«Υπερανω ολων ειναι η πατριδα. Οποιος δεν εζησε Κατοχη, δεν μπορει να το καταλαβει»

Η κήρυξη του πολέμου τους βρήκε να οργώνουν και να σπέρνουν τα χωράφια τους. Το έμαθαν το απόγευμα της ίδιας ημέρας και αμέσως έφυγαν με τα πόδια για την Κομοτηνή. Δεν είχαν ατομικές προσκλήσεις, η επιστράτευση ήταν γενική. Έπρεπε να παρουσιαστούν από την κλάση του 17 μέχρι την κλάση του 40.

Ενενήντα ετών είναι σήμερα ο Δημήτρης Θεοδωρίδης. Κατάγεται από την Ξυλαγανή της Ροδόπης, πρόσφυγας από το «Καβακλί» της Βουλγαρίας, έζησε τον πόλεμο του ‘40 κληρωτός 18 μηνών τότε. Σήμερα «επιστρέφει» στα χιονισμένα βουνά της Αλβανίας και θυμάται το δικό του «Όχι!».

Σε ποια Μονάδα υπηρετούσατε εσείς;

Όταν χτύπησε η πρώτη καμπάνα βρέθηκα στο Λόχο Μηχανημάτων, στο 29ο Σύνταγμα, πηγαίναμε συνοδεία του Πεζικού. Όταν χτύπησε η σειρήνα άρχισαν να έρχονται επιστράτευση οι παλιές κλάσεις, εμείς τους δίναμε όπλα και ρούχα, άρβυλα και όπλα. Μετά μας οδήγησαν σε αμπελώνες, δίπλα στην πόλη, μέχρι να έρθουν τα τρένα να επιβιβαστούμε. Ήταν, θυμάμαι, βροχερός ο καιρός και γύρω από τα αντίσκηνα κάναμε χαντάκια για να μην πλημμυρίσουμε.

Πώς ήταν το κλίμα πριν την αναχώρηση;

Το πρωί, πριν την αναχώρηση, ήρθε ένας παπάς και μας μετάλαβε όλους στην Διμοιρία. Ο ενθουσιασμός ήταν διάχυτος. Το τρένο σταμάτησε τρεις φορές από τους πυροβολισμούς της χαράς μας. Πίσω, στα σπίτια μας, δεν ξέρω τι γινόταν, αλλά εμείς ήμασταν πολύ χαρούμενοι, δεν λογαριάζαμε τη ζωή μας. Αφού μας χτύπησαν έτσι άνανδρα, είχαμε τη διάθεση να προστατεύσουμε την πατρίδά μας και να αγωνιστούμε γι’ αυτήν.

Πότε βρεθήκατε στην πρώτη γραμμή;

Κατεβήκαμε στο Αμύνταιο και από εκεί βρεθήκαμε στην πρώτη γραμμή. Το πρώτο βράδυ κοιμηθήκαμε μέσα σε μια Εκκλησία. Βαδίζαμε όλο την νύχτα, όχι την ημέρα. Την ημέρα τα χωριά που περάσαμε δεν τα θυμάμαι. Κοιμόμασταν στα χαντάκια, στα δάση, στα πουρνάρια για να μην δίνουμε στόχο. Υπήρχε οργάνωση, μαγειρεία, λοχαγός, επικεφαλής. Βρεθήκαμε στην πρώτη γραμμή, στο Πόγραδετς. Το χιόνι ήταν πολύ, αλλά αντέξαμε.

Ζήσατε τον πόλεμο, ήσασταν μέσα στις φλόγες του. Τι συμπέρασμα βγάλατε;

Η λέξη πόλεμος είναι πολύ ελαφριά να την λες, η ουσία είναι κλάμα, αίμα, τραυματισμοί, σκοτωμοί. Αν ήσουν τυχερός και τραυματιζόσουν την ημέρα σε έπαιρναν οι τραυματιοφορείς και σε πήγαιναν, αν τραυματιζόσουν τη νύχτα, σε σκέπαζε το χιόνι και πέθαινες μέσα στο χιόνι. Εγώ με τα ίδια μου τα χέρια έθαψα ένα στρατιώτη φίλο μου. Λίγο χώμα του έριξα στο πρόσωπο μόνο. Δεν είχε χώμα, μόνο χιόνι, παντού έβλεπες χιόνι.

