«Στο Αγιο Ορος πανε πολλοι νεοι ανθρωποι για ν’ αναζητησουν στηριγμα»

Έχει επισκεφτεί το Άγιο Όρος περισσότερες από 150 φορές. Έχει συγκεντρώσει 35.000 φωτογραφίες δημιουργώντας ένα αξιόλογο φωτογραφικό αρχείο για το Άγιο Όρος, τα γνωστά και άγνωστα Μοναστήριά του. Ο Γιώργος Ασημακόπουλος, απόφοιτος του Τμήματος Ζωγραφικής της Ανώτατης Σχολής καλών Τεχνών, πρώην διευθυντής του ΕΟΜΜΕΧ, γνωρίζει όσο λίγοι, για την αρχιτεκτονική των κτιρίων, τις τοιχογραφίες, τον πλούτο των μοναστικών ιδρυμάτων. «Το Άγιο Όρος», είναι αυτό το οποίο λέει μόνο του, η πηγή για την πνευματικότητα και για την τέχνη» δηλώνει και εξηγεί: «Δεν είναι απλώς ένας θρησκευτικός χώρος, αλλά είναι ένα φαινόμενο που δεν υπάρχει σε άλλο μέρος, εκτός από τα Μετέωρα. Εκτός από τα πνευματικά, έχει να επιδείξει καλλιτεχνικά επιτεύγματα από τοιχογραφίες, εικόνες φορητές, κώδικες, περγαμηνές, Άγια Λείψανα».

Πόσες φορές έχετε επισκεφτεί το Άγιο Όρος;

Έχω πάει στο Άγιο Όρος πάνω από 150 φορές, από το 1958, και έχω συγκεντρώσει 3500 έγχρωμες διαφάνειες. Από αυτές επέλεξα τις 450 και έκανα ένα «Οδοιπορικό στο Άγιο Όρος» για τα είκοσι κυρίαρχα Μοναστήρια, την Αθωνική Μοναστική Πολιτεία που είναι οι Καρυές, η πρωτεύουσα. Και το Πρωτάτο που έχει μέσα τις τοιχογραφίες του Πανσέληνου. Είναι μια προσφορά αυτό που κάνω, ένα μικρό «αντίδωρο» για όσα πήραμε, παίρνουμε και θα παίρνουμε από το Άγιο Όρος.

Κυρίως προσφορά προς τις γυναίκες για τις οποίες ισχύει το Άβατο…

Για σας τις γυναίκες ελπίζω ότι θα προκαλέσει το ενδιαφέρον σας, θα επισκεφτείτε νοερά το Άγιο Όρος. Και θα προκαλέσει το ενδιαφέρον και σε άλλους άνδρες να πάνε και αφού ζήσουν και βιώσουν τη ζωή των Μοναχών να αισθανθούν αυτά που αισθάνεται όποιος πάει στο Περιβόλι της Παναγιάς.

Το Άγιο Όρος τι είναι για σας;

Το Άγιο Όρος είναι αυτό το οποίο λέει μόνο του, η πηγή για την πνευματικότητα και για την τέχνη. Δεν είναι απλώς ένας θρησκευτικός χώρος, αλλά είναι ένα φαινόμενο που δεν υπάρχει σε άλλο μέρος, εκτός από τα Μετέωρα. Εκτός από τα πνευματικά, έχει να επιδείξει καλλιτεχνικά επιτεύγματα από τοιχογραφίες, εικόνες φορητές, κώδικες, περγαμηνές, Άγια Λείψανα.

Αυτά θεωρείτε ότι είναι και η ταυτότητά του; Τα χαρακτηριστικά του;

Αυτά είναι ένα κομμάτι. Το Άγιο Όρος δεν είναι όλα αυτά που σας είπα, είναι και αυτά. Δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται: τα ωραία κτίρια, όλες οι εικόνες, η τέχνη που έχει μέσα, αλλά είναι αυτό που δεν φαίνεται και από μας εξαρτάται να ψάξουμε να βρούμε αυτό που δεν φαίνεται, δηλαδή την πνευματικότητα.

Ποια είναι τα αρχαιότερα μοναστικά ιδρύματα της Χερσονήσου του Άθω;

Εκεί όλα είναι κοντά στα 1000 χρόνια. Το πρώτο – πρώτο που έγινε από τον Αθωνίτη, τον Άγιο Αθανάσιο, είναι η Μεγίστη Λαύρα, αλλά όλα τα Μοναστήρια είναι παλιά, 14ος – 15ος – 12ος αιώνας. Στην Ξενοφώντος υπάρχουν τοιχογραφίες, οι οποίες ήταν καλυμμένες και τώρα καθαρίστηκαν, για τα 1000 χρόνια προ της Αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως. Είναι Παλαιολόγειες τοιχογραφίες η δε τράπεζα είναι του 12ου αιώνα και οι τοιχογραφίες είναι από τις πιο παλιές.

