Ζουμ στη γεωργικη επικαιροτητα και στην ενδυναμωση του θρακιωτικου δυναμικου

Η Κομισιόν προτείνει (δηλαδή απαιτεί) στα κράτη-μέλη, ακόμα μεγαλύτερη μείωση παραγωγής ζάχαρης, επειδή δεν πραγματοποιήθηκε η μείωση που προέρχεται η περιβόητη Αναθεώρηση του καθεστώτος ζάχαρης, που άρχισε να λειτουργεί από το 2005. Η αναθεώρηση δηλαδή, προέβλεπε μείωση κατά 6 εκατομμύρια τόνους (μέχρι το 2009/10), αλλά επειδή στα δύο πρώτα χρόνια μειώθηκε μόνο κατά 2,2 εκ. τόνους, τώρα με δελεαστικά μέτρα αύξησης της ενίσχυσης «αναδιάρθρωσης» (=μείωση κάθε χρόνο της ποσόστωσης) επιδιώκει να μειώσει την παραγωγή ζάχαρης κατά 3,8 εκατ. Τόνους ακόμη. Γι’ αυτό και προσφέρει ένα επί πλέον πριμ (δέλεαρ ή δόλωμα) 237,5 ευρώ/τόνο πάνω σ’ αυτό που είχε καθορίσει αρχικά με το πρόγραμμα… αναδιάρθρωσης (= περιορισμού της καλλιέργειας – παραγωγής) που άρχιζε με 730 ευρώ/τόνο τον πρώτο χρόνο μέχρι τα 520 τον τέταρτο και τελευταίο χρόνο 2009/10. Τα πριμ-δέλεαρ των 237,5 ευρώ/τόνο θα δοθούν από φέτος και τις επόμενες σοδειές και μάλιστα αναδρομικά (και συμψηφιστικά) για όσους ήδη έχουν πουλήσει τις ποσοστώσεις τους.

Ο κίνδυνος όμως από την δελεαστική πρόταση/απαίτηση της Κομισιόν είναι τεράστιος, ειδικά για τη χώρα μας. Και ιδού γιατί: η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της Ε.Ε. που δέχθηκε από τον πρώτο χρόνο εφαρμογής της «Αναθεώρησης» στο καθεστώς Ζάχαρης, να εξαγοράσει (= εγκαταλείψει) το 50% της εθνικής ποσόστωσης ζάχαρης (158.000 τόνοι) που δικαιούνταν από την ΚΑΠ να παράγει ήδη δηλαδή τη μισή ποσότητα των αναγκών της. Έτσι από 418.000 στρέμματα που είχαν καλλιεργηθεί το 2005, πέρσι καλλιεργήθηκαν τελικά γύρω στα 270.000 στρέμματα, ενώ ο στόχος της ΕΒ Ζάχαρης ήταν 318.000 (πτώση 15%).

Φέτος όμως, δεύτερη χρονιά εφαρμογής του εξοντωτικού προγράμματος της Αναθεώρησης, καλλιεργήθηκαν μόλις 145.000 στρέμματα ενώ ο στόχος της ΕΒΖ ήταν για 210.000 (ή περαιτέρω πτώση 30%). Αυτό βέβαια πρακτικά σημαίνει ότι η μεν παραγωγή ζάχαρης θα μειωθεί στους 100.000 τόνους, από τους 158.000 που είχε φθάσει με τη μειωμένη ποσόστωση μετά την εγκατάλειψη του 50% της αρχικής ποσόστωσης και επάρκειας της χώρας.

Με δύο λόγια, στη χώρα μας, μόλις τον δεύτερο χρόνο εφαρμογής της Αναθεώρησης ΚΑΠ στη ζάχαρη, παράγεται μόλις το 1/3 της ζάχαρης που έχει ανάγκη ο πληθυσμός, κι αυτό διότι καλλιεργείται μόλις το 1/3 της αρχικής έκτασης. Και επειδή όταν, λόγω νέας ΚΑΠ, εξαναγκάσθηκε η χώρα να κλείσει δυο εργοστάσια ζάχαρης (Λάρισας και Ξάνθης) από τον πρώτο χρόνο, σήμερα με τη νέα μείωση της τευτλοκαλλιέργειας, αφού θα λείπει η αναγκαία πρώτη ύλη (τεύτλα), τίθεται άμεσα πρόβλημα να κλείσει τουλάχιστον ένα ακόμα ζαχαρουργείο και η νεκρώσιμη καμπάνα χτυπάει πλέον λυπητερά είτε για Σέρρες, είτε για Ορεστιάδα, είτε ακόμα και για τα δύο.

