«Μας κλεβουν» φωναζουν οι κτηνοτροφοι της Ροδοπης Πουλουν το γαλα 33 λεπτα και το βλεπουν στα ραφια 1,30 αποβουτυρωμενο

Η υπόθεση με τη «Μεβγάλ» έφερε στο προσκήνιο το ερώτημα εάν λειτουργεί καρτέλ στην αγορά γάλακτος; Σύμφωνα με έγγραφο της Επιτροπής Ανταγωνισμού, υπάρχει μεγάλος όγκος στοιχείων για ταυτόχρονες μειώσεις ή αυξήσεις τιμών. Ταυτόχρονα διαπιστώνεται ότι στην Ελλάδα το γάλα σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη, πωλείται ακριβότερα. Όπως προκύπτει από επίσημα στοιχεία πίνουμε 640.000 τόνους γάλα το χρόνο και το πληρώνουμε μέχρι και 58 λεπτά το λίτρο ακριβότερα κι από τους Βρετανούς, που έχουν πολύ μεγαλύτερους μισθούς. Η απόσταση μεταξύ τιμής παραγωγού και τιμής καταναλωτή είναι μεγάλη, καθώς το “καπέλο” για 1 λίτρο γάλα φτάνει τα 1,17 ευρώ. Σήμερα στο «Εμείς η Πόλις» μιλούν οι πρωταγωνιστές του γάλακτος, οι παραγωγοί της Ροδόπης. Ο Μαργαρίτης Θεολόγου, κτηνοτρόφος επισημαίνει:«Τα κέρδη των εταιρειών πάντα αυξάνονται, ενώ τα κέρδη των παραγωγών μειώνονται». Τη διαχρονική εις βάρος τους κλοπή από τις μεγάλες Γαλακτοβιομηχανίες καταγγέλλουν επίσης στο «Εμείς η Πόλις» οι κτηνοτρόφοι της Ροδόπης κ.κ. Πλούταρχος Καρασταμάτης, Δημήτριος Μπήκος και Δημήτριος Μπαδαρλής. Τέλος, την εκ νέου σύσταση της Επιτροπής Ανταγωνισμού προτείνει ο πρόεδρος της ΠΑΣΕΓΕΣ κ. Τζανέτος Καραμίχας σημειώνοντας ότι σήμερα η αρχή είναι απόλυτα εξαρτημένη.

Ρεπορτάζ: Μαρία Νικολάου

Τη διαχρονική εις βάρος τους κλοπή καταγγέλλουν σήμερα στο «Εμείς η Πόλις» οι κτηνοτρόφοι της Ροδόπης από τις μεγάλες Γαλακτοβιομηχανίες που αγοράζουν το παραγόμενο γάλα στη Θράκη. Οι κ.κ. Πλούταρχος Καρασταμάτης, Δημήτριος Μπήκος και Δημήτριος Μπαδαρλής, εξήντα και πλέον χρόνια κτηνοτρόφοι, κάνουν λόγο για κλοπή εις βάρος των κτηνοτρόφων και δηλώνουν: «Μονίμως χαμένοι».

«Μας κλέβουν» φωνάζουν οι κτηνοτρόφοι της Ροδόπης Πουλούν το γάλα 33 λεπτά και το βλέπουν στα ράφια 1,30 αποβουτυρωμένο

