«Ειμαι περηφανος που συνυπαρχουμε διαφορετικες πληθυσμιακες ομαδες στο Παντσεβο»

Το Πάντσεβο είναι η πόλη που το ΝΑΤΟ, οι «ανθρωπιστικοί» βομβαρδισμοί και οι «έξυπνοι» πύραυλοι θέλησαν να σβήσουν από το χάρτη. Τρομακτικές ήταν οι επιπτώσεις των ΝΑΤΟϊκών βομβαρδισμών κατά των πετροχημικών και των διυλιστηρίων, στην καρδιά της γιουγκοσλαβικής -τότε- βιομηχανίας, λίγα χιλιόμετρα έξω από το Βελιγράδι. Τα αποτελέσματα δεν άργησαν να φανούν, καθώς μέσα σ’ ένα χρόνο διπλασιάστηκαν οι καρκίνοι και οι τερατογενέσεις.

Η βιομηχανική περιοχή του Πάντσεβο δέχτηκε δεκάδες αεροπορικές επιδρομές από τα ΝΑΤΟϊκά αεροσκάφη. Εκατοντάδες τόνοι καρκινογόνων ουσιών απελευθερώθηκαν στο περιβάλλον. Στην περιοχή του Πάντσεβο, το βιομηχανικό κέντρο έξω από την πόλη του Βελιγραδίου, το ειδυλλιακό τοπίο γύρω από τις όχθες του Δούναβη και οι καταπράσινες καλλιεργημένες πεδιάδες, στέκουν βουβά, χωρίς να μπορούν να αποκαλύψουν στον ανυποψίαστο επισκέπτη το έγκλημα που έχει συντελεστεί στον τόπο αυτό. «Πρόκειται για ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» δηλώνει ο Δήμαρχος του Πάντσεβο, o Srdan Mikovic και μιλά για το τότε και τώρα, αποκαλύπτει δύσκολες στιγμές, πληγές, καταστάσεις, σκέψεις και όνειρα.

Πόσους κατοίκους έχει σήμερα ο δήμος σας;

Ο Δήμος του Πάντσεβο έχει 130.000 κατοίκους, από τους οποίους οι 80.000 ζουν στην πόλη του Πάντσεβο και οι υπόλοιποι στους εννέα οικισμούς που βρίσκονται πέριξ. Η χημική και γεωργική βιομηχανία της περιοχής απασχολούσε πριν τον πόλεμο και τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας 35.000 εργαζόμενους. Στην περιοχή αυτή ζουν αρμονικά 26 εθνικότητες, οι περισσότεροι είναι Σέρβοι και ακολουθούν Ούγγροι, Ρουμάνοι, Σλοβάκοι, αλλά και λιγοστοί Έλληνες…

Γιατί τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για τη διατήρηση του πολιτισμού και της παράδοσης από την πλευρά σας;

Ξέρουμε πολύ καλά ότι έχουμε το καθήκον να νοιαζόμαστε για την ιστορία μας, την παράδοση, τον πολιτισμό και τα μνημεία της περιοχής. Για παράδειγμα, όλα τα παραδοσιακά κτίρια στην πόλη, τα περισσότερα είναι της εποχής του 1794, εποχή που άρχιζε να δημιουργείται η πόλη. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να βρούμε τους καλύτερους τρόπους και να διατηρήσουμε ό,τι όμορφο και παραδοσιακό έχει η πόλη μας. Είναι μια καλή επένδυση για τα παιδιά μας, μια υποθήκη για το μέλλον τους.

