«Η Δυση δεν ειναι καλυτερη απο τον υπολοιπο κοσμο»

Πίσω από την κρίση στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή βλέπει πάλι την ιστορία του χρήματος που αποδεσμεύει δυνάμεις του φανατισμού που μπορούν να έχουν καταστροφικά αποτελέσματα. Το ιδρυτικό μέλος της Ευρωπαϊκής ομάδας των δέκα, της ομάδας δηλαδή των δέκα μεγάλων σύγχρονων διανοητών της Ευρώπης, μιλά για τα δεινά της Παγκοσμιοποίησης και το κυνήγι του κέρδους. «Επειδή πάμε να ξεχάσουμε το λαό, επόμενο και φυσιολογικό είναι ο λαός να απαντά με κινητοποιήσεις και εξεγέρσεις» σημειώνει και υποστηρίζει για το μέλλον της Ευρώπης: «Όταν η Ευρώπη καταφέρει να ανακαλύψει ξανά τις ανθρώπινες αξίες τότε θα είναι πάλι η Ευρώπη, η οποία θα μπορέσει να στείλει το μήνυμά της σε ολόκληρο τον κόσμο». Ο Στοχαστής που καταξιώνει την κοινωνικότητα της ζωής και την αξία της ανθρωπιάς και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ο γνωστότατος στην Ευρώπη Γάλλος Οικονομολόγος και βαθυστόχαστος διανοητής κ. Ρενέ Πασέ (Rene Passet), δηλώνει με πάθος:

Η Παγκοσμιοποίηση είναι μια πραγματικότητα, σκληρή για τους περισσότερους…

Η Παγκοσμιοποίηση υπάρχει. Είναι κάτι το οποίο καλλιεργείται και προκαλεί αντιθέσεις μεταξύ των ανθρώπων του πνεύματος και της καθημερινότητας. Η Παγκοσμιοποίηση δεν είναι ένα απλό φαινόμενο το οποίο προέρχεται από την οικονομία. Είναι το γεγονός ότι ο κόσμος σήμερα, με τα μέσα που διαθέτει, είναι φτιαγμένος ώστε να υπάρχει ένα δίκτυο το οποίο να τον περικλείει μέσα από τις νέες τεχνολογίες. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα όλα τα πράγματα που συμβαίνουν στον κόσμο είναι δυνατόν να γνωστοποιούνται παντού. ‘Έτσι η Παγκοσμιοποίηση οφείλεται και υπάρχει και χάρη στις εξελίξεις στο χώρο της νέας τεχνολογίας.

Οξύνοντας τη σύγκρουση ανάμεσα σε κουλτούρες και πολιτισμούς όμως…

Σ΄ αυτό τον κόσμο σήμερα είμαστε όλοι αλληλεξαρτημένοι. Επομένως το ερώτημα το οποίο τίθεται είναι: Ποιος είναι ο λόγος που αντιτιθέμεθα και υψώνουμε τη φωνή μας σ΄ αυτό που συμβαίνει; Σε ό,τι με αφορά, δεν είμαι ενάντια στην παγκοσμιοποίηση. Είμαι ενάντια στην συγκεκριμένη μορφή της παγκοσμιοποίησης, η οποία επιχειρείται να επιβληθεί σήμερα. Η Θάτσερ έλεγε ότι υπάρχει μια μόνη επιλογή. Αυτό είναι ένα μεγάλο λάθος, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις και προτάσεις. Η Παγκοσμιοποίηση δεν είναι ένας μονόδρομος αυτού του είδους και της μορφής που σήμερα επιχειρείται να επιβληθεί.

