Το ποντιακο θεατρο σημερα

Για το ποντιακό θέατρο σήμερα ο λόγος. Είναι αλήθεια ότι λίγοι είναι αυτοί που γνωρίζουν περί του θέματος. Παρόλα αυτά όμως υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που το υπηρετούν εδώ και χρόνια με αγάπη και σεβασμό και προσπαθούν να μεταδώσουν αυτή την αγάπη τους στους νεώτερους. Ο λόγος λοιπόν σήμερα σε τρεις θεατράνθρωπους. Στον Μιχάλη Κυνηγόπουλο, στον Ξενοφώντα Σοφιανίδη και τη Ρένα Ποιμενίδου, οι οποίοι βρέθηκαν στην περιοχή μας στα πλαίσια των εκδηλώσεων που διοργάνωσε ο Σύλλογος Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς» με αφορμή τη γιορτή της Αγίας Μαρίνας.

Μιχάλη Κυνηγόπουλος: “Το ποντιακό θέατρο υπάρχει και

θα υπάρχει εσαεί”

ΠτΘ: κ. Κυνηγόπουλε ποια η σχέση σας με το ποντιακό θέατρο;

Μ.Κ.: Είμαι της γενιάς των ξεριζωμένων ποντίων. Πλησιάζω τα 90. Ασχολούμαι με το ποντιακό θέατρο εδώ και 72 συναπτά έτη. Το ποντιακό θέατρο είναι από τα λίγα θέατρα της Ελλάδος που είναι ηθογραφικό, λαογραφικό και διαλεκτικό. Στην Ελλάδα δεν έχουμε πολλά διαλεκτικά θέατρα. Έχω γυρίσει με το ποντιακό θέατρο όλο τον κόσμο και το εννοώ κυριολεκτικά. Πήγα τέσσερις φορές στην Αυστραλία, τέσσερις φορές Νότια Αφρική, τρεις φορές Αμερική, δύο φορές Καναδά. Γύρισα όλη την Ευρώπη, εκτός από την Αγγλία την οποία δεν την χώνεψα ποτέ και ούτε την χωνεύω, γιατί είναι η αιτία της καταστροφής του Ελληνισμού. Δεν πάω στην Αγγλία. Το μεγαλύτερο κακό ο Ελληνισμός το έχει πάθει από την αγγλική πολιτική. Βέβαια, κακία δεν κρατάω, αλλά δεν τη συμπαθώ. Μιλώ κάποιες γλώσσες εκτός της Αγγλικής, στην οποία με βοηθά ο γιος μου, ο οποίος ασχολείται με το χορό είναι χοροδιδάσκαλος στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ευόσμου. Το μόνο που κατάφερα είναι να μεταλαμπαδεύσω στα παιδιά μου και στα εγγόνια μου τα βιώματα, τις εμπειρίες και τις γνώσεις μου γύρω από το ποντιακό θέατρο.

ΠτΘ: Έχετε σπουδάσει θέατρο;

Μ.Κ.: Επίσημα δεν έχω σπουδάσει, αλλά έχω παίξει με τους μεγαλύτερους πόντιους και μη πόντιους ηθοποιούς στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, στον κινηματογράφο με τον Ζυλ Ντασσέν και τη Μελίνα Μερκούρη. Έχω συνεργαστεί με όλα τα μεγάλα ονόματα του θεάτρου και του κινηματογράφου. Συνέχεια με ζητούσαν όχι σαν πρωταγωνιστή αλλά σαν κομπάρσο. Μ’ αρέσει το θέατρο, είναι βίωμά μου, είναι μέσα μου.

ΠτΘ: Σήμερα ποια είναι η θέση του ποντιακού θεάτρου;

Μ.Κ: Το ποντιακό θέατρο συντελεί στο να διασωθεί η γλώσσα μας διότι η ποντιακή γλώσσα μπορεί να μείνει στο γραπτό λόγο για τους ιστορικούς για τους γλωσσολόγους αλλά η μουσική μας, ο χορός μας το θέατρο δεν πρόκειται να σβήσουν, θα διαιωνίζονται από γενιά σε γενιά.

