“Η καρδια ειναι χρονος. Οσο χανουμε χρονο, χανουμε απο καρδια”

Θάνατος, κεραυνός εν αιθρία. Το μεγαλύτερο ποσοστό του αιφνίδιου θανάτου είναι ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος, επί του συνόλου των καρδιακών θανάτων αγγίζει το 60%. Άνθρωποι που την μια στιγμή γελούν, παίζουν, απολαμβάνουν τις μυρωδιές και τις γεύσεις και την άλλη δεν υπάρχουν. Η επίκουρος Καθηγ. Έ. Χατζηνικολάου αποκαλύπτει ποιες ηλικίες «επιλέγει» ο αιφνίδιος θάνατος, αλλά και γιατί η Θράκη έχει τα περισσότερα περιστατικά αριθμιο- γόνου δυσπλασίας της δεξιάς κοιλίας; Σημειώνει ότι κάθε χρόνο μόνο στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης πραγματοποιούνται 45 με 50 τοποθετήσεις απινιδωτών και προτείνει την εγκατάσταση αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών σημειώνοντας: «Είναι πολύ έξυπνα μηχανήματα, αν κάποιος πέσει στο δρόμο ξαφνικά, οποιοσδήποτε βρεθεί κοντά του μπορεί να κάνει χρήση της συσκευής και να του σώσει τη ζωή».

Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος είναι κεραυνός εν αιθρία;

Ναι, και είναι και το μεγαλύτερο ποσοστό του αιφνίδιου θανάτου είναι ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος. Επί του συνόλου των καρδιακών θανάτων σε κάποιες παθήσεις αγγίζει το 60% και το πιο δύσκολο από όλα είναι ότι είναι η πρώτη εκδήλωση της νόσου στα περισσότερα νοσήματα. Σήμερα με την ευαισθητοποίηση του κόσμου, με την πληροφόρηση, με την έγκαιρη μετάβαση στα νοσοκομεία έχει μειωθεί αυτό το ποσοστό, αλλά συνεχίζει να αποτελεί ένα μεγάλο ποσοστό θνητότητας .

Γενετικά νοσήματα οδηγούν σ΄ αυτό το θάνατο;

Υπάρχουν κι άλλες αιτίες καρδιακών νοσημάτων που οδηγούν σε αιφνίδιο θάνατο όπως το διαχωριστικό ανεύρυσμα της αορτής, τα ηλεκτρικά νοσήματα της καρδιάς. Είτε τα πρωτογενή γεννητικά νοσήματα, αυτά οδηγούν σε ηλεκτρική διαταραχή, μια σοβαρή θανατηφόρο αρρυθμία που είναι η πρώτη εκδήλωση μιας νόσου και είναι μόνο αυτό, δεν έχει υποκείμενη βλάβη η καρδιά, ούτε στις βαλβίδες, ούτε στο μυοκάρδιο. Είναι γενετικά καθοριζόμενο ότι κάποιος θα εμφανίσει μια αρρυθμία σε κάποια στιγμή της ζωής του που θα είναι θανατηφόρος. Γι αυτό και είναι και πολύ δύσκολο να τη διαγνώσει κανείς εκ των προτέρων. Αφορά συνήθως οικογένειες, είναι οικογενή νοσήματα.

Στην περιοχή της Θράκης ποια ασθένεια απαντάται συχνότερα;

Η αριθμιο- γόνος δυσπλασία της δεξιάς κοιλίας και η οποία δυστυχώς σ΄ αυτή την περιοχή έχει μεγάλο επιπολασμό, ίσως γιατί υπάρχουν διάφορες πληθυσμιακές ομάδες που κατοικούν στην περιοχή. Σε όλη τη Θράκη υπάρχει μεγάλος επιπολασμός της αριθμιογόνου δυσπλασίας. Πρόκειται για γενετικό νόσημα, έχουν προσδιοριστεί και οι γονιδειακές μεταλλάξεις που συμβαίνουν σ΄ αυτό το νόσημα Η Ελλάδα έχει τα «πρωτεία» στην ασθένεια αυτή διεθνώς. Και στην Ελλάδα, στο νησί της Νάξου, έχουμε την ακραία μορφή της νόσου η οποία έχει και τα εξωτερικά γνωρίσματα, ο άρρωστος δηλαδή έχει φαινότυπο διαφορετικό, ειδική κατασκευή που διακρίνεται από έναν που δεν πάσχει από αυτή την ασθένεια. Στην περιοχή μας έχουμε αρκετές οικογένειες που έχουν περισσότερα του ενός μέλη που έχουν προσβληθεί από τη νόσο.