Ποιο σημείο για σας έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον;

Από το Άγιο Όρος όλα τα Μοναστήρια έχουν ενδιαφέρον. Όταν πηγαίνει κανείς, ξεχνάει ρολόγια, ξεχνάει πού βρίσκεται, περνάνε τέσσερις ώρες ολονυχτία και ψάχνει να βρει πότε πέρασε η ώρα και δεν το κατάλαβε;

Οι ασκητικές δοκιμασίες είναι και σήμερα μια πραγματικότητα;

Βεβαίως. Εξακολουθούν σε πολλά μέρη του Αγίου Όρους, όπως και στα Καρούλια πάνω, που είναι τα κατουνάκια, όπου οι λεγόμενοι Ασκητές ζουν μέσα σε σπηλιές, σε μικρά σπιτάκια. Είναι όλο το 24ωρο σε προσευχή, όρθιοι πολλοί από αυτούς, με πολύ λίγο νερό, ένα ξεροκόμματο για φαγητό και χάρη σε αυτούς που έχουν μαυρίσει τα γόνατά τους από τις μετάνοιες και τις προσευχές των μονάχων στέκεται σήμερα όρθιος ο κόσμος.

Η αγιορείτικη κοινότητα είναι ενωμένη;

Η αγιορείτικη κοινότητα είναι ενωμένη, εκτός από τη Μονή Εσφιγμένου, εδώ και 35 χρόνια, όπου είναι ζηλωτές, οι οποίοι δεν συμφωνούν με την οικογένειά τους. Η κοινότητα είναι μια οικογένεια, είναι το πιο δημοκρατικό σύστημα στον κόσμο, διευθύνεται από τον πρωτοεπιστάτη που είναι ένα είδος Πρωθυπουργού, Προέδρου και η κάθε μια Μονή έχει έναν αντιπρόσωπο, οι οποίοι μένουν στις Καρυές. Όταν λοιπόν αποφασίζουν, αποφασίζουν από κοινού. Όταν ένας βρίσκεται στην οικογένειά του, δεν μπορεί να λέει ο πατέρας θα κάνουμε αυτό και το παιδί να σηκώνει τα πόδια και να βαράει το κεφάλι! Θα πρέπει οπωσδήποτε να υπακούν στους κανόνες. Αν δεν θέλουν, είναι δικαίωμά τους, είναι δημοκρατικό το σύστημα, μπορούν να φύγουν. Δεν θέλουν, όμως, ούτε να φύγουν ούτε να ακούνε και γι’ αυτό γίνεται όλη αυτή η φασαρία. Δεν είναι τωρινή η κατάσταση. Υπεισέρχεται και το δημοσιογραφικό «φούσκωμα» στην παρουσίαση.

Τα κτιριακά συγκροτήματα έχουν ιδιαίτερη αρχιτεκτονική αξία;

Τα κτιριακά οικοδομήματα του Αγίου Όρους είναι ένα θέμα, το οποίο μπορούν να μελετήσουν όλοι οι αρχιτέκτονες. Έχουν πολλά βυζαντινά στοιχεία. Διαπίστωσα ότι ενώ στις τοιχογραφίες υπάρχουν υπογραφές και ονόματα, τα οικοδομήματα κανείς δεν τα υπογράφει. Δεν φαίνεται πουθενά ποιοι είναι οι αρχιτέκτονες, οι μάστορες; Πρέπει να είναι ανώνυμοι. Οι δημιουργίες τους, πρέπει να ήταν προσφορά καρδιάς προς το Θεό, χωρίς να βάλουν υπογραφή. Μην ξεχνάμε ακόμη ότι οι αγιογράφοι νήστευαν για να δουλέψουν την εικόνα, για να αποτυπώσουν το πρόσωπο, το οποίο λάτρευαν εκείνη την ώρα.

