14ο Πανελληνιο Δημοσιογραφικο Συνεδριο Σαμοθρακης

Αέρας νεανικός από φοιτητές πανεπιστημίων της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Τουρκίας και της Ρωσίας πνέει στο φετινό δημοσιογραφικό συνέδριο. Από τη διαδρομή ακόμη, Αλεξανδρούπολη – Σαμοθράκη, με το πλοίο «Νόνα – Μαίρη» φοιτήτριες από τη Βουλγαρία ρωτούσαν τους ταξιδιώτες συνέδρους από ποια χώρα είναι καθώς συνέλεγαν στοιχεία από την ταυτότητα των συμμετεχόντων.

Ανάμεσα στους συνέδρους συμμετέχοντες ήταν και οι βουλευτές Σ. Κελέτσης, Γ. Ντόλιος, Απ. Φωτιάδης, Γ. Δημαράς και Γ. Κοντογιάννης.

Από τις συζητήσεις του πρώτου πάνελ δεν έλειψε η αυτοκριτική καθώς ο πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ Π. Σόμπολος καυτηρίασε τη μικρή συμμετοχή δημοσιογράφων, ενώ ο αρθρογράφος της εφημερίδας «Αγγελιοφόρος» Χρίστος Ζαφείρης σχολίασε εκτεταμένα τα φαινόμενα ρατσισμού σε ρεπορτάζ που αφορούν μετανάστες και τα οποία συνοδεύονται από την ανάλογη φρασεολογία και χαρακτηρισμούς.

Στο συνέδριο λαμβάνουν μέρος 400 δημοσιογράφοι από την Ελλάδα, την Κύπρο, τη Βουλγαρία, τη Ρωσία, την Τουρκία και συγκεκριμένα 10 φοιτητές και διδάσκοντες τμημάτων δημοσιογραφίας από την Ρωσία, 10 από τη Βουλγαρία, 12 από την Τουρκία και μια εξαμελής ομάδα φοιτητών και διδασκόντων από το Πάντειο Πανεπιστήμιο. Συμμετέχουν επίσης ανταποκριτές ξένου τύπου, πολιτικοί και πολλοί εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Τις εργασίες του συνεδρίου άνοιξε και φέτος χθες το πρωί η γ.γ. του υπουργείου Τύπου Μαργαρίτα Παπαδά, η οποία πήρε το λόγο μετά τους οικοδεσπότες νομάρχη Έβρου Νίκο Ζαμπουνίδη και δήμαρχο Σαμοθράκης Γιώργο Χανό. Ο κ. Ζαμπουνίδης, νοσταλγός των πρώτων συνεδρίων κάλεσε τους συμμετέχοντες σε δημιουργικό διάλογο ενώ ευχαρίστησε τις δημοσιογραφικές ενώσεις για τη στήριξη.

Ο δήμαρχος Σαμοθράκης σχολίασε ότι το συνέδριο αποτελεί μια ευκαιρία για να παρουσιαστούν τα προβλήματα του νησιού, ενώ πρόσθεσε ότι υποχρέωση της συντεταγμένης πολιτείας να θέσει το θέμα της ανάπτυξης της Σαμοθράκης σε εθνική διάσταση.

Η κ. Παπαδά θέλησε να μεταφέρει τη δεδομένη βούληση της πολιτικής ηγεσίας να είναι ανάμεσα στους δημοσιογράφους. «Με ενδιαφέρει να ζωγραφίσω με πινελιές την πραγματικότητα της ελληνικής τηλεόρασης» είπε χαρακτηριστικά και συνέχισε αναφερόμενη στο ρόλο της ιδιωτικής τηλεόρασης, η οποία στην πρώτη περίοδο χαρακτηρίστηκε από πολυφωνία. Τότε ακόμη η κρατική τηλεόραση δεν είχε προσφέρει τίποτε σημαντικό.

Καλεσμένος του νομάρχη Έβρου ο νομάρχης Αδριανούπολης, Μ. Μίρογλου μίλησε για την καλή συνεργασία μεταξύ των νομαρχιών Ελλάδας – Βουλγαρίας – Τουρκίας. «Τα ΜΜΕ είναι πολύ σημαντικά στη χώρα μας και μάλιστα λέγεται ότι είναι η τέταρτη δύναμη, αν και μερικές φορές γίνεται πρώτη» είπε θυμίζοντας την ελληνική πραγματικότητα.

