβατική περίοδο μπροστά της και συγκεκριμένα, αν πάμε σε εκείνα τα ζητήματα που χρειάζεται να γίνουν, οι επιλογές δικαίου και όχι μόνο, νομίζω ότι υπάρχει μια μεγάλη στέρηση. Δεν είναι θέμα καθυστέρησης ενός χρόνου ή δύο ετών. Νομίζω ότι η Τουρκία έχει ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα, το οποίο δύσκολα θα αντιμετωπίσει στα επόμενα χρόνια. Στην Τουρκία δύσκολα θα εγκαθιδρυθεί με βάση τα δεδομένα που έχουμε σήμερα και τις προοπτικές που διανοίγονται, αυτό που ονομάζουμε κράτος δικαίου, το οποίο είναι μια βασική συνιστώσα για κάθε δημοκρατική κοινωνία για να είναι μέλος στο Συμβούλιο της Ευρώπης και της Ε.Ε. Αυτό για την Τουρκία θα είναι ένα διαρκές ζητούμενο, πέρα από το τυπικό, όπως να καταργήσει μια νομοθετική ρύθμιση η οποία ποινικοποιεί ορισμένες δηλώσεις που μπορεί να κάνει κάποιος και στέλνει σήμερα στη φυλακή πολύ κόσμο. Αυτά θα είναι θετικά βήματα, όταν θα γίνουν, αλλά το κυριότερο είναι η συνολική αντίληψη που μπορεί να υπάρξει για το Κράτος Δικαίου.

Ευρωπαϊκή λύση του Κυπριακού είναι εφικτή;

Μετά την μεταρρυθμιστική συνθήκη εκ των πραγμάτων θα πρέπει να προωθηθεί η αντίληψη από τις ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις, πάντα αν υπάρχει πολιτική βούληση βέβαια, ότι η Ε.Ε. πρέπει να έχει ένα μεγαλύτερο ρόλο σ΄ αυτή την διαδικασία που διαχειρίζονται τις τελευταίες δεκαετίες τα Ηνωμένα Έθνη. Δεν ισχυρίζομαι ότι τα Ηνωμένα Έθνη πρέπει να παραγκωνισθούν ως βασικός δρων προκειμένου να επιτευχθεί η λύση, αλλά η ΕΕ έχει ένα κράτος- μέλος, το οποίο σήμερα έχει ένα status, ιδιόμορφο. Δεν εφαρμόζεται το ευρωπαϊκό κεκτημένο, έχουμε αναστολή, είναι μια χώρα που βρίσκεται υπό κατοχή. Δεν μπορεί να εξακολουθεί η ΕΕ για πολλά χρόνια να κάνει ότι δεν γνωρίζει τα προβλήματα αυτά.

«Άσχετα με το αν θα εκλεγούν Δημοκρατικοί ή Ρεπουμπλικάνοι, Αφγανιστάν, Ιράν και Ιράκ και η προστασία του κράτους του Ισραήλ θα συνεχίσουν να είναι απόλυτες προτεραιότητες για την Αμερική», δηλώνει η κ. Ρουμπινή Γρόπα, ερευνήτρια στο Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής Εξωτερικής Πολιτικής και σημειώνει για τις εξελίξεις στο Βόρειο Ιράκ, στα σύνορα με την Τουρκία, «ένα από τα σενάρια που εξετάζουν στο πώς να διαχειριστούν το Ιράκ είναι ότι υπάρχει μια Ομοσπονδία ή Συνομοσπονδία, το οποίο ουσιαστικά σημαίνει κάποια μεγαλύτερη αυτονομία για το κουρδικό στοιχείο. Δεν μιλάνε για ανεξάρτητο κράτο.».

Εξυπηρετεί τα σχέδια της Αμερικής η έλλειψη κοινής ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής;

Μια ενιαία κοινή ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική δεν υπάρχει σε όλα τα θέματα, υπάρχει σε κάποια. Δεν νομίζω ότι αυτό ορίζεται από την Αμερική. Υπάρχουν κάποια κοινά συμφέροντα που έχουν πολλές φορές η πλειοψηφία των κρατών – μελών της Ε.Ε. με την Αμερική και εκεί συνεργαζόμαστε συχνά, όπως στα θέματα αντιτρομοκρατίας και ασφάλειας. Υπάρχουν όμως σε πολλά σημεία εντελώς διαφορετικά εθνικά συμφέροντα και μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα οποία δεν μας επιτρέπουν να έχουμε μια κοινή θέση. Όλοι αναφέρονται στο θέμα του Ιράκ, όπου υπήρχε μια διάσπαση της Ε.Ε., αλλά και σε άλλα θέματα, όπου δεν καταφέρνουμε να έχουμε μια κοινή εξωτερική πολιτική. Αυτό δεν σημαίνει ότι επειδή δεν έχουμε μια έκφραση μας ορίζει η Αμερική.

Την Αμερική περισσότερο τι είναι εκείνο που την ενδιαφέρει στην Ευρώπη;

Η Αμερική περισσότερο ενδιαφέρεται όταν έχει αυτή δικές της προτεραιότητες. Πρώτα – πρώτα χαίρεται, γιατί δεν υπάρχει πλέον θέμα ασφάλειας, μπορεί να μετακινήσει το στρατό, έχει μεταφέρει το ενδιαφέρον της και την στρατιωτική της δύναμη σε άλλες περιοχές. Το ότι υπάρχει ασφάλεια και η Ε.Ε. η Αμερική το χαίρεται. Θέλει, όμως, μια Ε.Ε. η οποία λειτουργεί σε συνδυασμό μ’ αυτή σε περιοχές όπου χρειάζεται και η συνδρομή της Ε.Ε., όπως για παράδειγμα στα Βαλκάνια. Εδώ όλοι ξέρουν ότι οι βαλκανικές χώρες έχουν την προοπτική της Ε.Ε. οπότε η Αμερική θέλει να προσπαθήσει η Ε.Ε. να έχει μια πιο ξεκάθαρη θέση στο Κοσσυφοπέδιο, στη Βοσνία -Εζεργοβίνη, για να μπορέσει να βοηθήσει τα κράτη αυτά και αυτές τις περιοχές να έχουν μια εξέλιξη.