Μετά όμως την πρόσφατη πρόταση της Κομισιόν για ένα επί πλέον δελεαστικό πριμ 237 ευρώ/τόνο, που ουσιαστικά είναι «εντολή Κομισιόν» για δραστική μείωση της παραγωγής ζάχαρης, όλοι οι αναλυτές των εξελίξεων προβλέπουν με βεβαιότητα ότι το δόλωμα Κομισιόν με τα επιπλέον 237 ευρώ/τόνο θα έχει άμεσο αποτέλεσμα, ιδιαίτερα στη χώρα μας, όπου οι οικονομικοί όροι της τευτλοκαλλιέργειας και παραγωγής ζάχαρης είναι πολύ κάτω από τα στάνταρ του ευρωπαϊκού, και ακόμα χειρότερα, του διεθνούς ανταγωνισμού.

Γι’ αυτό άλλωστε με τον πρώτο άνεμο της Αναθεώρησης, διαλύθηκε ο ελληνικός τομέας στο μισό των υποδομών του, με αντοχές να κρατήσει έστω ένα – δύο χρόνια ακόμα!

Το πρόσφατο δόλωμα των επιπλέον 237 ευρώ/τόνο (λέγεται ότι θα προστεθούν κι άλλα δολώματα, ειδικά για τις ισχυρότερα ανταγωνιστικές χώρες μέλη, κι όχι φυσικά για την Ελλάδα που είναι ήδη τελειωμένη υπόθεση…) αποτελεί μια χαριστική βολή για όλη την ευρωπαϊκή τευτλοκαλλιέργεια, ώστε η ΚΑΠ να ξεμπερδέψει με την «ενοχλητική» υπόθεση της ζάχαρης, τουλάχιστον μέχρι το 2010-12!…

Βέβαια για την Ελλάδα δεν συζητείται πρόβλημα επιβίωσης, ακόμα και για τα επόμενα δύο χρόνια. Οπότε, είναι άμεσα υπαρξιακό το θέμα των υπολοίπων τριών ζαχαρουργείων!

Η προειδοποίηση κινδύνου της Κομισιόν για τον Μπασμά

Εκτός από την εισήγηση – εντολή για μεγαλύτερη και γρηγορότερη μείωση της καλλιέργειας και της παραγωγής ζάχαρης, που απηύθυνε τον περασμένο Μάιο η Κομισιόν προς τα κράτη – μέλη της ΕΕ, με δόλωμα την επιπλέον ενίσχυση των 237 ευρώ/τόνο ζάχαρης πάνω στις καθορισμένες ενισχύσεις για «αναδιάρθρωση» (περιορισμό) της καλλιέργειας στην κρίσιμη τετραετία 2006-2009, ώστε να «ισορροπήσει» η κοινοτική αγορά, η Κομισιόν έθεσε μια «δαμόκλεια σπάθα» σε όλους, πως αν μέχρι το 2010 δεν μειωθεί η παραγωγή ζάχαρης (δηλαδή η τευτλοκαλλιέργεια) όση έχει υπολογισθεί, τότε δεν θα υπάρχουν ούτε τα χρήματα για τις ενισχύσεις περιορισμού της καλλιέργειας, όταν και όσο και να το ζητούν μετά το 2010 οι παραγωγοί. Προειδοποιεί με δύο αυστηρά λόγια η Κομισιόν: Επισπεύστε τη μείωση της παραγωγής, όσο πρέπει για να γίνει αγωνιστική (δηλ. δίχως επιδοτήσεις), διότι μετά το 2010 τα Κοινοτικά χρήματα να σας αποζημιώσουν. Κάντε λοιπόν κουμάντο από τώρα γιατί μετά το 2010 δεν θα έχω καμία ευθύνη για χρήματα!… Καθαρά και ξάστερα!