Τηλεόραση και δεοντολογία

«Τηλεόραση και δεοντολογία» ήταν η θεματική του πρώτου πάνελ, το πρωί της Παρασκευής, με συντονιστή τον πρόεδρο της ΕΣΗΕΑ Πάνο Σόμπολο. Ο κ. Σόμπολος ξεκαθάρισε ότι «η δεοντολογία δεν είναι θετική επιταγή. Οι κανόνες δεοντολογίας δεν περιέχουν ηθικοπλαστικούς κανόνες. Είναι κανόνες αυτοδέσμευσης που επιβάλλουν πρακτικές οι οποίες με τη σειρά τους κατατείνουν στη διατήρηση του κύρους και της αξιοπρέπειας των δημοσιογράφων αλλά κυρίως στη διασφάλιση του κοινωνικού αγαθού – και συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος – της πολύπλευρης και ποιοτικής ενημέρωσης με σεβασμό στον πολίτη».

Ο κ. Σόμπολος αναφέρθηκε επιγραμματικά στους κανόνες που είναι: «η διασταύρωση της είδησης, η συνείδηση ευθύνης απέναντι στο θεατή, ακροατή, αναγνώστη. Η μη υποκατάσταση άλλων θεσμικών οργάνων, η δημόσια αναγνώριση του λάθους και η αποκατάσταση του αδικηθέντος. Η τήρηση του απορρήτου της πηγής της πληροφορίας». Επεσήμανε ότι για την επίτευξη του σκοπού προϋπόθεση αποτελεί η δέσμευση όλων των φορέων που ασκούν πληροφόρηση. Ο κ. Σόμπολος εξήγησε ότι οι εργοδοτικές οργανώσεις πρέπει να δεχθούν να συμπεριληφθεί στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας (όπως σε Σουηδία, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία) η ρήτρα της συνείδησης, η αρχή της συντακτικής ευθύνης, ο σεβασμός του απορρήτου.

Ξεκαθάρισε ότι κανένας κώδικας δεοντολογίας δε μπορεί να εφαρμοστεί όταν η αξιοπρέπεια και η ανεξαρτησία του δημοσιογράφου υπονομεύεται από την εργασιακή του σχέση. «Και υπονομεύεται όσο οι μισθοί αγγίζουν το όριο της φτώχιας, όσο δεν τηρούνται οι ίδιες οι συμβάσεις εργασίας από αυτούς που τις συνυπέγραψαν, όσο δεν υπάρχει καμιά διασφάλιση των εργατικών κατακτήσεων» ανέφερε, λέγοντας ότι οι δημοσιογράφοι δεν είναι πάμπλουτοι, όπως κάποιοι πιστεύουν.

• Ρατσισμός και δημοσιογραφική δεοντολογία

Ο αρθρογράφος της εφημερίδας «Αγγελιοφόρος» Χρίστος Ζαφείρης έκανε μια πολύ ενδιαφέρουσα εισήγηση με θέμα το «Ρατσισμό και τη δημοσιογραφική δεοντολογία», ξεκινώντας από την παρατήρηση ότι τις τελευταίες μέρες ζήσαμε αυτό το φαινόμενο με την υπόθεση του μικρού Άλεξ στη Βέροια. Σημείωσε ότι ο ρατσισμός και η ξενοφοβία για εθνικές μειονότητες έφτασε στο ζενίθ τη δεκαετία του ’90 με τη μαζική και λαθραία είσοδο αλβανών στη χώρα μας. Πρόσθεσε ότι «η δεύτερη πληθυσμιακή ομάδα που δέχτηκε ρατσιστικές διακρίσεις ήταν οι ομογενείς από τις πρώην χώρες της Σοβιετικής Ένωσης που συνήθως με το στερεότυπο χαρακτηρισμό Ρωσοπόντιοι ενοχοποιούνται για παραβάσεις στη διακίνηση ναρκωτικών, πορνείας και το λαθρεμπόριο τσιγάρων».

