«Ο καλλιτεχνης εχει δικαιωμα να αλλαζει στυλ και υφος… Αρκει να μην αλλαξει τη φιλοσοφια του»

Πάνε είκοσι και πλέον χρόνια από τότε που μας συστήθηκε μουσικά με τους «Νέους Επιβάτες». Για την ακρίβεια ήταν 1985…

Ο Δημήτρης Ζερβουδάκης γεννήθηκε, σπούδασε και κατοικεί μόνιμα και συνειδητά στη Θεσσαλονίκη. Φοίτησε στη Νομική σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το 1985, όντας φοιτητής, ασχολείται με το τραγούδι και τη μουσική ιδρύοντας μαζί με άλλους φοιτητές το συγκρότημα “Νέοι Επιβάτες”.

Είναι ένας καλλιτέχνης που εξερευνά τα όρια μεταξύ της έντεχνης τραγουδοποιίας με καθαρές λαϊκές βάσεις και της δυτικότροπης ηλεκτρικής μπαλάντας, με το βάρος να πέφτει συχνότερα στην έντεχνη κατεύθυνση. Η πιο πρόσφατη δουλειά του είναι το άλμπουμ «Στα Χαμηλά Και Στα Ψηλά» και μας ταξιδεύει από το ψέμα στην αλήθεια, έχοντας τη βαθιά πίστη ότι αναζητά τη δική του ουσία και δεν προδίδει τίποτα, όπως ο ίδιος λέει…

Η μουσική παραγωγός της εκπομπής «Το καράβι του ροκ» στο «Ράδιο Παρατηρητής», Αλεξάνδρα Καρολίνη, τον βρήκε και του απέσπασε μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη…

Να ξεκινήσουμε από το τελευταίο σας CD. Περιέχει πολύ όμορφα τραγούδια, αλλά αυτό που με ενθουσίασε είναι η φωνή της Αλεξίας και το εξώφυλλο…

Δ.Ζ: Είναι δώδεκα τραγούδια που έχουν γίνει με τον δικό τους τρόπο, δεν τα πίεσε κανείς για να βγουν. Δεν ανήκουμε στην ομάδα των καλλιτεχνών που χρειάζονται να βγάλουν ένα δίσκο για να δουλέψουν σ’ ένα καλύτερο μαγαζί. Ουσιαστικά προσπαθούμε να καταγράφουμε αυτά που ζούμε, αυτά που συναντάμε σαν ταξιδιωτικές εντυπώσεις, κατά μία έννοια. Όση αλήθεια, λοιπόν, μπορεί να κρύβει ένα ταξίδι – που μπορεί να κρύβει πολλή αρκεί να ψάχνεις να τη βρίσκεις – αυτό ισχύει και για το δημιουργό και για το κοινό, εμπεριέχεται σε αυτά τα τραγούδια. Είναι απλά φτιαγμένα με μπόλικο μεράκι από όλη την παρέα. Αυτό που μετρά είναι η χημεία που υπάρχει μεταξύ μας, είμαστε μια παρέα που έχει κάτι να πει σε μια πρόταση που θα κάνει ένα μέλος της. Αυτή είναι η συνταγή για να βγει ένας δίσκος σαν αυτόν που έχετε στα χέρια σας. Από τους συντελεστές να αναφέρω τον Απόστολο τον Δημητρακόπουλο, με τον οποίο δουλέψαμε μαζί για το ύφος και το πνεύμα αυτής της δουλειάς. Η Αλεξία Χρυσομάλλη εμφανίζεται για πρώτη φορά τραγουδώντας ένα τραγούδι, όπως και ο Βαγγέλης Θεοχαρίδης, ο οποίος έχει τη δική του πορεία στα δισκογραφικά και συναυλιακά δεδομένα και ο οποίος με πολλή αγάπη ήρθε και μας χάρισε μια πολύ ωραία στιγμή.

Γενικότερα έχετε κάνει πολλούς δίσκους. Οι τίτλοι πάντα ανταποκρίνονταν σε αυτά που θέλατε να βγάλετε;

Δ.Ζ.: Πάντα οι τίτλοι που θέλω να δώσω στους δίσκους έχουν ένα συμβολισμό.

