«Ευχη μου να σταματησουν οι εξοπλισμοι και να περιφρουρησουν ολοι την ειρηνη»

Επιστροφή στην Πόλη και στα Πριγκιπονήσσια πραγματοποιεί σήμερα το «Εμείς η Πόλις». Κάνει μια στάση στην «Ίμβρο» του Γιώργου Οκομούση, ύστερα περνά απ’ το χώρο της εκπαίδευσης των Ελλήνων Ομογενών και την αγαπημένη Θεολογική Σχολή Χάλκης (162 ετών σήμερα), και τέλος γυρίζει πίσω κρατώντας λέξεις και κουβέντες ομογενών Ελλήνων αλλά και Τούρκων που βλέπουν Ευρώπη…

Ο Γιώργος Οκομούσης, ο μεγαλύτερος σε ηλικία ταβερνιάρης της Κωνσταντινούπολης μιλά για την Πόλη του χθες, αλλά και για την Τουρκία του σήμερα. 84 ετών εξακολουθεί να λειτουργεί τη δική του ταβέρνα στην Πόλη, την «Ίμβρο». Άφησε το νησί του μικρό παλικαράκι, αλλά ποτέ δεν το ξέχασε, όπως δεν ξεχνά και τις δύσκολες στιγμές που πέρασαν οι Έλληνες ομογενείς στο παρελθόν. Τις σπεσιαλιτέ της ταβέρνας του τις γεύονται όλοι ανεξαιρέτως. «Στο τραπέζι είμαστε όλοι ίδιοι» υποστηρίζει και μένοντας μακριά από πολιτικά μαγειρέματα καταθέτει τη δική του πρόταση στον Ερντογάν και στον Καραμανλή και τους προτρέπει να συνεχίσουν στο δρόμο της φιλίας.

– Γιατί αφήσατε την Ίμβρο;

Ο μπαμπάς μου και όλο το σόι ήταν δάσκαλοι και επί παλιάς Τουρκίας «Οκομούς» θα πει «διαβασμένος». Μας έμεινε λοιπόν το επίθετο. Επειδή στην Ίμβρο η φτώχεια ήταν μεγάλη ήρθα από 17 ετών στην Πόλη, δούλεψα σκληρά, στην αρχή ως σερβιτόρος και έκανα αυτό το μαγαζί. Από το 1941 κάνω αυτή την δουλειά και προχωράμε. Είμαι ήδη 64 χρόνια ταβερνιάρης.

– Πώς είναι η ζωή σας στην Πόλη;

Όπως σου τα λέγω είναι: Είδαμε και κακές μέρες ζήσαμε και καλά. Ο Τούρκος είναι φιλότιμος και εξυπηρετικός, φτάνει να μην τον εξαγριώνει ο τύπος και η τηλεόραση. Τώρα είμαστε πολύ καλά. Παράδειγμα αποτελεί το μαγαζί μου, σχεδόν όλοι οι πελάτες μου είναι Τούρκοι. Ελάχιστοι οι Έλληνες που έρχονται.

– Ποιες ήταν οι δυσκολότερες στιγμές που ζήσατε στην Πόλη;

Τα γεγονότα το 1955 ήταν τα χειρότερα που έζησα. Δεν θα τα ξεχάσω ποτέ, τα θεωρώ μαύρη στιγμή στην ιστορία. Το λέω εγώ που υπηρέτησα πέντε χρόνια στρατιώτης στην αεροπορία της Τουρκίας.

– Για την προσπάθεια της Τουρκίας να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης τι λέτε;

Δεν είμαι πολιτικός για να ξέρω, αλλά αυτό που βλέπω είναι ότι σημειώνεται μεγάλη πρόοδος. Για παράδειγμα στην ταβέρνα μου πριν από μερικά χρόνια δεν έβλεπες γυναίκα πελάτη, τώρα οι πιο πολλές είναι γυναίκες. Η Τουρκία πραγματικά ανοίχτηκε πολύ και το κάθε τι πήγε προς το καλύτερο, εγώ αυτό βλέπω.

– Εξήντα χρόνια στην Πόλη δεν είναι λίγα.

Εξήντα χρόνια κάτοικος της Κωνσταντινούπολης την αγαπώ πολύ. Αν δεν την αγαπούσα θα την είχα αφήσει κιόλας. Αυτή είναι η αλήθεια. Η Πόλη έχει μια μοναδική ιστορία και μια εξαιρετική γεωγραφική θέση. Η Πόλη είναι μαγεύτρα!