Άλλωστε η Επιτροπή Γεωργίας και Μπόελ το είπε έτσι καθαρά: «Πρέπει να μειώσουμε την παραγωγή ζάχαρης σημαντικά, αν θέλουμε βιώσιμο τομέα. Το Ταμείο Αναδιάρθρωσης προσφέρει οικονομικά κίνητρα στις βιομηχανίες επειδή δεν μπορούν να είναι ανταγωνιστικές με τις χαμηλές τιμές που αποφασίστηκαν στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης. Δυστυχώς τα κίνητρα αυτά δεν ήταν τόσο ελκυστικά όσο ελπίζαμε. Με τα μέτρα που προτείνουμε, πιστεύουμε ότι θα ενθαρρυνθούν οι περισσότερες εταιρείες να εκμεταλλευτούν τη δυνατότητα αυτή. Και επειδή πέφτουν διεθνώς οι τιμές, η κατάσταση θα γίνει δυσκολότερη. Μετά το 2010, δεν θα υπάρχουν πλέον χρήματα για να ενισχύσουμε τους παραγωγούς που θα πρέπει να εγκαταλείψουν τον τομέα»!

Είναι λοιπόν σαφής η προειδοποίηση της Κομισιόν: «Αν κύριοι παραγωγοί δεν σας έφθανε η ενίσχυση για εγκατάλειψη της καλλιέργειας, άλλωστε γι’ αυτό δεν μειώθηκε η παραγωγή όσο υπολογίζαμε, τότε αρπάχτε από τα μαλλιά αυτή την ευκαιρία με την επιπλέον ενίσχυση των 237 ευρώ/τόνο, διότι αν και μ’ αυτό δεν εγκαταλείψετε την καλλιέργεια και παραγωγή ζάχαρης, τότε μετά το 2010, μην μας ζητήσετε ενισχύσεις, είτε τις δικαιούσθε είτε όχι, διότι το Ταμείο (αναδιάρθρωσης) θα είναι άδειο. Αρπάχτε λοιπόν τώρα την…ευκαιρία, σας συμφέρει δεν σας συμφέρει, διότι μετά το 2010 δεν φέρουμε καμία ευθύνη. Τελεία και παύλα!

Για την Ελλάδα όμως η προειδοποίηση Κομισιόν είναι περισσότερο ωμή, και ξεκάθαρη, σαν να λέει: «Αφού ο ελληνικός τομέας τεύτλων – ζάχαρης δεν είναι καθόλου ανταγωνιστικός, τότε αρπάχτε γρήγορα την ευκαιρία (το δόλωμα των επιπλέον 237 ευτώ/τόνο) εγκαταλείψετε ολοκληρωτικά την παραγωγή ζάχαρης, και αναγκαστικά παραδοθείτε στην εισαγόμενη ζάχαρη ζαχαροκάλαμου»…

Βέβαια, μια τέτοια υποχρεωτική εξέλιξη όχι μόνο δεν είναι ευχάριστη αλλά αρκετά οδυνηρή: η χώρα χάνει την αυτάρκειά της στο προϊόν, περνάει στην απόλυτη εξάρτηση από τις ξένες αγορές, πληρώνει σε συνάλλαγμα την εμπορική αξία όλης της εισαγόμενης ζάχαρης, την αγορά πλέον ελέγχουν μόνοι οι λίγοι έμποροι εισαγωγής (τζίρος 100-120 εκ. ευρώ) και οι αλυσίδες S/M, χάνουν την απασχόλησή τους πάνω από 20 χιλ. οικογένειες τευτλοπαραγωγών, 1500 οικογένειες υπαλλήλων στην ΕΒΖ, χιλιάδες άλλες οικογένειες που απασχολούνται εποχικά στο ευρύτερο κύκλωμα ζάχαρης κλπ, αχρηστεύεται όλος ο τεχνικός εξοπλισμός του τομέα τεύτλων και ζάχαρης, το εμπορικό ισοζύγιο και το ισοζύγιο των οικονομικών συναλλαγών της χώρας επιβαρύνεται με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και άλλα πολλά, εκτός βέβαια από τις οικονομικές-κοινωνικές επιπτώσεις στις οικονομίες.

