Κατι μπορει να αλλαξει… με σεβασμο στις ιδιαιτεροτητες των ανθρωπων
Στο Δήμο Νέας Ιωνίας Μαγνησίας «ταξιδεύει» σήμερα το «Εμείς η πόλις». Γέφυρα σύνδεσης με τον τόπο μας αποτελεί το πρόγραμμα Urban. Στο δήμο αυτό επιδιώχθηκε η δημιουργία δομών στήριξης με προνοιακό–κυρίως–χαρακτήρα και η προαγωγή της πρωτοβάθμιας υγείας στην πόλη. Σκοπός όχι να υποκαταστήσει τις ενέργειες της πολιτείας ή τις υποχρεώσεις τρίτων φορέων στην προσφορά ενεργειών για την πρόνοια και την υγεία, αλλά να ενθαρρύνει και να προωθήσει τη δημιουργία ενός πρωτοβάθμιου δικτύου Κοινωνικής Αλληλεγγύης στην πόλη, ζητούμενο για πολλές χώρες του πλανήτη.
Όλοι οι κάτοικοι του δήμου ήταν οι πληθυσμιακές ομάδες στις οποίες απευθύνθηκαν οι υπεύθυνοι του Προγράμματος, κυρίως όμως σε εκείνους που ανήκουν σε ιδιαίτερες κατηγορίες οι οποίες εξαιτίας «της καταγωγής, της γλώσσας, της πολιτισμικής τους ιδιαιτερότητας ή της οικονομικής τους θέσης» βρίσκονται στο κοινωνικό περιθώριο. Τέτοιες ομάδες μπορεί να είναι τα άτομα μονογονεϊκών οικογενειών, οι Τσιγγάνοι (Ρομ), τα άτομα με αναπηρίες, οι ηλικιωμένοι, οι άποροι, οι παλιννοστούντες ομογενείς και οι μετανάστες, συμπολίτες μας…Ιδού το αποτέλεσμα της «δράσης»…έτσι όπως τα παρουσιάζει στο «Εμείς η πόλις» ο Νίκος Αντωνάκης, Κοινωνιολόγος / Κοινωνικός Λειτουργός του Δημοτικού Οργανισμού Κοινωνικής Παρέμβασης και Υγείας του Δήμου Νέας Ιωνίας Μαγνησίας.
Ρεπορτάζ: Μαρία Νικολάου
Xάρτης Κοινωνικών Παρεμβάσεων
Το URBAN υλοποιήθηκε στους 2 μεγάλους δήμους του πολεοδομικού συγκροτήματος:
στο Βόλο & στη Νέα Ιωνία
Ολοκληρωμένος Χαρακτήρας
Η Κ.Π. Urban ήταν ένα από τα πρώτα πιλοτικά προγράμματα της Ε.Ε. που εφήρμοσε στην πράξη τον ολιστικό σχεδιασμό
Με στόχο την ΑΝΑΠΤΥΞΗ, συνδυάζουμε hard & Soft ενέργειες για να παρέμβουμε τοπικά
Οι παρεμβάσεις αυτές, φιλοδοξούν να αλλάξουν ή να βοηθήσουν στην αλλαγή μιας γειτονιάς ή μιας ευρύτερης περιοχής
Το περιβάλλον παρέμβασης στη Νέα Ιωνία
η Νέα Ιωνία είναι ο 2ος μεγαλύτερος δήμος του Πολεοδομικού συγκροτήματος Βόλου-Ν. Ιωνίας
Αριθμεί 31.000 κατοίκους, οι περισσότεροι με μικρασιάτικη καταγωγή
Η περιοχή παρέμβασης αποτελεί το ιστορικό κέντρο της πόλης όπου είχαν εγκατασταθεί οι πρώτοι πρόσφυγες: τα “προσφυγικά”
Η κοινωνική κατάσταση της περιοχής
μικρές και διάσπαρτες ιδιοκτησίες,
έλλειψη ανοικτών χώρων
παλιά και εγκατελειμένα σπίτια
έλλειψη κοινωνικών υποδομών
τόπος εγκατάστασης νέων “προσφύγων (μετανάστες από το εσωτερικό και το εξωτερικό, Τσιγγάνοι, κτλ)
Στρατηγικοί στόχοι της παρέμβασης
ανάδειξη του ιστορικού κέντρου της πόλης
δημιουργία κοινωνικών δομών
στήριξη των κατοίκων
δημιουργία θέσεων απασχόλησης
Παρουσίαση των έργων και των αποτελεσμάτων μετά 5 χρόνια
Μεταξουργείο
Το Μεταξουργείο ήταν παλιό εργοστάσιο μεταξιού, ιστορικό για την πόλη, έδωσε δουλειά σε εκατοντάδες πρόσφυγες και εγκατελειμένο πριν την παρέμβαση
Εκκολαπτήριο Νέων Επιχειρήσεων
Σε 5 χρόνια, εγινε συμβουλευτική σε 600 ανέργους
Λειτουργεί η καινοτόμα δράση “Τοπικό Αστικό Παρατηρητήριο”
Λειτουργούν “υπό εκκόλαψη” 15 επιχειρήσεις στα πλαίσια των Τ.Π.Α.
