Εμεις η πολις

Την πόρτα στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) «ανοίγει» σήμερα το «Εμείς η Πόλις» φιλοξενώντας τρεις διαφορετικές φωνές. Στους 65.000 υπολογίζονται οι υποψήφιοι των Τμημάτων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου και από αυτούς θα γίνουν δεκτοί οι 6.700. Ο πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Ε.Α.Π., Παναγιώτης Σιαφαρίκας δηλώνει ικανοποιημένος, τόσο από το ενδιαφέρον, όσο και από την ποιότητα της προσπάθειας των φοιτητών. Η Ελένη Δημάκου, είναι η πρώτη των πρώτων, απόφοιτη του Προγράμματος στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών με βαθμό 9,15. Μητέρα δυο νεαρών φοιτητών, υπήρξε η ίδια φοιτήτρια και κατάφερε να τους ξεπεράσει στις επιδόσεις!

Η Κοσμήτωρ της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών, Λίλα Λεοντίδου, αποκαλύπτει «κενά» και προβλήματα, σημειώνει δυσκολίες, προβάλλει τα θετικά του θεσμού και υποστηρίζει ότι ανοίγεται ένα πλήθος δρόμων και διεξόδων για τους απόφοιτους Πολιτιστικών Σπουδών, καθώς έχει ήδη ανοίξει η μεγάλη πόρτα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στον πολιτισμό.

Παναγιώτης Σιαφαρίκας, πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Ε.Α.Π.:

«Έχουμε μεγάλη αποδοχή από την Ελληνική Κοινωνία»

Ευτυχής από την συμμετοχή των φοιτητών στο Ε.Α.Π;

Είμαι ιδιαίτερα ευτυχής που το ΕΑΠ δίνει πτυχία σε ανθρώπους, που είχαν τη δεύτερη ευκαιρία στη ζωή τους να σπουδάσουν στα προγράμματα του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου.

Ποιο είναι το προφίλ αυτών των φοιτητών;

Οι φοιτητές του ΕΑΠ είναι σκληρά εργαζόμενοι, «κλέβουν» χρόνο από τις οικογένειές τους, από τα παιδιά τους, για να κάνουν αυτό που θέλουν, συνειδητοποιημένα.

Και το επίπεδο των σπουδών στο ΕΑΠ;

Είναι ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου οι σπουδές στο ΕΑΠ.

Πώς είναι διαμορφωμένο;

Είναι ένα πανελλήνιο Πανεπιστήμιο, η έδρα του είναι στην Πάτρα, είναι «απλωμένο» σ’ όλη την Περιφέρεια, σ’ όλη την Ελλάδα, στην Ξάνθη, στη Θεσσαλονίκη, στη Λάρισα, στην Αθήνα, στον Πειραιά, στην Πάτρα και στο Ηράκλειο. Προσπαθούμε να κάνουμε παραρτήματα σ’ όλη την Ελλάδα, και στην Κομοτηνή, έχουμε άριστη συνεργασία με το γενικό Γραμματέα Εκπαίδευσης Ενηλίκων, τον κ. Τσαμαδιά. Προσπαθούμε να κάνουμε σε κάθε Περιφέρεια, σ’ όλη την Ελλάδα, να λειτουργήσουν Κέντρα, όπου θα μπορούν οι φοιτητές μας να έχουν τη βιβλιοθήκη τους, να έχουν τους υπολογιστές τους. να εξυπηρετούνται, γιατί πιστεύουμε στην Περιφέρεια. Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα.

Ποια είναι η ανταπόκριση που έχετε από την ελληνική κοινωνία;

Έχουμε μία μεγάλη αποδοχή από την ελληνική κοινωνία. Έχουμε 70.000 υποψήφιους φοιτητές κάθε χρόνο, δυστυχώς όμως μπορούμε να πάρουμε μόνο 6.700. Από 5000 αυξήσαμε τον αριθμό και τους κάναμε 6.700 και προσπαθούμε να δώσουμε τη δυνατότητα σε ανθρώπους, που διψάνε να μάθουν. Είναι συνειδητοποιημένοι άνθρωποι οι φοιτητές του ΕΑΠ, ξέρουν τι κάνουν.