Και στο «Ψηλά και στα χαμηλά»;

Δ.Ζ.: Από εκεί και πέρα και οι τίτλοι είναι σαν τα τραγούδια. Εσύ τα κάνεις έχοντας κάτι στο μυαλό σου και ο άλλος μπορεί να το εισπράξει για κάτι που έχει ζήσει αυτός. Οπότε καλύτερα να τα αφήσουμε στη φαντασία του καθενός. Είναι ό,τι καλύτερο να βρει κάτι από τον εαυτό του ο καθένας και να το εξηγήσει. Πάντως εγώ μιλώ για τα πάνω και τα κάτω της ζωής.

Μου κάνει εντύπωση που έχετε χαράξει μια αξιόλογη πορεία με πολύ χαμηλό προφίλ και έχετε κάνει πολλές ωραίες δουλειές. Οι περισσότεροι όμως όταν ακούνε το όνομά σας, το πρώτο τραγούδι που τους έρχεται στο μυαλό είναι το «Γράμμα σε ένα ποιητή», το οποίο κυκλοφόρησε πριν χρόνια. Σας ενοχλεί αυτό;

Δ.Ζ.: Όχι, γιατί αυτό ισχύει για τους περισσότερους δημιουργούς και τραγουδοποιούς. Τους θυμόμαστε χαρακτηριστικά από ένα κομμάτι τους. Το ότι εγώ κατάφερα να περάσω στη συνείδηση του κόσμου το τραγούδι αυτό με τη φωνή μου και τη μουσική μου με γεμίζει χαρά και δεν με ενοχλεί. Αλίμονο.

Από την εποχή των «Νέων Επιβατών» και της «Πανδούρας» τι έχει αλλάξει; Έχετε τραγουδήσει και γράψει ρεμπέτικα, έχετε πει καρσιλαμάδες, τα έχετε πει όλα…

Δ.Ζ.: Έχει μπει πολύ περισσότερη μουσική μέσα μου. Μουσική, η οποία έχει συγκεντρωθεί στην ψυχή μου είτε από συναυλίες είτε ακούγοντας είτε υπηρετώντας αυτό που κάνω είτε ψάχνω, Αυτό με τη σειρά του με επιβεβαιώνει ότι ακριβώς έχω τα η δυνατότητα να μπορώ να εκφράζομαι αντίστοιχα στα διάφορα είδη με ευκολία, χωρίς να υπερασπίζομαι αποκλειστικότητες ή φανατισμούς τη μία εκφορά τραγουδιού ή την άλλη. Δεν με απασχολούν αυτά τα ζητήματα Αν η διάθεσή μου είναι να εκφραστώ με ένα μπουζούκι, το κάνω με την ίδια ευκολία που θα το έκανα με μία ηλεκτρική κιθάρα. Είναι κάτι που αγαπώ πολύ.

Η Θεσσαλονίκη είναι μία μικρή πόλη. Υπάρχει κάποιος καλλιτέχνης που ξεχωρίζετε;

Δ.Ζ.: Στο μέτρο των ανθρώπων που γνωρίζω στη Θεσσαλονίκη μπορώ να πω ότι όλοι είναι καλά παιδιά, όποιοι παλεύουν ή ξεκίνησαν από εδώ. Από εκεί και πέρα πιστεύω ότι ο καλλιτέχνης κρίνεται από το δημιουργικό του έργο περισσότερο και τον τελευταίο καιρό, ίσως και από μια προσωπική του στάση απέναντι στα κοινά, στην κοινωνία. Το βλέπω σαν απαίτηση από τον κόσμο. Ο κόσμος κάτι ζητά από τους ανθρώπους της τέχνης. Σαν μέγεθος στη Θεσσαλονίκη, αυτός που άνοιξε το δρόμο είναι ο Νίκος Παπάζογλου και άνοιξε το δρόμο στο να υπάρχει η δυνατότητα χωρίς να απομακρυνθείς από τον τόπο σου, από τη μήτρα, εφόσον δεν το θες, να ολοκληρωθείς καλλιτεχνικά, και όχι μόνον αυτό αυτή η καταγωγή να σε συνοδεύει σαν καλό συστατικό σε ό,τι κι αν κάνεις.

