Ηχοχρωμα Ηπειρου στη Συκορραχη
Ξενάγηση στα μουσικά μονοπάτια της ηπειρώτικης και σαρακατσάνικης μουσικής ανέλαβαν να κάνουν οι καλλιτέχνες που πλαισίωσαν το μουσικό σχήμα που ξεσήκωσε, όπως κάθε φορά τρία χρόνια τώρα, το κοινό στις καλοκαιρινές εκδηλώσεις στη Συκορράχη και φέτος το Σαββατοκύριακο που μας πέρασε. Στις παραδοσιακές βραδιές που διοργανώθηκαν στον μοναδικό αυτό τόπο κάθε μέρα είχε το δικό της ηχόχρωμα. Η Κυριακή ήταν αφιερωμένη σε ακούσματα ηπειρώτικα και σαρακατσάνικα, με τη συμμετοχή μάλιστα των μαιτρ στο είδος Πετρολούκα Χαλκιά και Αντώνη Κυρίτση. Ο ΠτΘ δεν θα μπορούσε να μην έρθει σε επαφή με τους αξιολογότατους αυτούς καλλιτέχνες, όπως και με τον νεαρό Παναγιώτη Λάλεζα….
Πετρολούκας Χαλκιάς: «Παράδοση είναι να δίνεις αυτό που κάποτε πήρες»
Ο Πετρολούκας Χαλκιάς άρχισε την ενασχόλησή του με το κλαρίνο στην ηλικία των 11 ετών, σε πείσμα της άρνησης του πατέρα του, ο οποίος ήταν επίσης μουσικός, και μαθήτευσε δίπλα στον Φίλιππα Ρούντα (επονομαζόμενο «το καλύτερο κλαρίνο του Ζαγορίου») με την βοήθεια του οποίου έκανε και την πρώτη του δημόσια εμφάνιση στην ηλικία αυτή. Ύστερα από το γεγονός αυτό πηγαίνει στην Αθήνα οπού παίζει μαζί με τον πατέρα του και κάνει και την πρώτη ραδιοφωνική του εμφάνιση. Το 1960 μεταναστεύει στην Αμερική όπου παραμένει 20 χρόνια και διαδίδει την παραδοσιακή μουσική της Ελλάδας. Το 1979 επιστρέφει στην Ελλάδα και εγκαθίσταται στην Αθήνα. Παίζει σε γνωστά μουσικά κέντρα, σε συναυλίες, εμφανίζεται σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές και συμμετέχει σε ηχογραφήσεις και δίσκους με γνωστούς καλλιτέχνες. Ο Πετρολούκας Χαλκιάς είναι μουσικός, μέλος μιας οικογένειας ξακουστής για την συνεισφορά της στην ελληνική παραδοσιακή μουσική. Για τρίτη συνεχή χρονιά ο εξαίρετος μουσικός και κλαρινίστας βρέθηκε στις εκδηλώσεις της Συκορράχης και μας μίλησε για την παράδοση και τη διατήρησή της.
