Πολεμος για τις αξιες, την ελευθερια και τη ζωη

«Δεν θέλω να σας μιλήσω για τα αίτια της θρησκείας, αλλά για τα αποτελέσματά της, και ειδικότερα για ένα από τα αποτελέσματά της: για τη φονική βία στην οποία επιδίδονται τόσοι θιασώτες της, καθώς και για τους τρόπους αντίστασης σ΄ αυτήν».

Ο Elie Barnavi, συγγραφέας του βιβλίου: «Φονικές Θρησκείες», (Μετάφραση Μιχάλης Μητσός, Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ, σελ. 187, Ε 15), γνωστοποιεί από τις πρώτες ακόμη σελίδες τους στόχους του. Σε έναν κόσμο που η θρησκεία έχει παγκοσμιοποιηθεί και η Δύση και τα πνευματικά της τέκνα αποτελούν μειονότητα σε αυτόν τον τεράστιο κόσμο, δεν είναι εύκολο να λέγεται. Κι, όμως, ο συγγραφέας μοιράζεται μαζί μας την εμπειρία του από τους «τρελούς του θεού». Αντικείμενό του δεν είναι η ιστορία των θρησκειών ούτε η θεολογία. Πρόκειται για ένα πολιτικό βιβλίο, που αποσκοπεί στο να μας οπλίσει πνευματικά, ώστε να είμαστε καλύτερα εξοπλισμένοι ηθικά για τον πόλεμο, που, όπως υποστηρίζει, έχει ήδη ξεκινήσει. Πόλεμος για την υπεράσπιση των αξιών μας, των ελευθεριών μας και του τρόπου ζωής μας. Σύμφωνα με τον Elie Barnavi η δημοκρατική Δύση βρίσκεται σε πόλεμο εναντίον μιας παγκόσμιας ιδεολογίας που επιδιώκει να χρησιμοποιήσει την τρομοκρατία σε μια πρωτοφανή κλίμακα για να την εξοντώσει. Όπως υποστηρίζει, ο βαθύτερος λόγος ενός θρησκευτικού πολέμου δεν είναι το έδαφος, ούτε το χρήμα, ούτε η μορφή της εξουσίας. Είναι η θρησκεία. Και το θέμα είναι τι κάνουμε;

Ιδιαίτερη αναφορά στο έργο αυτό γίνεται στον ισλαμικό επαναστατικό φονταμενταλισμό ο οποίος, όπως υποστηρίζει ο Elie Barnavi, δεν γεννιέται από την φτώχεια και την υπανάπτυξη, στη φτώχεια και την υπανάπτυξη όμως ευδοκιμεί. Έτσι, κάθε στρατιωτική εκστρατεία πρέπει να συνοδεύεται από άμεσες και μαζικές επενδύσεις, που μπορούν να κάνουν την διαφορά και να την δείξουν σε όλους με βάση ένα ακριβές σχέδιο ανοικοδόμησης. Προκειμένου να αποτρέπονται οι υποψίες για διαφθορά, πρέπει να αναλαμβάνει την εφαρμογή αυτού του σχεδίου ένας διεθνής οργανισμός, που είτε υπάρχει ήδη είτε δημιουργείται επί τούτου. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, για να αρχίσει να οικοδομείται κάτι που να μοιάζει με παγκόσμια τάξη, πρέπει να ανασυσταθεί ο ακρογωνιαίος της λίθος: η ενότητα της Δύσης. «Κατά τη γνώμη μου», γράφει ο συγγραφέας, «είναι απαραίτητο ένα όργανο ευρω-αμερικανικών διαβουλεύσεων στο ύψιστο δυνατό επίπεδο». Αν δεν υπάρξει συμφωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού πάνω σε ορισμένες θεμελιώδεις αρχές διεθνούς συμπεριφοράς και σε ορισμένους απλούς κανόνες δράσης με στόχο την επιβολή αυτών των αρχών, οποιοσδήποτε «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας» είναι καταδικασμένος να αποτύχει. Αμερικανοί και Ευρωπαίοι μαζί. «Οι πρώτοι να πάψουν να μεταχειρίζονται τους συμμάχους ως επικουρικούς και να μάθουν από την αρχή τις αρετές της διπλωματίας. Και οι Ευρωπαίοι να καταλάβουν ότι η τέχνη του συμβιβασμού έχει όρια και ότι κάθε διπλωματία που δεν στηρίζεται στη δύναμη αποτελεί μια μάταιη άσκηση».