Δείχνει να ενδιαφέρεται περισσότερο για τα κράτη που αντιμετώπισαν έντονα οικονομικά προβλήματα, άρα πιο εύκολα θα λειτουργήσουν ως δικοί της δορυφόροι. Έχει δόση αλήθειας αυτός ο ισχυρισμός;

Είναι μια στρατηγική της Αμερικής να έχει τους φίλους της κοντά και να προσπαθεί πάντα να έχει κι άλλους φίλους. Και σίγουρα κάποιες χώρες, από τα νέα κράτη μέλη της Ε.Ε.: Πολωνία, Τσεχία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, έχουν και οι ίδιες επιδιώξει ιδιαίτερα στενές σχέσεις, διότι θεωρούν ότι η ασφάλειά τους μέσα από το ΝΑΤΟ προστατεύεται περισσότερο με στενές σχέσεις με την Αμερική. Αυτός είναι ο μελλοντικός φόβος της Ρωσίας. Στρατιωτικά η Αμερική είναι αυτή που ορίζει την ασφάλεια μέσω του ΝΑΤΟ.

Η ενίσχυση των εθνικιστικών τάσεων διευκολύνει τα σχέδιά της;

Αυτή τη στιγμή η Αμερική επειδή έχει μπει σε έντονη προεκλογική περίοδο, αυτό που θέλει είναι κάποιες χώρες που είναι στην περιοχή μας να μπουν και αυτές στο ΝΑΤΟ, δηλαδή η Κροατία , η Αλβανία και η ΠΓΔΜ. Την Αλβανία την υποστηρίζει, όπως απόλυτα υποστηρίζει την Κροατία. Την ΠΓΔΜ, αν εκπληρώσει τα κριτήρια για να μπει στο ΝΑΤΟ δεν το ξέρω, έχει πάρει θέση η Αμερική ότι πρέπει να στηρίξει το Κοσσυφοπέδιο, μπήκε σ΄ αυτή την λογική και δεν υπάρχει περίπτωση να βγει. Φαίνεται να έχουν ανάγκη οι Αμερικανοί να δείξουν ότι δεν είναι αντιμουσουλμάνοι, λόγω της πολιτικής τους στην Μέση Ανατολή. Προσπαθούν τους μουσουλμάνους στην Ευρώπη ή στο Κόσοβο, να τους υποστηρίξουν και αυτούς, ώστε να έχουν κάποια κατοχυρωμένα δικαιώματα και αυτό είναι πρόβλημα, διότι έχουν κάνει δηλώσεις πιο προχωρημένες και πιο μακρινές από ό,τι μπορεί η πορεία αυτής της περιοχής να αντέξει.

Στην εκτέλεση όμως πολλά από τα σχέδιά της δεν πήγαν όπως θα ήθελε, για παράδειγμα στο Ιράκ ή νωρίτερα στο Αφγανιστάν, μετά τις εκλογές θα έχουμε νέα αμερικανική εξωτερική πολιτική;

Όχι. Στο Ιράκ έχουν ήδη αυξήσει το στρατό τους. Τους τελευταίους δύο μήνες έχουν βελτιωθεί πολύ τα θέματα ασφαλείας στο Ιράκ. Το Ιράν θα είναι το νούμερο ένα θέμα στην ατζέντα τους. Άσχετα με το αν θα εκλεγούν Δημοκρατικοί ή Ρεπουμπλικάνοι, Αφγανιστάν, Ιράν και Ιράκ και η προστασία του κράτους του Ισραήλ θα συνεχίσουν να είναι απόλυτες προτεραιότητες.

Στις σχέσεις της με την Ελλάδα και την Τουρκία η πλάστιγγα γέρνει υπέρ της Τουρκίας;

Όχι, προσπαθεί να σέβεται όσο μπορεί όλους τους εταίρους της και η Ελλάδα είναι ένας από τους εταίρους που θέλει να σέβεται και λόγω ΝΑΤΟ. Από εκεί και πέρα είναι άλλα τα θέματα της Τουρκίας, λόγω του Ιράκ και του κουρδικού στοιχείου. Έχουν ανάγκη την Τουρκία για την περιοχή των συνόρων, του Βορείου Ιράκ και του κουρδικού. Και εκεί γίνονται αμοιβαία κάποιες παραχωρήσεις που αφορούν το ανατολικό μέρος της Τουρκίας και όχι τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα.

Εξυπηρετεί τα σχέδια της Αμερικής ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν;

Ένα από τα σενάρια που εξετάζουν στο πώς να διαχειριστούν το Ιράκ είναι ότι υπάρχει μια Ομοσπονδία ή Συνομοσπονδία, το οποίο ουσιαστικά σημαίνει κάποια μεγαλύτερη αυτονομία για το κουρδικό στοιχείο. Δεν μιλάνε για ανεξάρτητο κράτος. Εκεί ξέρουν ότι θα αντιμετωπίσουν πολύ μεγάλα προβλήματα με τους Τούρκους. Πρόκειται στην ουσία για το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στα επόμενα είκοσι χρόνια στην περιοχή.

Συνεντεύξεις: Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.