ΠτΘ: κ. Χαλκιά, για τρίτη συνεχή χρονιά σας καλωσορίζουμε στη Συκορράχη. Είστε ίσως ένας από τους τελευταίους εκπροσώπους της γενιάς των Χαλκιάδων και γενικότερα του ηπειρώτικου μουσικού στερεώματος…
Π.Χ.: Χαίρομαι που έρχομαι και σας βλέπω. Όποτε έρχομαι εδώ είναι αλήθεια ότι δίνω ό,τι καλύτερο έχω. Εμείς προσπαθούμε να διασώσουμε, να διατηρήσουμε και να κρατήσουμε τη δημοτική μας παράδοση και κάνω ό,τι μπορώ για να μεταφυτέψω αυτά που κάνω να τα κάνει και ο γιος μου και ο εγγονός μου, όπως τους τα έχω δείξει. Πιστεύω ότι τα παιδιά αυτά κρατάνε και θα κρατήσουν την παράδοση. Αλλά το θέμα είναι ότι αυτό, για τα σημερινά παιδιά, με τα βιώματα που έχουν, είναι λίγο δύσκολο. Εμείς είχαμε άλλα βιώματα: πόλεμος, φτώχεια, δυστυχία, αγάπη, ξενιτιά, θάνατος και όλα αυτά τα εκφράζαμε σε μελωδία και τραγούδια μέσα από τα κλαρίνο. Μόνο αν πεινάς καταλαβαίνεις τον πεινασμένο. Εκείνα τα χρόνια, όταν καθόμαστε – και παίζαμε σε τραπέζι – ο καθένας εξέφραζε το δικό του παράπονο και προσπαθούσαμε να μπούμε στην ψυχολογία του άλλου με το όργανο. Προσπαθούσαμε να γαληνέψουμε την ψυχή του και να το ευχαριστηθεί. Αυτά ήταν τα βιώματά μας. Σήμερα στην Αθήνα κάλεσαν όλους τους παραδοσιακούς οργανοπαίχτες μεταξύ των οποίων και εμένα, γιατί λέει η Ευρώπη και όλα τα κράτη έχουν την παράδοσή τους σε μουσική. Όλοι έχουν σπουδάσει μουσική. Και στη Βουλγαρία, και στην Αλβανία, και στη Ρουμανία και στην Τουρκία. Είναι όλοι διαβασμένοι. Λένε ότι εμείς μόνο δεν είμαστε. Θα μας επιδοτήσει η Ευρώπη και προσπαθούμε να κάνουμε ένα σχολείο, στο οποίο οι νέοι θα φοιτούν δύο χρόνια για να μάθουν να γράφουν και να διαβάζουν τη δημοτική μας παράδοση. Γιατί για να μείνει η δημοτική μας παράδοση θα πρέπει να γραφεί. Ό,τι γράφεται δεν ξεχνιέται.
ΠτΘ: Δεν υπάρχουν μουσικές σπουδές στους παραδοσιακούς;
Π.Χ.: Το δίπλωμα που παίρναμε εμείς όλοι οι παραδοσιακοί ήταν να παίζουμε καλά, να μας αρέσουν οι μουσικοί, να παίζουμε ό,τι καλύτερο με την ψυχή μας και να αρέσουμε και στον κόσμο όλον. Αυτές οι δύο οι υπογραφές ήταν για μας το δίπλωμα. Εμείς οτιδήποτε μπορούσαμε να παίξουμε και οι μουσικοί μάς θαύμαζαν. Πήγα στην Αμερική και οι άνθρωποι έμειναν κατάπληκτοι. Όταν ήρθε ο Κούτμαν να με ακούσει στο μαγαζί με ρώτησε πού τα έχω γραμμένα αυτά που παίζω. Του απάντησα ότι δεν τα έχω, γιατί είμαι παραδοσιακός. Με ρώτησε γιατί συμβαίνει αυτό και αν πήγα σχολείο. Του απάντησα ότι γεννήθηκα το 1934 και το 1940 ξεκίνησε ο Δεύτερος Παγκόσμιος και εμείς μέχρι το 1949 είχαμε πόλεμο. Πότε να πήγαινα σχολείο, όταν έγινα 16 χρονών; Πήγα στο δημοτικό για να μάθω να γράφω και να διαβάζω. Και ο Φρέντι Κούτμαν μου απήντησε: «Αυτά τα κακά μας έκανε ο πόλεμος. Αυτός ο άνθρωπος αν διάβαζε μουσική, θα είχε αλλάξει στον πλανήτη όλο τη μουσική. Θα είχαμε πολύ ανώτερα μουσικά ακούσματα». Θέλω να σας πω ότι εμείς προσπαθούσαμε μόνο με το αυτί και τη δυνατότητα που είχαμε να κρατήσουμε και να διαδώσουμε τη δημοτική παράδοση μέχρι εδώ.
ΠτΘ: Είχατε όμως πάθος…
Π.Χ.: Ναι είχαμε. Αλλά σήμερα άλλαξαν όλα τα πράγματα. Εμείς, όπως σας είπα, τον πόλεμο, τη δυστυχία, την αγάπη την ξενιτιά, όλα τα κάναμε μελωδία. Σήμερα εύχομαι οι νέοι να μπορέσουν να τα κρατήσουν, γιατί τα βιώματα των νέων έχουν να κάνουν με τα κομπιούτερ και τους δορυφόρους. Εγώ έχω μεν και το παιδί μου και το εγγόνι μου που παίζουν σαν εμένα, αλλά δεν έχουν τα δικά μου βιώματα.