Ποιας ηλικία είναι;

Το 85% των φοιτητών μας είναι ηλικίας από 35 έως 50 ετών. Το 90% είναι σκληρά εργαζόμενοι. Έχουμε 25 μέλη ΔΕΠ, αλλά έχουμε 1.200 άτομα, καθηγητές άλλων Πανεπιστημίων, Διδάκτορες συνεργαζόμενους, οι οποίοι προσπαθούν και αυτοί για το καλύτερο. Η αναλογία διδασκόντων και διδασκομένων είναι 1 προς 20 στο ΕΑΠ. Αυτό σημαίνει πολλά.

Και το επίπεδο των καθηγητών που διδάσκουν;

Κάνουμε προσπάθειες να επιλέγουμε τους καλύτερους. Τα κριτήριά μας είναι πλήρως επιστημονικά. Δεν υπάρχουν πλέον διδάσκοντες, που έχουν μόνο master έχουν όλοι διδακτορικό και προσπαθούμε βάσει ακαδημαϊκών κριτηρίων να έχει ο φοιτητής τους καλύτερους καθηγητές.

Θα ανανεωθεί το διδακτικό υλικό;

Εγκρίνεται νέο διδακτικό υλικό, και τώρα, και εναλλακτικό διδακτικό υλικό. Γίνεται επικαιροποίηση του υλικού, και τώρα μετά από πέντε χρόνια, ξανά επικαιροποίηση. Υπάρχουν πάνω από 220 τόμοι καινούργιοι. Το εναλλακτικό υλικό είναι: cd, dvd επιπρόσθετα αυτών των βιβλίων. Υπάρχουν και τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα Σπουδών, 24 στον αριθμό, που προσπαθούμε να μην συμπίπτουν με τ’ άλλα προγράμματα των μεταπτυχιακών.

Το πτυχία που δίνεται είναι ισότιμα;

Οι σπουδές στα Ε.Α.Π. είναι υψηλού επιπέδου. Τα πτυχία είναι ισότιμα με τα πτυχία των άλλων Ελληνικών Πανεπιστημίων. Μετέχουν στον ΑΣΕΠ κανονικά. Τα προγράμματα είναι Διοίκηση Επιχειρήσεων, Πληροφορική και Φυσικές Επιστήμες, με τα οποία μπορούν, μέσω ΑΣΕΠ να πάνε στη Μέση Εκπαίδευση.

Τι οδηγεί χιλιάδες υποψηφίους να θέλουν να παρακολουθήσουν τα Τμήματά σας;

Θέλουν να βελτιώσουν τη μόρφωσή τους. Παίρνοντας βέβαια τα πτυχία θα έχουν και επαγγελματική εξέλιξη. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν κλείσει έναν οικογενειακό κύκλο και εξακολουθούν να έχουν θέληση και ευκαιρία να σπουδάσουν, αυτό που δεν μπόρεσαν να κάνουν σε πιο νεαρή ηλικία και, μάλιστα, να ξεκινήσουν και νέο επάγγελμα. Σημειώνεται επιστροφή της γυναίκας στην παραγωγή, μέσω ΕΑΠ.

Το ΕΑΠ έχει φοιτητές και στο εξωτερικό;

Το ΕΑΠ δε γνωρίζει σύνορα. Από την Βραζιλία, την Αμερική, την Αυστραλία και την υπόλοιπη Ευρώπη έχουμε γύρω στους 300 φοιτητές, οι οποίοι μετέχουν κανονικά. Είναι γνωστό ότι στο ΕΑΠ πρέπει σε τακτά χρονικά διαστήματα οι φοιτητές να εκπονούν εργασίες, αλλιώς δεν έχουν δικαίωμα να πάνε στις εξετάσεις. Ο τελικός βαθμός βέβαια είναι των εξετάσεων. Έχουν επικοινωνία κάθε εβδομάδα με τους καθηγητές τους για να λύσουν τις απορίες τους.

