«Αν εχουμε Θεο στη ζωη μας, ολα τα υπολοιπα βρισκονται»

«Η Σοφία του Θεού μπορεί να αργεί ή να μην αργεί, δικαιώνει, όμως, πάντα με ορθό τρόπο» δηλώνει ο σπουδαίος ερμηνευτής εκκλησιαστικών ύμνων, ο Πέτρος Γαϊτάνος. Επί δυο και πλέον δεκαετίες ασχολείται με τη Βυζαντινή Μουσική. «Η δική μας λογική, όλων των ανθρώπων στη γη, δεν είναι ικανή ούτε στο απειροελάχιστο να προσεγγίσει την αλήθεια» πιστεύει και σημειώνει: «Αν υπάρχει Θεός, υπάρχει και υπομονή, υπάρχει και απαντοχή».

Πότε ακούσατε εκκλησιαστικούς ύμνους για πρώτη φορά;

Όταν ήμουν τριών χρονών από τον Πόντιο παππού μου που άκουγε στο ραδιόφωνο. Έψελνε μάλιστα και ο ίδιος, όχι σε εκκλησία, αλλά του άρεσε να ψέλνει και να τραγουδά παραδοσιακά τραγούδια.

Πότε πήρατε την απόφαση ότι είναι αυτό που θέλετε να κάνετε;

Νωρίς, όταν ήμουν μαθητής ακόμη του Γυμνασίου ήταν όνειρό μου να σπουδάσω Βυζαντινή Μουσική και να ασχοληθώ με τη Βυζαντινή Μουσική.

Ήσασταν και «παπαδοπαίδι» παράλληλα;

Όχι, δεν ήμουν. Πήγαινα πολύ συχνά στην εκκλησία, αλλά δεν ήμουν παπαδοπαίδι.

Υπήρχε παράδοση στην οικογένειά σας, στο τραγούδι και στην μουσική;

Όχι, όχι είμαι ο μόνος που ασχολούμαι με τη μουσική κατ’ ουσίαν. Είχαν καλή φωνή και τραγουδούσαν οι γονείς μου και ο αδερφός μου.

Και γιατί ειδικά ενασχόληση με τη βυζαντινή μουσική;

Μου αρέσει γιατί είναι πολύ σπουδαία και υψηλής τέχνης μουσική και γιατί αναδεικνύει τη μεγαλύτερή μου αγάπη που είναι ο Λόγος του Θεού.

Με την ψαλτική ασχολούμαι κατ’ αρχάς για τον λόγο και μετά για τη μουσική. Ο λόγος είναι που έχει αξία.

Σήμερα γράφονται ύμνοι τέτοιας αξίας;

Και σήμερα υπάρχουν φωτισμένοι πατέρες που γράφουν. Σήμερα γράφονται ολόκληρες ακολουθίες από φωτισμένους πατέρες και μελοποιούνται, όπως ο «Ύμνος της Αγάπης», η πρώτη επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Κορινθίους που μελοποιήθηκε από τον δάσκαλό μου, που έμαθε τη βυζαντινή μουσική και ζει ακόμη, ο Μανόλης Χατζημάρκος.

Είχατε πολλές επαφές με θρησκευτικούς ηγέτες, ποια ξεχωρίζετε;

Όλες είχαν τη δική τους αξία, ιδιαίτερα η στιγμή που έψαλα το «Υπερμάχω» με όρθιο τον Πατριάρχη και όλους τους ομογενείς δίπλα από την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη. Μια ακόμη η ερμηνεία του «Ύμνου της Αγάπης» στο πλευρό του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ιακώβου που με δάκρυα στα μάτια μού ευχόταν. Ιδιαίτερη στιγμή που συνάντησα τον μακαριστό πατριάρχη Αφρικής. Είμαστε πολύ τυχεροί που έχουμε πολλούς αξιόλογους ιεράρχες στην Εκκλησία μας.

Το γεγονός ότι ασκείται έντονη κριτική εναντίον της Εκκλησίας και των εκπροσώπων της πώς το εισπράττετε;

Υπάρχουν άνθρωποι που είναι άσχετοι σε πάρα πολλούς χώρους. Είναι άνθρωποι που δεν έχουν σχέση με την ουσιαστική προσέγγιση του Θεού και του ρόλου τους και κακώς έγιναν ιεράρχες. Όποιος δεν μπορεί να έχει εγκράτεια, θα πρέπει να απομακρύνεται. Η επιλογή της ιεραρχίας και του μοναχισμού έχει έναν δρόμο, ή προχωρώ ευθεία ή παραιτούμε.

Εικοσιένα χρόνια μελετάτε την εκκλησιαστική μουσική, δώδεκα χρόνια δισκογραφικά ασχολείστε με τους βυζαντινούς ύμνους, δεν νιώθετε να έχει επέλθει κορεσμός από την πλευρά σας;

Όχι, γιατί αυτή τη μουσική δεν φτάνουν ούτε δύο ζωές να την μελετήσεις. Είναι τεράστια μουσική, τεράστιο το υλικό που υπάρχει. Εγώ γνωρίζω τα βασικά και θα λέγαμε πώς έχω καταρχάς το δικαίωμα να την προσεγγίζω.

Τα διαδραματιζόμενα στο χώρο της σύγχρονης ελληνικής μουσικής σκηνής τα παρακολουθείτε;

Όχι, δεν τα παρακολουθώ. Ό,τι είναι άξιο θα φτάσει στα αυτιά μου, γιατί κινείται και σε δρόμους τους οποίους τους αναζητώ. Το μη άξιο κινείται σε δρόμους τους οποίους δεν τους παρακολουθώ και έτσι δεν το λαμβάνω υπ’ όψιν.

