«Τεχνη και Περιβαλλον»

Έκθεση ζωγραφικής του Δημήτρη Ναλμπάντη θα πραγματοποιηθεί σε Κομοτηνή, Αλεξανδρούπολη και Διδυμότειχο με θέμα «Τέχνη και Περιβάλλον με διοργανώτρια αρχή την Υπερνομαρχία Ροδόπης – Έβρου και συμμετοχή της Νομαρχίας Ροδόπης (η πρώτη έκθεση), της Νομαρχίας Έβρου και του δήμου Αλεξανδρούπολης (η δεύτερη) και τέλος, του δήμου Διδυμοτείχου (η τρίτη). Η έκθεση στην πόλη μας θα λάβει χώρα από τις 26 Απρίλη έως και τις 4 Μάη στη Νομαρχία Ροδόπης, στην Αλεξανδρούπολη από τις 6 -13 Μάη και στο Διδυμότειχο από τις 5- 24 Ιούνη.

Ο ΠτΘ συζητά σήμερα με το Δημήτρη Ναλμπάντη για την αφορμή της έκθεσης, για τη στράτευση των καλλιτεχνών στο θέμα της διατήρησης του περιβάλλοντος, για το ρόλο της τέχνης στο θέμα αυτό, αλλά και τα μελλοντικά του σχέδια…

ΠτΘ: Τι απετέλεσε αφορμή για τη συγκεκριμένη έκθεση;

Δ.Ν.: Η αφορμή αφορά στην στράτευσή μου για τη διατήρηση του περιβάλλοντος. Η τέχνη μερικές φορές πρέπει να ξεφεύγει από την υποκειμενικότητα, ειδικά η ευρωπαϊκή τέχνη, η αμερικάνικη είναι ακόμη αντικειμενική, και ίσως θα πρέπει και εμείς οι στρατευμένοι για το περιβάλλον να πάρουμε ένα μάθημα από την αμερικανική εικόνα, από την αμερικανική φιλοσοφία , η οποία ακόμη και σήμερα είναι αντικειμενική, κοινωνική και δεν είναι τόσο υποκειμενική όπως έλεγε και ο Πικάσο. Αυτό είναι χρήσιμο για τους στρατευμένους καλλιτέχνες, όπως εγώ, ελπίζω να είναι και άλλοι στην Ελλάδα, δεν ξέρω πόσοι είναι, αλλά και ευρωπαϊκά είμαστε πίσω. Δεν έχουμε στραφεί πάρα πολλοί ζωγράφοι στα προβλήματα του περιβάλλοντος.

ΠτΘ: Κάποτε τους στρατευμένους τους θεωρούσαμε υπέρμαχους του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Σήμερα η στράτευση τι σημαίνει;

Δ.Ν.: Η στράτευση όπως και πολλά πράγματα είναι ένα βαγόνι που αν το τρέξει κανείς στην ιστορία άλλες φορές είναι και άλλες δεν είναι χρήσιμο. Σε γενική εικόνα η στράτευση δεν είναι καλό για την τέχνη, διότι η τέχνη είναι μια εξομολόγηση. Όταν όμως χρειάζεται είναι θετική, όπως για παράδειγμα έκανε ένα στρατευμένο έργο ο Πικάσο τη Γκουέρνικα. Δεν μπορεί η τέχνη να παίζει το ατομικό της παιχνίδι όταν ο κόσμος καίγεται. Με το περιβάλλον έχουμε πολλά προβλήματα και ειδικά στην τέχνη η φιλοσοφία του καλλιτέχνη πρέπει να σχετίζεται ιδιαίτερα με την αντικειμενικότητα. Σ’ αυτό με βοηθά και ο ρεαλισμός μου. Υπηρετώ ένα ρεύμα που λέγεται μαγικός ρεαλισμός ή ποιητικός ρεαλισμός που έχει αναφορά στην εικόνα. Εδώ τοποθετώ μια φιλοσοφία των αμερικανών, η οποία είναι χρήσιμη. Έχω βγάλει ένα συμπέρασμα που είναι εφάμιλλο. Αν σε τρία δευτερόλεπτα δεν σε κερδίσει ένα έργο σε έχει χάσει δια παντός.

