Η Τουρκια, η Ευρωπη και Εμεις…

Η επικείμενη επίσημη επίσκεψη του Πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή στην Άγκυρα φέρνει για μια ακόμη φορά στο προσκήνιο τις σχέσεις της χώρας μας με την γείτονα… Από τη στιγμή που τα τουρκικά στρατεύματα κατοχής παραμένουν στην Κύπρο, που το casus belli εναντίον της Ελλάδας εξακολουθεί να ισχύει κ.λπ., η εικόνα και το μήνυμα της επίσκεψης δεν επιδέχονται αισιόδοξες ερμηνείες.

Ωστόσο, το «Εμείς η Πόλις» «πηγαίνει» νωρίτερα στην Τουρκία και προσπαθεί με την βοήθεια ενός ανθρώπου της Οικονομίας, του Ekrem Demitras, πρόεδρου του Επιμελητηρίου της Σμύρνης, μιας γυναίκας, της Ερεντίζ Ατασού, Τουρκάλας συγγραφέα, ενός Έλληνα ομογενή, γεννημένου στην Σμύρνη, του Στέλιου Πούλαλου, και ενός γερμανού διπλωμάτη, του κ. Walter Leuchs, Γενικόυ Πρόξενου της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη, να «αγγίξει» καλύτερα τις πολλές όψεις του ιδίου προσώπου…

Ρεπορτάζ: Μαρία Νικολάου

Η Τουρκία, η Ευρώπη και Εμείς…

Στο Επιμελητήριο της Σμύρνης είναι εγγεγραμμένες, ως μέλη, σαράντα ελληνικές επιχειρήσεις, περισσότερες από τις μισές που δραστηριοποιούνται συνολικά στην Τουρκία. Ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου της Σμύρνης κ. Ekrem Demitras μιλά για την ανάγκη στενότερης συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδος και της Τουρκίας. Ο ίδιος, πρόεδρος από το 1992, έχει βάλει στόχο η Τουρκία να ανοίξει τις πόρτες της διάπλατα στις ελληνικές επιχειρήσεις κι όπως λέει «τις έχει ανοίξει και θα συνεχίσει να τις ανοίγει ακόμη περισσότερο».

Δεκαπέντε χρόνια πρόεδρος ποιοι είναι οι στόχοι που θέτετε;

Από την πρώτη μέρα που ανέλαβα καθήκοντα έθεσα ως στόχο την βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και την προώθηση των εμπορικών συναλλαγών, έτσι, από 200 εκατομμύρια δολάρια οι εμπορικές συναλλαγές αυξήθηκαν στα 3 δις. Αυτός εξακολουθεί να είναι ο στόχος μου σήμερα. Οι μεταξύ μας εμπορικές συναλλαγές ανέρχονται στα 3 δις δολάρια. Όμως, αν δούμε τις εμπορικές συναλλαγές Τουρκίας – Ρουμανίας, βλέπουμε ότι είναι 5 δις δολάρια. Άρα, παρά το γεγονός ότι αυξήθηκαν οι εμπορικές σχέσεις, δεν είναι αρκετές. Εμείς σκεφτόμαστε ότι τα 3 δις πρέπει να γίνουν 5 δις, αλλά ακόμη καλύτερα θα είναι να φτάσουμε τα 10 δις δολάρια στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Τουρκίας – Ελλάδας. Αν δούμε τις εμπορικές συναλλαγές Ελλάδας – Ιταλίας, βλέπουμε ότι κυμαίνονται στα 7 δις δολάρια. Η Ελλάδα και η Τουρκία που είναι τόσο κοντά, αν προσπαθήσουμε, άνετα μπορούμε να φτάσουν σ΄ αυτά τα νούμερα.