Το βιβλίο του Elie Barnavi, όπως εύστοχα σημειώνει και ο Μιχάλης Μητσός στο Επίμετρό του, μας βοηθά να κατανοήσουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτής της μορφής επαναστατικού φονταμενταλισμού που λέγεται ισλαμισμός. Ο συγγραφέας αναλύει τον πόλεμο που έχει κηρύξει η Τρομοκρατική Διεθνής (τα τελευταία περιστατικά στην Αγγλία είναι μια ακόμη «εμφάνιση» αυτού του πολέμου) εναντίον της «άθεης Δύσης». Βέβαια στιγμή δεν ισχυρίζεται ότι μπορεί να μας απαντήσει και τι να κάνουμε; Άλλωστε αυτό που θέλει είναι να αφυπνίσει συνειδήσεις. Υποστηρίζει ότι ήρθε η ώρα να υπενθυμίσουμε τις αξίες μας και να διακηρύξουμε τις αρχές μας. Όχι αναίτια, όλα τα μοντέλα ενσωμάτωσης έχουν αποτύχει, άρα χρειάζονται καινούργιες ιδέες και γρήγορα. Καμία παραχώρηση, καμία υποχώρηση, όταν πρόκειται για τις δυτικές αξίες, για τον Διαφωτισμό, για τη Δημοκρατία. Ως προς την υπεράσπιση των κατακτήσεων του Διαφωτισμού, ο συγγραφέας έχει απόλυτο δίκαιο. Το κατά πόσον ένα σκίτσο ή ένα άρθρο θα δημοσιευτεί στον «ΠτΘ» θα το αποφασίσει η διευθύντριά του, όχι οι μουλάδες του Πακιστάν ή της Σαουδικής Αραβίας…

Ξάφνιασμα σίγουρα για τον αναγνώστη αποτελεί το γεγονός ότι ο Elie Barnavi τοποθετείται τόσο κατηγορηματικά εναντίον του διαλόγου των πολιτισμών. Υποστηρίζει ότι ανάμεσα στις κοινωνίες που σέβονται την κοσμικότητα, δηλαδή την ελευθερία, κι εκείνες που δεν καταλαβαίνουν καν τι σημαίνει αυτή η λέξη, εφευρέθηκε ο «διάλογος των πολιτισμών». Πρόκειται για παγίδα, όπως σημειώνει, διότι ποιο μπορεί να είναι το θέμα συζήτησης σε αυτές τις συνεδρίες «διαλόγου», όπου γίνεται συναγωνισμός υποκριτικών φιλοφρονήσεων; Υπάρχει ο πολιτισμός και υπάρχει και η βαρβαρότητα, και μεταξύ τους κανένας διάλογος δεν είναι δυνατός σημειώνει…Ασφαλώς και δεν μπορείς να μιλήσεις με τους Ταλιμπάν που κόβουν τους λαιμούς των «απίστων», αυτοί, όμως, αποτελούν ισχνή μειοψηφία στους κόλπους του Ισλάμ. Το μεγάλο στοίχημα για την Δύση θα ήταν να μην τους επιτρέψει να γίνουν πλειοψηφία κι αυτό θα ήταν σίγουρα ένα στοίχημα πολιτικό, κάτι που δεν φαίνεται να συμμερίζεται ο συγγραφέας.

Ο Elie Barnavi μας καλεί να επαναδιατυπώσουμε προς κάθε κατεύθυνση ορισμένους κανόνες, που η εφαρμογή τους δεν πρέπει να υπόκειται σε καμία συζήτηση, σε κανέναν συμβιβασμό, σε καμία εξαίρεση: Εδώ η συνείδηση είναι αυτόνομη και η θρησκεία είναι αποτέλεσμα ελεύθερης επιλογής του ατόμου. Εδώ δεν ανεχόμαστε καμία εκδήλωση θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, τα κηρύγματα μίσους είναι απαγορευμένα. Η Δημοκρατία, σύμφωνα με τον συγγραφέα, δεν πρέπει μόνο να απαγορεύσει την παραβίαση των νόμων της, πρέπει να απαιτήσει και την αποδοχή της ηθικής της. Οι θεμελιώδεις αρχές της δημοκρατίας δεν είναι πλέον προφανείς (μα ήταν ποτέ;) η Δημοκρατία πρέπει με κάθε τρόπο να ανακτήσει το «χαμένο της έδαφος». Ίσως με άλλα λόγια, το ζητούμενο να είναι να αποκατασταθεί η κληρονομιά του Διαφωτισμού…

Εν κατακλείδι, ο Elie Barnavi ξεδιπλώνει μπροστά στα μάτια μας τον παγκόσμιο θρησκευτικό χάρτη και θέτει το ερώτημα: Πώς μπορεί να ανταποκριθεί η δημοκρατική Ευρώπη στην ιστορική πρόκληση της ενσωμάτωσής των είκοσι εκατομμυρίων μουσουλμάνων που ζουν στο έδαφός της; Εισηγείται δε την μαχητική υπεράσπιση της κληρονομιάς του Διαφωτισμού, των αξιών της δημοκρατίας και της αρχή της κοσμικότητας, χωρίς την οποία δεν νοείται ελευθερία.

*Elie Barnavi, Φονικές Θρησκείες,

Μετάφραση- Επίμετρο Μιχάλης Μητσός,

εκδόσεις ΠΟΛΙΣ, σελ. 187

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.