Επίσης, να προσθέσουμε ότι η πρόταση της Κομισιόν (Μάιος 2007) που προαναφέραμε, για επίσπευση της εγκατάλειψης της καλλιέργειας και της παραγωγής ζάχαρης, το αργότερο μέχρι το 2010, εκτός από το δόλωμα των επί πλέον 237 ευρώ/τόνο στις ενισχύσεις που έχει ορίσει στα 4 χρόνια (2006-2009) περιλαμβάνει και τα εξής μέτρα:

α) το ποσοστό της ενίσχυσης για τους καλλιεργητές και τους υπεργολάβους μηχανημάτων θα καθοριστεί στο 10% και θα καταβάλλεται αναδρομικά.

β) θα επιτραπεί στους καλλιεργητές ζαχαρότευτλων να ζητούν απευθείας την εγκατάλειψη της ποσόστωσης του εργοστασίου δίχως να ερωτούν την εθνικής τους αρχή.

γ) στην τελική μείωση της υποχρεωτικής ποσόστωσης θα λαμβάνεται υπόψη η επιτυχία κάθε κράτους μέλους στην προσπάθεια του να μειώσει όσο μπορεί περισσότερο την εθνική του ποσόστωση

δ) τη νέα αναθεώρηση του καθεστώτος της απόσυρσης έως και την καμπάνια 2009/2010 για να μπορεί να ληφθεί μια αρχική απόφαση πριν από την σπορά των τεύτλων.

Όλα λοιπόν αυτά τα μέτρα με κορωνίδα την επιπλέον ενίσχυση των 237 ευρώ/τόνο, στοχεύουν στην όσο γίνεται ταχύτερα οριστική εγκατάλειψη της ευρωπαϊκής τευτλοκαλλιέργειας και παραγωγής ζάχαρης…

Αλλά, μια που αναφερόμαστε στο μέγα πρόβλημα της Κοινοτικής ζάχαρης, καλό είναι να επισημάνουμε μια μεγάλη αλήθεια πάνω σ’ αυτό, ή αλλιώς να πούμε «και του στραβού το δίκιο» όπως λέγεται πιο λαϊκά: Πρώτον, η Κοινοτική αγορά ζάχαρης ήταν από τη γέννηση της ελλειμματική. Με τα χρόνια έγινε ελλειμματικότερη και επικίνδυνα δαπανηρή. Ο διεθνής ανταγωνισμός από πλευράς ζάχαρης ζαχαροκάλαμου έγινε πλέον, εξοντωτικός. Η Ε.Ε. στο πλαίσιο της νέας φάσης της παγκοσμιοποίησης και των σχέσεών της με τη διεθνή οικονομική κοινότητα υποχρεώνεται να περάσει στην περίοδο περιορισμού και κατάργησης των επιδοτήσεων ΚΑΠ. Η νέα ΚΑΠ με τις Αναθεωρήσεις σε όλα τα προϊόντα στοχεύει είτε στην ανταγωνιστική «εξυγίανση» ορισμένων ΚΟΑ, είτε στην κατάργησή τους. Μεταξύ αυτών επιλέγονται για κατάργηση, πρώτα η ζάχαρη, μετά το καπνός, και ακολουθούν κι άλλες. Η Ελλάδα ως η ασθενέστερη ανταγωνιστικά, είναι από τα πρώτα θύματα. Αυτή είναι με πικρά λόγια, η πραγματικότητα. Τελεία και παύλα…

Η μοιραία πορεία στη χώρα μας

Η λεγόμενη κατά ευφημισμό «μεταρρύθμιση» ΚΑΠ στην ζάχαρη στοχεύει τελικά στην κατάργηση του τομέα. Η ελληνική τευτλοκαλλιέργεια και η βιομηχανική παραγωγή ζάχαρης, ως η πλέον ασθενέστερη ανταγωνιστικά εγκατέλειψε από την πρώτη χρονιά, τη μισή εθνική ποσόστωση, δηλαδή τη μισή αυτάρκειά της σε ζάχαρη. Τη δεύτερη χρονιά στριμώχθηκε στο 1/3 επειδή μειώθηκαν καλλιέργεια και παραγωγή ζάχαρης. Ο κατήφορος συνεχίζεται και η πορεία είναι μοιραία.