Ζούμε σε μια περίεργη περιοχή. Οι σταθερές που είχε η δική σας γενιά έχουν καταρρεύσει και τη θέση τους έχουν πάρει νέες, τόσο σε κοινωνικό και πολιτικό, αλλά και σε πολιτιστικό επίπεδο. Ο καλλιτέχνης πρέπει να αρκείται να επισημάνει την κατάσταση ή μπορεί να κάνει κάτι περισσότερο;

Δ.Ζ.: Δεν ξέρω τι έχει καταρρεύσει, ίσως αυτά που κατέρρευσαν να έπρεπε να έχουν καταρρεύσει, δεν στέκομαι όμως σε αυτά. Αυτό που ξέρω είναι ότι τα άλλα που έπρεπε να καταρρεύσουν και δεν κατέρρευσαν, με σιγουριά είναι εκεί που ήταν και είναι πιο άγρια. Αυτό σημαίνει ότι ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να ζει στην απάθεια της όποιας επιτυχίας του και στο ροζ συννεφάκι της έμπνευσής του χωρίς να συμπάσχει και χωρίς να δονείται με ό,τι συμβαίνει γύρω του. Αυτό μου φαίνεται ψεύτικο. Δεν είναι δυνατόν οποιαδήποτε μορφή τέχνης να μη συμπεριλάβει στην ψυχή της και την κατάσταση την οποία ζει και βιώνει ο φορέας της, ο δημιουργός της. Αν κάποιος έχει την απάθεια ενός παχύδερμου και δεν μπορεί να καταλάβει τι ακριβώς γίνεται στις μέρες μας και προτιμά την αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι του, μια μουτζούρα βγάζει και τίποτα περισσότερο.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι από το να το καταλαβαίνει μέχρι να το κάνει υπάρχει διαφορά…

Δ.Ζ.: Ναι, πρέπει να κάνουμε κάτι συνολικότερα, σαν ενεργοί πολίτες αυτού του τόπου, δηλαδή γενικότερα το να αφήνεις την τύχη σου στα χέρια κάποιων δεν είναι και ό,τι καλύτερο. Όπως και για τη νεότερη γενιά, δεν είναι σωστό ντε και καλά να ψάξετε να βρείτε ποια κομμάτια έμειναν από τα δικά μας οράματα ή και της προηγούμενης γενιάς από εμάς για να τα κάνετε δικά σας. Εσείς θα δώσετε το δικό σας άρωμα και έτσι πρέπει. Αυτό είναι το ζητούμενο. Εμείς μπορεί να είμαστε και βλάκες…

Ναι, αλλά κι εσείς πρέπει να μας βοηθήσετε…

Δ.Ζ.: Ουσιαστικά η παλιά γενιά δεν πρόκειται να βοηθήσει. Η παλιά γενιά θα σταθεί εμπόδιο, γιατί δεν θέλει να χάσει τα όποια προνόμιά της. Αυτό όμως δεν μπορεί να λειτουργήσει στην τέχνη, γιατί μετά αρχίζει και αλλάζει χαρακτήρα, αρχίζει να ευνουχίζεται. Η τέχνη πρέπει να ανθίζει. Εκεί μπαίνει το χρήμα, το θέαμα στη μέση και αρχίζει και μπερδεύεται πάρα πολύ το γλυκό, οπότε χάνεις και το στόχο σου. Αρχίζεις και κυνηγάς την επιτυχία, την γκλαμουριά, τα φράγκα και δεν κοιτάς την εσωτερική σου ισορροπία και γιατί τελικά εσύ κάνεις αυτό που κάνεις και τι προσπαθείς να πεις. Το τραγούδι πάντα συνοδευόταν από τον πόνο ψυχής σ’ αυτόν τον τόπο και από αυτόν τον κόσμο. Δεν μπορεί να είναι φρου- φρου και αρώματα μόνο.