Είναι εύκολες οι σπουδές στο ΕΑΠ;

Οι σπουδές δεν είναι καθόλου εύκολες, είναι δύσκολες. Αλλά επειδή τα άτομα που έρχονται είναι συνειδητοποιημένα και ξέρουν τι κάνουν υπάρχουν και αυτά τα αποτελέσματα.

Ήταν δρόμος στρωμένος με άνθη ο δρόμος, που διάνυσε αυτά τα πρώτα χρόνια το ΕΑΠ;

Όχι, δεχτήκαμε και δεχόμαστε πόλεμο. Το 1999 άρχισε να λειτουργεί το Ε.Α.Π. πιλοτικά. Τώρα βγαίνουν οι πρώτοι μας απόφοιτοι. Εμείς κάνουμε προσπάθεια να βελτιώσουμε και το υλικό. Είμαστε υπέρ της αξιολόγησης, γιατί μόνο τότε η ελληνική κοινωνία αποδέχεται τους φοιτητές του Ε.Α.Π.

Ελένη Δημάκου, απόφοιτη ΕΑΠ: «Διάβαζα κατά μέσο όρο πέντε ώρες την ημέρα»

Σας χαροποιεί η πρωτιά;

Δεν ήταν αυτοσκοπός προέκυψε. Εφόσον επέλεξα σ΄ αυτή την ηλικία να γυρίσω στα θρανία της εκπαίδευσης, ήθελα αυτό που θα κάνω, να το κάνω όσο γίνεται καλύτερα. Ύστερα ήταν και η θεματολογία που το επέβαλε. Ήταν δική μου επιλογή.

Πώς βιώσατε αυτή την πορεία φοίτησης στο ΕΑΠ;

Διαβάζοντας κάτι, ανοιγόταν ένα άλλο πεδίο. Το ένα έφερνε το άλλο. Στην ύλη υπάρχουν και αδυναμίες, αλλά η βασικότερη δυσκολία που είχα να αντιμετωπίσω ήταν ότι είχα να ακολουθήσω μια μοναχική πορεία.

Πολλές φορές ήθελα να έχω κάποιον δίπλα μου να ζητήσω τα φώτα του.

Πόσες ώρες διαβάζατε;

Κατά μέσο όρο μπορεί και τέσσερις και πέντε ώρες την ημέρα. Ίσως έτσι να εξηγείται και η πρωτιά, θέμα προσπάθειας, αλλά εγώ το έκανα με κέφι αυτό που έκανα. Και ήξερα ότι είχα πάει καλά.

Η στάση των δικών σας ποια ήταν;

Με ενθάρρυναν πάρα πολλοί οι δικοί μου, γιος και κόρη είναι ήδη φοιτητές. Τα βοηθούσα στα μαθήματά τους, ήξεραν τη λαχτάρα μου για τη γνώση. Χιουμοριστικά έλεγα ότι το έκαναν με την σκέψη, «ας ασχοληθεί η μαμά μου μ΄ αυτά να ησυχάσουμε εμείς».

Τώρα τι ακολουθεί;

Σκέφτομαι το μεταπτυχιακό. Φοβάμαι το κενό. Ξαφνικά εκεί που είχες μια δραστηριότητα να μην ασχολείσαι με τίποτα.

Λίλα Λεοντίδου, Κοσμήτορας ΕΑΠ: «Στην Ευρώπη οι Πολιτιστικές Σπουδές αποτελούν έναν ανερχόμενο κλάδο αιχμής»

Γιατί ένα Πτυχίο Σπουδών πολιτισμού ξεχωρίζει;