Κέντρο Παλιννοστούντων
Την εποχή που σχεδιάσθηκε το επιχειρησιακό σχέδιο, η Νέα Ιωνία δέχθηκε πολλούς Παλιννοστούντες Πόντιους από την πρ. ΕΣΣΔ
Η δράση εστιάσθηκε σε αναπαλαιωμένο κτίριο στα Προσφυγικά και υλοποιήθηκε από την Δημ. Επιχείρηση ΔΟΚΠΥ
Κέντρο Παλιννοστούντων
Ως Αμιγώς Κέντρο Παλιννοστούντων, λειτούργησε ως το 2003.
Στη συνέχεια, μετεξελίχθηκε σε Κέντρο Συνοδευτικών Υποστηρικτικών Υπηρεσιών για Ευπαθείς πληθυσμιακές Ομάδες, με εξειδίκευση σε Παλιννοστούντες, Μετανάστες, αλλά και άλλες ομάδες
Επωφελήθηκαν 350 παλιννοστούντες για στήριξη, υποβολή στεγαστικών δανείων, κτλ
Διαθέτει εδώ και έξη χρόνια mediator (ενδιάμεσο) για μετανάστες
Ιδρύθηκε με τη στήριξη του Κέντρου, τοπικός σύλλογος Μεταναστών (Ιλλίρια)
Υλοποιήθηκε πρόγραμμα Αποκλεισμού για Παλιννοστούντες
Υλοποιήθηκαν 5 προγράμματα Συνοδευτικών Υπηρεσιών για ευπαθείς ομάδες
Συνολικά επωφελήθηκαν από τις δράσεις πάνω από 1.000 άτομα! – κυρίως άνεργοι από ευπαθείς ομάδες
Δημιουργήθηκαν 3 (μόνιμες) θέσεις εργασίας στα πλαίσια του URBAN
Δημιουργήθηκαν 3 επιπλέον θέσεις εργασίας (ορισμένου χρόνου) για 24 μήνες στα πλαίσια του προγράμματος “Αποκλεισμού”.
Δημιουργήθηκαν 8 επιπλέον θέσεις εργασίας (ορισμένου χρόνου) στα πλαίσια υλοποίησης προγραμμάτων Σ.Υ.Υ
Πάνω από το 80% των απασχολούμενων, δεν διέκοψαν τη σχέση τους με τον οργανισμό όλα αυτά τα χρόνια
Κέντρο στήριξης της Οικογένειας
Η δράση ξεκίνησε -δυστυχώς- προς το τέλος του προγράμματος, μετεξελίσσοντας τον Συμβουλευτικό Σταθμό του ΔΟΚΠΥ
Λειτούργησε ως drop-in, ανοικτή κοινωνική υπηρεσία για οικογένειες σε κρίση
Συνεχίσθηκε ως σήμερα με τη βοήθεια εθελοντών
Κέντρο στήριξης της Οικογένειας
-σήμερα-
Η δράση βρήκε τη…δικαίωσή της με την ένταξή της σε άλλο πρόγραμμα Ολοκληρωμένης Αστικής Ανάπτυξης
Μέσω αυτού του προγράμματος (Μέτρο 3.5 & 3.6 ΠΕΠ Θεσσαλίας, κατασκευάσθηκε νέο κτίριο στο πνεύμα του Urban
Γίνεται συμβουλευτική για 80 ανέργους της περιοχής
Παρέχεται κατάρτιση και επιδότηση της απασχόλησης
Δημιουργήθηκε το εθελοντικό Δίκτυο Homestart (με την ενεργό στήριξη του ΙΚΠΑ του Υπ. Υγείας), με σκοπό τη στήριξη των οικογενειών σε κρίση και ιδιαίτερα τα παιδιά
Γενικά Συμπεράσματα
Μετά από 5 χρόνια, μπορούμε με ασφάλεια να επισημάνουμε τα εξής:
Τα προγράμματα ολοκληρωμένου χαρακτήρα είναι αποτελεσματικότερα από τις μεμονωμένες δράσεις