Τα τεύτλα της φετινής εσοδείας φθάνουν και δεν φθάνουν για να λειτουργήσουν μόνο δύο εργοστάσια από τα τρία που έμειναν ανοιχτά, αφού τα δύο εργοστάσια Λάρισας και Ξάνθης έκλεισαν οριστικά για να λειτουργήσουν μετά δύο χρόνια με βιοκαύσιμα που ακόμα δεν έχουν βρεθεί, τι είδους θα είναι, κι αν θα είναι ανταγωνιστικά και το κυριότερο αν θα συμφέρει στους καλλιεργητές αλλά και στην μονάδα, να τα παράγουν. Τα πάντα είναι στον αέρα, η δε αναθεωρημένη ΚΑΠ εξαναγκάζει τα πάντα προς εγκατάλειψη, πολύ περισσότερο με το δόλωμα της επιπλέον ενίσχυσης των 237 ευρώ/τόνο που πρόσφερε… γενναιόδωρα προχθές, η Κομισιόν.

Το άμεσο μέλλον του ελληνικού τομέα ζάχαρης εξαρτάται καθοριστικά από την πορεία της τευτλοκαλλιέργειας, κυρίως από τις τιμές και το βιώσιμο εισόδημα των τευτλοκαλλιεργητών, ενώ από πλευράς ΚΑΠ δεν είναι καθόλου αισιόδοξα και παρά το δόλωμα των επί πλέον 237 ευρώ/τόνο. Αυτή τη στιγμή (Ιούνιος 2007) με την φετινή παραγωγή τεύτλων αρκεί να δουλέψουν μόνο δυο εργοστάσια, και μάλλον περισσεύει ένα εργοστάσιο. Η νεκρώσιμη καμπάνα χτυπάει ανάμεσα σε Σέρρες και Ορεστιάδα.

Αν όμως υποθέσουμε ότι θα λειτουργήσουν φέτος και τα τρία, το ερώτημα και η αγωνία είναι τι θα γίνει αν συνεχιστεί η μείωση των καλλιεργούμενων στρεμμάτων με τεύτλα. Όλα όμως δείχνουν ότι η μείωση θα συνεχιστεί και του χρόνου. Τι θα συμβεί δηλαδή αν το 2008 καλλιεργηθούν 100.000 στρέμματα για παράδειγμα οπότε φθάνει μόνο για δύο εργοστάσια ή αν το 2009 καλλιεργηθούν πολύ λιγότερα στρέμματα, οπότε θα χρειασθεί να λειτουργήσει μόνο ένα, π.χ. η μονάδα στο Πλατύ.

Να προσθέσουμε ότι, παρότι η ΕΒΖ πρόσφερε φέτος κάποια κίνητρα για να συγκρατήσει τους καλλιεργητές να μην τα εγκαταλείψουν (όπως π.χ.; 2,5 ευρώ στον τόνο μεγαλύτερη τιμή από την ελάχιστη που όρισε ο σχετικός κανονισμός της ΚΑΠ για ζαχαρικό τίτλο 13-14% επιπλέον μειώθηκε το κόστος των ζιζανιοκτόνων, των ψεκασμών, των σπόρων, των λιπασμάτων), όμως δεν αρκούν για να έχουν ικανοποιητικό ή και καθόλου κέρδος οι παραγωγοί. Άλλωστε η ελάχιστη τιμή φέτος μειώθηκε ακόμα περισσότερο σε σύγκριση με πέρυσι και έγινε 29,8 ευρώ/τόνο για να γίνει το 2008 στα 26,7 ευρώ/τόνο και το 2009 στα 26,3 ευρώ/τόνο. Αλλά και όποιες αυξήσεις μπαίνουν σταδιακά στην αποδεσμευμένη στρεμματική ενίσχυση που δίνεται ως αντιστάθμιση (φέτος γίνεται 45 ευρώ/στρέμμα και το 2009 γίνεται 63 ευρώ/στρέμμα, συν όλα τα υπόλοιπα) δεν μπορούν να καλύψουν την απώλεια εισοδήματος, οπότε οι καλλιεργητές θα διστάζουν να συνεχίζουν την καλλιέργεια, ως ασύμφορη πλέον. Σκέφτονται απογοητευμένοι ότι, ενώ μέχρι το 2005 έπαιρναν μια τιμή γύρω στα 50-51 ευρώ/τόνο (για υψηλό ζαχαρικό τίτλο 16%, ενώ η συνηθισμένη απόδοση είναι 13-14%) το 2006 η ελάχιστη τιμή έπεσε στα 32,9 ευρώ/τόνο (μείωση 34%) δηλαδή έχασαν μέσα σ’ ένα χρόνο πάνω από 70 ευρώ στο στρέμμα ή με 20 στρέμματα/παραγωγός, έχασαν περίπου 1500 ευρώ σ’ ένα χρόνο!