ΠτΘ: Ποιος είναι ο ρόλος του σε μία παγκοσμιοποιημένη κοινωνία;

Μ.Κ: Θα παίξει σημαντικό ρόλο. Καίτοι πολλά ξένα βιώματα ήρθαν στην Ελλάδα, το στοιχείο το δικό μας δεν επηρεάστηκε. Η νεολαία των ποντίων εξακολουθεί να κατέχει τα σκήπτρα σε όλους τους τομείς. Και αυτό δεν είναι ρατσιστικό. Έχουμε και ελαττώματα αλλά τα προτερήματά μας είναι περισσότερα.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι σήμερα υπάρχει ποντιακό θέατρο;

Μ.Κ: Υπάρχει και θα υπάρχει εσαεί. Όσο υπάρχει διάδοχος, νέοι άνθρωποι, γιατί εμείς θα παραδώσουμε τη σκυτάλη στους νέους και υπάρχουν πάρα πολλοί νέοι να αναλάβουν τη σκυτάλη αυτή, αρκεί να τη φθάσουν στο τέρμα και να μη τους πέσεει στο δρόμο.

ΠτΘ: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ποντιακού θεάτρου;

Μ.Κ: Είναι πολλά. Ουσιαστικά είναι παρμένα μέσα από την ίδια τη ζωή. Γι’ αυτό και είπα ότι είναι ηθογραφικό, διαλεκτικό. Είναι η ιστορία μας, η οποία παρουσιάζεται από σκηνής.

ΠτΘ: Υπάρχουν μεγάλοι συγγραφείς; Σήμερα γράφονται έργα στην ποντιακή;

Μ.Κ.: Γράφονται, παραμένουν οι άνθρωποι που έγραφαν. Έχουμε πολλούς μεγάλους συγγραφείς, οι οποίοι εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να συγκινούν. Βέβαια όλοι βιάστηκαν και “έφυγαν”. Εγώ δεν βιάζομαι ακόμη.

Εγώ έχω γράψει θεατρικό έργο, το οποίο βραβεύτηκε με πρώτο βραβείο σε διαγωνισμό ποντιακών έργων και έχω γράψει πολλά δοκίμια. Το θέατρο είναι βίωμά μας

Ξ.Σ.: Οι παλιότεροι που ζουν συνεχίζουν να γράφουν. Θα ήθελα να αναφέρω το Στάθη τον Ευσταθιάδη, τον αδελφό του Νάκο Ευσταθιάδη, τον Κώστα τον Διαμαντίδη που σκηνοθέτησε το έργο που έγραψε. Ποντιακό θέατρο γράφεται και σήμερα. Εμένα αυτό που με κουράζει είναι η λεπτομέρεια. Το διαπίστωσα όταν έκανα τους «Τελευταίους» του Πόλη Χάϊντα. Οι μεν σκηνοθέτες που επιλέγουμε από το Κρατικό Θέατρο, επιστήμονες σκηνοθέτες, για να μας δώσουν τα στοιχεία που χρειάζεται, βοηθούν στη σκηνοθεσία αλλά υστερούν στο λεκτικό, στο ηθογραφικό και εκεί χρησιμοποιούμε για διόρθωση τον κ. Κυνηγόπουλο, το Στάθη Ευσταθιάδη για να μας δώσουν στοιχεία ώστε να μην υπάρχει αντίθεση με αυτά που πραγματικά γίνονταν εκεί. Το ποντιακό θέατρο υστερεί λίγο γιατί επιστρέφει συνέχεια πάνω στο ρυθμό που έγραφαν οι άλλοι. Για Ελλάδα δεν γράφτηκε τίποτα. Οι Πόντιοι όταν ήρθαν αγωνίσθηκαν, πολέμησαν έδωσαν τους δικούς τους αγώνες. Γι’ αυτό και εγώ τον γιό μου, τον παροτρύνω στο διδακτορικό του, να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο θέμα.