«Εργαζόμαστε ατέλειωτες ώρες σε δύσκολες και ανθυγιεινές συνθήκες και δεν αμειβόμαστε, όπως πρέπει» καταγγέλλουν και σημειώνουν ότι και πριν δέκα χρόνια πωλούσαν το γάλα 50 δραχμές και έβλεπαν τις ίδιες εταιρείες να το μεταπωλούν στους καταναλωτές τους 320 δραχμές. Δέκα χρόνια μετά δεν έχει αλλάξει τίποτα, 33 λεπτά πουλούν το γάλα που παράγουν στις Μονάδες τους και το ίδιο γάλα, πωλείται, αποβουτυρωμένο, όπως τονίζουν, 1,20 και 1,30 ευρώ στους καταναλωτές. «Έχουν καταστρέψει τους αγελαδοτρόφους με τα πρόστιμα για τις ποσοστώσεις» σημειώνει ο Δημήτριος Μπήκος και επισημαίνει ότι μεγάλο είναι το άνοιγμα της ψαλίδας από αγελαδοτρόφο σε αγελαδοτρόφο, δηλαδή: Στις μικρές Μονάδες το γάλα το αγοράζουν 25 και 30 λεπτά και από τις μεγάλες Μονάδες: 40 λεπτά. Οι δε έλεγχοι της ποιότητας του παραγόμενου γάλακτος γίνεται καθημερινώς από τις ίδιες τις Εταιρείες. Παρά το γεγονός ότι οι κτηνοτρόφοι ταΐζουν το ζωικό κεφάλαιο με τροφές τέτοιες ώστε να παράγουν γάλα με λιπαρά, δηλαδή εξαιρετικής ποιότητας προϊόν αυτό, δεν αμείβεται ως τέτοιο, επικαλούμενες οι εταιρείες έλλειψη θρεπτικών στοιχείων στο γάλα, χωρίς να μπορούν οι κτηνοτρόφοι να το αμφισβητήσουν και καταβάλλουν το ελάχιστο αντίτιμο για να το αγοράσουν. «Παίρνει το γάλα από εμένα 33 λεπτά και το πουλάει 1,20 και 1,30 ευρώ. Για τόση μεγάλη διαφορά και αισχροκέρδεια μιλάμε» δηλώνει ο Πλούταρχος Καρασταμάτης και κάνει λόγο για εκμετάλλευση που συνεχίζεται εδώ και δεκαπέντε χρόνια.

Παράπονα έχουν οι κτηνοτρόφοι της Ροδόπης και από την Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών της περιοχής που δεν κατάφερε να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην πολιτική αισχροκέρδειας των Ιδιωτικών Εταιρειών. Όπως επισημαίνει ο κ. Μπήκος, «αντί να στηρίξει τους παραγωγούς βοηθάει το εμπόριο. Έχει αποδειχτεί στο Νομό μας ότι η Ένωση βοηθά τους εμπόρους, όσο πληρώνουν οι έμποροι πληρώνει και εκείνη».

Σύμφωνα με τον κτηνοτρόφο Δημήτρη Μπαδαρλή, το αγελαδινό γάλα αγοράζεται από τις κτηνοτροφικές μονάδες της περιοχής μέχρι 33 λεπτά το κιλό και το ίδιο γάλα πουλιέται στα super market της ίδιας περιοχής με τιμή τετραπλάσια! «Οι πιο πολλοί κτηνοτρόφοι αγανάκτησαν και εγκατέλειψαν το χώρο» σημειώνει.

Η αισχροκέρδεια των Εταιρειών οδηγεί στην οικονομική καταστροφή και την χρεοκοπία τους κτηνοτρόφους. «Όσοι επιχείρησαν να δημιουργήσουν μεγάλες κτηνοτροφικές Μονάδες χρεοκόπησαν» δηλώνει ο Πλούταρχος Καρασταμάτης και καταγγέλλει ότι ενώ είχε επισημάνει στον Επόπτη Εμπορίου την αισχροκέρδεια εις βάρος των παραγωγών της περιοχής καλώντας τις επιτροπές ελέγχου να παρέμβουν, οι υπεύθυνοι επικαλέστηκαν την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Σήμερα μαθαίνουμε ότι το πίνουμε ακριβότερα το γάλα από ότι άλλοι ευρωπαίοι. Όσο θέλουν οι Εταιρείες το αγοράζουν και όσο θέλουν το πουλάνε» καταλήγουν απογοητευμένοι.

Ο Μαργαρίτης Θεολόγου είναι κτηνοτρόφος. Ζει και εργάζεται στο Κόσμιο της Ροδόπης και, παράλληλα, είναι ο Γενικός Γραμματέας της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Νομού Ροδόπης. Σήμερα μιλά στο «Εμείς η Πόλις» και επισημαίνει προβλήματα, ελλείψεις και στερεότυπα που ταλαιπωρούν τους κτηνοτρόφους της Ροδόπης. Το υψηλό κόστος παραγωγής, η χαμηλή τιμή, η έλλειψη ενημέρωσης είναι τρία από τα σημαντικότερα αγκάθια του χώρου του.