Ποιες ήταν οι σημαντικότερες απώλειες που καταγράψατε ως δήμαρχος τότε, την περίοδο του πολέμου;

Κατά τη διάρκεια του πολέμου τέσσερα εργοστάσια καταστράφηκαν τελείως. Ήταν πολύ δύσκολο να φτιαχτούν από την αρχή και να λειτουργήσουν, με πείσμα και θέληση, όμως, το καταφέραμε. Κατά τη διάρκεια του πολέμου ήμουν δήμαρχος στην πόλη και ξέρω από πρώτο χέρι ότι περάσαμε πολύ δύσκολες ώρες. Ήταν πολύ δύσκολο να προστατέψουμε ακόμη και τις ζωές μας. Κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών σημειώναμε μόνο απώλειες. Μετά τον πόλεμο προσπαθήσαμε πρώτα να λειτουργήσουμε τη Βιομηχανική Περιοχή.

Είχατε να επιδείξετε τότε, εκτός από την πολύ μεγάλη Βιομηχανική Περιοχή και την συνύπαρξη πολλών διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων…

Πριν τον πόλεμο ήμασταν παράδειγμα λειτουργίας σε όλη τη Σερβία ως προς τις υποδομές και ως προς τον τρόπο λειτουργίας της ΒΙΠΕ. Μετά είχαμε να αντιμετωπίσουμε και τη μόλυνση του εδάφους, του αέρα, του νερού. Τέτοια πολύ σημαντικά ζητήματα που έχουν να κάνουν με την ίδια τη ζωή. Ακόμη και σήμερα ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτή τη μόλυνση και τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει. Όντως ήμασταν παράδειγμα συνύπαρξης, αλλά αυτό δεν έδειξαν να τους ενδιαφέρει.

Σε ποιες ενέργειες προβήκατε μετά το τέλος του πολέμου;

Προσπαθήσαμε να χτίσουμε νέες «γέφυρες» μεταξύ του Πάντσεβο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Πάντσεβο και άλλων δήμων. Ένα πολύ σημαντικό βήμα ήταν οι πολύ καλές σχέσεις που αναπτύξαμε με δήμους εκτός Σερβίας, όπως ο δήμος Νεάπολης από τη Θεσσαλονίκη. Πριν μιλήσω μαζί σας, τα έλεγα με τα «αδέρφια» από την Νεάπολη. Τώρα σχεδιάζουμε τα επόμενα βήματα με στόχο να κατορθώσουμε να παραδώσουμε στα παιδιά μας ένα καλύτερο μέλλον.

Ποια συναισθήματα σας συντρόφευαν όταν βλέπατε να ισοπεδώνονται τα πάντα από αέρος;

Ήμουν πολύ θυμωμένος, αλλά έπρεπε να δουλέψω πολύ γρήγορα, πολύ σκληρά, να προσπαθήσω να βρω λύσεις για τους πολίτες, για την πόλη, για τους ανθρώπους και τα κτίρια. Δεν μπορούσα να πιστέψω πώς έκαναν κάτι τέτοιο στον τόπο μας. Πώς βομβάρδιζαν τις υποδομές μιας πόλης που δεν τους έκανε ποτέ κακό; Χρειάστηκε όμως να αφήσω πίσω τον θυμό μου, κι εγώ και οι συνεργάτες μου, και να δουλέψουμε από κοινού για την εκ νέου ανέγερση, για τη δημιουργία από το μηδέν, για το νέο ξεκίνημα, στις υποδομές, στην ΒΙΠΕ, στις κατοικίες, στη ζωή.

Δεν ήταν σίγουρα εύκολο το έργο σας…

Δεν ήταν εύκολο, ήταν δύσκολο και πολύ επικίνδυνο. Η μόλυνση είναι κάτι φοβερό. Πραγματικά δεν μπορούσα να καταλάβω πώς είναι δυνατόν ο άνθρωπος να φτάνει σε τέτοια τερατουργήματα. Κατά τη διάρκεια του πολέμου είχαμε πολύ δύσκολες καταστάσεις, είχαμε απώλειές ζωών, είχαμε θύματα. Πολλοί άνθρωποι πέθαναν και μετά τους βομβαρδισμούς.