ΠτΘ: Έχει γίνει έρευνα πάνω στο ποντιακό θέατρο; Σε μας είναι γνωστό μόνο το έργο του Ερμή Μουρατίδη…

Μ.Κ: Ο Ερμής Μουρατίδης, με τον οποίο δούλεψα δεν κατέχει την ποντιακή γλώσσα, ασχολήθηκε όμως με το ποντιακό θέατρο σαν σκηνοθέτης. Έχει μάλλον αντιγράψει από ορισμένους μεγάλους συγγραφείς και τα έχει παρουσιάσει σ’ ένα βιβλίο του. Μελέτες έχουν γίνει πολλές.

Ξενοφών Σοφιανίδης: “Ο χορός είναι θέατρο”

ΠτΘ: κ. Σοφιανίδη ποια η σχέση σας με το ποντιακό θέατρο;

Ξ.Σ.: Δεν ασχολήθηκα τόσο έντονα με το ποντιακό θέατρο. Ασχολήθηκα με το χορό και όχι μόνο με τον ποντιακό, αλλά με τον ελλαδίτικο, από Κύπρο μέχρι Πόντο. Έζησα και γνώρισα αυτούς τους χορούς εδώ και 42 χρόνια. Είμαι 62 χρονών και χορεύω ακόμα. Πιστεύω ότι ο χορός είναι θέατρο και ένας ο οποίος δεν ξέρει να παίζει θέατρο, δεν ξέρει να χορεύει, ένας ο οποίος δεν έχει μουσική υποδομή δεν έχει μέσα του λεπτότητα δεν αποδίδει τέλεια το θέατρο. Είναι ταυτόσημα και τα δύο. Παλιά λέγανε χορός και δεν ήταν αυτός καθεαυτός. Ο χορός ήταν ένα σύνολο. Είχε μέσα και τραγωδία και θέατρο και δράμα και κινήσεις και όλα μαζί συνδυασμένα, δημιουργούσαν χορό. Τολμώ να πω ότι στην Ελλάδα αν υπάρχει δεύτερος χορευτής ένας ή δύο ή τρεις στο τσάμικο σαν εμένα. Υπήρξα δεκαπέντε χρόνια χοροδιδάσκαλος της Καλλιτεχνικής Στέγης, ένα σύλλογο καθαρά καλλιτεχνικό, δεκαπέντε χρόνια χοροδιδάσκαλος στην Εύξεινο Λέσχη και φθάσαμε μαζί με τους συνεργάτες μου Κυνηγόπουλο, Κοκοζίδη, Κωστίκα Κωνσταντινίδη να δίνουμε κάθε χρόνο μέσο όρο 60 παραστάσεις. Είμαστε ο πρώτος σύλλογος στην Ελλάδα. Όταν βγαίναμε στο εξωτερικό καλύπταμε όλο το φάσμα της Ελλάδας με την προσθήκη δημοτικών χορών.

ΠτΘ: Συμμετέχετε και σε εκδηλώσεις του εξωτερικού;

Ξ.Σ.: Σε δέκα μέρες φεύγω στην Ιταλία με το Λύκειο Ελληνίδων Θεσσαλονίκης, όπου χρόνια είμαι πρωτοχορευτής και στη συνέχεια, στη Βραζιλία με την Καλλιτεχνική Στέγη Ποντίων όπου προεδρεύω, συμμετέχω και χορευτικά. Έχω γυρίσει όλα τα μέρη του κόσμου. Είμαι μέλος της Παναμακεδονικής Οργάνωσης με την οποία έχουμε δώσει πάνω από χίλιες παραστάσεις σ’ όλο τον κόσμο για την ομογένεια, για τους ανθρώπους που την εποχή που πρωτοξεκινήσαμε πίστευαν ότι η Μακεδονία είναι εκτός Ελλάδος και με τους αγώνες που κάναμε αφιλοκερδώς καταφέραμε να μεταπείσουμε χιλιάδες κόσμου, ακόμη και ομογενείς που ήταν ανιστόρητοι και οι οποίοι ήταν αμόρφωτοι και η προπαγάνδα των σλάβων εκτός Ελλάδας τους, έκανε να πιστεύουν ότι η Μακεδονία είναι εκτός Ελλάδας. Βοήθησα όσο μπορούσα.