Μαργαρίτης Θεολόγου, κτηνοτρόφος:

«Τα κέρδη των εταιρειών πάντα αυξάνονται, ενώ τα κέρδη των παραγωγών μειώνονται»

Πώς ζει ένας κτηνοτρόφος τις τελευταίες εξελίξεις στο χώρο του γάλακτος;

Ένας παραγωγός βλέπει τα όνειρά του ξαφνικά να γκρεμίζονται. Ενώ η προβατοτροφία είχε κάποιο μέλλον, αυτή τη στιγμή βλέπουμε ότι δεν έχει τις δυνατότητες που θα έπρεπε. Για παράδειγμα είμαστε ελλειμματικοί όσον αφορά στην τιμή γάλακτος τη στιγμή που η ελληνική φέτα στην Ευρώπη έχει το μονοπώλιο.

Πόσο πουλάτε το γάλα που παράγετε;

Το γάλα το πουλάμε 86 λεπτά. Θέλαμε κάποια αύξηση οι βιομηχανίες έχουν κοινή γλώσσα, μάλλον έχουν κάνει κάποια συμφωνία και δίνουν χαμηλότερη τιμή. Την στιγμή που το κόστος παραγωγής πάντα μεγαλώνει. Αφού το τυρί και το γάλα στον παραγωγό πωλείται ακριβότερα γιατί στον παραγωγό η τιμή να μένει καθηλωμένη;

Οι εκπρόσωποι των εταιρειών τι σας λένε;

Υπάρχει ένας αντίλογος. Για να μπορέσουν να σταθούν στην αγορά όπως λένε. Επικαλούνται έναν αθέμιτο ανταγωνισμό, για να σταθούν όρθιοι ζητούν την συνδρομή μας. Το κράτος έχει ευθύνη. Θα πρέπει να γίνονται αυστηρότεροι έλεγχοι και να επιβάλλονται πρόστιμα στους παραβάτες, για να μπορέσουν να σταθούν και οι υγιείς επιχειρήσεις.

Κάνει τέτοιου είδους παρεμβάσεις;

Δεν κάνει. Υπάρχουν οικονομικά συμφέροντα. Τα είδαμε πρόσφατα στην Επιτροπή Ανταγωνισμού. Παζάρευαν πόσα θα πάρουν από την ΜΕΒΓΑΛ αντί να τους ζητήσουν να τηρούν τους κανόνες. Ήταν η κορυφή του παγόβουνου αυτό το περιστατικό.

Παρόμοια περιστατικά επισημάνατε στη Ροδόπη;

Παλιά, ως πρόεδρος των Συνεταιρισμών Κτηνοτρόφων αυτά τα επισήμανα εγκαίρως, αλλά δεν εισακούστηκα. Ο κλάδος αυτός, ενώ είχε μέλλον, είχαμε και μεγάλες αποδώσεις στην παραγωγή αγελαδινού γάλακτος, ήρθαν ξαφνικά οι μικρές ποσοστώσεις. Οι κτηνοτρόφοι αναγκάστηκαν, καταβάλλοντας υψηλό αντίτιμο, να αγοράσουν ξένες ποσοστώσεις και δεν μπόρεσαν να αντεπεξέλθουν στα υψηλά έξοδα. Ήρθε μετά η σταθερή τιμή του αγελαδινού γάλακτος και αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να χρεωθούν οι κτηνοτρόφοι, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που έκαναν και αναγκάστηκαν στη συνέχεια να πουλήσουν τις ίδιες τις αγελάδες. Ευτυχώς που ήρθε αυτή η ρύθμιση. Δεν υπήρχε κτηνοτρόφος που να μην είναι χρεωμένος. Έδωσαν δυο χρόνια περίοδο χάριτος και δέκα χρόνια αποπληρωμή. Ήταν ένα μέτρο καλό.