Τι είναι εκείνο το οποίο συνέβη στην δεκαετία του 80 όταν στην εξουσία ήταν η Θάτσερ και ο Ρέιγκαν και άλλαξε την πορεία του κόσμου;

Το πρώτο και το κύριο ήταν η πλήρης απελευθέρωση της κυκλοφορίας των κεφαλαίων στον κόσμο. Η οποία οδήγησε στη μεγάλη συγκέντρωση των κεφαλαίων από μεγάλους οικονομικούς κολοσσούς και χρηματιστηριακούς οργανισμούς που συγκέντρωσαν όλη την παγκόσμια ρευστότητα. Με αποτέλεσμα, με τη δύναμη που έχουν αποκτήσει να πιέζουν τα κράτη ώστε να εξυπηρετούν τα δικά τους συμφέροντα που δεν είναι άλλα από την αύξηση των κερδών και των κεφαλαίων. Το χρήμα πλέον υπάρχει όχι σαν ένα μέσο για την διευκόλυνση των συναλλαγών, αλλά το χρήμα για το χρήμα. Δια του χρήματος στοχεύεται η μεγιστοποίηση των κερδών, μέσω του χρηματιστηρίου, χωρίς να υπάρχει άμεσο αποτέλεσμα στην πραγματική οικονομία, στην παραγωγή προϊόντων. Το χρήμα για το χρήμα, η κερδοσκοπία για την κερδοσκοπία. Η δυνατότητα αυτού του χώρου είναι τόσο πολύ μεγάλη ώστε τίθεται σε δεύτερη μοίρα το κοινωνικό στοιχείο. Για παράδειγμα, είναι δυνατόν να δούμε μια τεράστια επιχείρηση να απολύει χιλιάδες εργαζομένους με καταστροφικές συνέπειες για την κοινωνία και την ίδια ώρα να αυξάνεται η τιμή των μετοχών της.

Ποιο νομίζετε ότι είναι το πρόταγμα του Διαφωτισμού σήμερα;

Όταν με ρωτούν αν ελπίζω; απαντώ πάντα ναι. Αυτό το οποίο μας δίδαξαν οι αρχές του Διαφωτισμού είναι ότι αυτή η πρόοδος του οικονομικού, πολιτικού, πολιτισμικού, κοινωνικού στοιχείου αποτελούν ένα σύνολο το οποίο δουλεύει για το καλό της ανθρωπότητας. Ανήκω σε μια γενιά η οποία λειτούργησε και έζησε σ΄ αυτό το πνεύμα, στις αρχές και στις αξίες ενός ανθρωπισμού που προέκυπτε από τον Διαφωτισμό. Αυτό που βρίσκω λυπηρό είναι ότι οι άνθρωποι της δικής μου γενιάς σιγά- σιγά εξαφανίζονται. Και έτσι με μεγάλη θλίψη βλέπω ότι οι άνθρωποι που θα έχουν στα χέρια τους την κοινωνία, είναι οι άνθρωποι οι οποίοι έχουν ζήσει μια και μόνο αξία, την αξία του χρήματος. Είμαι πάρα πολύ ανήσυχος για την τύχη των ανθρώπινων αξιών, αλλά παρόλο αυτά θα πρέπει να ξέρουμε ότι οι ιδέες δεν πεθαίνουν ποτέ, υπάρχουν πάντα και μένουν.

Συνήθως με αποκαλούν ουτοπιστή και ρομαντικό που ζει για το παρελθόν. Εντούτοις όμως οι αξίες είναι εδώ, είναι παρούσες, και θα πρέπει να τις σεβόμεθα. Αυτό το οποίο αναμένω, είναι κάτι το οποίο θα κουβαλά μαζί του αξίες. Για παράδειγμα στον τομέα της παραγωγής η σύγχρονη τεχνολογία της πληροφορικής είναι αυτή η οποία επιβάλλει τους κανόνες της σε επίπεδο παραγωγής. Το αποτέλεσμα είναι αυτό το οποίο ονομάζουμε ευελιξία της εργασίας. Στο παρελθόν το στοιχείο της ανταγωνιστικότητας για το πετύχουμε έπρεπε να παράγουμε μεγάλη παραγωγή και συγκεκριμένη. Τώρα πρέπει να διαγιγνώσκομε τη ζήτηση και να είμαστε απέναντί της έτοιμοι να προσαρμοστούμε κατά ένα τρόπο, ο οποίος θα είναι ευλύγιστος και θα επιδέχεται συνεχείς αλλαγές. Μπορούμε να το δούμε από δυο πλευρές: Πρώτη πλευρά, η παραγωγική μηχανή και το χρηματιστήριο, άρα όλη αυτή η ιστορία της ανεργίας, της ανασφάλειας ή της ευελιξίας της εργασίας είναι ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα του στόχου που θέτουμε, έναν διαφορετικό τρόπο παραγωγής. Δεύτερη πλευρά, το γεγονός ότι η παραγωγή πρέπει να είναι ευλύγιστη και ευέλικτη θα πρέπει να το δούμε και να το συσχετίσουμε με αυτό που ονομάζεται εργασιακή ασφάλεια των ανθρώπων του μόχθου.

