«Ζω» τις γιορτες σημερα, με αρωμα απο το χθες…

Το Χριστουγεννιάτικο «ζω» είναι κοντά μας! Το τεύχος με το πιο μεθυστικό άρωμα του χρόνου, αυτό των Χριστουγέννων, ήρθε για να δώσει στις αναγνώσεις μας άρωμα του χθες ντυμένο τα γιορτινά του σήμερα, με πλούσια ύλη και υλικό από τον ζήλο και τη στόφα ανθρώπων που με αγάπη πάντα εργάζονται άκοπα για την πιο προβεβλημένη και πολυαναγνωσμένη έκδοση της Θράκης, το περιοδικό του ΠτΘ, το «ζω». Ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις μπλέκονται με νοσταλγικές διηγήσεις ανθρώπων καθημερινών και πολιτικών, που μεγάλωσαν μυρίζοντας μανταρίνι μόνο τα Χριστούγεννα και περίμεναν τον Άη Βασίλη κάθε φορά με πίστη. Σε «χώρες μοναδικές, όπως εκείνες που με καράβι τις λέξεις και πλοηγούς τον Απόστολο Φωτιάδη, την Ελένη Τσιαούση και το Γιώργο Μηνόπουλο μας εναποθέτουν στις Ιθάκες, της δικής τους ο καθένας, παιδικότητας… Ακούστε, ζήστε και ταξιδέψτε λοιπόν στους μαγικούς κόσμους της εντός ζωής, που η γη τους είναι εδώ, σ’ αυτές τις σελίδες…».

A.X.

Μαγική Χώρα: Οι Καστανιές Έβρου

Γιορτές – νόστος στην απουσία αλλά και την αγάπη…

Τέτοιες άγιες μέρες πάντα ο λογισμός μας ανατρέχει στα παιδικά μας χρόνια. Θυμάμαι με νοσταλγία τα χρόνια αυτά, χρόνια όμορφα αλλά ταυτόχρονα και δύσκολα. Χρόνια που σημαδεύτηκαν με τα όμορφα έθιμα των χωριών μας αλλά και στιγματίστηκαν από την απουσία των γονιών στην ξενιτιά, στα ανθρακωρυχεία του Βελγίου πρώτα του πατέρα, και μετά στα παγερά εργοστάσια της Γερμανίας και των δύο γονιών.

Με τις στριγκιές φωνές των χοιρινών, μπουγιουρντί και «μπακλαβού»

Θυμάμαι το πρωί της παραμονής των Χριστουγέννων τον παππού μου να σφάζει στην αυλή του σπιτιού το γουρουνάκι που ο ίδιος από το καλοκαίρι είχε με περίσσια φροντίδα μεγαλώσει. Οι φωνές των σφαζόμενων γουρουνιών αντηχούσαν σ΄ όλο το χωριό, αφού κάθε οικογένεια είχε το δικό της γουρουνάκι. Απ’ αυτό το σφάγιο για δεκαπέντε μέρες θα τρώγαμε κάθε είδους διαφορετικές γεύσεις με την φροντίδα της γιαγιάς. “Όμως και ό,τι θα περίσσευε γινόταν μπουγιουρντί για να τρώμε μέχρι και τις αρχές Μαρτίου, όταν άρχιζε ήδη ο καιρός να ζεσταίνει.

Παραμονή Χριστουγέννων η γιαγιά θα έψηνε το ψωμί στο φούρνο που υπήρχε σε κάθε αυλή του χωριού. Θα έφτιαχνε από το πρωί την «μπακλαβού» (μπακλαβά) και τους κουραμπιέδες και θα συγύριζε το σπίτι, που, ήδη, από τις προηγούμενες μέρες είχε ασβεστώσει.

Η σφαγή του γουρουνιού ήταν ιεροτελεστία, που κρατούσε όλο το πρωί. Από το καψάλισμα του νεκρού ζώου, το γδάρσιμό του, τον τεμαχισμό του αλλά και το «δοκίμασμά» του στα αναμμένα κάρβουνα με συνοδεία συνήθως κρασιού.

Ακακία στολισμένη για τα κάλαντα

Εμείς οι μικρότεροι θα στολίζαμε ένα μικρό κλαδί από ακακία με μικρά κομμένα κομμάτια από παλιά φθαρμένα ρούχα και από την ανατολή του ήλιου, μη λογαριάζοντας το κρύο που, συνήθως, ήταν πολύ τσουχτερό, θα περνούσαμε απ’ όλα τα σπίτια του χωριού να πούμε τα παραδοσιακά κάλαντα,

«Καλά μπιμπινούδια, καλά γουργουνούδια

και όλα τα καλά να δώσει ο θεός

στον «Τσορμπατζή» μας»

Μεγάλη φτώχεια τα χρόνια εκείνα στα χωριά μας. Η αμοιβή μας για τα κάλαντα θα ήταν κανένα ξυλοκέρατο, ένα αποξηραμένο σύκο, φιρίκια, κουραμπιέδες και πιο σπάνια από συγγενείς ή πιο «πλούσιους» συγχωριανούς καμιά πεντάρα ή δεκάρα.