Στο Άγιο Όρος πάντα τα Μοναστήρια ήταν κοινοβιακά;

Μέχρι το ‘57 δεν ήταν όλα τα Μοναστήρια Κοινοβιακά, ήταν και «ιδιόρρυθμα». Δηλαδή κάθε μοναχός έπαιρνε από τον δοχειάρη, (από αυτόν που είχε την ευθύνη των τροφίμων, των υλικών), ό,τι χρειαζόταν και ζούσε μέσα στο κελί του. Στις μεγάλες γιορτές κατέβαινε στο Καθολικό, που είναι ο κεντρικός Ναός της Μονής και βρίσκεται στο Κέντρο του περιβόλου του Μοναστηρίου και όλα τα Καθολικά έχουν έναν τύπο, είναι τετραγωνικά μετά τρούλου. Έχει τέσσερις πεσσούς, επάνω τον τρούλο και δεξιά αριστερά δύο κόγχες, μαζί με την κόγχη του Ιερού, σχηματίζεται ένας σταυρός. Αν φύγουμε από αυτό το κομμάτι, βγαίνοντας προς τα έξω, συναντάμε έναν άλλον χώρο που λέγεται λιτή και ακόμη πιο έξω είναι ο νάρθηκας και πολλά από τα Καθολικά έχουν απ’ έξω νάρθηκα. Επίσης, απέναντι από το Καθολικό είναι η τράπεζα, η κοινή. Τώρα που είναι όλα Κοινοβιακά, όλοι οι Μοναχοί σιτίζονται στον ίδιο χώρο μαζί με αυτούς και οι προσκυνητές. Επίσης, όλα τα Μοναστήρια έχουν έναν αρσανά, ένα παραθαλάσσιο κτιριακό συγκρότημα με χαρακτηριστικό μια μεγάλη στρόγγυλη πόρτα. Όταν παλιά δεν είχαν τα πλοία που έχουμε σήμερα, κωπηλατώντας με μικρά πλοιάρια έφερναν τα υλικά, τα τρόφιμα, μπροστά σ’ αυτήν την κυκλική πόρτα και με έναν εργάτη ανέβαιναν χειροκίνητα πάνω, η πόρτα άνοιγε και έκλεινε αμέσως με το φόβο των πειρατών.

Πότε το Άγιο Όρος γνώρισε περίοδο άνθησης και πότε πέρασε στην παρακμή;

Το Άγιο Όρος είχε αρχίσει να παρακμάζει όταν πολλοί από τους Μοναχούς είχαν φύγει και πήγαν στην έρημο. Μετά την Τουρκοκρατία άρχισαν και ανέβαιναν σιγά – σιγά πάνω. Τώρα, από ό,τι ξέρω, είναι 2500 Μοναχοί σε όλο το Άγιο Όρος. Υπήρχε περίοδος που το Ρώσικο μόνο του είχε 2500 ανθρώπους, διαθέτει μια τράπεζα στην οποία μπορούν να σιτιστούν καθιστά 800 άτομα ταυτόχρονα.

Το Άγιο Όρος κινδυνεύει από κάτι;

Δεν κινδυνεύει, διότι η Παναγιά η Περιβολάρισσα δεν θα αφήσει να γίνει ποτέ τίποτα. Αυτό που ζήτησαν μερικές ευρωβουλευτίνες, το Άβατο να καταργηθεί, δεν πρόκειται να γίνει, διότι είναι κατοχυρωμένο διεθνώς, είναι το οικογενειακό άσυλο, δεν πρόκειται κανείς να χτυπά την πόρτα και να μπαίνει στο σπίτι σου ή στο σπίτι μου. Εκεί έχουν καταλήξει οι άνθρωποι αυτοί, ενσυνείδητα, δεν τους πίεσε κανείς. Γι’ αυτό και συναντά κανείς ανθρώπους που ήταν σε σπουδαία Πανεπιστήμια ή Διεθνή Ερευνητικά Κέντρα με τέσσερα και με πέντε Διπλώματα και Πτυχία και τα αφήνουν όλα για να πάνε στο Άγιο Όρος, να ασκητεύσουν, να προσευχηθούν και να βρουν την ησυχία τους.

Οι προσκυνητές και οι απλοί επισκέπτες τι ψάχνουν στο Άγιο Όρος;

Για τους επισκέπτες ισχύει το «όποιος πάει, δεν ξεκολλάει». Αφήνει ρολόγια, αφήνει τα πάντα και περνά ο χρόνος χωρίς να το αντιλαμβάνεται. Στο Άγιο Όρος πάνε πολλοί νέοι άνθρωποι για να εξομολογηθούν, να αναζητήσουν στήριγμα και πίστη. Να βρουν ανθρώπους με σοφία και βιώματα και να κουβεντιάσουν για πολλά προβλήματα που έχουν όλοι.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.