Τι έχει να προσφέρει η Τουρκία στις ελληνικές επιχειρήσεις; Και τι είδους επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στη χώρα σας;

Η Τουρκία θα ανοίξει τις πόρτες της διάπλατα στις ελληνικές επιχειρήσεις, τις έχει ανοίξει και θα συνεχίσει να τις ανοίγει ακόμη περισσότερο. Ιδίως στον τραπεζικό τομέα η Ελλάδα είναι πολύ σημαντική πλέον στην τουρκική αγορά. Ιδίως η Εθνική έχει καταστεί μια από τις σημαντικότερες τράπεζες της Τουρκίας. Στη Σμύρνη δραστηριοποιούνται ελληνικές επιχειρήσεις και εταιρείες οι οποίες ασχολούνται με την ιχθυοκαλλιέργεια και τα υλικά οικοδομών. Το Εμπορικό Επιμελητήριο της Σμύρνης ιδρύθηκε το 1885 από Έλληνες και Τούρκους Επιχειρηματίες μαζί. Εμείς θέλουμε να επιστρέψουμε στις παλιές μέρες. Εγώ χαίρομαι πάρα πολύ όταν βλέπω ελληνικές εταιρείες να έρχονται και να κάνουν την εγγραφή τους στο Επιμελητήριο. Μέχρι τώρα έχουν κάνει σαράντα ελληνικές επιχειρήσεις την εγγραφή τους.

Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι οι τουρκικές επιχειρήσεις δεν έρχονται να επενδύσουν στην Ελλάδα;

Πιθανόν οι δομές, η γραφειοκρατία, κάποιες πολιτικές τοποθετήσεις να μην επιτρέπουν την εύκολη δραστηριοποίηση τουρκικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα. Αν διευκολυνθεί η δραστηριοποίηση τουρκικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα, σίγουρα η εικόνα θα είναι πολύ καλύτερη. Στόχος μας είναι η δραστηριοποίηση κοινών επιχειρήσεων Ελληνικών και Τουρκικών. Αριθμητικά αυτή τη στιγμή είναι πολύ λίγες οι ελληνοτουρκικές επιχειρήσεις, αλλά πιστεύω ότι έτσι πρέπει να γίνει, οι επαφές πάντως συνεχίζονται.

Η κυβέρνηση Ερντογάν, που είναι πιο ισχυρή μετά τις εκλογές, στηρίζει την επιχειρηματικότητα;

Ο πρωθυπουργός μας είναι ένας πρώην επιχειρηματίας. Ήταν δήμαρχος και γι’ αυτό γνωρίζει και υποστηρίζει πάρα πολύ την αύξηση των επιχειρηματικών επαφών και την σύναψη επιχειρηματικών συμφωνιών. Ο νυν πρόεδρος είναι επίσης ένθερμος υποστηρικτής μας. Ενώ με τον προηγούμενο πρόεδρο δεν παίρναμε μέρος σε κανένα ταξίδι στο εξωτερικό, με τον νυν παίρνουμε μέρος σε επιχειρηματικές επαφές. Οι δύο πρωθυπουργοί, Ελλάδος – Τουρκίας, είναι πολύ καλοί φίλοι, το ίδιο και ο Γκιουλ με την κ. Μπακογιάννη και νομίζω ότι αυτό βοηθάει σ΄ αυτό το καλό κλίμα.

Η Τουρκία έχει θέση στην Ε.Ε.;

Εμείς οι επιχειρηματίες το θέλουμε. Και οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές είστε εσείς οι Έλληνες, είναι η Ελλάδα. Οπωσδήποτε ο επιχειρηματικός κόσμος της Τουρκίας επιθυμεί την είσοδο στην Ε.Ε., απλά, όσο αυξάνεται η περίοδος αυτή, όσο μακραίνει, ακούγονται και περισσότερες φωνές διαμαρτυρίας για την μη είσοδο της Τουρκίας στην Ε.Ε. Βέβαια, η πλήρης ένταξη προϋποθέτει αυτή την ευρωπαϊκή πορεία. Αν συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις και μετά το 2016, νομίζω ότι απομακρύνεται η πιθανότητα να γίνει η Τουρκία μέλος.