ΠτΘ: Εσείς κ. Χαλκιά, κάνατε όμως και σύγχρονα πράγματα. Παρακολουθώντας την πορεία σας βλέπει κανείς ότι έχετε συνεργασθεί με ξένους και με παραδοσιακούς…
Π.Χ.: Είναι η δυνατότητα που έχω και την έχουν όλοι οι παλιοί παραδοσιακοί μουσικοί. Διότι η Ελλάδα έχει όλα τα χρώματα της μουσικής που υπάρχουν στον πλανήτη: θρακιώτικα, ποντιακά, μακεδονικά, νησιώτικα, κρητικά, ηπειρώτικα. Όλα τα χρώματα τα έχουμε εμείς γι’ αυτό και μπορούμε και αντεπεξερχόμαστε με όλους. Οι άλλοι είναι άλλο πράγμα.
ΠτΘ: Εκείνο που παρατηρείται σε κάποιους σύγχρονους μουσικούς είναι να μεταφέρουν την παράδοση με σύγχρονο τρόπο, προσωπικά θα τον ονόμαζα «σκυλάδικο». Μήπως κάπου εκεί πρέπει να δοθεί μια μάχη για να μείνει ανόθευτη η παράδοση;
Π.Χ.: Αυτό προσπαθούμε. Και στην Αθήνα συζητήσαμε και θέλουμε να μείνει ανόθευτη η παράδοση, διότι με τα ηλεκτρονικά μέσα αλλοιώνεται. Αλλιώς είναι να ακούσεις το κλαρίνο φυσικά και αλλιώς με τα μεγάφωνα.
ΠτΘ: Γι’ αυτό και τελικά το ερώτημα που προκύπτει είναι «τι είναι παράδοση;»…
Π.Χ.: Η παράδοση είναι η ζωή μας. Η ζωή των παλιών. Αυτό είναι παράδοση.
ΠτΘ: Και οι νέοι όμως, κ. Χαλκιά, αντιμετωπίζουν σήμερα προβλήματα και βιώνουν καταστάσεις δύσκολες. Για παράδειγμα η ανεργία…
Π.Χ.: Τότε δεν υπήρχε δουλειά. Όλος ο κόσμος ήταν άνεργος. Το 1940 ο κόσμος πέθαινε από την πείνα. Σήμερα υπάρχει η ανεργία. Η διαφορά είναι ότι εκείνη την εποχή ο κόσμος δεν είχε άλλο τρόπο έκφρασης. Δεν είχαμε κινηματογράφο, δεν είχαμε άλλο τρόπο διασκέδασης. Με το τραγούδι εκφραζόμασταν. Μαζευόμασταν όλοι στις κηδείες, στα βαφτίσια, στους γάμους, στα μνημόσυνα και αυτή ήταν η διασκέδασή μας. Ο κινηματογράφος, το θέατρο, η τηλεόραση όλα αυτά μείωσαν το δικό μας τρόπο. Αλλά η παράδοση πρέπει να μείνει τουλάχιστον. Δεν πρέπει να χαθεί η παράδοση στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης. Το είπα και στην Αθήνα, ότι πρέπει να κατοχυρώσουμε την ελληνική μουσική όσο το δυνατόν γρηγορότερο γιατί μετά από πενήντα και εκατό χρόνια μπορεί να τη διεκδικεί η Ευρώπη. Για παράδειγμα, ήρθε ένας Γερμανός και μου ζήτησε δώδεκα τραγούδια, τα έγραψα και κυκλοφορούν στη Γερμανία. Πήγα στο Υπουργείο Πολιτισμού και τους έθεσα το θέμα, διότι μετά από εκατό χρόνια μπορεί κάποιος να πει ότι υπάρχει κι ένας Γερμανός που λέει αυτά τα τραγούδια και είναι δικά μας! Έτσι χάσαμε πολλά πράγματα οι Έλληνες. Γι’ αυτό και ζήτησα από το Υπουργείο να κατοχυρώσει τη μουσική μας παράδοση και μετά ό,τι θέλουν ας κάνουν. Εγώ δεν μπορούσα να του πω ότι δεν σου δίνω τραγούδια. Εφόσον έρχονται και μου ζητούν τραγούδια θα τα δώσω. Και στην Αμερική και στον Καναδά και στη Γερμανία. Γι’ αυτό πρέπει να κατοχυρωθεί το παραδοσιακό τραγούδι.