Πώς ήταν η ανθρωπογεωγραφία στο δήμο σας πριν τον πόλεμο;

Πριν τον πόλεμο ζούσαν στο Πάντσεβο πολλές διαφορετικές εθνότητες και πολλές διαφορετικές κουλτούρες. Είχαμε 75% Σέρβους, αλλά και το υπόλοιπο 35% ήταν πολλές διαφορετικές μειονότητες, όπως: Ρουμάνοι, Σκοπιανοί, Σλοβάκοι, Βούλγαροι, Ούγγροι. Το 35% των κατοίκων του Πάντσεβο ήταν μειονότητες.

Και τώρα;

Τώρα εξακολουθούν να μένουν πολλές μειονότητες. Την σώσαμε αυτή την καλή κατάσταση μεταξύ των Σέρβων και των μειονοτήτων. Κινδυνέψαμε μαζί με άλλα να χάσουμε και τη συνύπαρξη. Τώρα, η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε πολλούς μουσουλμάνους στο Πάντσεβο, αλλά έχουμε κάποιους λίγους Μουσουλμάνους και άλλες μειονότητες Χριστιανών Ορθοδόξων. Αλλά και Καθολικούς Κροάτες και Βούλγαρους. Και Ευαγγελιστές από την Σλοβακία.

Είμαι πολύ χαρούμενος και πολύ περήφανος που καταφέρνουμε να συνυπάρχουμε πολλές διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες έστω κι έτσι, έστω λιγότεροι από ό,τι πριν, αλλά συνυπάρχουμε.

Με ποιον τρόπο;

Σεβόμαστε ο ένας τις παραδόσεις του άλλου. Ενδεικτικό είναι ότι τόσο στην πόλη, όσο και στους εννέα διαφορετικούς οικισμούς γύρω από την πόλη, έχουμε πολλές πληθυσμιακές ομάδες. Ένας συνολικός πληθυσμός 130.000 κατοίκων που έχει τη διάθεση να συνυπάρξει και αγωνίζεται γι’ αυτό.

Τι σκέφτεστε εκ των υστέρων γι’ αυτή την τραγική περιπέτεια του πολέμου, έτσι όπως βιώθηκε από τους κατοίκους του Σεράγεβου;

Δεν είμαι ευτυχισμένος για ό,τι συνέβη στο Σεράγεβο κατά τη διάρκεια του πολέμου. Πριν τον πόλεμο πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι ζούσαν μαζί, Σέρβοι, Μουσουλμάνοι, Κροάτες, ζούσαν ελεύθερα, χωρίς να καταπιέζει ο ένας τον άλλον.

Είχαν αναπτύξει πολύ καλές σχέσεις, μοιράζονταν τις χαρές και τις λύπες, τη δημιουργία και τις υποχρεώσεις, την πρόοδο και την ανάπτυξη. Τώρα έχουν πολλά – πολλά προβλήματα να υπερπηδήσουν για να δημιουργήσουν εκ νέου την κατάσταση που ίσχυε πριν τον πόλεμο. Τώρα είναι περισσότερο δικό μας καθήκον κι όχι μόνο των Βοσνίων, αλλά και των γειτόνων, να βρούμε όλοι μαζί πώς μπορούμε να σώσουμε ό,τι μπορούμε από το παλιό Σεράγεβο. Το καλύτερο κομμάτι εκείνης της εποχής ήταν οι καλές σχέσεις του ενός με τον άλλον, η συνύπαρξη και αυτό θα πρέπει να αναγεννήσουμε μέσα από τις στάχτες και τις πληγές του πολέμου.