Το Ισλάμ είναι εμπόδιο;

Όχι. Η θρησκεία με την πολιτική είναι δύο διαφορετικά πράγματα και παρά το γεγονός ότι το κυβερνών κόμμα θεωρείται ότι είναι ισλαμικό , έχει καταφέρει να κρατήσει ξεχωριστά την πολιτική από τη θρησκεία. Άλλωστε, οι ψηφοφόροι του δεν είναι όλοι θρησκευόμενοι. Να προσθέσω ότι είχα πάει στη Μυτιλήνη για τα εγκαίνια ενός τραπεζικού καταστήματος και ήταν παρών ένας χριστιανός ιερέας. Και εκείνη η τράπεζα άνοιξε με τις προσευχές του ιερέα. Στην Τουρκία αυτό δεν γίνεται.

Για τον γυναικείο λόγο στην σύγχρονη Τουρκία, για τη θέση της γυναίκας και τα δεινά που υφίσταται μιλά η διάσημη Τουρκάλα συγγραφέας κ. Ερεντίζ Ατασού. «Οι γυναίκες που ζουν σε υπανάπτυκτες περιοχές της χώρας έχουν πιο πολλά και πιο σημαντικά προβλήματα. Γίνονται ακόμη και φόνοι «τιμής», όπως τους ονομάζουν, όταν κάποια κορίτσια αγαπούν ή ερωτεύονται κάποιον που οι γονείς τους δεν τον εγκρίνουν, μπορούν να χάσουν ακόμη και τη ζωή τους επειδή ερωτεύτηκαν τον «λάθος» άνθρωπο», δηλώνει. Μιλώντας δε για την έκβαση της προσπάθειας που καταβάλλει η Τουρκία να γίνει μέλος της Ε.Ε. σημειώνει: «Έγιναν βήματα, σε νομικό επίπεδο. Ήταν καλό για μας. Η κυβέρνησή μας έπρεπε να προχωρήσει σ΄ αυτές τις αλλαγές, γιατί ήταν καλές για τους πολίτες της κι όχι επειδή μας το ζητούσε η Ε.Ε. Κάποιες αλλαγές «προχώρησαν», κάποιες άλλες «ξεφούσκωσαν» στην πορεία, γιατί δεν υπάρχει βεβαιότητα».

Ποια είναι η θέση της γυναίκας στην Τουρκία;

Η Τουρκία έχει πολύ διαφορετικές πολιτισμικές συνήθειες. Σε κάποια τμήματα της κοινωνίας οι γυναίκες ζουν, όπως οι γυναίκες των δυτικών κοινωνιών, αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι δεν έχουν προβλήματα, γιατί και οι γυναίκες της δύσης έχουν επίσης να αντιμετωπίσουν πολλά προβλήματα. Οι γυναίκες που ζουν σε υπανάπτυκτες περιοχές της χώρας έχουν πιο πολλά και πιο σημαντικά προβλήματα. Γίνονται ακόμη και φόνοι «τιμής», όπως τους ονομάζουν, όταν κάποια κορίτσια αγαπούν ή ερωτεύονται κάποιον που οι γονείς τους δεν τον εγκρίνουν, μπορούν να χάσουν ακόμη και τη ζωή τους επειδή ερωτεύτηκαν, τον «λάθος» άνθρωπο. Είναι μια παραδοσιακή «συνήθεια» που ακόμη και σήμερα δυστυχώς ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας την εγκρίνει ή την αποδέχεται.