Οι εταιρείες συμφωνούν τις τιμές πίσω από την πλάτη των κτηνοτρόφων;

Έτσι είναι! Δεν θέλω να αγνοήσω την προσφορά των Εταιρειών. Όμως, μπροστά στο κέρδος και λόγω της έλλειψης κρατικού ελέγχου παρανομούν, αυτή είναι μια σκληρή πραγματικότητά. Οι Εταιρείες πάντα κοιτάζουν τα κέρδη τους. Τα δικά τους κέρδη πάντα αυξάνονται, ενώ τα κέρδη των παραγωγών μειώνονται. Μ΄ αυτή την κατάσταση σε ισχύ ζημιώνεται και ο καταναλωτής.

Τα τελευταία πέντε χρόνια τι αύξηση σημειώθηκε στην τιμή πώλησης του γάλατος;

Δεν υπήρξαν κέρδη. Εμείς οι κτηνοτρόφοι κάνουμε μια πολύ δύσκολη δουλειά για να μην πεινάμε εμείς και οι οικογένειές μας. Δεν έχουμε κέρδη. Κάνουμε μια μικρή, αξιοπρεπή ζωή, χωρίς διακοπές και παραθερισμούς. Κάθε δέκα χρόνια, αν αλλάξουμε ένα αυτοκίνητο, λόγω ΚΤΕΟ.

Τι ώρα πηγαίνετε στη δουλειά το πρωί;

Πολύ πρωί ειδικά όταν είναι γαλακτική περίοδος. Κι όταν γεννάνε τα πρόβατα χάνουμε τον ύπνο μας. Κάθε αρνάκι που θα χάσουμε είναι ζημιά ύψους 50 ευρώ. Είναι πάρα πολλές οι ώρες δουλειάς, δεν έχουμε δικαίωμα ούτε να αρρωστήσουμε.

Οι ευρωπαίοι συνάδελφοί σας τα καταφέρνουν καλύτερα στις τιμές πώλησης, πώς το εξηγείτε;

Έχουμε κι εμείς ευθύνη. Οι έλληνες κτηνοτρόφοι δεν είναι τόσο μορφωμένοι σε αντίθεση με τους Ευρωπαίους. Και σίγουρα έχουν καλύτερη οργάνωση και στις Μονάδες τους, αλλά και λόγο καλύτερο στις διαπραγματεύσεις. Εμείς δυστυχώς παρά το γεγονός ότι έχουμε καλύτερο γάλα, δεν απολαμβάνουμε υψηλές τιμές και τα λεφτά εξακολουθούν να μπαίνουν στην τσέπες λίγων.

Με τους αγρότες της περιοχής υπάρχει συνεργασία;

Όχι, ενώ θα έπρεπε. Δυστυχώς παρακολουθώ τους αγρότες να δηλητηριάζουν τη γη κάνοντας κακή χρήση των φυτοφαρμάκων και των λιπασμάτων χωρίς να καταλαβαίνουν πόσο μεγάλο κακό κάνουν πρώτα στους ίδιους.

Τι θεωρείτε απαραίτητο να γίνει στο χώρο της κτηνοτροφίας του τόπου μας;

Το πρώτο είναι το υψηλό κόστος παραγωγής, αν δεν μειώσουμε το κόστος δεν θα καταφέρουμε να σταθούμε. Το δεύτερο πρόβλημά μας είναι η χαμηλή τιμή. Η τιμή θα πρέπει να συμβαδίζει με το κόστος για να μπορούμε κι εμείς να ανταποκρινόμαστε στα αυξημένα έξοδα. Και το τρίτο, να αντιμετωπιστεί η έλλειψη ενημέρωσης.

Έχετε κάποια πρόταση να καταθέσετε, η οποία θα έδινε άλλη πνοή στο χώρο σας;

Τη διοργάνωση ενός πανηγυριού κτηνοτρόφων. Να έρθει ο κόσμος, να γευτεί ποιοτικά κτηνοτροφικά προϊόντα που παράγει ο τόπος μας. Να δοκιμάσει πρόβατο και ζυγούρι δικό μας κι όχι αυτό που του φέρνουν στα κρεοπωλεία της Ξάνθης από το Βέλγιο και τα πουλούν εδώ ως ελληνικά.

Υπήρξαν φορές που ντραπήκατε επειδή κάνετε αυτή την δουλειά;

Εγώ όχι, γνωρίζω όμως συναδέλφους που ντρέπονται να πουν τι δουλειά κάνουν. Κομπιάζουν οι κτηνοτρόφοι να μιλήσουν για τη δουλειά τους. Θεωρούν ότι δεν έχει κοινωνική καταξίωση η δουλειά τους.