Ποια θεωρείτε ότι είναι η απάντηση στις αναζητήσεις και στα προβλήματα της εποχής μας;

Να βάλουμε τον Θεό στη ζωή μας, ο Θεός λείπει. Όλα τα άλλα είναι κομμάτι Αυτού, η ουσία και το κέντρο είναι ο Θεός. Αν έχουμε το Θεό στη ζωή μας, όλα τα υπόλοιπα βρίσκονται.

Η πίστη δηλαδή θα μπορούσε να επουλώσει ανοιχτές πληγές;

Είναι το μοναδικό και στέρεο σημείο που υπάρχει για να πατήσουμε και να αναζητήσουμε τη λύση. Αν θα την βρούμε, έγκειται στο αν και κατά πόσο θα μπορέσουμε να ενεργοποιήσουμε τα «κλειδιά» της επίλυσης των προβλημάτων της ζωής μας. Τα πράγματα δεν γίνονται όπως εμείς τα καταλαβαίνουμε, αλλά όπως αυτά υφίστανται. Η λογική η δική μας δεν είναι πάντα αυτή που είναι και η σωστή, άρα λοιπόν η Σοφία του Θεού μπορεί να αργεί ή να μην αργεί, δικαιώνει, όμως, πάντα με ορθό τρόπο.

Πείτε μου λοιπόν εσείς που πιστεύετε στο Θεό, γιατί αφήνει να ανοίγουν τόσες πολλές πληγές καθημερινά σ’ όλο τον κόσμο;

Αυτό αντιλαμβανόμαστε εμείς. Για την Σοφία και την Δικαιοσύνη του Θεού τα πράγματα έχουν άλλους νόμους, άλλη κριτική και άλλες αρχές. Εμείς το καταλαβαίνουμε έτσι. Βέβαια με το στόμα της Εκκλησίας μέσα από τα Πατερικά κείμενα, όλες οι αναποδιές που έρχονται στην ζωή μας έρχονται ουσιαστικά για να μας εκπαιδεύσουν, να μας μάθουν, να μας πάνε προς την αλήθεια. Δεν μπορώ να κρίνω πράγματα, τα οποία με το δικό μου μικρό μυαλό και τη λογική μού φαίνονται παράλογα και να προσπαθήσω να βρω απάντηση για κάτι το οποίο είναι ασύλληπτο, δεν μπορώ να το συλλάβω στη σφαίρα τη γήινη, την υλική, όλα αυτά μέσα από την άκτιστη παρουσία του Θεού. Και η δική μας λογική, όλων των ανθρώπων στη γη, δεν είναι ικανή ούτε στο απειροελάχιστο να προσεγγίσει την αλήθεια. Γι’ αυτό αν υπάρχει Θεός, υπάρχει και υπομονή, υπάρχει και απαντοχή. Έτσι, αφήνουμε όλα τα πράγματα να τα κατευθύνει ο Θεός. Είναι μεγάλη κουβέντα να λέμε ότι είναι θέλημα Θεού, γεννηθήτω το θέλημά Σου, όποιο κι αν είναι αυτό, μεγάλη κουβέντα και δύσκολα την λέμε. Πολλές φορές λέμε: «γιατί Θεέ μου;», «γιατί Θεέ μου;» Προσπαθούμε να κρίνουμε μέσα από τον δικό μας πόνο την πορεία και τη λογική του θεού, όμως είναι λάθος, πρέπει να εμπιστευόμαστε τον Θεό, Αυτός ξέρει.

Πότε θεωρείτε ότι αμαρτάνει κανείς;

Αμαρτία είναι ό,τι μας εκτροχιάζει από τη βασική μας πορεία προς την αλήθεια και προς τη θέωση. Δεν είναι το να κάνει κανείς κάτι το οποίο θεωρείται ότι είναι παράνομο ηθικά, αλλά το αποτέλεσμα και ο καρπός της επίδρασης του λάθους προς την ψυχή μας. Ο Λόγος του Χριστού είναι δρόμος προς την Αλήθεια κι εμείς προσπαθούμε να τον ενεργοποιήσουμε για να βρούμε τον στόχο μας, τη θέωση. Αμαρτία είναι ό,τι μας βγάζει από τον δρόμο, μας κάνει να αστοχούμε.

Αν ήσασταν μαθητής Του ποιος θα θέλατε να ήσασταν;

Ο Πέτρος, γιατί του μοιάζω αρκετά, του μοιάζω πιο πολύ στην απιστία, γιατί έβλεπε τα πράγματα πιο πολύ λογικά. Κάποιες φορές κρατώ πιο ισχυρή την πίστη μου και την εμπιστοσύνη μου προς τον Θεό.

Μα εκείνος Τον αρνήθηκε τρεις φορές και μάλιστα στην πιο κρίσιμη στιγμή…

Κι εγώ τρία εκατομμύρια φορές. Τουλάχιστον όταν έχουμε ως σημείο αναφοράς τον Λόγο Του ξέρουμε πότε κάνουμε αμαρτία, πότε είμαστε Λάθος, πότε πρέπει να κάνουμε τι. Έχουμε ένα σημείο αναφοράς, μας ελέγχει η συνείδησή μας, αλλιώς όταν δεν έχουμε το σημείο αναφοράς, είμαστε χαμένοι τελείως.

Ποια ανάγκη σας κάνει να λέτε ότι είστε πιστός; Να γνωστοποιείτε δηλαδή την πίστη σας;

Είναι το «πανηγύρι» της ψυχής που ξεχειλίζει και πρέπει να το εκφράσει με λόγια.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.