Απαιτούν όμως ωριμότητα των φορέων που συνεργάζονται
Απαιτούν ενδελεχή μελέτη του τι και γιατί θέλουμε να το αναπτύξουμε
Πρέπει να εντάσσονται σε έναν στρατηγικό σχεδιασμό μιας περιοχής και να μην λειτουργούν μεμονωμένα και αποσπασματικά
Ο Νίκος Αντωνάκης, Κοινωνιολόγος / Κοινωνικός Λειτουργός του Δημοτικού Οργανισμού Κοινωνικής Παρέμβασης και Υγείας του Δήμου Νέας Ιωνίας Μαγνησίας μιλά στο «Εμείς η πόλις» για το προφίλ και τα προβλήματα μιας περιοχής που κατοικείτε από έχοντες, αλλά και από παρίες. Σημειώνει τις παρεμβάσεις που έγιναν με αφορμή ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα, αλλά και τις αντιδράσεις που σημειώθηκαν. «Προσπαθούμε να παντρέψουμε το ευρωπαϊκό σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο, με το κυρίαρχο σήμερα, δυστυχώς ή ευτυχώς, αγγλοσαξονικό, αυτή είναι η κοινωνική πολιτική που επιδιώκουμε να εφαρμόσουμε» σημειώνει και επισημαίνει: «Θέλει χρόνο και επιμονή και θέλει να θυσιάζονται και οι κόρες του Πρωτομάστορα καμιά φορά δυστυχώς. Όπως πρέπει να συγκρουστείς με τους πολιτικούς για να δημιουργήσεις έργο».
Νίκος Αντωνάκης, Κοινωνιολόγος / Κοινωνικός Λειτουργός:
«Να επιδείξουμε όλοι σεβασμό στις ιδιαιτερότητες των ανθρώπων».
Ποιο είναι το προφίλ της περιοχής;
Η περιοχή είναι μια προσφυγική περιοχή, μια εργατούπολη, που πλήττεται από υψηλή ανεργία και προσπαθεί να ενταχθεί στο σύγχρονο κόσμο.
Με διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες…
Ναι, κατοικείται από πολλές πληθυσμιακές ομάδες. Όσοι αποκτούν οικονομική επιφάνεια μετακινούνται στο Βόλο. Έχουμε νέους μετανάστες, νέους πρόσφυγες, τόσο από το εσωτερικό της Θεσσαλίας, όσο και από το εξωτερικό. Είναι αρκετές οι ομάδες των εθνοτήτων με κυρίαρχη των Αλβανών. Πολύ μεγαλύτερη του μέσου όρου της χώρας μας και η παρουσία των Τσιγγάνων, τρεις κοινότητες στην περιοχή.
Ποιο ήταν το σημαντικότερο πρόβλημα;
Σημαντικότερο θεωρώ ότι είναι αυτό της απασχόλησης. Αλλά και της έλλειψης της Κοινωνικής Συνοχής, έχουμε κοινότητες που δεν μιλούν μεταξύ τους. Δεν λείπουν και τα προβλήματα ανάπτυξης γενικότερα της περιοχής. Δεν υπήρχαν και δεν υπάρχουν βασικές υποδομές. Δεν υπήρχαν ανοιχτοί χώροι. Δεν συμμετέχουν στη διοίκηση της πόλης. Υπάρχει μια προσφυγο-κεντρική τάση, η οποία όμως δεν ανταποκρίνεται σήμερα στην πραγματικότητα.