– Οι Έλληνες της Πόλης όμως είναι ελάχιστοι…

Τώρα έχουμε ησυχία, αλλά τώρα μείναμε και πολλοί λίγοι. Όλο κι όλο εγώ και η γυναίκα μου μιλάμε με δύο οικογένειες ελληνικές. Δεν γνωρίζουμε κανέναν. Εκτός από τις κουβέντες στο σπίτι κάνουμε πολλές μέρες να μιλήσουμε ελληνικά. Αν έρθει κανένας από την Ελλάδα στο μαγαζί, τότε μιλάμε Ελληνικά.

– Δεν είναι μεγάλο το βάρος να νιώθετε ότι ένας μετά τον άλλον οι Έλληνες αφήνουν την Πόλη;

Πολύ μεγάλο βάρος. Εμείς, όμως, έτσι μάθαμε να ζούμε, έτσι θα πεθάνουμε. Εγώ, Τούρκοι ας είναι, Εγγλέζοι ας είναι, Έλληνες ας είναι όλους τους αγαπώ και μ’ αγαπούν, δεν ξεχωρίζω κανέναν. Η φωτογραφία μου κατά καιρούς δημοσιεύτηκε σ’ όλες τις τουρκικές εφημερίδες.

– Είστε ο μεγαλύτερος σε ηλικία ταβερνιάρης της Πόλης;

Ναι, 86 ετών και ακόμα εξακολουθώ να έρχομαι στις 9 το πρωί και να φεύγω στις μιάμιση τα ξημερώματα. Η συνύπαρξη αυτή με τον κόσμο νομίζω ότι μου δίνει ζωή.

– Την Ελλάδα την επισκέπτεστε;

Κάνω Χριστούγεννα στην Ελλάδα. Τον Αύγουστο πηγαίνω στην Ίμβρο και τον υπόλοιπο χρόνο είμαι στην Πόλη.

– Στο τραπέζι Τούρκοι κι Έλληνες έχουμε ίδιες συνήθειες;

Δεν ήταν ένας χρόνος και δύο, αιώνες ολόκληρους μείναμε υπό την κυριαρχία τους. Τρώγαμε μαζί, μαγειρεύαμε μαζί, αποκτήσαμε ίδιες συνήθειες. Χώρια η παράδοση στο Βυζάντιο, στη Μικρά Ασία. Στο τραπέζι δεν ξεχωρίζουμε.

– Στον Καραμανλή και στον Ερντογάν ποια σπεσιαλιτέ σας θα προτείνατε;

Νομίζω ότι τα πάνε καλά, η φιλία είναι υπέροχο πράγμα. Μακάρι να συνεχίσουν έτσι και ένα ψαρικό πάντοτε θα τους περιμένει στην ταβέρνα μου. Ευχή μου είναι να σταματήσουν οι εξοπλισμοί και να περιφρουρήσουν όλοι την ειρήνη για να περάσει και ο κόσμος καλύτερα. Είναι πολλά τα προβλήματα της φτώχειας. Αυτά θα πρέπει να αντιμετωπίσουν για να ζήσουν και οι λαοί καλά.

ΧΩΡΙΣ ΜΕΛΛΟΝ…

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΟΜΟΓΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

Χωρίς αύριο είναι τα σχολεία της Ρωμαίικης Κοινότητας στην Πόλη. Σύμφωνα με στοιχεία που παραχωρεί στο «Εμείς η Πόλις» ο ομογενής Στέλιος Ροϊδης ενώ το 1928 μόνον μέσα στα όρια της Νομαρχίας Σταμπούλ υπήρχαν 65 σχολεία με 8.913 Ρωμιούς μαθητές σήμερα έχουν μείνει μόνο εννέα σχολεία με 237 μαθητές από τους οποίους μόνον οι 130 είναι ομογενείς και οι 107 Αντιοχείς. Ίδια η εικόνα και στα δύο νηπιαγωγεία. Φοιτούν 16 νήπια από τα οποία μόνον τα επτά είναι ρωμιόπουλα. «Ενώ την επομένη της υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάννης ο συνολικός πληθυσμός των Ρωμιών περιλαμβανομένης και της Ίμβρου και της Τενέδου ήταν περίπου 110.000 και ενώ σήμερα με κάποια φυσιολογική αύξηση θα έπρεπε να φθάνει περίπου τις 300.000- 350.000, αριθμεί μόνο 1600 άτομα. Καταλαβαίνετε ότι όλα αυτά δεν έχουν συμβεί από την καλοπέραση» δηλώνει στη «Μ» ο κ. Στέλιος Ροϊδης. Το 1955 λειτουργούσαν 45 Δημοτικά Σχολεία, 6 Γυμνάσια και 6 Λύκεια. Το 2004 έχουν απομείνει να λειτουργούν 7 Δημοτικά Σχολεία, 3 Γυμνάσια και 3 Λύκεια. Αισθητά μειωμένος και ο αριθμός των μαθητών. Το 1954 στα Δημοτικά Σχολεία ήταν εγγεγραμμένοι 5.350 μαθητές, 1145 στα Γυμνάσια-Λύκεια σύνολο 6495. Τη χρονιά 1955-56 είχαν εγγραφεί 6589 μαθητές, το 1956-57 6.888 μαθητές και το 2004 συνολικά 221 μαθητές.

ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ

Χαριστική βολή για την εκπαίδευση των ομογενών της Τουρκίας αποτέλεσε το πρωτόκολλο που συντάχθηκε από την Τουρκοελληνική Μορφωτική Επιτροπή και υπογράφτηκε στην Αθήνα στις 20 Δεκεμβρίου το 1968 με σκοπό να εξομαλυνθούν οι ανωμαλίες στον τομέα της εκπαίδευσης, καθώς πολλές από τις συστάσεις του έμειναν νεκρό γράμμα. «Ιδιαίτερα όσον αφορά στους δύο βασικούς παράγοντες που συνιστούν την εύρυθμη λειτουργία της εκπαίδευσης, το δάσκαλο και το βιβλίο, δεν απέδωσε τους αναμενόμενους καρπούς».

Ειδικότερα τα σημαντικότερα προβλήματα που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν ήταν: Η άρνηση διορισμού ομογενών εκπαιδευτικών, η απαγόρευση διορισμού εκπαιδευτικού σε περισσότερα του ενός σχολεία και η μη αναγνώριση των κεκτημένων δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών. «Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί των σχολείων της στοιχειώδους εκπαίδευσης που έκλεισαν ή είναι απενεργοποιημένα ελλείψει μαθητών, μένουν άνεργοι, διότι δεν επιτρέπεται η μετάθεσή τους σε άλλο ισότιμο σχολείο της Ομογένειας». Πρόβλημα εντοπίζεται και στα βιβλία διδασκαλίας, με τη δαιδαλώδη και χρονοβόρα γραφειοκρατία, αλλά και με τους περιορισμούς στις εγγραφές των μαθητών. «Τον Οκτώβριο του 1974, ύστερα από διαταγή της Διευθύνσεως Παιδείας, μειώνονται αισθητά οι ώρες διδασκαλίας του μαθήματος των ελληνικών και εξισώνονται με τις αντίστοιχες σε κάθε τάξη του μαθήματος της Τουρκικής Γλώσσας και Φιλολογίας» δηλώνει ο κ. Ροϊδης και εξηγεί ότι ακόμη και τα μαθήματα επιλογής, με διαταγή της Διευθύνσεως Παιδείας, πρέπει να διδάσκονται υποχρεωτικά στην τουρκική. «Υπάρχουν σχολεία χωρίς ομογενή διευθυντή. Παράλληλα με την υπέρμετρη αύξηση των δικαιοδοσιών του Τούρκου Υποδιευθυντή έχει περιέλθει ο ομογενής Διευθυντής σε υποδεέστερη μοίρα μέσα στο ίδιο το σχολείο της Ομογένειας. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι απαγορεύεται να σταλεί ένα οιοδήποτε έγγραφο του σχολείου, αν δεν έχει οπωσδήποτε και την υπογραφή του Υποδιευθυντή, που σημαίνει ότι για κάθε τι, ακόμη και για το πιο απλό θέμα, είναι υποχρεωμένος ο Διευθυντής να παίρνει την έγκριση εκείνου». Κατά τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται στα σχολεία το πρόβλημα των αραβόφωνων μαθητών που δημιουργεί σοβαρές δυσχέρειες στην ομαλή πορεία της διδασκαλίας των ελληνικών μαθητών και γενικότερα της παιδείας με σοβαρότατες συνέπειες, όπως συμβαίνει με τις εγγραφές αρκετών παιδιών σε ξένα σχολεία. «Όλες οι παραπάνω περιπτώσεις πιέσεων, δημιούργησαν το άκρως αρνητικό ψυχολογικό κλίμα, που οδήγησε σταδιακά στην αποψίλωση του Ομογενειακού Στοιχείου της Πόλης και των νησιών της Ίμβρου και της Τενέδου τα δικαιώματα του οποίου κατοχυρώθηκαν με τα άρθρα 14 και 38-44 της συνθήκης της Λωζάνης».