Πόσο μείνατε στο Πόγραδετς;

Καθίσαμε ένα μήνα στο Πόγραδετς, το 29ο Σύνταγμα είχε 2500 στρατιώτες και έζησαν μόνον οι 500. Όλοι έμειναν εκεί, μέσα στις καστανιές… Τα Χριστούγεννα φύγαμε εμείς και ήρθαν οι Κρήτες. Όταν πέθανε ο Μεταξάς ήμασταν στο Ποτ Μπουρί, αλβανικό χωριό και ήρθε διαταγή να φύγουμε στο μεσαίο Μέτωπο στο Ελ Μπασά. Ξημερωθήκαμε σε μια χαράδρα. Όταν έκανε ο Μουσουλίνι την μεγάλη επίθεση, πιάσαμε ένα Τάγμα Ιταλούς στρατιώτες αιχμάλωτους. Μπήκαν σε μια χαράδρα και τους πιάσαμε. Τότε έγινε και τρεις μέρες ανακωχή για να θάψουν οι Έλληνες και οι Ιταλοί τους νεκρούς τους.

Ποια ήταν η ψυχολογία του απλού στρατιώτη;

Δεν ήξερε τίποτα ο απλός στρατιώτης. Όπου τον διάταζαν πήγαινε. Η ζωή του ήταν στα χέρια των Αξιωματικών, αυτοί που ήταν σωστοί και γνώστες, αυτοί ήλεγχαν καλύτερα τους στρατιώτες. Ενέπνεαν ή εξόργιζαν τους στρατιώτες, στην πρώτη περίπτωση οι απλοί στρατιώτες φέρονταν ηρωικά. Θρηνήσαμε, σε περίπτωση ασυνεννοησίας των επικεφαλής, δεκάδες νεκρούς. Αν είσαι εκατό μέτρα από την πρώτη γραμμή πίσω, είσαι ασφαλής. Το Πεζικό έχασε πολλούς, αυτό είχε πολλές απώλειες. Το Πυροβολικό ήταν πιο τυχερό. Την τρομάρα και τοω σκοτωμό τον έζησε το Πεζικό στην πρώτη γραμμή. Όπου νύχτωνες εκεί καθόσουν.

Τι τρώγατε;

Ξηρά τροφή, γαλέτες. Τα Χριστούγεννα, την πρώτη μέρα, φάγαμε γαλέτα, δεν είχαμε άλλο τίποτα. Και τα ξύλα που βάζαμε στη φωτιά ήταν βρεγμένα. Τα ζώα από την πείνα ξεφλούδιζαν τον κορμό. Ήταν όλο το δάσος άσπρο, τη φλούδα των κορμών την είχαν φάει τα ζώα από την πείνα.

Πόσο καιρό μείνατε στα χιονισμένα βουνά της Πίνδου;

Έκανα στο Μέτωπο έξι μήνες. Έφυγα τον Οκτώβριο και γύρισα τον Απρίλιο. Με το σπίτι επικοινωνούσαμε με γράμματα. Κάθε 15 μέρες ερχόταν ένας ταχυδρόμος. Τα περιμέναμε πώς και πώς αυτά τα γράμματα. Με μεγαλύτερη αγωνία περίμεναν νέα από το Μέτωπο αυτοί που είχαν μείνει πίσω.

Τι θυμάστε τώρα από το Αλβανικό Μέτωπο;

Σαν όνειρο μένουν στην μνήμη μου όλα. Πάντα, όμως, τα θυμάμαι, άσχημα και ευχάριστα. Στο Μέτωπο διδάχθηκα ότι η καλοσύνη δεν εξαρτάται από τη θέση και τα αξιώματα που έχει κάποιος. Ή είσαι άνθρωπος ή δεν είσαι.

Πού οφειλόταν η πολύ καλή παρουσία των Ελλήνων στο Μέτωπο; Από πού απόρρεε εκείνος ο ενθουσιασμός;

Παρά το γεγονός ότι ο Μεταξάς θεωρούνταν Δικτάτορας, πριν τον πόλεμο είχε πάρει μέτρα υπέρ του λαού, για παράδειγμα θέσπισε το οκτάωρο και ο κόσμος, όταν τον χρειάστηκε η πατρίδα, είχε λόγους να πολεμήσει. Δεν λογάριαζες τη ζωή σου. Δεν ένιωθες φόβο, σε ένοιαζε μόνο να πας εκεί, στο ύψωμα, που σε έστελνε ο Αξιωματικός σου.

Σας έχουν απονείμει κάποιο παράσημο;

Κανένα παράσημο. Δεν θέλω ούτε ανδριάντα ούτε παράσημο ούτε να γράψουν κάπου το όνομά μου. Σε μια όμως εκδήλωση σχετική ξέχασαν να μου δώσουν μια αναμνηστική πλακέτα, όπως έκαναν με άλλους, με πήρε το παράπονο. Κρατώ την ταυτότητα του ‘39 και τις αναμνήσεις μου.

Για σας τι είναι η πατρίδα;

Υπεράνω όλων είναι η πατρίδα. Όποιος δεν έζησε Κατοχή, δεν μπορεί να το καταλάβει.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.