Εσείς τι πιστεύετε για το επάγγελμά σας;

Για εμένα είναι η πιο φιλότιμη δουλειά. Ο κτηνοτρόφος πρέπει να το θεωρεί έπαινο που εξασκεί ένα τέτοιο επάγγελμα. Είναι ήρωας. Ποιος παράγει σήμερα; Όλοι οι υπάλληλοι θέλουν να πληρωθούν, πώς; Ρωτήθηκε κανένας; Πώς θα πληρωθούν αυτοί οι άνθρωποι; Ποιος θα δουλέψει αν δεν το κάνει ο κτηνοτρόφος, ο αγρότης, ο εργάτης στην οικοδομή; Αυτοί να τρέπονται να πουν τι δουλειά κάνουν; Αλίμονο. Δυστυχώς όμως κάποιοι που είναι στην κορυφή της πυραμίδας φρόντισαν αυτά τα επαγγέλματα να τα θεωρούν κατώτερα, εξω-περιθωριακά, αυτή είναι η πραγματικότητα.

Την εκ νέου σύσταση της Επιτροπής Ανταγωνισμού προτείνει ο πρόεδρος της ΠΑΣΕΓΕΣ κ. Τζανέτος Καραμίχας σημειώνοντας ότι σήμερα η αρχή είναι απόλυτα εξαρτημένη. Παράλληλα σημειώνει με αφορμή την ιστορία του γάλατος ότι έχει «λερωθεί» αρκετά καταγγέλλοντας ότι πουλούν στον καταναλωτή εισαγόμενο γάλα ως φρέσκο ελληνικό. Ο εκπρόσωπος των 600.000 ελληνικών, αγροτικών οικογενειών προτείνει: «Πρέπει να ξεφύγουμε από την εικονική πραγματικότητα που δημιούργησαν οι επιδοτήσεις».

Τζανέτος Καραμίχας, Πρόεδρος της ΠΑΣΕΓΕΣ:

«Πριν τους αγωγούς πετρελαίου ήρθαν οι αγωγοί γάλακτος»

Τι προτείνει η ΠΑΣΕΓΕΣ για τη λειτουργία της Επιτροπής Ανταγωνισμού;

Η επιτροπή ανταγωνισμού θα πρέπει να συσταθεί εκ νέου, γιατί έτσι όπως συστήνεται σήμερα δεν είναι ανεξάρτητη αρχή. Είναι απόλυτα εξαρτημένη.

Πιστεύετε και εσείς ότι η υπόθεση της εμπορίας γάλακτος όζει;

Το γάλα δυστυχώς μόνο στο χρώμα είναι άσπρο. Έχει «λερωθεί» αρκετά και δεν είναι μόνο θέμα Επιτροπής Ανταγωνισμού. Θα πρέπει να λειτουργήσει όλο το ελεγκτικό σύστημα γιατί υπάρχει μια πολύ μεγάλη παραπληροφόρηση στον καταναλωτή. Του πουλούν για φρέσκο ελληνικό γάλα το εισαγόμενο. Είναι πολλά αυτά που πρέπει να επανεξεταστούν. Το πιο βασικό είναι ότι η κυβέρνηση πρέπει να είναι συνεπής στις προεκλογικές της υποσχέσεις τουλάχιστον ως προς αυτό το κομμάτι.

Γιατί προτείνετε τη αγορά από την ΠΑΣΕΓΕΣ της Γαλακτοβιομηχανίας «Ροδόπης»;

Γιατί πρέπει να δούμε τον άλλο πόλο στο γάλα το συνεταιριστικό, δίνοντας την «Δωδώνη» και τη «Ροδόπη» στο Συνεταιριστικό κίνημα για να δημιουργήσουμε έναν άλλο ισχυρό πόλο. Το ζητάμε με λεφτά κι όχι τσάμπα, αλλά κατά προτεραιότητα, όπως υποσχέθηκε ότι θα κάνει και το γράφει στο προεκλογικό της πρόγραμμα η κυβέρνηση. Θα είναι ο άλλος πόλος. Είμαστε έτοιμοι να τον δημιουργήσουμε. Όπως και να υλοποιήσουμε και άλλες παρεμβάσεις με τους Συνεταιρισμούς, ώστε και ο παραγωγός να πάρει κάτι παραπάνω και ο καταναλωτής να μην πληρώνει τόσο πολύ ακριβά τα προϊόντα που παράγει.