Και στην πολύ δύσκολη περίπτωση του Κοσσόβου τι νομίζετε ότι πρέπει να γίνει;

Έχουμε δύο «κομμάτια», το Κόσσοβο και τα Μετόχια. Το αληθινό όνομα αυτής της περιοχής είναι: «Κόσσοβο – Μετόχια». Γιατί «Μετόχια»; Γιατί είναι ένα κομμάτι που ανήκει στα Μοναστήρια και στην Εκκλησία, είναι το «Άγιο Όρος» της Σερβίας. Μια περιοχή με πολύ πλούσια ιστορία, πολιτιστική και ιστορική κληρονομιά, μοναδικός πλούτος για τη Σερβία και τους Σέρβους. Αυτό το κομμάτι στη Σερβία είναι πολύ σημαντικό να παραμείνει επί σερβικής κυριαρχίας.

Ό,τι κι αν έχει σημειωθεί στην Ιστορία της Σερβίας με τον άλφα ή βήτα τρόπο έχει σχέση μ΄ αυτήν την περιοχή, το Κόσσοβο είναι η ιστορία της Σερβίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της «διαμάχης»- διεκδίκησης μεταξύ των ενδιαφερόμενων πλευρών οι εμπλεκόμενες πλευρές θα πρέπει να έχουν υπ’ όψιν τους ότι πολλές καταστάσεις είναι επικίνδυνες.

Δεν υπάρχουν κανόνες που θα πρέπει και εδώ να τηρηθούν;

Ο κανόνας, ο δίκαιος κανόνας, είναι ότι το Κόσσοβο είναι κομμάτι της Σερβίας. Όποια σελίδα οποιουδήποτε βιβλίου ιστορίας κι αν ανοίξετε, αυτό αναφέρει. Όπως κανόνας είναι ότι στην εποχή μας δεν μπορείς να αλλάζεις τα σύνορα, δεν επιτρέπονται τέτοιου είδους αλλαγές. Αν αποδεχτείς να αλλάξουν τα σύνορα σε ένα σημείο της Ευρώπης, τότε, αυτομάτως, αποδέχεσαι ότι μπορεί να αλλάξουν σε οποιοδήποτε σημείο της γης, κανείς δεν σου εγγυάται ότι δεν θα γίνει. Είναι πολύ επικίνδυνο να προωθούν αλλαγές στα σύνορα, παίζουν με τη φωτιά και ελπίζω αυτό να το καταλάβουν πολύ γρήγορα. Πολύ σύντομα θα πρέπει να αποφασίσουν αν το «Κόσσοβο- Μετόχια» παραμείνει κομμάτι της Σερβίας ή αν η Σερβία, η Ελλάδα, το Μαυροβούνιο ή μια οποιαδήποτε άλλη χώρα πολύ γρήγορα θα βρεθούν να δέχονται αλλαγές στα σύνορά τους. Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω γιατί είναι τόσο βιαστικοί να πάρουν μια απόφαση τώρα. Γιατί επιμένουν και βιάζονται τόσο πολύ να περάσουν στη «λύση» του θέματος; Ύστερα υπάρχει η πιθανότητα, πολύ σύντομα να γίνει μέρος της Ευρώπης, κομμάτι της Ε.Ε.

Είναι αυτονόητο για σας ότι θα συμβεί; Το λέτε ως φυσικό δεδομένο…

Είμαστε κομμάτι της Ευρώπης. Ήμασταν κομμάτι της Ευρώπης επί πολλά – πολλά χρόνια, για πολλούς αιώνες. Ελπίζω να «χτίσουμε» εκ νέου αυτή τη σχέση εντός της Ευρώπης, όπως και πριν τους πολέμους. Εμείς στο Δήμο μας, στην πόλη μας το προσπαθούμε. Πιστεύουμε ότι μπορεί να γίνουμε η «γέφυρα» που θα φέρει Ευρώπη και Σερβία κοντύτερα. Ήδη έχουμε αναπτύξει στενές σχέσεις με πολλές άλλες πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη, αλλά και με δήμους στη Ρουμανία, στη Βοσνία, στη FYROM, στη Γαλλία, είμαστε ένα κομμάτι της Ευρώπης, ίσως ανεπίσημα, αλλά είμαστε μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πιστεύω αυτό.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.