Γίνονται προσπάθειες να αλλάξει αυτή η «συνήθεια», όπως την ονομάζετε, που μεταφέρετε ακόμη και σε χώρες όπου έχουν μεταναστεύσει Τούρκοι, όπως η Γερμανία;

Πολλοί νόμοι και διατάξεις, γυναικείοι σύλλογοι και οργανισμοί παλεύουν ενάντια σ΄ αυτή τη «συνήθεια», αλλά δυστυχώς ακόμη υπάρχει. Σε κάποια άλλα τμήματα της κοινωνίας η γυναίκα είναι πολύ ελεύθερη. Έχει τη δυνατότητα η γυναίκα να εξελιχθεί επαγγελματικά και κοινωνικά, αν η οικογένεια της δεν την σταματήσει φυσικά.

Οι ακραίες θρησκευτικές παραδόσεις καλά κρατούν στη χώρα σας…

Υπάρχουν πολύ δυνατές, αλλά μικρές θρησκευτικές παραδόσεις που δημιουργούν ακόμη προβλήματα, στη ζωή των γυναικών κυρίως. Όπως δημιουργούν παντού προβλήματα οι θρησκευτικές ακραίες ιδέες. Οι νόμοι έχουν αλλάξει και προστατεύουν τη γυναίκα. Είναι όμως πολύ δυνατές οι παραδόσεις αυτές. Οι θρησκευτικές συντηρητικές απόψεις είναι δυνατές, αλλά έχουν μικρή απήχηση.

Θα μπορούσαν να αποτελέσουν θέμα των βιβλίων σας οι δολοφονημένες από φίλια χέρια γυναίκες;

Όχι τώρα, ίσως στο μέλλον. Οι δολοφονημένες γυναίκες, οι καταπιεζόμενες πάντα με προβληματίζουν.

Αντιμετωπίζουν οι γυναίκες περισσότερα προβλήματα στην καθιέρωση;

Είναι λιγότερο τυχερές ώστε να μπουν στον λογοτεχνικό κύκλο και μετά να σταθούν σ΄ αυτόν. Αν δεν ανήκεις σε κάποιον κύκλο, πολιτικό για παράδειγμα, σε κάποια ένωση, θα χρειαστεί να παλέψεις πολύ.

Εσείς συναντήσατε δυσκολίες;

Συνάντησα δυσκολίες στα πρώτα μου χρόνια. Θεωρώ ότι είμαι τυχερή γιατί έχω μια πανεπιστημιακή καριέρα και δεν θα με πείραζε πολύ αν δεν με αποδεχόταν, αν όμως ήταν διαφορετικά τα πράγματα θα είχα προβλήματα.

Ποια εικόνα έχουν οι Τούρκοι για τους Έλληνες;

Λένε χαρακτηριστικά: «Έχε τον Έλληνα φίλο σου, αλλά μην τον εμπιστεύεσαι». Νομίζω ότι υπάρχει μια δυσκολία στην αλληλοκατανόηση μεταξύ των δύο χωρών. Έχει δημιουργηθεί μια παρεξήγηση, νομίζω ότι η Τουρκία φοβάται την Ελλάδα. Και η Ελλάδα την Τουρκία. Η Τουρκία δείχνει τόσο μεγάλη, τόσο αχανής που η χώρα σας την φοβάται. Από την άλλη, η Ελλάδα και οι Έλληνες της διασποράς είναι πολιτική και οικονομική δύναμη που φοβίζει τους Τούρκους. Φοβάται η μία χώρα την άλλη.

Θα καταφέρει η χώρας σας να γίνει μέλος της Ε.Ε.;

Με ρωτάνε συνέχεια γι’ αυτό. Μου φαίνεται ότι η Τουρκία δεν θα τα καταφέρει σε λιγότερο από 20 με 25 χρόνια να γίνει μέλος της Ε.Ε. και αναρωτιέμαι ποια Ένωση θα υπάρχει τότε; Η ιστορία προχωρά πολύ γρήγορα, οι αλλαγές είναι συχνές και πολύ πιθανόν η Ε.Ε. να μην υπάρχει όταν εμείς θα είμαστε έτοιμοι να μπούμε.