Η σημερινή εικόνα στον πρωτογενή τομέα προσεγγίζει την εικονική πραγματικότητα;

Έχουμε μια γεωργία «μαϊμού». Μια γεωργία που επιδοτείται να παράγει και δεν παράγει. Πρέπει να ξεφύγουμε από την εικονική πραγματικότητα που δημιούργησαν οι επιδοτήσεις. Αν συνεχίσουμε να σπέρνουμε βαμβάκι για να πάρουμε το 35% της συνδεδεμένης επιδότησης χωρίς να έχουμε στρεμματικές και ποιοτικές αποδόσεις, αυτό θα είναι μια γεωργία «μαϊμού», μια γεωργία σε σύγχυση. Θα συνεχίσουμε μια εικονική πραγματικότητα. Πρέπει να προχωρήσουμε τα επόμενα χρόνια σε μια πραγματική γεωργία τα προϊόντα της οποίας θα ζητιούνται από την αγορά και θα δημιουργούν επιπλέον εισόδημα στον αγρότη.

Ποια προϊόντα έχουν ζήτηση στην αγορά;

Διαπιστώνουμε με μελέτες και έρευνα γύρω από την αγορά ότι όλα τα προϊόντα πουλιούνται, αρκεί να τα αξιοποιήσεις από την παραγωγική διαδικασία σωστά, με σωστές καλλιεργητικές μεθόδους. Αρκεί να τα τυποποιήσεις και να αξιοποιήσεις όλες τις δυνατότητες που μπορεί να σου δώσει ένα προϊόν. Θα πρέπει να πετύχουμε μια ολοκληρωμένη διαχείριση της γεωργικής παραγωγής η οποία θα φθάνει και με σήματα ποιότητας, με πιστοποιήσεις μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Αν συνεχίσουμε έτσι, μπορεί να μην συμφέρει τίποτα να καλλιεργήσουμε πια. Αν όμως γίνουμε πιο πολύ επαγγελματίες σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, τότε έχουμε να εισπράξουμε καλά λεφτά

Η φέτα είναι ένα τέτοιο προϊόν, με εξασφαλισμένη ζήτηση;

Στην Αλεξανδρούπολη μου είπε ένας κτηνοτρόφος: «Πρόεδρε, πριν από τον αγωγό πετρελαίου Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης, έχουν έρθει οι αγωγοί από την Βουλγαρία με τα γάλατα». Την αγορά δεν μπορείς να την κοροϊδεύεις. Αν πας να τους πουλήσεις φέτα «μαϊμού», θα το βρεις μπροστά σου. Αν όμως κάνεις σωστά την παραγωγή και τη συσκευασία της πραγματικής φέτας και δεν κοροϊδέψεις, τότε θα ανταμειφθείς σωστά.

Οι Δανοί πάντως παίρνουν ένα μεγάλο μερίδιο, πουλώντας άσπρο τυρί σε τρίτες χώρες…

Οι Δανοί πουλούν άσπρο τυρί για φέτα. Εμείς θα πρέπει να τηρούμε τις αρχές της σωστής παρασκευής, δηλαδή του 70% γάλα πρόβιο στην παρασκευή και 30% γάλα από αίγες. Θα πρέπει να διατηρήσουμε και να βελτιώσουμε τις ντόπιες φυλές και ράτσες, να προσέχουμε η τροφή να ανταποκρίνεται στις δικές μας τοπικές συνθήκες, να παράγονται όλες οι τροφές στην Ελλάδα. Αν ακολουθήσουμε όλη αυτή την αλυσίδα, η φέτα θα έχει καλή τσιμή. Δεν είναι δυνατόν η χώρα μας να παράγει περισσότερο από 150.000 τόνους φέτα. Στην παγκόσμια αγορά φαίνεται ότι όλος ο κόσμος παράγει 600.000 τόνους φέτα.

google-news Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.