ΠτΘ: Από την άλλη όμως, κ. Χαλκιά, υπάρχουν και οι διαφωνίες οι τοπικές ως προς τη διεκδίκηση της παράδοσης…
Π.Χ.: Αυτό είναι που φοβάμαι, το γεγονός ότι ορισμένοι θα χαλάσουν τα πάντα. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να είμαστε ενωμένοι και να πούμε, για παράδειγμα, ότι «αυτό είναι θρακιώτικο» και είναι.
ΠτΘ: Οι επίσημες αρχές, οι αρμόδιοι φορείς τι στάση κρατάνε πάνω σε αυτά τα θέματα διαχρονικά;
Π.Χ.: Από παλιά μέχρι και σήμερα προσωπικά εγώ έκανα αναφορές και τα είπα, αλλά δεν βλέπω τίποτα το θετικό. Μου λένε «ναι έχετε δίκιο θα κάνουμε αυτό κι εκείνο» και το θέμα μένει εκεί που είναι. Και αυτό συμβαίνει από παλιά.
ΠτΘ: Μήπως επειδή το θέμα δεν πουλάει;
Π.Χ.: Προχθές είδα στην τηλεόραση κάτι χάλια που δεν επιτρέπεται να τα βγάζουν. Είχε έναν που έλεγε «Βας Βας». Είχε και τη Θώδη και άλλος τραγούδαγε από εδώ και άλλος από εκεί. Πήρα τηλέφωνο και με ρώτησαν το όνομά μου. Τους είπα ποιος είμαι. «Να μιλήσουμε ανοιχτά» μου είπαν. Το δέχτηκα. «Νομίζετε ότι τιμάτε το κανάλι με όλο αυτό που προβάλλετε;» τους ρώτησα. Στάθηκαν λίγο και μου απάντησαν: «Το κανάλι το τιμά η τηλεθέαση». Δηλαδή προβάλλουν αυτά τα πράγματα για να έχουν τηλεθέαση. Τους ευχαρίστησα για την απάντηση.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχουμε – και το έχω πει σε όλους τους υπουργούς – είναι να μπουν στην παιδεία όλα μας τα έθιμα, να γνωρίζουν τα παιδιά την παράδοση. Διότι αν πιάσεις ένα παιδάκι και το ρωτήσεις «τι γιορτάζουμε στην εθνική εορτή της 25ης Μαρτίου», δεν γνωρίζει. Γιατί να μη διδάσκεται η παράδοση στα παιδιά; Πώς θα κρατηθεί;
ΠτΘ: Τελικά όλα είναι θέμα παιδείας…
Π.Χ.: Μα στα παιδιά στηριζόμαστε, γιατί εμείς ερχόμαστε και φεύγουμε. Γι’ αυτό και μιλάμε για παρά–δοση. Δώσε αυτό που πήρες. Δώστο…
ΠτΘ: κ. Χαλκιά, σας ευχαριστούμε πολύ.
Π.Χ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.
Αντώνης Κυρίτσης: «Προσπαθούμε να φθάσουμε το δημοτικό τραγούδι εκεί που του αξίζει»
Ο Αντώνης Κυρίτσης εδώ και τριάντα χρόνια συνεργάζεται με το Πετρολούκα Χαλκιά συνοδεύοντάς τον ως φωνή και δίνοντας την ευκαιρία σε όσους τους ακούν να γνωρίσουν την αληθινή τέχνη και την πηγαία διασκέδαση μέσα από ένα γνήσιο παραδοσιακό γλέντι.