ΤΑ ΠΡΙΓΚΙΠΟΝΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Αγαπημένος, ιερός τόπος τα Πριγκιποννήσια. Ογδόντα χρόνια συμπληρώθηκαν ήδη από την ίδρυση της Ιεράς Μητρόπολης Πριγκιποννήσων. Και οι εναπομείναντες ομογενείς αυτό το Καλοκαίρι περιμένουν πάλι τους δικούς τους να επιστρέψουν. Θα σπεύσουν κοντά τους οι Ομογενείς της Πόλης ή όσοι έφυγαν και μένουν μόνιμα στην Ελλάδα. Τα στενά σοκάκια θα ζωντανέψουν ξανά και τα μικρά πλοιάρια θα πραγματοποιούν πάλι δρομολόγια σχεδόν κάθε ώρα για να εξυπηρετήσουν τους επισκέπτες. Ογδόντα δύο χρόνια μετά ο χρόνος συνεχίζει να κυλά και να πληγώνει…

Ποια είναι η Μητρόπολη Πριγκιποννήσων

Η Μητρόπολη Πριγκιποννήσων ιδρύθηκε το 1924 όταν τα νησιά Πρώτη, Αντιγόνη, Χάλκη και Πρίγκηπος αποσπάστηκαν από την Ιερά Μητρόπολη Χαλκηδόνος. Αιτία της ίδρυσής της ήταν η δημιουργία όλο και περισσότερων εν ενεργεία Μητροπόλεων με ποίμνιο. Έδρα της Μητρόπολης είναι το νησί Πρίγκηπος και έχει τέσσερις κοινότητες μια σε κάθε νησί με αρκετές Εκκλησίες και Μοναστήρια. Την δεκαετία του 1960 στα τέσσερα νησιά ζούσαν πάνω από πεντακόσιες οικογένειες Ρωμιών και λειτουργούσαν ισάριθμα σχολεία και μορφωτικοί σύνδεσμοι. Σήμερα υπάρχει μόνο Αστική Σχολή με σύνολο Ρωμιών που δεν υπερβαίνουν τους 220. Το Καλοκαίρι ο αριθμός αυτός διπλασιάζεται ή τριπλασιάζεται λόγω των επισκεπτών από την Ελλάδα που κάνουν τις διακοπές τους στην Πόλη.

ΟΙ ΔΗΜΟΝΗΣΟΙ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

Οι Οθωμανοί Τούρκοι ονόμασαν αυτά τα νησιά Κιζίλ Ανταλάρ, δηλαδή «Κόκκινα νησιά» από τα ερυθρού χρώματος βράχια που απαντώνται στις ακτές τους. Στην αρχαιότητα ήταν γνωστά ως Δημόνησοι από το διπλό όνομα της Χάλκης: Χάλκη από τα ορυχεία χαλκού και Δημόνησος όπως αναφέρεται στον Αριστοτέλη. Ακατοίκητες είναι η Τερέβινθος, η Ερεβινθώδης, η Οξειά, η Πλάτη, η Νείανδρος και η Πίττα. Σύμφωνα με τον Μητροπολίτη Πριγκιποννήσων Ιάκωβο, τα πρώτα μοναστήρια και σκήτες των νησιών χτίστηκαν στην Βυζαντινή εποχή. Τα Πριγκιποννήσια κατακτήθηκαν από τους Οθωμανούς 42 ημέρες πριν από την Άλωση της Πόλης. Κατάφεραν όμως να διατηρήσουν τον ελληνικό πληθυσμό τους και μετά την Άλωση. Σήμερα αποτελούν δημοφιλή τουριστικά θέρετρα με ξενοδοχεία και άλλες τουριστικές εγκαταστάσεις. Χαρακτηριστικό που ξαφνιάζει τον επισκέπτη η απαγόρευση της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων και των μοτοσικλετιστών στα Πριγκιποννήσια. Έμπειροι οδηγοί με άλογα και παϊτόνια μεταφέρουν τους επισκέπτες ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα και απόκρημνα μέρη. «Κάθε χρόνο από το 1972 περνώ τις διακοπές στην Αντιγόνη» δηλώνει ο 77χρονος σήμερα Παναγιώτης Καραλάζος μιλώντας με αγάπη για την Αντιγόνη, τον τόπο καταγωγής του, που σήμερα αριθμεί μόνο 25 μόνιμους κατοίκους, Έλληνες Ομογενείς.

ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΟΜΟΓΕΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Χρόνο το χρόνο ο αριθμός των Ελλήνων Ομογενών μειώνεται. Στις αρχές του 20ου αιώνα στην Αντιγόνη υπήρχαν 700 Ομογενείς, 180 οικογένειες και λειτουργούσαν δύο σχολεία τα οποία όμως έκλεισαν το 1974. Ίδια η εικόνα και στην Πρώτη. Σύμφωνα με τον καθηγητή Σαββίδη στις αρχές του 20ου αιώνα ζούσαν 150 οικογένειες σήμερα ελάχιστοι είναι οι ομογενείς οι οποίοι στερούνται και την παρουσία ιερέως. Στη Χάλκη το 1862 έμεναν 800 κάτοικοι, στις αρχές του 20ου αιώνα, 2000 Ομογενείς και 500 Οθωμανοί, σήμερα 50 με 60 μόνιμοι κάτοικοι. Στις αρχές του 20ου αιώνα λειτουργούσαν δύο δημοτικά σχολεία σήμερα κανένα. Το 1979- 80 έκλεισε και το τελευταίο. Και η Πρίγκηπος το μεγαλύτερο νησί στις αρχές του 20ου αιώνα είχε 7000 κατοίκους, το 1909 στο νησί λειτουργούσαν τέσσερις ιερείς και δίδασκαν δύο δάσκαλοι. Το 1923 στις αίθουσες των σχολείων κατακτούσαν την γνώση 400 μαθητές, σήμερα μόνον πέντε. Το χειμώνα βρίσκονται στο νησί πενήντα κάτοικοι και υπηρετεί ένας μόνο ιερέας. «Το ποίμνιό μας έχει μειωθεί, αλλά εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι είναι σημαντικό να χτυπά εδώ η καρδιά του Ελληνισμού», δηλώνει ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ιάκωβος βέβαιος πως θα ξανάρθουν καλύτερες μέρες, αν επαναλειτουργήσει η Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

Οι επισκέπτες μαγεύονται από την ομορφιά των νησιών και οι ομογενείς Έλληνες βρίσκουν πάντα χρόνο για να περάσουν κάποιες μέρες σε ένα από τα Πριγκιποννήσια. Τα Πριγκιποννήσια που βρίσκονται μόνιμα στην καρδιά των Ελλήνων.

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΧΑΛΚΗΣ

Η «Σχολή των Σχολών» όπως θα μπορούσε ορθά να χαρακτηριστεί η Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης ιδρύθηκε το 1844 επί Γερμανού του Δ’, στον λόφο της Ελπίδας, στο νησί Χάλκη. Σκοπός της ιδρύσεώς της, σύμφωνα με τον Ηγούμενο της Αγίας Τριάδος, Μητροπολίτη Μοσχονησίων Απόστολο, ήταν η επιμόρφωση του ιερού κλήρου, η καλλιέργεια της Θεολογικής επιστήμης, η άρτια προετοιμασία κληρικών και λαϊκών στελεχών, η αντιμετώπιση των επιδράσεων των διαφόρων μορφών υλισμού, των αντιχριστιανικών φιλοσοφικών συστημάτων και του «Καϊρείου Θεοσεβισμού» που είχε εμφανιστεί στην Ελλάδα. «Παρείχε γνώσεις θεολογίας, ανθρωπιστικής παιδείας, εκκλησιαστικού τυπικού και κοινωνικών σχέσεων αφού οι μαθητές που έμειναν εντός της Σχολής εντρυφούσαν στις ανθρώπινες σχέσεις, στη λατρεία της εκκλησίας και μάθαιναν να ζουν μέσα στην κοινωνία».

Η Ιστορία της Σχολής περιλαμβάνει πέντε περιόδους: Η πρώτη από το 1844- 1919, όταν η Σχολή είχε εφτά τάξεις, δηλαδή τέσσερις λυκειακές και τρεις θεολογικές. Η δεύτερη, από το 1919-1923, όταν καταργήθηκε το λυκειακό τμήμα και λειτουργεί μόνο η Ακαδημία, η οποία αποτελείται από πέντε τάξεις. Η τρίτη περίοδος, από το 1923-1951, όταν η Σχολή λειτούργησε και πάλι με εφτά τάξεις. Η τέταρτη από το 1951 έως το 1971, όταν το λυκειακό τμήμα λειτουργεί με τρεις και η Ακαδημία με τέσσερις τάξεις. Και η Πέμπτη περίοδος, από το 1971 μέχρι σήμερα που παραμένει κλειστή με την υπ΄ αριθμόν 75 απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Τουρκίας με το σκεπτικό ότι «η λειτουργία της κρίθηκε αντισυνταγματική».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.