Έτσι εξηγείται γιατί η κατρακύλα της καλλιέργειας συνεχίζεται από χρόνο σε χρόνο, με το εφιαλτικό δίλημμα των καλλιεργητών να συνεχίσουν ή να εγκαταλείψουν μια ασύμφορη καλλιέργεια…

Όλα λοιπόν συνεργούν στην εγκατάλειψη της ελληνικής τευτλοκαλλιέργειας και φυσικά στην οριστική κατάργηση της βιομηχανίας ζάχαρης. Και μάλιστα στην γρηγορότερη εγκατάλειψή τους: Για να μην χαθούν περισσότερα χρήματα και ευκαιρίες. Η ευρωκοινοτική στρατηγική του οικονομικού ωφελιμισμού «κέρδισε» μια μάχη. Η Ελλάδα όμως έχασε πολλά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη.

Η ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ του «Βορέα» για την ανακήρυξη του τρέχοντος έτους ως «Έτος της Θρακικής Διασποράς» έχει διττό χαρακτήρα αφενός, αναδεικνύει το κοινωνικό, πολιτιστικό και επιστημονικό έργο σημαντικών προσωπικοτήτων της θρακικής διασποράς (εσωτερικής και εξωτερικής) και αφετέρου, επιδιώκει τη διαμόρφωση μίας κοινής αντίληψης και συνείδησης για την ιστορικότητα (διαχρονική συνέχεια) του εύρους και του «πλούτου» του ανθρώπινου δυναμικού του τόπου μας.

Το εγχείρημα τούτο, αναμετράται με δύο κρίσιμες προκλήσεις που διαπερνούν τα όρια ενός εκδοτικού έργου και που, αναμφίβολα, θα προσδιορίσουν την τελικού έκβαση (επιτυχή ή λιγότερο επιτυχή).

Πρώτον, η ανάδειξη του παρελθόντος και παρόντος έργου της θρακικής διασποράς στοχεύει στον ποιοτικό εμπλουτισμό της ιστορικής, κοινωνικής και πολιτιστικής μας παράδοσης. Η διάχυση της νέας γνώσης, όπως προκύπτει από το βίο και το έργο των ανθρώπων της διασποράς, απαιτεί μια καλά οργανωμένη πολιτιστική και κοινωνική προβολή.

Δεύτερον, το «Έπος της Θρακικής Διασποράς» επιδιώκει να σημάνει την απαρχή μίας κοινωνικής και πολιτικής κινητοποίησης για την «ανακάλυψη» και αποτελεσματική αξιοποίηση του θρακιώτικου ανθρώπινου «κεφαλαίου». Η δραστηριοποίηση των αυτοδιοικητικών παραγόντων και η δημιουργική πρωτοβουλία των τοπικών κοινωνιών συνιστούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Το παρόν κείμενο διατυπώνει τη σκέψη για τη δημιουργία ενός θεσμού που θα ανταποκρίνεται με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο στις παραπάνω προκλήσεις.

Γιατί όχι, λοιπόν, στη δημιουργία ενός Θρακικού Ιδρύματος Υποτροφιών; Ενός κοινωνικού – μη κερδοσκοπικού – θεσμού, που θα αποτελεί τον σύνδεσμο μεταξύ της θρακικής κοινωνίας και της διασποράς της και – βέβαια – θα αξιοποιεί το θρακιώτικο ανθρώπινο δυναμικό προσφέροντας κίνητρα για ενεργό συμμετοχή στη σύγχρονη αναπτυξιακή πορεία της Θράκης.

Η δράση του Ιδρύματος θα υπηρετεί δύο κύριους σκοπούς: Πρώτον, θα αναδεικνύει το ιστορικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και επιστημονικό έργο όλων των Θρακών της διασποράς, του παρελθόντος και του παρόντος (υπονοώ τη λειτουργία ενός μουσείου της Θρακικής Διασποράς εντός του Ιδρύματος).

Πέραν τούτου, στόχος του Ιδρύματος θα είναι να αποτελέσει διάυλο επικοινωνίας των ανθρώπων της διασποράς και συνάμα, μηχανισμό σύνδεσής τους με την τοπική κοινωνία.