Πτυχίο Σπουδών στον Πολιτισμό δεν απονέμεται σήμερα πουθενά στην Ελλάδα, τη στιγμή που στην Ευρώπη οι Πολιτιστικές Σπουδές αποτελούν έναν ανερχόμενο κλάδο αιχμής. Στο μετανεωτερικό κόσμο οι πολιτιστικές δράσεις δημιουργούν μια νέα «βιομηχανία» χωρίς εργοστάσια. Μια νέα «αβαρής οικονομία» ανατέλλει στην κοινωνία της πληροφορίας. Οι τοπικές κοινωνίες της διευρυνόμενης Ευρώπης καλλιεργούν τον πολιτισμό ως αντίδοτο στην άκρατη παγκοσμιοποίηση. Οι μεγάλες διοργανώσεις, όπως οι Ολυμπιακοί αγώνες είναι ένα παράδειγμα, για το πώς η επιτυχία στον παγκόσμιο χώρο διέρχεται μέσα από το τοπικό, για το πώς οι Ευρωπαϊκές πόλεις αναδεικνύουν πλέον, εκτός από καινοτομίες, και την τοπική ιδιαιτερότητα και την παράδοση, για να προσελκύσουν το επιχειρηματικό ενδιαφέρον, τον παγκόσμιο τουρισμό ή τις επενδύσεις. M’ άλλα λόγια, αναδεικνύουν τον Πολιτισμό. Νομοτελειακά και η Ελλάδα θα το κάνει. Στα ελληνικά πανεπιστήμια σήμερα δεν διδάσκεται συστηματικά ο Πολιτισμός, παρά μόνο ενδεχομένως ως προς την επικοινωνία. Στο ΕΑΠ υπάρχουν αυτά τα τρία προπτυχιακά προγράμματα και ένα μεταπτυχιακό, που εστιάζουν σ’ αυτόν.

Νιώθουν μοναξιά τα μέλη ΔΕΠ;

Είμαστε ακόμα μόνο 25 μέλη ΔΕΠ αυτοί, που επιλέξαμε να εργαζόμαστε στο ΕΑΠ και εκλεγήκαμε από πανελλήνιες επιτροπές πανεπιστημιακών ως ειδικοί για τα επιστημονικά μας αντικείμενα. 25 μέλη ΔΕΠ στάσιμα την τελευταία διετία (μέσα σε μια θάλασσα 20.000 φοιτητών και 1160 μελών ΣΕΠ), ήλθαμε εδώ για να καλλιεργήσουμε ένα νέο ακαδημαϊκό πολιτισμό, τον πολιτισμό του πανελλαδικού πανεπιστημίου, που δικτυώνει τα υπόλοιπα πανεπιστήμια μέσω της εμπλοκής των καθηγητών τους στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Η Σ.Α.Σ, με τα πτυχία στον Πολιτισμό και στις Σπουδές στην Εκπαίδευση, αποτελεί σχολή νευραλγική για την επεξεργασία αυτού του μοντέλου που θα έβλεπα ως έναν ακαδημαϊκό πολιτισμό του αδέσμευτου στο χώρο ελληνικού Πανεπιστημίου με εμβέλεια – σε φοιτητές, σε διδάσκοντες και σε γνώση – πανελλαδική και, σταδιακά, και πανευρωπαϊκή και παγκόσμια, σ’ όλους τους τόπους της ελληνικής διασποράς.

Τι θυμάστε από το ξεκίνημα του ΕΑΠ;

Το ΕΑΠ άρχισε τη λειτουργία του, σεμνά και αθόρυβα, από τον ελλαδικό χώρο την παρελθούσα χιλιετία. Πιλοτικά το 1997 και μαζικά το 2000. Στο πιλοτικό του πρόγραμμα πρωτοπόρα ήταν η Σ.Α.Σ. με δύο μεταπτυχιακά, ΕΚΠ και ΑΓΓ. Τότε το ΕΑΠ είχε 10.000 φοιτητές και κάθε χρόνο 20.000 υποψήφιους. Τώρα έχει 20.000 φοιτητές και 65.000 υποψήφιους το χρόνο.