Έγιναν ουσιαστικές προσπάθειες μεταρρύθμισης στη χώρα σας;

Έγιναν βήματα, σε νομικό επίπεδο. Ήταν καλό για μας. Η κυβέρνησή μας έπρεπε να προχωρήσει σ΄ αυτές τις αλλαγές, γιατί ήταν καλές για τους πολίτες της κι όχι επειδή μας το ζητούσε η Ε.Ε. Κάποιες αλλαγές προχώρησαν κάποιες άλλες ξεφούσκωσαν στην πορεία, γιατί δεν υπάρχει βεβαιότητα. Πάντως, γρηγορότερα βήματα γίνονται στο χώρο της οικονομίας. Κάποιοι πετυχημένοι οικονομικοί παράγοντες προβαίνουν σε συμφωνίες με Ευρωπαίους και έχουν συνάψει οικονομικές σχέσεις. Σημειώνεται και μια «δίγλωσση» στάση. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση της Αυστρίας λέει ότι η Τουρκία δεν είναι έτοιμη για την Ε.Ε. και οι οικονομικοί παράγοντες της ίδιας χώρας συνάπτουν επικερδείς οικονομικές και εμπορικές συμφωνίες με Τούρκους.

Μπορούν να βρουν φθηνότερο εργατικό δυναμικό στην Τουρκία και το αξιοποιούν. Όταν το ίδιο εργατικό δυναμικό πάει σε άλλες χώρες, τότε λόγω της ανεργίας θεωρούνται ανεπιθύμητοι. Και μετανάστες από αυτή τη χώρα όμως, στο παρελθόν, έκαναν τις οικονομίες των χωρών τους δυνατές.

Νομίζετε ότι χρησιμοποιούν τον λαό σας;

Ναι τον χρησιμοποιούν τον λαό μου, όπως χρησιμοποιούν και τον δικό σας λαό.

Στην Ελλάδα πώς νιώθετε;

Νιώθω σαν το σπίτι μου. Η μορφολογία του εδάφους είναι ίδια, οι άνθρωποι είναι ίδιοι, οι καιρικές συνθήκες επίσης. Υπάρχουν πολλές συνήθειες ίδιες. Πολλές ειλικρινείς ανθρώπινες σχέσεις έχουν δημιουργηθεί.

Δεν βοηθά η ιστορία των δύο λαών προς αυτή την κατεύθυνση…

Στο παρελθόν έγιναν βιαιότητες, αυτό είναι αλήθεια. Γενικά δεν υπάρχουν αισθήματα έχθρας κατά των Ελλήνων. Αλλά επίσης γενικά δεν εμπιστεύεσαι τους Έλληνες, νιώθεις άνετα, περνάς καλά μαζί τους, αλλά δεν τους εμπιστεύεσαι κι αυτό είναι το κοινό αίσθημα στην Τουρκία. Ίσως πάλι και κάποιοι Έλληνες να αισθάνονται ακόμη μίσος για τους Τούρκους. Είναι φοβερό, τόσα εκατομμύρια Έλληνες να σε μισούν, επειδή είσαι Τούρκος.

Ο Γενικός Πρόξενος της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη κ. Walter Leuchs περιόδευσε πρόσφατα στη Θράκη δηλώνοντας εντυπωσιασμένος από την αρμονική συνύπαρξη των διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων της περιοχής. Βρήκαμε την ευκαιρία να τον ρωτήσουμε για την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας. Ξεκαθαρίζει, μιλώντας στο «Εμείς η Πόλις», ότι η θέση της γερμανικής κυβέρνησης είναι η συνέχιση των διαπραγματεύσεων υπενθυμίζοντας ότι εξακολουθεί να ισχύει η απόφαση της Ε.Ε. ότι η Τουρκία είναι υποψήφια προς ένταξη χώρα. Μιλώντας δε για το μεταναστευτικό κύμα που καταφθάνει στην Ευρώπη παρατηρεί με νόημα ότι η Γερμανία δεν μπορεί να απορροφήσει όλους τους μετανάστες…