Παρίες δηλαδή…
Μερικοί ναι, όχι όλοι. Όπως αυτοί που κατοικούν στις Εργατικές Κατοικίες. Είναι λούμπεν προλεταριάτο. Η περιοχή των Τσιγγάνων στις όχθες του Ξυδιά. Και αρκετοί μετανάστες οι οποίοι λαθρόβιουν στο κέντρο της πόλης.
Ποιες παρεμβάσεις δρομολογήσατε;
Το κύριο μέλημά μας είναι να στηρίξουμε το δήμο μέσα από ένα δημόσιο διάλογο. Αυτή τη στιγμή προωθούμε τη διαβούλευση σαν ένα βασικό εργαλείο σχεδιασμού. Επίσης, θεωρούμε ότι πρέπει να περάσουν συστήματα ποιότητας στο Δήμο και σε όλες τις δημοτικές επιχειρήσεις. Η επίτευξη της κοινωνικής συνοχής θα πρέπει να γίνει με ένα βασικό κορμό δημόσιας δράσης, δωρεάν προσβάσιμης για όλους. Ένα δεύτερο κορμό που θα είναι η κοινωνία των πολιτών και ένας τρίτος άξονας η διάδοση της εσωτερικής κοινωνικής ευθύνης σαν ευθύνη που έχουν οι επιχειρήσεις της περιοχής να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κοινωνικών ζητημάτων.
Δύσκολο ακούγεται…
Δύσκολο είναι. Προσπαθούμε να παντρέψουμε το ευρωπαϊκό σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο, με το κυρίαρχο σήμερα, δυστυχώς ή ευτυχώς, αγγλοσαξονικό, αυτή είναι η κοινωνική πολιτική που επιδιώκουμε να εφαρμόσουμε.
Τι υπήρχε και τι κάνατε στην περιοχή δράσης;
Είχαμε έναν Συμβουλευτικό Σταθμό από την δεκαετία του 90 ακόμη, όπως σχεδόν παντού, και μια δημοτική επιχείρηση μόνο στα χαρτιά, με έναν διευθυντή και έναν υπάλληλο, γιατί στην πράξη χωρίς πόρους και παροχές μπορούσε πολύ λίγα να κάνει. Με αφορμή το Urban αναγκαστήκαμε να κάνουμε έναν σχεδιασμό. Είδαμε ποιες ήταν οι βασικές ανάγκες που μπορεί να εξυπηρετηθούν και να έχουν και νόημα. Για παράδειγμα θέματα ισότητας. Οι γυναίκες της περιοχής, παρότι εργατική συνοικία, παρά την μεγάλη πλειοψηφία που απολαμβάνει το ΚΚΕ χρόνια, το θέμα της γυναικείας ισότητας ήταν ένα θέμα που ήταν στα αζήτητα, άρα είχε ένα ενδιαφέρον να τονώσουμε τον πληθυσμό που κρυβόταν στις αυλές των σπιτιών ή με τα καρεκλάκιά που έβγαζαν έξω στα πεζουλάκια και στις γειτονιές. Το δεύτερο πεδίο ήταν οι μετανάστες παλιννοστούντες, έχουμε στην περιοχή μετανάστες πολύ περισσότερους από το μ.ο. της χώρας, άρα κάτι έπρεπε να κάνουμε. Να εφαρμόσουμε τις αρχές της κοινωνικής ενσωμάτωσης και το ευρωπαϊκό κεκτημένο για αυτά τα ζητήματα.
Πώς τους πείσατε τους δημοτικούς άρχοντες;
Πείσαμε λίγο πολύ τους δημάρχους ότι αυτοί οι άνθρωποι αύριο μεθαύριο μπορεί να ψηφίζουν στις εκλογές, άρα αν κινηθούν θα έχουν ψήφους, τότε μόνο το κατάλαβαν. Το ίδιο κάναμε και με άλλες κοινωνικές ομάδες. Έπρεπε να πείσουμε τους κατοίκους της περιοχής, έγιναν μάλιστα και δυο γενικές συνελεύσεις μόνο για τους Τσιγγάνους.