Ο Μάνος Χατζιδάκις έλεγε ότι «το τραγούδι δεν είναι σύνθημα ή μια πράξη εκτονώσεως, αλλά μια σχέση υπεύθυνη, μια πράξη ερωτική ανάμεσά μας, που μας αποκαλύπτει». Συμφωνείτε με αυτόν τον ορισμό;

Δ.Ζ.: Ο έρωτας δεν περιέχει ανατροπή; Ο έρωτας δεν δίνει φτερά; Ο έρωτας δεν είναι αυτός που μπορεί να σε οδηγήσει στο μεγαλύτερο και στο μικρότερο; Ο Χατζιδάκις ήταν αυτός που ήταν και ό,τι μας άφησε σαν παρακαταθήκη είναι πολύ σημαντικό. Είναι όμως άλλο θέμα πόσο το επιλέγουμε αυτό και κάθε πότε. Αυτά κανονικά πρέπει να τα κουβαλάμε μέσα μας αβίαστα. Δεν χρειάζεται να τα διαβάζουμε σε ορισμούς ως δόγματα ή ως κάτι. Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με αυτά. Αυτοί οι άνθρωποι έζησαν με αυτό. Και αυτό είναι το βασικό τους παράδειγμα. Δεν χάλασαν το όνειρό τους. Δεν φοβήθηκαν.

Εσείς παραμένετε σταθερός στην πορεία σας. Ο καλλιτέχνης έχει το δικαίωμα να εξελίσσεται, λένε πολλοί. Έχει όμως το δικαίωμα να αλλάζει ύφος, στυλ;

Δ.Ζ.: Και αυτό έχει δικαίωμα να το κάνει, αρκεί να μην αλλάξει τη φιλοσοφία του. Όταν αρχίζει και αλλάζει τις αρχές του και τις βασικές του αξίες που τον ενέπλεξαν σε αυτή την περιπέτεια που λέγεται δημιουργία, μουσική, ζωγραφική, θέατρο, τότε αρχίζει το πρόβλημα. Το να ψάξει τα διάφορα ήθη, τα διάφορα εκφραστικά μέσα, το να παλέψει διάφορες αλχημείες ακόμη στην τέχνη, είναι ζητούμενο για τον καλλιτέχνη. Το οφείλει στο εαυτό του, στην ίδια την τέχνη και στο κοινό. Είναι το ζητούμενο. Αν όμως αυτό το πράγμα γίνεται άκριτα, χωρίς αρχές, γίνεται για να γίνεται, αρχίζει και φαίνεται και στη δουλειά, αρχίζει να γίνεται ένα ζούφιο πράγμα, το οποίο είναι άχρωμο και άοσμο.

Πιστεύω ότι πρέπει να εξελίσσεται ο καλλιτέχνης, αλλά να μη το κάνει για άλλους λόγους. Αν σας άκουγα να παίζετε ηλεκτρονική μουσική θα ένιωθα ότι με προδίδετε…

Δ.Ζ.: Δεν πρέπει να το νιώθεις αυτό, γιατί ουσιαστικά το αν αναζητήσω την έκφρασή μου σε ένα άλλο είδος τέχνης ή εκφοράς της τέχνης δεν είναι κακό. Αλλά αν ξαφνικά με δεις να σου πουλώ γκλαμουριά σε κάποιο παραλιακό σκυλάδικο, τότε εννοείται ότι θα σε έχω προδώσει.