ΠτΘ: Αυτό σημαίνει ότι τα έργα θα πρέπει να λειτουργούν ως εικόνες;

Δ.Ν.: Μιλάμε για έργα που δεν θα πάνε σε μία συλλογή, αλλά για έργα που θα τα δει πολύς κόσμος. Σε αυτό βοηθά πολύ η εικόνα. Ο αφηρημένος εξπρεσιονισμός, με τον οποίο ασχολούμαι πολλές φορές, έχει μία υποκειμενικότητα. Είναι για χώρους πολύ ιδιαίτερους και έχει ένα γλωσσάρι πολύ ιδιαίτερο της τέχνης. Μέσα όμως από το ρεαλισμό μπορεί να δώσει ο καλλιτέχνης πολλά μηνύματα και να έχει ένα περιεχόμενο και για τους ειδικούς, όπως για παράδειγμα είναι πολύ μεγάλη ζωγραφική αυτή του Σαλβατόρ Νταλί, για τον οποίο ένας παλιός φίλος του, -αλλά και δικός μου,- μουσικός στο επάγγελμα με τον οποίο έκαναν και μία ταινία, έλεγε ότι ο Σαλβατόρ Νταλί είναι ο κλασικός και ίσως να είναι ο τελευταίος εκπρόσωπός τους.

ΠτΘ: Η τέχνη είναι διδακτική σήμερα;

Δ.Μ.: Βεβαίως και εδώ είναι το μάθημα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, ο οποίος προσδίδει το πρόβλημα και ταυτοχρόνως και μία λύση. Εδώ το μάθημα είναι θετικό. Εγώ στην τέχνη μου περνώ το δίδαγμα, ναι μεν δεν βάζω καμινάδες, δεν βάζω την απόλυτη απαισιοδοξία, απλά μία ανησυχία μέσω των συμβόλων που βάζω, αλλά ταυτοχρόνως δίνω και μία λύση. Τα έργα μου θα δείτε ότι είναι αισιόδοξα και απαισιόδοξα.

ΠτΘ: Τα περισσότερα μηνύματα για το περιβάλλον είναι απαισιόδοξα…

Δ.Μ.: Εμείς ως καλλιτέχνες που αγαπούμε τη ζωή πρέπει ταυτοχρόνως να δίνουμε και μία λύση. Δεν μπορούμε να πούμε ότι το περιβάλλον έχει καταστραφεί. Τείνει να καταστραφεί και πρέπει να το προλάβουμε.

Δ.Μ.: Ο ποταμός Έβρος πόσο σας έχει επηρεάσει;

Δ.Μ.: Η αφίσα της εκδήλωσης είναι το δέλτα του Έβρου. Στον Έβρο μεγάλωσα και αισθάνομαι τυχερός που πέρα από τα βυζαντινά μας κάστρα έχουμε στο Διδυμότειχο τον Ερυθροπόταμο, πιο πέρα υπάρχει ο Άρδας και πάνω απ’ όλα ο Έβρος. Για μένα η πιο όμορφη εκδοχή της φύσης είναι το ποτάμι. Η θάλασσα έχει μια άπλα και ταυτοχρόνως μια ξεραήλα. Αυτό που μας γοητεύει στη θάλασσα είναι ο ορίζοντάς της. Το ποτάμι όμως είναι κάτι άλλο. Αν είχε εικόνα ο παράδεισος κατά την άποψή μου θα ήταν ποταμίσιος.

ΠτΘ: Η κόκκινη σκάλα της αφίσας τι συμβολίζει;

Δ.Ν.: Είναι το αδιέξοδό μας. Ναι, μεν υπάρχει πρόβλημα στο περιβάλλον αλλά μία κόκκινη σκάλα που ανεβαίνει στον ουρανό είναι το πρόβλημά μας. Κάτι πρέπει να βρούμε αλλιώς θα περάσουμε σε άλλους κόσμους. Είναι κάτι το μεταφυσικό.

ΠτΘ: Είναι κάτι το διαφορετικό απ’ όσα έχετε κάνει μέχρι σήμερα αυτή η έκθεση;

