«Χθες ενα κοριτσακι δωδεκα χρονων παντρευτηκε. Οταν το ειδα τρελαθηκα, στεναχωρεθηκα»

Ένα πανάρχαιο τσιγγάνικο έθιμο, το «Εδερλές», γνωστό και ως «Εντερλέζι» πραγματοποιήθηκε για μια ακόμη χρονιά τη χθεσινή νύχτα στην γειτονιά της οδού Τέρμα Αδριανουπόλεως, στο περίφημο «Αλάν Κογιού της Κομοτηνής» και το ξημέρωμα στον παρακείμενο τρελοχείμαρρο. Το τσιγγάνικο γλέντι, κράτησε έξω από τα σπίτια γυναίκες, άνδρες και μικρά παιδιά. Έθιμο που συνδέεται με την κάθαρση, καθώς υπάρχει το στοιχείο του νερού και της φωτιάς. Ο κόσμος όλο το βράδυ μαζεύτηκε ξανά γύρω από τις φωτιές υποδεχόμενος μια κάθαρση σε κάτι καινούργιο, σε μια νέα αρχή. Γι’ αυτό το έθιμο μιλάμε με την 48χρονη Σταυρούλα Σωτηρίου, αλλά και για τη σύνδεσή του με την αναγέννηση της φύσης, με τον έρωτα, με την αγάπη, με το ζευγάρωμα, με την γονιμότητα. Μητέρα έξι παιδιών και δεκαοκτώ εγγονιών η ίδια γνωρίζει καλά έθιμα που σκορπούν τη χαρά και άλλα έθιμα και συνήθειες που πληγώνουν…

Πόσο χρονών είστε κ. Σταυρούλα;

Είμαι 48 ετών, έχω 6 παιδιά και 18 εγγόνια. Παντρεύτηκα όταν ήμουν 13 χρονών, ο μεγάλος μου ο γιος, ο Τάσος είναι 37 χρονών.

Γλεντήσατε χθες;

Ναι, μέχρι το πρωί. Δικός μας Άγιος είναι ο Άγιος Γεώργιος. Όποιος μας αγαπάει και μας ξέρει έρχεται στον μαχαλά και τον φιλοξενούμε, του στρώνουμε τραπέζι. Εμείς τιμάμε τον παλιό τον άγιο Γεώργιο, έτσι όπως μάθαμε από τους παππούδες μας. Όλο το χρόνο αυτό το γλέντι περιμένουμε.

Τι κάνατε δηλαδή;

Φάγαμε, ήπιαμε, πήγαμε στο ποτάμι και πήραμε νερό. Ο κάθε ένας παίρνει νερό και για το σπίτι του και με εκείνο το νερό πλύναμε τα χέρια και το πρόσωπό μας. Τα κορίτσια έκοψαν λουλούδια, τα έριξαν στα σπίτια και χορέψαμε όλοι μαζί.

Τι συμβολίζει αυτό το έθιμο, ξέρετε;

Τον ερχομό της Άνοιξης. Πολύ παλιά οι δικοί μας που δεν είχαν δουλειές ξεκινούσαν με τα καραβάνια, πήγαιναν από χωριό σε χωριό και έψαχναν να βρουν ένα μεροκάματο πώς και πώς να έρθει αυτή η μέρα, είναι η γιορτή των φτωχών. Ο κόσμος χορεύει, γλεντάει και γύρω στις 4 τα ξημερώματα ξεκινά μια διαδρομή, πάνε στον Τρελοχείμαρρο, χορεύουν, γλεντούν και πλένουν το πρόσωπό τους. Θεωρείται ότι φεύγει η μαύρη νύχτα του Χειμώνα που δεν έχουμε δουλειές και έρχεται μια καινούργια.

Και τα ανύπαντρα κορίτσια τι σχέση έχουν με το έθιμο;

Οι ανύπαντρες παίρνουν ένα μπακίρι και μαζεύουν δαχτυλίδια κι άλλα κοσμήματα από όλα τα κορίτσια του μαχαλά. Την επομένη τα βγάζουν ένα – ένα και λένε στιχάκια με ερωτικό περιεχόμενο. Παλιότερα σε μια κούνια ανέβαιναν τα κορίτσια. Ή άναβαν φωτιές και οι άλλοι ζητούσαν να μάθουν από τα κορίτσια ποια αγόρια αγαπούν. «Ποιο αγόρι αγαπάς να μας το πεις αλλιώς θα το κάψουμε» λέγανε. Κι όποια αγαπάει το λέει. Παλιότερα γινόταν με τσουκνίδα. Όλες θέλουν δεν θέλουν λένε ποιον αγαπούν;

Εσείς έτσι γνωρίσατε τον άντρα σας;

Όχι δεν το γνώρισα έτσι. Ήμουν μικρή, μόλις 13 ετών. Είναι καλός άνθρωπος, στον κόσμο ο καλύτερος, ευτυχώς δεν έχω παράπονο.

Το βρίσκετε σωστό να παντρεύονται τα παιδιά σας τόσο μικρά;

Όχι, όχι. Γιατί μετάνιωσα που παντρεύτηκα μικρή. Όταν έγινα νύφη δεν είχα ούτε στήθος. Βαμβάκι μου βάλανε για να στρώσει το νυφικό. Ήμουν πολύ μικρή.

Ο μπαμπάς μας είχε εγκαταλείψει, έξι παιδιά και τη μάνα μας η οποία από την στεναχώρια και τα βάσανα πέθανε. Έτσι, ήμουν μόνη. Μόνη και πολύ μικρή, ότι μου είπαν έκανα.

Παντρεύονται όμως και τώρα τόσο μικρές, έτσι δεν είναι;

Βέβαια. Χθες ένα κοριτσάκι δώδεκα χρονών παντρεύτηκε. Να τόσο μικρή, κοριτσάκι σας λέω. Ο γαμπρός είναι από την Ξάνθη, δεν ξέρω πόσο χρονών είναι, να μην λέω ψέματα. Όταν είδα το κοριτσάκι τρελάθηκα, στεναχωρέθηκα. Τι κατάλαβα που παντρεύτηκα μικρή; Τρέχω όλη μέρα, έξι παιδιά, 18 εγγόνια δεν είναι ζωή αυτή.

Τότε γιατί αφήνετε όλοι σας παιδιά και εγγόνια να παντρεύονται τόσο μικρά;

Εμείς θέλουμε να σταματήσουν τα παιδιά, να μην παντρεύονται μικρά, αλλά όταν αγαπάει η κοπέλα, όταν την θέλει το αγόρι πώς να τους σταματήσεις, κλέβονται και το σκάνε και μετά θέλεις δεν θέλεις δίνεις την ευχή σου και χορεύεις και τσιφτετέλι.Δεν είναι καλά πράγματα αυτά. Γιατί νομίζετε ότι μας κάνει ο Θεός έτσι; Να αυτά βλέπει και μας τιμωρεί. Αυτά είναι αμαρτίες, δώδεκα χρονών δεν ξέρει να κάνει τίποτα, ούτε να μαγειρέψει, ούτε να πλύνει, ούτε να κάνει καθαριότητα, ούτε να βάψει. Η πεθερά θα θέλει δουλειά από αυτή και το κορίτσι δεν θα μπορεί να κάνει τίποτα.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.