Η χαρά μας όμως ήταν μεγάλη, αφού εκτιμούσαμε την «σοδειά μας».

Τρεις μέρες χαρές

Το βράδυ θα γινόταν το Χριστουγεννιάτικο γλέντι στην πλατεία του χωριού που θα διαρκούσε τρεις μέρες. ΄Όλο το χωριό, αφού πρώτα έτρωγε στο σπίτι την παραδοσιακή «μιλίνα», θα κατευθύνονταν στην πλατεία.

Προηγούνταν του φαγητού το θυμιάτισμα όλου του σπιτιού, του στάβλου, της αποθήκης, της αυλής για να έχει η οικογένεια την ευλογία του Χριστού.

Χορός μέχρι τα μεσάνυκτα. Τα ξημερώματα με το χτύπημα της καμπάνας, όλοι στο πόδι με τα καλά τους ρούχα, που φύλαγαν για τέτοιες στιγμές. Θυμάμαι το παλτό που μου έφεραν δώρο από την Γερμανία οι γονείς. ΄Εφτανε μέχρι τον αστράγαλο! Θα μεγαλώσει το παιδί να το έχει και τα χρόνια που έρχονται. Το φορούσα μέχρι που έφτασε δύο πιθαμές πάνω από το γόνατο.

Η Παρθένος σήμερον…

Είναι γεγονός ότι τότε είχαμε λιγότερα υλικά αγαθά αλλά περισσότερη χαρά. «Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει» ψέλνει ο παπάς και όλο μαζί το εκκλησίασμα τον συνόδευε χαμηλόφωνα. Όμορφες πραγματικά στιγμές που δεν μπορούν να χωρέσουν σ’ ένα κομμάτι χαρτί, αφού όσα και αν πεις, πάντα θα υπάρχουν και άλλα να συμπληρώσεις.

Μαγική χώρα: Μαράσια Τριγώνου Έβρου

Εννιά φαγητά στο τραπέζι και λιβάνι παντού

Η αλήθεια είναι ότι τα χρόνια εκείνα ήταν δύσκολα. Υπήρχε απομόνωση και φτώχεια μεγάλη. Τα Χριστούγεννα ήταν για μας ξεχωριστά, όχι γιατί περιμέναμε παιχνίδια ή τον Άγιο Βασίλη, αλλά γιατί τα πάντα γύρω μας ήταν ξεχωριστά. Μόνο μέσα από τη θρησκεία βιώναμε τα Χριστούγεννα τότε και όχι μέσα από τον καταναλωτισμό που υπάρχει σήμερα. Τα εννιά φαγητά της παραμονής των Χριστουγέννων, που κάνουμε εμείς οι Θρακιώτες στο σπίτι, τα νηστίσιμα φαγητά ήταν κάτι το ξεχωριστό. Πριν το δείπνο, περνούσαν με το θυμιατό όλους τους χώρους του σπιτιού, τις αποθήκες, τα ζώα, για το καλό.

Ξεχωριστή γιορτή για τα κάλαντα και το κρέας που τρώγαμε

Τα Χριστούγεννα ήταν ξεχωριστή γιορτή, γιατί, κατ’ αρχήν, τρώγαμε τότε κρέας και από την άλλη, περιμέναμε πώς και πώς να πούμε τα κάλαντα για να πάρουμε, στην καλύτερη περίπτωση, καραμέλες ή κανένα πορτοκάλι, και για μας αυτό είχε τη σημασία του και το περιμέναμε.

Κοτόπουλο γεμιστό ή με τουρσί

Το ιδιαίτερο φαγητό των γιορτών ήταν η μπάμπω. Την ημέρα των Χριστουγέννων, μετά την εκκλησία, η μπάμπω ήταν η σούπα της ημέρας, που συνοδεύονταν με κρασί και, στη συνέχεια, υπήρχε γεμιστό κοτόπουλο, ενώ κάποιες οικογένειες προτιμούσαν το παραδοσιακό κοτόπουλο με τουρσί, η οποία τουρσί, βέβαια, χρησιμοποιούνταν και για σαλάτα.