Τώρα το ΕΑΠ επεκτείνεται και στην Κύπρο;

Ναι, το πρόγραμμα Ελληνικός Πολιτισμός το ζήτησε ολόκληρο, ως έχει, το νέο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Όμως οι συντελεστές του ΕΛΠ και όσοι το διδάσκουν, δεν έχουν ιδέα για τους όρους και τους τρόπους που η δουλειά τους αξιοποιήθηκε στην Κύπρο. Δεν πληροφορήθηκαν τι έχει γίνει κι έχουμε τη χαρά να βλέπουμε να εμφανίζονται το ΕΛΠ, το ΕΚΠ και άλλα Προγράμματα Σπουδών του ΕΑΠ στην ιστοσελίδα του Α.Π.Κύπρου (www.ouc.ac.cy), γιατί το όλο θέμα το χειρίστηκε η Δ.Ε. του ΕΑΠ, χωρίς καθόλου να μας ενημερώσει. Όπως και να ναι, το πρόγραμμα αυτό, το ΕΛΠ, αλλά και το ΕΠΟ, ενδιαφέρουν ολοένα και περισσότερο την ελληνική διασπορά παντού στον κόσμο. Αντιλαμβάνεσθε λοιπόν πόσα ζητήματα ανοίγει αυτή η γεωγραφική εμβέλεια των σπουδών, για όλους μας.

Ποιος είναι ο ρόλος και η συμβολή των νέων επιστημόνων στις Πολιτιστικές Σπουδές;

Σ’ αυτό το νέο πολιτισμό που καλλιεργεί το ΕΑΠ, ας σταθούμε για λίγο, για να αναλογιστούμε μια στιγμή τους εαυτούς μας μέσα στην ιστορία. Σε μια διευρυνόμενη Ευρώπη, που πολιτιστικά οφείλει τόσα στην Ελλάδα, ρωτάτε σήμερα ποιος είναι ο ρόλος και η συμβολή των νέων επιστημόνων στις Πολιτιστικές Σπουδές.

Ο πολιτισμός δεν είναι μόνο η έντεχνη συμβολή των καλλιτεχνών, ούτε μόνον ο λαϊκός πολιτισμός, ούτε και μόνον η αρχαιότητα και τα μνημεία. Κάθε ανθρώπινη κοινωνία κατασκευάζει τον πολιτισμό της, ο οποίος δεν είναι κάτι αντικειμενικό αλλά μια σειρά από διυποκειμενικές κατασκευές, γεωγραφικές φαντασίες και ιδεολογικά διακυβεύματα. Ο πολιτισμός κατασκευάζεται κι αναδιαρθρώνεται από αφηγήσεις και παραλλαγές της ιστορικής «αλήθειας», ιδέες και ιδεολογήματα. Ο Clifford Geertz, ο καινοτόμος κοινωνικός ανθρωπολόγος, μας μαθαίνει ότι «πολιτισμός είναι απλώς το σύνολο των αφηγήσεων, που λέμε στους εαυτούς μας για τους εαυτούς μας». Ο εξαίρετος Raymond Williams έγραφε πριν μισό αιώνα: «Ο πολιτισμός περιλαμβάνει την οργάνωση της παραγωγής, τη δομή της οικογένειας, τη διάρθρωση των θεσμών που εκφράζουν και διακυβερνούν τις κοινωνικές σχέσεις, καθώς και τους χαρακτηριστικούς [κώδικες και] μορφές μέσω των οποίων επικοινωνούν τα μέλη μιας κοινωνίας’.

Αν σταθούμε σ’ αυτόν τον ορισμό, ποιος δρόμος ανοίγεται για έναν απόφοιτο;

Ανοίγεται ένα πλήθος δρόμων και διεξόδων για τους απόφοιτους Πολιτιστικών Σπουδών, που έχουν ήδη πολλαπλασιαστεί τη νέα χιλιετία. Έχει ήδη ανοίξει η μεγάλη πόρτα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στον πολιτισμό, με πολλαπλούς ορισμούς που είναι τόσο ευρείς και απαιτητικοί και τόσο αναστοχαστικοί, όσο θέλει ο Stuart Hall, του αγγλικού O.U, ένας από τους ιδρυτές των πολιτιστικών σπουδών στον Αγγλοαμερικανικό χώρο. Οι πολλαπλοί ορισμοί διαφέρουν μεν από χώρο σε χώρο στην Ευρώπη και αλλού, αλλά πάντα οδηγούν αντίστοιχα σε πολλαπλές προοπτικές απασχόλησης και χώρους όπου μπορούν να εργαστούν τώρα, ανάλογα με τα ιδιαίτερα ταλέντα και – γιατί να μην το πω; – και την τύχη