ΠτΘ: κ. Κυρίτση και πάλι στη Συκορράχη συνοδεύοντας με τη φωνή σας τον Πετρολούκα Χαλκιά. Ποια είναι η άποψή σας γύρω από αυτό που λέγεται παράδοση, πανηγύρι…
Α.Κ: Το δημοτικό τραγούδι πρέπει να το ξεκινήσεις από μικρό παιδί και να έχεις βιώματα. Τότε εμείς, όταν πηγαίναμε στο σχολείο παρακολουθούσαμε τα όργανα που έρχονταν στο χωριό σε βαπτίσια, γάμους και διάφορες άλλες εκδηλώσεις και χαράσσονταν μέσα στο μυαλό μας. Μου άρεσε το τραγούδι, γιατί ο πατέρας μου ήταν ψάλτης και εγώ έψελνα και σίγουρα η βυζαντινή μουσική με βοήθησε πολύ. Είναι εφάμιλλη με τη δημοτική. Έχω αγωνισθεί για το δημοτικό τραγούδι. Είμαι με τον Πετρολούκα Χαλκιά εδώ και τριάντα χρόνια και αγωνιζόμαστε γι’ αυτό. Μια ολόκληρη ζωή και έχουμε γυρίσει όλο τον κόσμο. Προσπαθούμε ακόμη και σήμερα να φθάσουμε το δημοτικό τραγούδι ψηλά, εκεί που το αξίζει, γιατί δυστυχώς υπάρχουν και σήμερα ακούσματα που δείχνουν ότι κάτι δεν πάει καλά.
ΠτΘ: Μήπως πρέπει να αγωνιστείτε λίγο περισσότερο εσείς που έχετε αποκτήσει την επωνυμία και είστε γνωστοί ως παραδοσιακοί και να το περιορίσετε από τα νεοδημοτικίστικα;
Α.Κ: Συμφωνώ απόλυτα, αλλά δεν αρκεί μόνο εμείς. Πρέπει και η πολιτεία να παρέμβει.
ΠτΘ: Οι νέοι σήμερα ακούν παραδοσιακή μουσική;
Α.Κ: Υπάρχουν νέοι που ακούν. Στην Ήπειρο όπου πάμε συνέχεια θεωρώ ότι η νεολαία κρατά καλά την παράδοση. Ειδικά το καλοκαίρι ακολουθούν, τραγουδούν και συμμετέχουν. Είναι γεγονός ότι θέλει αγώνα η όλη προσπάθεια.
ΠτΘ: Ποιος από τους δύο όρους, κατά την άποψή σας, είναι ακριβέστερος, «πολιτιστικές εκδηλώσεις» ή «πανηγύρια»;
Α.Κ: Πολιτιστικές εκδηλώσεις. Το πανηγύρι το παλιό σιγά – σιγά χάνεται. Παλιότερα πηγαίναμε σε πανηγύρι στα Γιάννενα και χόρευαν παρέες – παρέες. Σήμερα χορεύουν ομαδικά. Τότε ήταν πιο γνήσιο το πανηγύρι, γιατί η παρέα χόρευε αυτό που ήθελε ο πρώτος χορευτής ή ο δεύτερος. Το αισθάνονταν διαφορετικά. Σήμερα έχουμε μπει στο σκεπτικό όλα για όλα. Ο όρος πανηγύρι είναι πιο λαϊκός. Σήμερα τα περισσότερα πανηγύρια έχουν και το στοιχείο της εμπορικότητας.
ΠτΘ: Τελικά πόσο πολιτισμό, με την έννοια της γνησιότητας, βγάζει όλη η ιστορία;
Α.Κ.: Τα πάντα ρει. Τουλάχιστον να κρατήσουμε όσο μπορούμε τα πλέον βασικά σε όλη αυτή την ιστορία. Όσο μπορούμε εμείς κρατάμε τα ηνία καλά.