Πολλοί προβλέπουν ότι μια ειδική σχέση θα είναι τελικά η έκβαση της προσπάθειας της Τουρκίας να γίνει μέλος της Ε.Ε…

Η θέση της γερμανικής κυβέρνησης, όσον αφορά την είσοδο της Τουρκίας στην Ε.Ε., είναι η συνέχιση των διαπραγματεύσεων, αλλά ξεκαθαρίσαμε ότι η Τουρκία θα πρέπει να εκπληρώσει ορισμένες προϋποθέσεις που έχει αναλάβει για να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από αυτό φαίνεται ότι οι διαπραγματεύσεις θα είναι δύσκολες και θα κρατήσουν πολύ. Εξακολουθεί να ισχύει όμως η απόφαση της Ε.Ε. ότι η Τουρκία είναι υποψήφια προς ένταξη χώρα.

Η Γαλλία, μια χώρα με την οποία η Γερμανία τα τελευταία χρόνια έχει πολύ καλές σχέσεις, διαμηνύει ότι τα σύνορα της Ε.Ε. δεν μπορούν να φτάσουν μέχρι τη Συρία…

Η προσωπική μου άποψη είναι ότι δεν θα πρέπει κανείς να μιλάει για τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να ορίζει μέχρι πού θα φθάσουν ή όχι. Για μένα έχει μεγαλύτερη σημασία, από το να μιλάει κανείς για γεωγραφικά σύνορα, να βλέπει το αν οι οικονομικές και πολιτικές δομές της Τουρκίας είναι οι κατάλληλες και ταιριάζουν με αυτές της Ε.Ε.

Η Καγκελάριος Μέρκελ επισκέφτηκε το Φανάρι και τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Τον Οικουμενικό χαρακτήρα του Πατριαρχείου δεν αναγνωρίζει η Τουρκία, όπως δεν ανοίγει τη Σχολή της Χάλκης και αφαιρεί με διάφορα νομικά τεχνάσματα μέρος την περιουσία του. Είναι ευρωπαϊκή στάση αυτή;

Γνωρίζω ότι η κ. Μέρκελ επισκέφτηκε τον Πατριάρχη, όπως και το ενδιαφέρον της για το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Προσωπικά δεν γνωρίζω το θέμα του Πατριαρχείου καλά για να εκφέρω γνώμη. Θεωρώ ότι η ενδυνάμωση του Πατριαρχείου αφορά την παγκόσμια Ορθοδοξία.

Η Ευρώπη μπορεί ακόμη να δέχεται μετανάστες ή κάτι θα πρέπει να αλλάξει στην μεταναστευτική της πολιτική; Αν γίνει μέλος η Τουρκία, λέγεται ότι θα είναι πολλοί οι μουσουλμάνοι Τούρκοι που θα θελήσουν να μεταναστεύσουν σε άλλες χώρες μέλη της Ε.Ε…

Η Γερμανία είναι χώρα που δέχεται μετανάστες, αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι μπορεί όλος ο κόσμος να έρθει στη Γερμανία, είναι φυσικά αδύνατο. Δεν μπορεί να γίνει, όπως δεν μπορεί όλους τους μετανάστες να τους απορροφήσει η Ευρώπη.