Το πενηντάρικο του Αη- Βασίλη

Ίσως να φανεί λιγάκι μελό, αλλά αυτό που, ιδιαίτερα, θυμάμαι είναι μια Πρωτοχρονιά, όπου περιμένοντας τον Άγιο Βασίλη – που όπως κάθε χρόνο δεν ερχόταν – ξεκινώντας το πρωί για την εκκλησία και κανονίζοντας ποιος θα ανάψει το κερί, βγαίνοντας από την πόρτα μας, βρήκαμε ένα πενηντάρικο λασπωμένο, το οποίο σημειωτέον ήταν μια περιουσία τότε, οπότε πιστέψαμε ότι μας το έστειλε ο Άγιος Βασίλης για να ανάψουμε κερί στην εκκλησία και μετά να αγοράσουμε κάποια πράγματα για το τραπέζι. Μαθήτρια τότε του δημοτικού σχολείου, ήταν η μοναδική ξεχωριστή χρονιά που θυμάμαι…

Από τα δώδεκα «μέτοικοι» στην Ορεστιάδα αλλά στις γιορτές ξανά όλοι μαζί

Τα επόμενα χρόνια στο γυμνάσιο, ήταν πολύ καλύτερα τα πράγματα, γιατί τα αγόρια και τα κορίτσια του χωριού μόνο στις γιορτές μαζευόμασταν στον τόπο μας. Σπουδάζαμε στην Ορεστιάδα και νοικιάζαμε εκεί, οπότε το χωριό μας δεν το ζούσαμε από δώδεκα χρονών. Βρισκόμασταν εκεί μόνον στις γιορτές. Τα Χριστούγεννα λοιπόν μαζευόμασταν στο καφενείο του χωριού ή στην κοινότητα, όπου είχαμε φτιάξει ένα χώρο και γιορτάζαμε κάνοντας πλάκες μεταξύ μας, και το βράδυ της παραμονής, μετά τις 11, βγαίναμε και λέγαμε τα κάλαντα, αγόρια και κορίτσια μέχρι τις 5 το πρωί. Αυτό ήταν πολύ όμορφο και το κρατήσαμε για πολλά χρόνια. Αρραβωνιαστήκαμε, παντρευτήκαμε, αλλά όποτε βρισκόμασταν στο χωριό οι νέοι εξακολουθήσαμε να λέμε τα κάλαντα σ’ όλο το χωριό, παντού, σ’ όλα τα σπίτια.

Σήμερα, δυστυχώς, στο χωριό δεν υπάρχουν νέοι άνθρωποι Ζουν εκατόν πενήντα άτομα, τα περισσότερα ηλικιωμένα, και εμείς δεν έχουμε πλέον τη δυνατότητα να είμαστε εκεί. Όλοι έχουμε κάνει τις οικογένειές μας και έτσι ακολουθούμε τα παιδιά μας.

Μαγική χώρα: Αλεξανδρούπολη

Λίγα σπίτια τότε στόλιζαν δέντρο

Τα παιδικά χρόνια τα έζησα σε δύσκολους καιρούς, η οικογένεια η δική μου στέκονταν όμως καλά οικονομικά. Η χαρά μας, εμάς των παιδιών, ήταν μεγάλη, όταν στο σπίτι στολίζαμε το δένδρο. Τότε, τα περισσότερα σπίτια δεν στόλιζαν δένδρο, λόγω οικονομικών προβλημάτων. Οι γονείς μου στόλιζαν ένα μικρό δένδρο και συγκεντρωνόμασταν όλο το σόι και τα ξαδέρφια που ήταν φτωχότερα. Εγώ ένοιωθα λίγο πλούσιος μπροστά στους άλλους, αλλά το κλίμα ευφορίας και αγάπης ήταν μοναδικό.

Πρωτοχρονιά στον αύλειο χώρο της αρμένικης εκκλησίας

Θυμάμαι έντονα τις μέρες των γιορτών στην Αλεξανδρούπολη, τα φοιτητικά μου χρόνια. Τότε που όλοι οι φοιτητές από τα Πανεπιστήμια της χώρας και του εξωτερικού, μαζευόμασταν ξανά στην πόλη και κάναμε μαζί γιορτές. Ξεχωρίζω μια παραμονή πρωτοχρονιάς του 1964, όταν μας παραχωρήθηκε ο χώρος δεξιώσεων στον αύλειο χώρο της αρμενικής εκκλησίας. Τον στολίσαμε και γιορτάσαμε εκεί. Ήμασταν παιδιά από όλη την Αλεξανδρούπολη και ανάμεσά μας αρκετοί Αρμένιοι και λίγοι Εβραίοι. Επιμεληθήκαμε τη διακόσμηση, τη μουσική και κάναμε πάρτι. Μαζευτήκαμε στο χώρο μία παρέα από σαράντα περίπου άτομα.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.