Δ.Ν.: Είναι κάτι διαφορετικό. Βέβαια είμαι στρατευμένος στο θέμα του περιβάλλοντος εδώ και δέκα χρόνια. Όπως επίσης έχω κάνει τα τέσσερα γραμματόσημα του περιβάλλοντος τα οποία ήταν της Ολυμπιακής Επιτροπής. Όταν ένα έργο μου έγινε το μοναδικό γραμματόσημο του ΟΗΕ, τα Ελληνικά Ταχυδρομεία θέλησαν να με τιμήσουν και μου έδωσαν μία σειρά με αθλητικό περιεχόμενο. Εγώ δεν ήθελα, ήθελα μία και μοναδική σειρά που ήταν της Ολυμπιακής Επιτροπής να κάνω με θέμα το περιβάλλον. Έγινε μία σειρά και έχουν κυκλοφορήσει γύρω 43 εκατομμύρια γραμματόσημα. Σ’ αυτή την πορεία μου για το περιβάλλον με έχει εμπνεύσει και η στράτευση του Παναγιότατου Οικουμενικού Πατριάρχη κ. κ. Βαρθολομαίου και για αυτό το ένα από τα γραμματόσημα που αναπαριστά μια θάλασσα και ένα στεφάνι ελιάς που πέφτει από τον ουρανό το αφιέρωσα σε αυτόν.

ΠτΘ: Πόσο ευαισθητοποιημένοι είναι οι παγκόσμιου οργανισμοί γύρω από το περιβάλλον;

Δ.Ν.: Είναι στρατευμένος ο ΟΗΕ, ο Οικουμενικός μας Πατριάρχης και νομίζω ότι λίγο έως πολύ όλοι συστρατεύονται προς αυτό τον τομέα, γιατί πλέον είναι μονόδρομος.

ΠτΘ: Από την άλλη όμως οι ΗΠΑ δεν υπογράφουν τη συνθήκη του Κιότο, υπογράφεται η συμφωνία για τον αγωγό Μπουργκάς Αλεξανδρούπολη και την τελευταία στιγμή αρχίζουμε να μιλάμε για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ως κοινωνία πολιτών τι κάνουμε τελικά;

Δ.Ν.: Η κοινωνία μας γενικά είναι κοινωνία της οικονομίας. Το προσωπικό, κοινωνικό και υποκειμενικό, αυτό που παίρνουμε στα σοβαρά, είναι το οικονομικό ταμείο και όχι της φύσης. Δεν κάνουμε κάθε χρόνο ένα έλεγχο για να δούμε πού πηγαίνει η φύση ώστε να τη διορθώσουμε και επειδή το πράγμα αρχίζει να σκουραίνει πολύ και οι άνθρωποι αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ότι οι βλακείες δεν είναι δωρεάν, και για αυτό βλέπουμε τις πλημμύρες, την αλλαγή του καιρού, να ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας, αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι δεν είναι δωρεάν αυτά που μας δίνει η φύση και αρχίζουμε και πανικοβαλλόμαστε, και δικαίως, γιατί έτσι ο καθένας αρχίζει από το δικό του μετερίζι να βοηθήσει. Φταίμε και εμείς.

ΠτΘ: Φταίνε και οι καλλιτέχνες για την υπάρχουσα κατάσταση;

Δ.Ν.: Βεβαίως. Για παράδειγμα λέμε ότι ο κόσμος δεν αντιδρά. Αντιδρούμε εμείς οι καλλιτέχνες; Εμείς πήραμε στα σοβαρά την υποκειμενικότητά μας ότι η τέχνη πρέπει να είναι μία εξομολόγηση. Είμαστε εγωιστές, θέλουμε να σκοτώσουμε ο ένας τον άλλον, δεν μας ενδιαφέρουν πάρα πολλά πράγματα και ακόμη και η εντιμότητά μας, το λέω ευθαρσώς, πάρα πολλές φορές είναι υποκειμενική παραξενιά του χαρακτήρος του καθενός. Είναι περίεργοι εγωισμοί που μας κάνουν να φαινόμαστε ότι είμαστε μακριά από τα χρήματα, και πιθανόν να είμαστε, αλλά δεν είμαστε από εντιμότητα, αλλά από παραξενιά. Πρέπει λοιπόν και εμείς κάποια στιγμή να γεφυρωθούμε με κοινές αξίες και με το συναγερμό που μας δείχνει η φύση μέσα από το περιβάλλον.