Γεννήθηκε στην Ίμβρο και μεγάλωσε στην Κωνσταντινούπολη επειδή δεν είχε ελληνικό σχολείο στο νησί, παρά την ύπαρξη της ελληνικής μειονότητας. «Πηγαίναμε στο νησί τον καιρό των διακοπών». Ένας τόπος που πληγώνει τους Έλληνες η Ίμβρος, μια περιοχή μάρτυρας του άλλου προσώπου της Τουρκίας, διόλου ευρωπαϊκού… «Οι μόνιμοι κάτοικοι του νησιού δεν είναι πάνω από διακόσιοι», δηλώνει και γυρίζει στην Ίμβρο των παιδικών του χρόνων…

Στέλιος Πούλαλος, Ίμβριος ομογενής:

« Τα ελληνικά σχολεία έκλεισαν στην Ίμβρο επειδή απαγορεύτηκε η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας»

Τι δουλειά έκαναν οι δικοί σας;

Ο πατέρας μου δούλευε στο Προξενείο της Σμύρνης, 27 χρόνια. Οπότε ήμασταν μεταξύ Σμύρνης – Ίμβρου και Πόλης. Εγώ τελείωσα τον Άγιο Κωνσταντίνο, δημοτικό σχολείο και μετά πήγα στο Ζωγράφειο. Από εκεί και πέρα ήρθα στην Ελλάδα.

Ήταν όμορφα τα μαθητικά σας χρόνια;

Καλά ήταν τα μαθητικά χρόνια, όμορφα μπορώ να πω. Πολύ διαφορετικά σε σχέση με τους υπόλοιπους. Υπήρχε μια διαφορά μεταξύ Ιμβρίων και Κωνσταντινουπολιτών. Οι γονείς μας ήταν στην Ίμβρο, μέναμε σε κάποια σπίτια ξένων, αλλά εγώ ήμουν τυχερός γιατί έμενα με την θεία μου, την αδερφή του πατέρα μου. Υπήρχε ένα διαρκές πήγαινε-έλα.

Ποια μαθήματα διδασκόσασταν;

Κάναμε και ελληνικά και τούρκικα. Ήμασταν τυχεροί, είχαμε καλούς δασκάλους και στο δημοτικό και στο Γυμνάσιο – Λύκειο, οπότε μάθαμε καλά ελληνικά. Από εκεί και πέρα, στα 17 με 18 μου χρόνια ήρθα στην Ελλάδα.

Ποιον τόπο νιώθετε ως πατρίδα σας;

Με την Ίμβρο είναι διαφορετικά τα πράγματα επειδή είναι νησί. Και στην Πόλη ακόμη αισθανόμουν διαφορετικά, ποτέ δεν την ένιωσα σαν σπίτι μου. Τόπος είναι η Ίμβρος, είναι πάνω από όλα.

Υπάρχει πατρικό σπίτι;

Βέβαια. Ο παππούς είναι μόνιμα εκεί. Δεν έχει φύγει ποτέ. Έχει φύγει από το νησί μόνον δύο φορές και είναι 86 ετών. Οι γονείς μου, όπως και αρκετοί άλλοι που βγήκαν στην σύνταξη, πηγαίνουν και κάθονται την άνοιξη και το καλοκαίρι και φεύγουν το χειμώνα.

Πώς είναι η ζωή στην Ίμβρο;

Το καλοκαίρι είναι ωραία, το χειμώνα είναι αρκετά δύσκολη. Με την έννοια ότι δεν είναι αναπτυγμένη η περιοχή, οι υποδομές δεν είναι σωστές, η ακτοπλοϊκή σύνδεση με το πλοίο διακόπτεται πολλές φορές λόγω του καιρού. Αν χιονίσει, δεν έχουν ρεύμα για ένα μήνα. Το καλοκαίρι είναι πολύ καλύτερα έχει πολύ κόσμο, γύρω στις 2.500 Ίμβριοι.

Το χειμώνα; Πόσοι είναι οι μόνιμοι κάτοικοι, πόσα ελληνικά σπίτια είναι ανοικτά;

Οι μόνιμοι κάτοικοι του νησιού δεν είναι πάνω από διακόσιοι. Στο χωριό μας, στους Αγίους Θεοδώρους, είχαμε εξήντα άτομα, τώρα πέθαναν είκοσι άτομα και έχουν απομείνει σαράντα. «Φεύγουν» οι παλιοί και αυτό είναι άσχημο.