Και την τοπική κοινωνία;
Τους πείσαμε ότι δεν κινδυνεύουν. Κινδυνεύουν από τη μη βοήθεια προς τους Τσιγγάνους, γιατί όταν τα παιδιά των Τσιγγάνων έχουν ηπατίτιδα θα έχουν και τα δικά τους αύριο. Αν τα παιδιά των Τσιγγάνων δεν έχουν διέξοδο στην απασχόληση από τους πρώτους που θα κλέψουν θα είναι αυτοί οι ίδιοι. Με κάποια «τρικ» προσπαθήσαμε να μας αφήσουν χώρο στην κοινωνία της περιοχής για να αρχίσουμε το «παιχνίδι».
Πώς κινηθήκατε;
Ενεργοποιήσαμε την κοινωνία των πολιτών, την τοπική κοινωνία. Δημοσιοποιούμε συνεχώς το πρόβλημα και μετά ακολουθούν τα συγκεκριμένα έργα και οι προτάσεις.
Και οι άμεσα ενδιαφερόμενοι;
Οι ίδιοι ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί. Ιδιαίτερα οι Παλιννοστούντες που είναι και πιο μορφωμένοι σε σχέση με τους Τσιγγάνους για παράδειγμα. Οι Αλβανοί ήταν πολλοί πρόσχαροι γιατί είχαν δεχτεί το βούρδουλα στο σβέρκο τους μέχρι τότε. Οπότε, σαφώς ότι εμείς τους υποδεχτήκαμε, τους δώσαμε χώρο να λειτουργήσουν, σε μια «σύγκρουση» μάλιστα με το Σύλλογο Βόρειο Ηπειρωτών βγήκαν κερδισμένοι και το θεώρησαν πολύ παράδοξο αυτό. Οι Τσιγγάνοι στην αρχή ήταν επιφυλακτικοί, θεώρησαν ότι κάπου αποσκοπούμε. Όταν μάλιστα μας είδαν να συμπληρώνουμε χαρτιά θεώρησαν ότι έχουμε σχέση με την Εφορεία, άρα θα τους πιάσουμε κ.α. Σήμερα τους Τσιγγάνους στον Οικισμό τους ξέρουμε με τα ονόματά τους και ξέρουν τα στελέχη μας σαν μέλη της δικής τους κοινότητας. Οι Παλιννοστούντες μας εμπιστεύονται, τους βοηθήσαμε στην συμπλήρωση των δικαιολογητικών που απαιτήθηκαν για να πάρουν το σπίτι τους. Οι λοιπές οικογένειες ξέρουν ότι έχουν λύσει προβλήματα στα Κέντρα μας.
Συνεργαζόμενος με τους αιρετούς σε ποιο συμπέρασμα οδηγηθήκατε;
Θέλει χρόνο και επιμονή και θέλει να θυσιάζονται και οι κόρες του Πρωτομάστορα καμιά φορά δυστυχώς. Όπως πρέπει να συγκρουστείς με τους πολιτικούς για να δημιουργήσεις έργο. Δεν μπορούμε να λέμε συνέχεια: «Yes sir» γιατί μερικές φορές λένε άστοχα πράγματα οι πολιτικοί. Θέλει όμως και να σεβόμαστε το λόγο τους, όταν ακούγεται στο πλαίσιο μιας ανοιχτής και δημόσιας διαβούλευσης, δεν μπορούμε να καταστρατηγούμε εμείς στην πράξη τις αποφάσείς τους ακόμη και όταν διαφωνούμε.
Τι πρέπει να γίνει άμεσα;
Να επιδείξουμε όλοι σεβασμό στους κανόνες, στις ιδιαιτερότητες των ανθρώπων, να εξασφαλίσουμε την συμμετοχή των ανθρώπων αυτών στον στρατηγικό σχεδιασμό. Πρέπει πλέον και στην Ελλάδα να περάσουμε σε υπηρεσίες ποιότητας και οι δημοτικές επιχειρήσεις, οι δήμοι, να προσφέρουν πιστοποιημένες, όπως ISO, υπηρεσίες. Η εποχή που στήναμε τις δουλειές μας με Ευρωπαϊκά λεφτά και κάναμε αεριτζίδικα πράγματα έχει παρέλθει. Αν συνεχίσουμε να λειτουργούμε μ΄ αυτόν τον τρόπο θα χάσουμε εμείς πρώτα από όλα, αλλά και άνθρωποι τους οποίους υποτίθεται έχουμε χρέος να βοηθήσουμε λόγω της επαγγελματικής μας ιδιότητας.
Μαρία Νικολάου
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