ΠτΘ: Υπάρχει ανταγωνισμός στο χώρο της παράδοσης;
Α.Κ: Υπάρχει ανταγωνισμός, ο καθένας πιστεύει ότι γνωρίζει τα πάντα, οι συνεργασίες είναι δύσκολες. Αν μπορούσε ο καθένας να κρατήσει τη δική του προσωπικότητα μέσα από ένα πνεύμα συνεργασίας, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά και πολύ καλύτερα.
ΠτΘ: κ. Κυρίτση σας ευχαριστούμε πολύ.
Α.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.
Παναγιώτης Λάλεζας: «Δεν μετάνιωσα που ασχολήθηκα με το παραδοσιακό τραγούδι»
Ο Παναγιώτης Λάλεζας από τα δώδεκα χρόνια του δραστηριοποιείται επαγγελματικά στο παραδοσιακό τραγούδι, ερμηνεύοντας δημοτικά τραγούδια σε παραδοσιακά πανηγύρια, γάμους, παραστάσεις χορευτικών συγκροτημάτων και σε άλλες εκδηλώσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, σε συνεργασία με καταξιωμένους μουσικούς του χώρου και αποτελεί το νέο αίμα σε αυτό που λέγεται γνήσιο παραδοσιακό τραγούδι.
ΠτΘ: Είστε το νέο αίμα σε αυτή την ιστορία της διατήρησης της παράδοσης. Πώς τη βλέπετε;
Π.Λ.: Είμαι με το Βαγγέλη Παπαναστασίου, έναν μουσικό από την Αλεξανδρούπολη, σπουδαίο μουσικό στην Αθήνα, με δείγματα αξιόλογης δουλειάς από τη Θράκη και όχι μόνο. Έχουμε την τιμή όμως να τραγουδάμε σε ένα πάλκο με τα… «ιερά τέρατα» τον Πετρολούκα Χαλκιά και τον Αντώνη Κυρίτση. Όσον αφορά στο ερώτημά σας, θεωρώ ότι τα πράγματα πάνε καλά. Έχουν ανοίξει πολλά μουσικά γυμνάσια, το ΤΕΙ Άρτας, το Πανεπιστήμιο στη Θεσσαλονίκη και αυτό στην Αθήνα που κάνουν σπουδαία δουλειά και τα παιδιά που αποφοιτούν είναι πλέον μουσικολόγοι, όπως ο Αρκαδόπουλος ο Αλέξανδρος, που παίζει κλαρίνο… Πίσω τους είναι δεκάδες παιδιά, με βιολιά, κλαρίνα. Τα χορευτικά κάνουν σπουδαία δουλειά. Τα χρόνια ωστόσο δεν θα γυρίζουν πίσω, κακά τα ψέματα. Αλλά και έτσι να μείνουν τα πράγματα, δεν είναι άσχημα. Όταν ξεκίναγα, παιδάκι, το 1982, εννιά χρονών, στο σχολείο με θεωρούσαν ότι ήμουν από άλλο πλανήτη. Δεν είχα φίλους, επειδή είχα επιλέξει το συγκεκριμένο είδος μουσικής. Τότε τα παιδιά άκουγαν ξένη μουσική. Τώρα δεν ντρέπονται τα παιδιά να πάνε στο χορευτικό να τραγουδήσουν, γι’ αυτό και λέω ότι είμαστε σε καλό δρόμο.
ΠτΘ: Είναι ευχάριστο που απόψε θα δούμε δύο γενιές. Εσείς με το Βαγγέλη τον Παπαναστασίου είστε η γενιά των μετέπειτα των Πετρολούκα και Κυρίτση. Αυτή η συνεργασία μεταξύ νέων και παλιών πόσο καλή είναι;
Π.Λ.: Εξαρτάται από το σεβασμό που θα δείξουμε σε αυτούς τους ανθρώπους, γιατί οι περισσότεροι είναι «δύσκολοι». Αν τους δώσεις το σεβασμό που πρέπει, λειτουργούν σαν μικρά παιδιά και μπορούν να σου αποκαλύψουν όλα τα μυστικά της τέχνης τους.
ΠτΘ: Υπάρχουν πολλά μυστικά;
Π.Λ.: Βέβαια, για παράδειγμα το πώς θα συγκινήσεις. Εμείς οι νέοι πάμε με τη δύναμη, αλλά δεν φτάνει μόνο αυτό. Θέλει και γνώση και εμπειρία. Πρέπει να περάσουν κάποια χρόνια για να το καταφέρεις.