Υπάρχουν κάποια παραδείγματα όπου επιχειρείται αυτή η συσχέτιση;

Έχουμε πολλά παραδείγματα στις χώρες του Βορρά , στις Σκανδιναβικές χώρες όπου επιχειρείται αυτές οι δυο μορφές, ευελιξία και ασφάλεια εργασίας να συμπορευτούν. Όταν με αποκαλούν ουτοπικό και ρομαντικό, απαντώ ότι υπάρχουν δυο τρόποι να δούμε αυτόν τον ρομαντισμό ή σαν ένα πεθαμένο σκυλί το οποίο το πάει το ρεύμα του ποταμού όπου θέλει. Ή να είμαστε οι ναυτικοί που θα κρατούμε το τιμόνι ενός πλοίου στα χέρια, θα λαμβάνουμε υπ’ όψιν το ρεύμα του ποταμού, αλλά θα μπορούμε να κουμαντάρουμε το πλοίο πάντα προς συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Πόσο σας προβληματίζουν τα τελευταία γεγονότα στο Ιράν;

Αυτό είναι ένα πρόβλημα. Είμαστε μπροστά σε μια άλλη πλευρά της Παγκοσμιοποίησης που είναι δραματική. Είναι σημαντικό ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια κρίση του πετρελαίου που προαναγγέλλεται. Είμαστε σε μια περιοχή που υπάρχει πολύ πετρέλαιο το οποίο θέλουν να ιδιοποιηθούν οι μεγάλες δυνάμεις του κόσμου. Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση που μας οδηγεί πολύ μακριά. Αυτή η κοινωνία του χρήματος που δημιουργείται είναι στη βάση της απελευθέρωσης όλων των κακών δυνάμεων αυτού του κόσμου, όπως η τρομοκρατία και τα υπερκέρδη. Σ΄ αυτόν τον κόσμο του χρήματος όλοι οι φανατικοί του κόσμου απελευθερώνονται. Αυτή η ιστορία των πυρηνικών όπλων εντάσσεται στο πλαίσιο αυτού του φανατισμού. Πρέπει να σκεφτούμε ότι είναι δυνατόν αυτή η πυρηνική ενέργεια να πέσει στα χέρια φανατικών. Πίσω από την κρίση στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή είναι πάλι η ιστορία του χρήματος, που αποδεσμεύει όλες αυτές τις δυνάμεις του φανατισμού που μπορούν να έχουν καταστροφικά αποτελέσματα.

Η Δύση γιατί δεν έπεισε τον κόσμο της Μέσης Ανατολής ή τη Νότια Αμερική ότι μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστο εναλλακτικό μοντέλο;

Η Δύση δεν είναι καλύτερη από τον υπόλοιπο κόσμο. Σε μια συγκεκριμένη στιγμή η Δύση υπήρξε μια κοιτίδα με τη φιλοσοφία του Διαφωτισμού, αλλά από την στιγμή που αποδέχτηκε έναν «πολιτισμό», μια κατάσταση που είναι αυτός ο κόσμος του χρήματος που αποδεσμεύει όλες αυτές τις επικίνδυνες δυνάμεις έπαψε να είναι φορέας των αξιών τις οποίες πρέσβευε. Επειδή το χρήμα δεν είναι ένας τελικός σκοπός, ο οποίος μπορεί να δώσει την ευτυχία στον κόσμο, το χρήμα δεν είναι ένα εργαλείο, που πρέπει να είναι στην υπηρεσία μας, δεν είναι μια αξία. Όταν βάζουμε το εργαλείο πάνω από τους σκοπούς, ο κόσμος γίνεται τρελός κόσμος. Αυτό γίνεται δραματικό διότι δεν μπορούμε ακόμη να φανταστούμε τις μάχες και τις διαμάχες που μπορεί να προκύψουν στο μέλλον. Όλα τα προβλήματα των φορολογικών παραδείσων, της διαφθοράς, της ανέχειας, της φτώχειας και της δυστυχίας προέρχονται από αυτόν τον κόσμο που έχει σαν αξία απολύτως και μόνο το χρήμα. Επομένως πρέπει να ξαναανακαλύψουμε τις ανθρώπινες αξίες.