Εργασίες επισκευών στα ελληνικά σπίτια επιτρέπονται;

Τα σπίτια επισκευάζονται, δεν υπάρχει πρόβλημα. Κτηματολόγιο περνούσε τώρα και εκεί υπήρξαν κάποιες απώλειες.

Λέτε ότι χάθηκαν ελληνικές περιουσίες;

Μερικές χάθηκαν. Επειδή δεν υπήρχαν τίτλοι και συμβόλαια.

Η συνύπαρξη με το τουρκικό στοιχείο πώς είναι;

Οι Τούρκοι είναι 8 με 9000. Γηγενείς δεν υπήρχαν ποτέ, είναι άνθρωποι που έχουν έρθει από χωριά, λόγω φυσικών καταστροφών ή επειδή έφτιαξαν φράγματα και έπρεπε κάπου να τους μεταφέρουν. Τώρα δεν υπάρχουν προβλήματα, είμαστε άλλωστε και πολλοί λίγοι. Μια πολύ μικρή μειονότητα.

Ελληνικά σχολεία βέβαια δεν λειτουργούν…

Τα ελληνικά σχολεία έκλεισαν στην Ίμβρο επειδή απαγορεύτηκε η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ελληνικό σχολείο. Δεν υπάρχουν παιδιά, δεν υπάρχει σχολείο, αλλά και να υπήρχαν παιδιά, πάλι δεν θα υπήρχε σχολείο.

Οι ηλικιωμένοι που έχουν απομείνει περιμένουν να έρθει η άνοιξη;

Περιμένουν να έρθει η άνοιξη, να έρθουν τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους.

Ποια συναισθήματα σας διακατέχουν όταν μιλάτε για το νησί;

Προσωπικά είναι μια πικρία. Σαν να σε έχουν αποκόψει από κάτι ή να σου έχουν αποκόψει από εσένα κάτι με το έτσι θέλω. Εκεί είναι η διαφορά, στο ότι αν ήταν ένα οποιοδήποτε άλλο νησί ή εμείς ήμασταν κάτι άλλο θα μπορούσαμε να πάμε να ζήσουμε όπως θέλουμε, να κάνουμε ό,τι θέλουμε ενώ τώρα είναι πολύ διαφορετικά τα πράγματα. Κάποιος νέος είναι αδιανόητο να πάρει την οικογένειά του και να πάει να μείνει στο νησί. Όχι ότι θα τον ενοχλήσει κανείς, απλά δεν θα μπορείς να ζήσεις. Είναι ένα νησί απομονωμένο.

Αυτή η απομόνωση είναι μεθοδευμένη;

Υπήρξε αποτέλεσμα μεθοδεύσεων. Δεν το συζητώ. Είναι αποτέλεσμα χρόνων.

Μια που ο Παναγιότατος κατάγεται από εκεί, θα ήθελα να σας ρωτήσω, σε τι κατάσταση βρίσκονται οι εκκλησίες;

Σε πολύ καλή κατάσταση. Υπάρχουν κληρικοί. Ο μητροπολίτης ασχολείται και με τα κτίσματα και με τον κόσμο, δεν υπάρχει πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι, ότι τελειώνουν.

Ο παππούς τι σας ρωτάει;

Τι κάνουν τα δισέγγονά του. Και πότε θα πάμε… Δεν μπορεί να ζήσει μακριά από το νησί. Σε όποιο αυτοκίνητο και να μπει αισθάνεται ότι μυρίζει βενζίνη. Οπότε δεν φεύγει από τη γη του. Οι περισσότεροι είναι έτσι, σαν τον παππού μου.

Θα θέλατε να γίνει κάτι για το νησί σας; Για να έχει ένα διαρκές καλοκαίρι…

Δεν μπορώ να απαντήσω κάτι συγκεκριμένο.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.