Ο Χ. Ζαφείρης σημείωσε ότι κύριες πηγές των δημοσιογράφων είναι οι αστυνομικοί και οι δικηγόροι που χειρίζονται υποθέσεις των μειονοτικών ομάδων και σπάνια προχωρούν σε διασταύρωση στοιχείων. «Λόγω της επίσπευσης και της βιασύνης που χαρακτηρίζει τη σύνταξη ειδήσεων αναπαράγονται φραστικά στερεότυπα, όπως διατυπώνονται στα αστυνομικά δελτία και τις δηλώσεις των σχετικών δημοσιογραφικών πηγών».

Πρόσθεσε ότι τα δημοσιογραφικά θέματα που σχετίζονται με ρατσιστικά ζητήματα αναφέρονται συνήθως στην επικαιρότητα και μάλιστα αρνητική. Απουσιάζουν θέματα όπως είναι η πορεία κοινωνικής ένταξης των οικονομικών μεταναστών, οι κοινωνικές και πνευματικές δραστηριότητες των εθνοτοπικών ομάδων, τα προβλήματά τους και οι συνεργασίες τους με τοπικούς φορείς.

Εξήγησε ότι η όλη αντιμετώπιση των κοινωνικών θεμάτων εξαρτάται από το επίπεδο και την προσωπικότητα και το πνευματικό επίπεδο του δημοσιογράφου. Για τα θέματα των μειονοτήτων δεν υπάρχουν ειδικευμένοι συντάκτες, συνήθως μάλιστα είναι αυτοί που ασχολούνται με το αστυνομικό ρεπορτάζ και άτομα νεαρής ηλικίας. Εκτίμησε ότι η στελέχωση εφημερίδων με πτυχιούχους δημοσιογραφικών σχολών μπορεί στην πορεία να βοηθήσει.

Ο κ. Ζαφείρης ενημέρωσε ότι υπάρχει ήδη ένα πλαίσιο αρχών δεοντολογίας που δεσμεύει τους επαγγελματίες δημοσιογράφους, τα μέλη των ενώσεων συντακτών στην άσκηση των καθηκόντων τους. Πρόκειται για τον Κώδικα Επαγγελματικής Ηθικής και Κοινωνικής Ευθύνης των Ελλήνων Δημοσιογράφων που ψηφίστηκε στο Β΄ Συνέδριο της ΠΟΕΣΥ. Οι αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας στηρίζονται στη Διακήρυξη Αρχών της Διεθνούς Ένωσης Δημοσιογράφων που θεσπίστηκε στο 18ο συνέδριό της στο Ελσίνκι το 1986.

Ο Χρήστος Ξανθάκης από την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» σχολίασε το διαρκή βομβαρδισμό που δέχονται οι τηλεθεατές από εικόνες και ήχους «που σκοπό έχουν να τον κρατούν σε εγρήγορση, όχι επικεντρώνοντας την προσοχή του σ’ ένα συγκεκριμένο γεγονός, αλλά αντίθετα αποσπώντας τον από οποιαδήποτε ασχολία». Σημείωσε ότι οι ενημερωτικές εκπομπές έχουν υιοθετήσει τα τρικ των ψυχαγωγικών, μίλησε για τη σκηνοθεσία στην παρουσίαση των ρεπορτάζ τα οποία συνοδεύονται από μουσική που κορυφώνεται ή επιβραδύνεται ανάλογα με τη στιγμή. Στόχος το να κερδίσουν το μυαλό του θεατή, να τον παγιδέψουν για να παρακολουθήσει στη συνέχεια τις διαφημίσεις.

Η δεύτερη ενότητα της πρώτης μέρας του συνεδρίου είχε σαν αντικείμενο τις «Σχέσεις τύπου και ηλεκτρονικών ΜΜΕ», όπου ανάμεσα στους ομιλητές ήταν ο αρθρογράφος της εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος» Χρήστος Πασαλάρης, ο δημοσιογράφος της ΝΕΤ Γιώργος Κουβαράς και ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας «Καθημερινή» Νίκος Ξυδάκης.

Με ενδιαφέρον αναμένονται και οι συζητήσεις που θα γίνουν τη σημερινή δεύτερη μέρα καθώς το θέμα της πρώτης συνεδρίας είναι «Το κοινό της τηλεοπτικής σειράς «Τα σύνορα της αγάπης» και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις», το οποίο θα προσεγγίσουν ο Καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Δημήτρης Ψυχογιός, η Λέκτορας στο Πάντειο Μάρθα Μιχαηλίδου και η καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Bilgi Asli Tunk.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.