ΠτΘ: Πόσα χρόνια τραγουδάτε;
Π.Λ.: Στη δισκογραφία βγήκα εννέα χρονών και σήμερα είμαι τριαντατεσσάρων.
ΠτΘ: Μετανιώσατε ποτέ που ασχοληθήκατε με το παραδοσιακό τραγούδι και όχι με το πιο εύκολο και εύπεπτο;
Π.Λ.: Όχι, τραγουδώ επαγγελματικά από 12 χρονών στα πανηγύρια στην Πελοπόννησο, στη Ρούμελη και στη συνέχεια σε άλλες περιοχές. Τότε τα πράγματα ήταν δύσκολα. Ήταν ένας στενός δρόμος που σιγά – σιγά φάρδυνε και άπλωσε. Δεν το έχω μετανιώσει. Παλιότερα υπήρχαν στιγμές που δεν μου άρεσε το δημοτικό, όπως ήταν στα πανηγύρια, και που έπρεπε όμως να το κάνω. Δεν υπήρχαν τα χορευτικά, οι ποιοτικές παραστάσεις, όπως εδώ στη Συκορράχη. Πήγαινες στα πανηγύρια με τον κάθε καφετζή ιδιώτη και μπορούσε να έρθει ο οποιοσδήποτε από κάτω με ένα χιλιάρικο ή ένα πεντοχίλιαρο και να απαιτεί να πεις το τραγούδι «Μελαχροινάκι». Αυτό δεν μου άρεσε και ήμουν έτοιμος να τα παρατήσω. Μου ανοίχτηκαν βέβαια άλλοι ορίζοντες, γνώρισα τον κ. Φιλιππίδη με το κλαρίνο, το Βασίλη το Σμάνη με το λαούτο, το Ζώτο, και έτσι είδα ότι υπάρχει και ένας άλλος κόσμος.
ΠτΘ: Στα μέσα μαζικής επικοινωνίας, περιορισμένα βέβαια, παρουσιάζονται και νέα παιδιά που ασχολούνται με την παράδοση. Πού πιστεύετε ότι πρέπει να κινηθείτε, ώστε η μουσική μας παράδοση να βρίσκεται στη θέση που της πρέπει;
Π.Λ.: Το μόνο που πρέπει να αναπτυχθεί σε μεγάλο βαθμό είναι η συνεργασία μεταξύ των νέων και όχι μόνο στο στενό γεωγραφικό χώρο του καθενός, αλλά και στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο, ώστε να αναπτυχθεί ένα κίνημα συνεργασίας, το κρητικό με το θρακιώτικο, το πελοποννησιακό με το ηπειρώτικο, οι μουσικοί να αποτελέσουν μία οντότητα ενιαία, που θα αποβάλλει το εγώ σε σχέση με το εμείς. Σε αυτούς του δύσκολους καιρούς πρέπει να γίνει ένας συνασπισμός δυνάμεων, γιατί είμαστε εμείς και οι άλλοι. Οι άλλοι είναι το σύστημα που επικρατεί με την παγκοσμιοποίηση, γι’ αυτό και πρέπει να συνασπισθούμε όλοι, από την Κρήτη έως τη Θράκη και να μονοιάσουμε. Το παράδειγμα δίνει η Συκορράχη με το φεστιβάλ που διοργανώνει και που ίσως δεν άντεχε σε μεγάλες πόλεις. Τέσσερις μέρες μουσικά ακούσματα και αφιερώματα, γι’ αυτό και αξίζουν συγχαρητήρια σε όλους όσους δούλεψαν. Ο χώρος αντέχει, αρκεί οι πρωταγωνιστές του, πέρα από την αμοιβή, που είναι θεμιτή και δίκαιη, να μην το δουν επαγγελματικά, αλλά να δώσουν και το στίγμα της συνεργασίας.
ΠτΘ: κ. Λάλεζα σας ευχαριστούμε πολύ.
Π.Λ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.
Α.Π.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