Πώς σχολιάζετε όλα όσα συνέβησαν τους τελευταίους μήνες στην Γαλλία; Η χώρα σας έκανε όλη την Ευρώπη να παρακολουθεί τις εξελίξεις με κομμένη την ανάσα. Στην αρχή με το όχι στο Ευρωσύνταγμα και μετά με τις εξεγέρσεις των νέων.

Αυτός ο πολιτισμός του χρήματος δημιούργησε τον κοινωνικό αποκλεισμό, την φτώχεια και την δυστυχία. Υπάρχει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού σήμερα που αντιμετωπίζει τέτοια αδιέξοδα που δεν μπορούν να ζήσουν παρά μόνο μέσα σε μια παρανομία, σε ένα περιθώριο. Αυτό εξηγεί την συμπεριφορά αυτών των ανθρώπων που στην Γαλλία ονομάζονται οι «σπάστες», αυτοί που σπάνε τις βιτρίνες. Αλλά η μεγάλη πλειοψηφία αυτών που διαμαρτύρονται είναι κάτι διαφορετικό. Όλες οι φοιτητικές οργανώσεις, τα συνδικάτα, οι εργαζόμενοι είπαν ένα μεγάλο όχι. Δεν πρέπει να συγχέουμε αυτές τις δυο ομάδες, όπως συνήθως γίνεται. Υπάρχει μια κατάσταση που είναι απολύτως υγιής, γιατί αντιμετωπίζουμε το χρήμα σαν κάτι εξαιρετικής σημασίας και από την άλλη επιχειρούμε να μειώσουμε την σημασία του κοινωνικού στοιχείου, των λαϊκών αντιθέσεων απέναντι σ΄ αυτό το οποίο συμβαίνει στον πραγματικό κόσμο. Επειδή πάμε να ξεχάσουμε το λαό επόμενο και φυσιολογικό είναι ο λαός να απαντά. Βλέπουμε σήμερα να υπάρχει στη Γαλλία μια κυβέρνηση η οποία δυστυχώς δεν κάνει απολύτως τίποτα σε ό,τι αφορά το λαό. Πρέπει να αντιληφθούμε και να συνειδητοποιήσουμε ότι πρόκειται για μια κίνηση η οποία είναι ειρηνική, ανθίσταται στην εξέλιξη του πολιτισμού και της κοινωνίας του χρήματος και εξαπλώνεται σιγά- σιγά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Επομένως, όταν η Ευρώπη καταφέρει να ανακαλύψει ξανά τις ανθρώπινες αξίες τότε θα είναι πάλι η Ευρώπη η οποία θα μπορέσει να στείλει το μήνυμά της σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται και από την σύγκρουση των θρησκειών και των πολιτισμών, όπως λέγεται. Πόσο σας ανησυχεί αυτή η υφέρπουσα διαμάχη;

Δεν πιστεύω ότι οι θρησκείες αποτελούν στην ουσία ένα στοιχείο συγκρούσεως. Για μένα η θρησκεία είναι κάτι το οποίο το σέβομαι και το σέβομαι στο μέτρο που οι άλλοι σέβονται την δική μου πίστη. Αυτή η κοινωνία που βρίσκεται στην υπηρεσία της βασικής της αξίας, του χρήματος, έχοντας θεοποιήσει την τεχνολογία εκ των πραγμάτων προκαλεί μια φρενήρη συμπεριφορά. Προέρχεται από το γεγονός ότι έχει απαρνηθεί τις αξίες. Πράγματι αυτή η κοινωνία είναι δυνατόν να οδηγήσει σε μια αντίληψη ότι μεταξύ των θρησκειών υπάρχει μια σύγκρουση, ένα χάσμα, ένας πόλεμος.

Σας ευχαριστώ

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.