Τι μηνύματα λαμβάνετε από τον κόσμο για το νέο σας CD;

Δ.Ζ.: Αυτό που βλέπω και έχω εισπράξει από την πρώτη μου επαφή με τον κόσμο, γιατί ο δίσκος είναι περίπου δύο μήνες στην κυκλοφορία, είναι ότι υπάρχει μία διάθεση να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, να μην περιγράφουμε γενικώς εικόνες, αλλά να μιλήσουμε απευθείας για τα συναισθήματά μας, για τις αποτυχίες, για τις λύπες μας τις χαρές μας ή ό,τι άλλο υπάρχει. Αυτό υπάρχει από τον κόσμο. Μου έκανε εντύπωση, γιατί ενώ ουσιαστικά κλείσαμε εμφανίσεις στην Αθήνα για μία εβδομάδα, ο κόσμος έχοντας το δίσκο ενάμισι μήνα στα χέρια του ήδη ξεχώρισε και τραγουδά κάποια τραγούδια, τα οποία είναι είτε συναισθηματικά φορτισμένα είτε κοινωνικά, αλλά δοσμένα με λαϊκό τρόπο, ελπίζω όχι λαϊκίστικο και δεν είχα τέτοια πρόθεση. Το ότι είναι με λαϊκό τρόπο τα πράγματα ειπωμένα και βαλμένα είναι αλήθεια και ο κόσμος το εισέπραξε αυτό. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση.

Γενικά έχει αγαπηθεί το νέο σας CD, παρόλο που μετρά λίγο χρόνο κυκλοφορίας…

Δ.Ζ.: Χαίρομαι γιατί σημαίνει ότι αυτά τα οποία είχα στο κεφάλι μου δεν είναι μόνο δικές μου διαπιστώσεις ή, αν το θέλετε, βιώματα και συναισθήματα. Υπάρχει ένας κοινός νους, ο οποίος με τον ίδιο τρόπο αφουγκράζεται τι γίνεται και βρήκαμε έναν κώδικα επικοινωνίας. Είναι πάρα πολύ σπουδαίο και δεν πρόκειται να το αφήσω να χαθεί έτσι από την πλευρά μου και ελπίζω και από την πλευρά του κοινού.

Ποια είναι η στάση σας για την οικογένεια;

Δ.Ζ.: Ανήκω στη γενιά που αμφισβήτησε έντονα την οικογένεια στήνοντας απέναντι τον πατέρα αφέντη και μάλιστα είμαι από τα άτομα της γενιάς μου που φύγαμε νωρίς από τα σπίτια μας. Το θέμα είναι ότι στις μέρες μας διαπιστώνω και ένα άλλο χαρακτήρα στην οικογένεια. Βλέπω ότι ολόκληρη η κοινωνία διαλέγει τη φθήνια, την ευτέλεια, την απαξία και την ξεφτίλα. Αναρωτιέμαι όλα αυτά τα μικρά παιδιά πώς θα μπορέσουν να βρουν ένα σημείο συλλογικής και κοινωνικής αναφοράς. Αν και η οικογένεια τιναχθεί στον αέρα, φαντάζομαι ότι θα υπάρχει ένα τεράστιο έλλειμμα κοινωνικότητας σε λίγα χρόνια στην πατρίδα μας, που έτσι και αλλιώς έχει σφιχτούς οικογενειακούς δεσμούς, πράγμα που σημαίνει ότι είμαι αντίθετος σε μία πατριαρχική, κρυπτοαυταρχική οικογένεια, αλλά από την άλλη είμαι ιδιαίτερα προβληματισμένος, γιατί η οικογένεια θα μπορούσε σήμερα να παίξει έναν ιδιαίτερα θετικό ρόλο ως προς την κοινωνικοποίηση των ατόμων, όταν αυτή έχει πεθάνει παντού. Έχει διαλυθεί ο κοινωνικός ιστός, αν χτυπηθεί και η οικογένεια πιστεύω ότι θα το πληρώσουμε ακριβά.

Η τηλεόραση ως μέσο σας αρέσει;

Δ.Ζ.: Είμαστε η γενιά της τηλεόρασης. Από εκεί και πέρα έχει κάποιες πλευρές που είναι αξιοζήλευτες, δυστυχώς όμως γίνεται όπλο χρηματισμού και ευτέλειας στα χέρια ηλιθίων και μπούφων. Αν επιλέγουμε τους ηλίθιους τους μπούφους και τα λαμόγια έχουμε και εμείς ένα πρόβλημα.

Κ. Ζερβουδάκη, σας ευχαριστούμε πολύ.

Δ.Ζ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

A.K.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.