ΠτΘ: Σήμερα συνηθίζουμε να λέμε ότι ο πνευματικός κόσμος παραμένει αδρανής σε όσα συμβαίνουν γύρω μας…

Δ.Ν.: Η τέχνη έχει μπλοκαριστεί. Πόσοι καλλιτέχνες έχουν ένα μεγάλο αντικειμενικό γλωσσάρι, δηλαδή είναι κατανοητοί πάνω από το 60% των ανθρώπων;

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι η τέχνη είναι για λίγους;

Δ.Ν.: Τελικά ίσως η τέχνη πιθανόν να είναι για λίγους. Το “εργαλείο” όμως όταν θέλουμε να το χρησιμοποιήσουμε για το περιβάλλον πρέπει να το αλλάξουμε. Πρέπει να αλλάξουμε το γλωσσάρι μας για να είμαστε κατανοητοί. Για παράδειγμα δεν μπορεί εγώ να πετάξω μία πράσινη μπογιά επάνω σε ένα λευκό μουσαμά και να πω ότι αυτή η έκρηξη της πιτσιλιάς είναι αφηρημένος εξπρεσιονισμός και είναι η αγωνία μου για το περιβάλλον. Δεν θα το καταλάβει κανένας και φυσικά θα γελοιοποιηθώ.

ΠτΘ: Γι’ αυτό και χρησιμοποιείτε συγκεκριμένο γλωσσάρι;

Δ.Ν.: Γι’ αυτό χρησιμοποιώ το γλωσσάρι του ρεαλισμού που είναι πιο δύσκολο αλλά προσπαθώ τουλάχιστον, δεν ξέρω αν το πετυχαίνω, να γεφυρωθώ με τον κόσμο αν θέλω να περάσω κάποια μηνύματα.

ΠτΘ: Η συνεργασία σας με την Υπερνομαρχία και τις νομαρχίες Έβρου και Ροδόπης πώς προέκυψε;

Δ.Ν.: Σαν Εβρίτης, επειδή πολύς λόγος γίνεται για τον αγωγό και για τα χρυσωρυχεία, ήθελα να οργανώσω μία έκθεση για το περιβάλλον. Τα 22 έργα είναι γίγαντες, δύο και τριών μέτρων. Ήθελα να κάνω μία έκθεση στην Κομοτηνή και Αλεξανδρούπολη σαν προσφορά. Βλέποντας όμως ο υπερνομάρχης ο κ. Μηνόπουλος, ο οποίος κάνει μια σοβαρή προσπάθεια, αλλά και οι δύο νομάρχες, Έβρου και Ροδόπης, αυτή την προσπάθεια, την στήριξαν. Κάπου ταίριαξαν τα χνώτα μας και οι δυνάμεις μας και προϊόν αυτών ήταν η έκθεση, η οποία είναι πολιτιστική, δεν πουλιούνται τα έργα.Θεωρώ ότι θα πάρει μεγαλύτερη αίγλη μέσα από τη δική τους προσπάθεια, δηλαδή να ταυτίσουμε τη δική μου προσπάθεια μέσω της τέχνης και τη γενική προσπάθεια που κάνουν οι φορείς του νομού μας.

ΠτΘ: Την έχετε ξαναεκθέσει;

Δ.Ν.: Κάποια έργα πριν τέσσερα χρόνια έχουν εκτεθεί στην πινακοθήκη Πιερίδη σε διοργάνωση του ΥΠΕΧΩΔΕ.

ΠτΘ: Ο πίνακας της πρόσκλησης τι συμβολίζει;

Δ.Ν.: Κατ’ αρχήν το στρογγυλό είναι η γη. Ό,τι στρογγυλό είναι πλανήτης. Αυτό είναι μία σειρά και αφορά στις τέσσερις εκδοχές, εποχές της γης. Υπάρχει και η απαισιόδοξη πλευρά τα ξερά φύλλα που είναι ο χειμώνας. Το ρολόι της φύσης πρέπει να το κρατήσουμε στην Άνοιξη. Είναι υποχρέωσή μας αυτό.

ΠτΘ: Στη σειρά έχετε τοποθετήσει τελευταία την άνοιξη;

Δ.Ν.: Ναι, για να δώσω το αισιόδοξο μήνυμα. Και βέβαια η επιλογή της αφίσας και της πρόσκλησης και γενικά των έργων είναι της ομάδας της κ. Τζένης Κατσαρή – Βαφειάδου, στην οποία αφήνω εν λευκώ την πρωτοβουλία, γιατί έχω εμπιστοσύνη στο ένστικτό της και θεωρώ ότι έκανε την καλύτερη επιλογή. Προσωπικά δεν θα έκανα τόσο καλή πρόσκληση.