ΠτΘ: Η γλώσσα δεν δημιουργεί πρόβλημα επικοινωνίας;

Ξ.Σ: Εκεί που παρουσιαζόμαστε, δεν υπήρχε πρόβλημα. Παίξαμε ένα θέατρο στη Γερμανία, το οποίο παρακολούθησαν 200 ξένοι και δημοσιογράφοι. Συγκεκριμένα παίζαμε το έργο «Οι τελευταίοι» του Πόλη Χάιντα και τόσο πολύ ενθουσιάστηκαν οι δημοσιογράφοι που έγραφαν την άλλη ημέρα. «Δεν καταλαβαίναμε τίποτα από τη γλώσσα. Παίχθηκε όμως και αποδόθηκε τόσο ωραία που πιστέψαμε ότι συμμετείχαμε σ’ αυτό και καταλαβαίναμε το έργο σαν να είμαστε εμείς οι άνθρωποι. Οι δε πρωταγωνιστές έπαιζαν τόσο έντονα που μας θύμιζαν το Γιασέρ Αραφάτ».

ΠτΘ: Παίζετε και θέατρο…

Ξ.Σ: Έπαιξα θέατρο και στην ελληνολαλούμενη και στην ποντιολαλούμενη γλώσσα. Έπαιξα θέατρο και σε όπερα όπου είχα αναλάβει όλη την καλλιτεχνική επένδυση με τον κ. Κυνηγόπουλο. Συγκεκριμένα στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και εκεί υποκλίθηκε ο σκηνοθέτης ο Τίτο Γκόμπι και είπε μάλιστα ότι «πρώτη φορά σε σκηνοθεσία από ανθρώπους, οι οποίοι δεν κατέχουν καθόλου από το αντικείμενο μέσα σε μηδενικό χρόνο καταφέραμε να έχουμε ένα τέλειο αποτέλεσμα».

Ρένα Ποιμενίδου: “Δεκατρία χρόνια θέατρο..”

ΠτΘ: κ. Ποιμενίδου ποια η σχέση σας με το ποντιακό θέατρο;

Ρ.Π.: Ασχολούμαι με το θέατρο σχεδόν σαράντα χρόνια. Κατάγομαι από τα Γιαννιτσά, μεγάλωσα στη Θεσσαλονίκη και όταν πήγαινα στο χωριό διοργάνωνα θεατρικές παραστάσεις. Μετανάστευσα στην Αυστραλία, τελείωσα το κολλέγιο αλλά οι συγκυρίες δεν μου επέτρεψαν να συνεχίσω τις σπουδές μου. Έζησα εκεί δέκα χρόνια παντρεύτηκα ένα χρυσό άνθρωπο και γύρισα στην Ελλάδα. Επειδή αγαπούσα πολύ το θέατρο ξεκίνησα από το Φάρο Ποντίων με τον Ευσταθιάδη και έπαιξα σχεδόν δεκατρία χρόνια μαζί του μετά με την Εύξεινο λέσχη και τελικά είμαι με την Καλλιτεχνική Στέγη. Αγαπώ πολύ το θέατρο και παρόλο που είμαι μεγάλη ακολουθώ τον κ. Κυνηγόπουλο και τον κ. Σοφιανίδη παντού. Έχω μία ευτυχισμένη οικογένεια και ο άνδρας μου με βοηθά να κάνω ότι αγαπώ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.