Έτσι, δημιουργείται ένα forum επικοινωνίας της θρακικής διασποράς, ένα κέντρο διακίνησης γνώσης, πληροφοριών και ιδεών με τελικό αποδέκτη τη θρακική κοινωνία και τις σύγχρονες ανάγκες της.

Δεύτερον, θα επιχειρεί την αξιοποίηση νέων – ταλαντούχων – ανθρώπων, με έμφαση στην καινοτομία, μέσω της χορήγησης υποτροφιών και της προσφοράς κινήτρων για τη σταδιοδρομία τους στη θρακική οικονομία.

Οι σύγχρονες προκλήσεις της Θράκης (ενεργειακός κόμβος, σταυροδρόμι μεταξύ δύο ηπείρων, σύνορο με χώρες της Ε.Ε., ανασυγκρότηση της αγροτικής και τουριστικής οικομίας, ανάπτυξη της βιομηχανίς κτλ.) απαιτούν την κινητοποίηση και αξιοποίηση ενός κρίσιμου αποθέματος κοινωνικού και επιστημονικού «κεφαλαίου». Η αναζήτηση τρόπων και πολιτικών επιλογών που θα προσελκύουν επιστημονικό προσωπικό στη Θράκη συνιστά ιδιαίτερα σημαντικό στόχο. Το Θρακικό Ίδρυμα Υποτροφιών δύναται να συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση.

Η ιδέα είναι απλή: Δημιουργούμε ένα ιστορικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και επιστημονικό θεσμό που κινητοποιεί και συνδέει όλες τις δημιουργικές δυνάμεις του τόπου και αποτελεί τρόπο κοινωνικής και πολιτιστικής ολοκλήρωσης για κάθε περιφέρεια. Ανθρώπινο δυναμικό εντός και εκτός της Θράκης, τοπική αυτοδιοίκηση, πολιτικά κόμματα, ενώσεις εργαζομένων, οργανώσεις, σύλλογοι και ομοσπονδίες των Θρακών της διασποράς, μη κυβερνητικές οργανώσεις και επιχειρήσεις «διαπλέκονται» και συνεργάζονται για την ολοκλήρωση και επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος.

Οι προϋποθέσεις εφικτότητας για την εφαρμογή της ιδέας αυτής είναι δύσκολο να αναλυθούν εδώ. Άλλωστε, οι διαδικασίες χρηματοδότησης, λειτουργίας και διοίκησης ενός τέτοιου θεσμού συνιστούν αντικείμενο εμβριθούς διαλόγου μεταξύ των ενδιαφερομένων.

Ενδεχομένως, να διατυπωθούν νέες σκέψεις και ιδέες που να απαντούν εξίσου αποτελεσματικά στις προκλήσεις που έχουν αναφερθεί. Η ενεργοποίηση των τοπικών παραγόντων και η διεξαγωγή μίας σχετικής δημόσιας συζήτησης θα ήταν ιδιαίτερα γόνιμη.

Τέλος, το στοίχημα που καλείται να κερδίσει κάθε τοπική κοινωνία, εν προκειμένω η δική μας (κάτι που πρέπει να γίνει κοινή συνείδηση), είναι να μετατρέπει τις ιδέες σε πράξη, να αναδεικνύει τις δημιουργικές πρωτοβουλίες, να αξιοποιεί τα νέα «ταλέντα» και να βρίσκεται σε συνεχή δράση και κινητοποίηση ώστε να εγγυάται τη διασφάλιση της ιστορικής της κληρονομιάς και τη συνεχή αναπαραγωγή της στο μέλλον.

Σημ. Στο προηγούμενο τεύχος του Βορέα είχα προαναγγείλει την παρουσίαση μιας θεωρητικής συζήτησης για την πολιτική οικονομία των μεταρρυθμίσεων στις αγορές εργασίας. Εντούτοις, με αφορμή τις κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες του περιοδικού, θεώρησα ότι ήταν η καταλληλότερη στιγμή να δημοσιοποιήσω την ιδέα για τη δημιουργία ενός Θρακικού Ιδρύματος Υποτροφιών. Το φθινόπωρο, θα επιστρέψω σε παρεμβάσεις πολιτικής οικονομίας και πολιτικής επικαιρότητας.