Η επικοινωνία μεταξύ των λαών, των ομάδων μέσω του πολιτισμού επιτυγχάνεται;

Η επικοινωνία και η δημιουργικότητα στις τέχνες αλλά και τους θεσμούς – τοπικούς, εθνικούς, ευρωπαϊκούς – με επίγνωση ζητημάτων πολιτισμικής ταυτότητας, εθίμων, αφηγήσεων αλλά και κριτικής σκέψης. Από την προβολή του πολιτικού μέχρι την καθημερινή ζωή και την εργασία, από τις επιτροπές κινητοποιήσεων μέχρι τους δρόμους την μετανάστευσης και της διασποράς, τα εκπαιδευτικά συστήματα, τις επιστήμες και την παραγωγή, μπορούμε να μετέχουμε στην κίνηση του πολιτισμικού τοπίου της Ευρώπης. Κίνηση και δράση σ’ όλα αυτά και πλείστα άλλα πεδία, αυτή είναι η τεράστια εμβέλεια του πολιτισμού, εξ ου και το εύρος των σπουδών στο ΕΑΠ.

Διακεκριμένοι σπουδαστές – απόφοιτοι υπάρχουν στο ΕΑΠ;

Έχουμε σήμερα μεταξύ των αποφοίτων μας διακεκριμένα κυβερνητικά στελέχη. Έχουμε δημοσιογράφους, διευθυντές ΜΚΟ, συμβούλους στην αυτοδιοίκηση και το δημόσιο, υποψήφιους στις δημοτικές εκλογές επιτυχόντες κι αποτυχόντες.

Τι «πήρατε» από τους σπουδαστές;

Μας εμψύχωσαν για δύο χρόνια τώρα, που μας ταλανίζει η κακοδαιμονία της έλλειψης επικοινωνίας της Δ.Ε. που διόρισε το Υπουργείο Παιδείας με τους καθηγητές και μέλη ΔΕΠ του ΕΑΠ, που εκλεγήκαμε από πανελλήνιες επιτροπές πανεπιστημιακών για να εργαστούμε σ’ αυτό το πανεπιστήμιο. Δυστυχώς κάθε εισήγηση των αντιπροσωπευτικών ακαδημαϊκών οργάνων – των Κοσμητειών – στη Δ.Ε. του ΕΑΠ απορρίπτεται και οι ίδιες οι Κοσμητείες δεν διαχειρίζονται ούτε πεντάρα για να μπορούν κάτι να εφαρμόσουν. Γιατί, όπως γνωρίζετε, το ΕΑΠ έχει την ατυχία να αποτελεί πανεπιστήμιο χωρίς αυτοδιοίκηση, χωρίς εσωτερική δημοκρατία, χωρίς πρυτάνεις και χωρίς σύγκλητο… Πολλές δράσεις προωθούνται από τη Δ.Ε. που αποτελούν τροχοπέδη για την αυτοδυναμία του ΕΑΠ. Παρόλα αυτά, οι καθηγητές του ΕΑΠ συνεχίζουν να πασχίζουν και να αγωνίζονται. Οι φοιτητές μας αντί να μας απομυζούν, μας γέμιζαν ενέργεια, προσφέροντάς μας την πιο ενδιαφέρουσα αλληλεπίδραση με την κινητοποίηση και την αφοσίωσή τους στις σπουδές αυτές. Όσοι προερχόμαστε από το συμβατικό πανεπιστήμιο δεν φανταζόμασταν να βρούμε φοιτητές τόσο αφιερωμένους, σοβαρούς, πρόθυμους για δουλειά και για αναζήτηση, τόσο ευρηματικούς και φρέσκους στη σκέψη, αλλά και τόσο υπομονετικούς στις περιβαλλοντικές αναταράξεις, όσο οι φοιτητές του ΕΑΠ.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.