ΠτΘ: Ποια είναι τα άμεσα σχέδιά σας;

Δ.Ν.: Η τελευταία ιδέα μου,- έχω κάνει ήδη τη μακέτα την οποία μελετώ εδώ και δύο μήνες,- αφορά στη δημιουργία του μεγαλύτερου ρεαλιστικού πίνακα του κόσμου με θέμα το περιβάλλον. Είναι ένα πολύ δύσκολο πλάνο, που διαπραγματεύεται και διηγείται τη μεσογειακή τοπιογραφία, η οποία είναι και ενδεικτική και καλύτερη, από την άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο, χειμώνα, από ημέρα έως νύχτα, από θάλασσα έως βουνό. Για παράδειγμα μέσα στη θάλασσα υπάρχουν ερειπωμένα βυζαντινά κάστρα, υπάρχουν οι βιολέ βαλίτσες, υπάρχουν σύμβολα, αναδυόμενα από τη θάλασσα μήλα, αναδυόμενα αγάλματα προστατευμένα με πανιά, υπάρχει αρχαίος ελληνικός πολιτισμός. Ένα μεγάλο έργο, με μεγάλο πλάνο, που θα μπορούσε να παρουσιασθεί στην Ευρώπη, ίσως και σε όλο τον κόσμο, και επειδή το έχω χωρίσει ανά τρία μέτρα σε θέμα θα μπορούσε να χωρισθεί σε τριάντα θεματικές και να τα χαρίσουμε σε τριάντα χώρες, αν είναι Έλληνες αυτοί που θα το υποστηρίξουν γιατί το συγκεκριμένο πλάνο πρέπει να υιοθετηθεί και να υποστηριχθεί οικονομικά. Μπορεί να υιοθετηθεί από κάποιον οργανισμό, από το ελληνικό κράτος, από την ΕΕ, γιατί το concept είναι πολύ μεγάλο.

ΠτΘ: Και στο απώτερο μέλλον;

Δ.Ν.: Έχω άλλα δύο σχέδια για τα οποία όμως θεωρώ ότι αφορούν στο Υπουργείο Εξωτερικών. Πριν από καιρό επιλέχθηκε δικό μου έργο, το οποίο ήταν το μοναδικό έργο από την Ελλάδα για να γίνει γραμματόσημο του ΟΗΕ, ο οποίος και με τίμησε γι’ αυτό. Είχα πάει λοιπόν για ένα μήνα στην έκθεση που είχε διοργανωθεί στη Νέα Υόρκη στο κτίριο του ΟΗΕ αντιπροσωπεύοντας την Ελλάδα. Εντύπωση μου έκανε ότι με πλησίασαν Κύπριοι, οι οποίοι είναι πανέξυπνοι άνθρωποι, και μου ζήτησαν, επειδή στην είσοδο του ΟΗΕ υπάρχουν δύο χώροι κενοί 8Χ10, να φιλοτεχνήσω δύο έργα για την Κυπριακή κυβέρνηση που θα τα χαρίσει στον ΟΗΕ. Εγώ βέβαια ήθελα να εκθέσω αλλά με τη σημαία της Ελλάδος. Γι’ αυτό και είπα προηγουμένως ότι είναι υπόθεση του Υπουργείου Εξωτερικών. Θα μπορούσε λοιπόν η Ελλάδα να χαρίσει δύο έργα με αφορμή το περιβάλλον. Ήδη έχω έτοιμες τις μακέτες.

ΠτΘ: Έχετε κάνει κάποιες επαφές γι’ αυτό;

Δ.Ν.: Ενδιαφέρομαι να έρθω σε συνεννόηση με τον κ. Στυλιανίδη, τον οποίο θεωρώ εξαιρετικό πολιτικό και η παρουσία του τιμά τη Θράκη.

ΠτΘ: Την τοιχογραφία στην Πρυτανεία του Δημοκριτείου την ολοκληρώσατε;

Δ.Ν.: Βεβαίως. Ζωγράφισα με την ιστορία της Θράκης στην αίθουσα συσκέψεων της Πρυτανείας. Πρόκειται για μεγάλη τοιχογραφία και ωραία. Έγινε σε συνεννόηση με τον Πρύτανη κ. Σιμόπουλο τον οποίο θεωρώ ότι είναι στη Θράκη μια από τις πλέον εξέχουσες προσωπικότητες που διαθέτει το σπάνιο χάρισμα της ισορροπίας.

ΠτΘ: κ. Ναλμπάντη σας ευχαριστούμε πολύ.

Δ.Ν.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.