Πώς την αντιμετωπίζετε;

Για την αριθμιογόνο δυσπλασία της δεξιάς κοιλίας το μόνο «όπλο» που έχουμε είναι ο εμφυτεύσιμος καρδιακός απινιδωτής. Είναι το «όπλο» μας γενικά για τον αιφνίδιο θάνατο. Πρόκειται για μια συσκευή η οποία μοιάζει με βηματοδότη, αλλά έχει πολύ περισσότερες δυνατότητες. Μπορεί να δώσει το ρεύμα που δίνουμε εμείς όταν έρχεται ο άρρωστος στο νοσοκομείο. Έχει έναν καρδιολόγο μαζί του ο άρρωστος, ανιχνεύει την αρρυθμία και δίνει ρεύμα τη στιγμή που πρέπει για να τον επαναφέρει στη ζωή.

Στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Αλεξανδρούπολης είστε υπεύθυνη αυτής της διαδικασίας, πόσες τέτοιου είδους τοποθετήσεις κάνατε;

Εμφυτεύουμε ανά έτος 45 με 50 τέτοιες συσκευές. Μέσα σ΄ αυτές τις συσκευές έχουμε και συσκευές με ακόμη περισσότερες λειτουργίες. Είναι αυτές που βοηθούν και στην καρδιακή ανεπάρκεια. Λέγονται: Αμφικοιλιακά Συστήματα Βηματοδοτικά

Προσπαθούμε δηλαδή με μια ηλεκτρική ουσιαστικά θεραπεία να βελτιώσουμε ένα σύνδρομο πραγμάτων, όπως είναι η καρδιακή ανεπάρκεια που αφορά ηλεκτρικές, δομικές, μηχανικές αλλαγές στην καρδιά.

Κερδίζουν χρόνια ζωής έτσι οι ασθενείς;

Αν βάλουν αυτή τη συσκευή σε κάποια καλή χρονική στιγμή έχουν καλά αποτελέσματα όσον αφορά στην ποιότητα της ζωής τους κυρίως, αλλά τα τελευταία χρόνια και βελτίωση στην ποσότητα.

Πόσο χρόνο απαιτεί η τοποθέτηση;

Η διάρκεια της διαδικασίας εξαρτάται από τη συσκευή που θα τοποθετηθεί, από μιάμιση έως τρεις ώρες περίπου. Χορηγούμε κάποια μικρή νάρκωση την στιγμή που πρέπει να δοκιμάσουμε τη συσκευή αν δουλεύει. Στον ασθενή δεν στοιχίζει τίποτα γιατί για να γίνει η τοποθέτηση πρέπει να πάρει προέγκριση από το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕ.Σ.Υ.) εκεί κατατίθεται ο φάκελος του ασθενούς, όπως και έγκριση και από την Ασφάλειά του. Είναι ακριβές συσκευές, το κόστος τους είναι πολύ υψηλό, αλλά ο άρρωστος δεν πληρώνει κάτι στα δημόσια νοσοκομεία.

Ποιους επιλέγει ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος;

Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος επιλέγει και χτυπά όλες τις ηλικίες. Από βρέφη μέχρι και τα άτομα της τρίτης ηλικίας. Δυστυχώς κτυπάει πολύ συχνά νέα άτομα. Πολύ νέα άτομα διότι τα γενετικά νοσήματα εκδηλώνονται σε νεαρές ηλικίες

Σχετίζεται με τον αιφνίδιο θάνατο αθλητών που κατά καιρούς σημειώνονται στους αγωνιστικούς χώρους;

«Αθλητής έπεσε στο γήπεδο ενώ δεν είχε τίποτα» ακούμε. Αν κάνουμε σωστό προ-αθλητικό έλεγχο σε όλα τα παιδιά, τότε θα μπορέσουμε να το αποφύγουμε. Δεν γίνεται σωστά ή δεν γίνεται καθόλου ο προαθλητικός έλεγχος και φτάνουμε στα οδυνηρά γεγονότα.

Προδίδει εύκολα η καρδιά;

Δυστυχώς. Η καρδιά είναι ένα όργανο που έχει ηλεκτρική δραστηριότητα. Είναι σαν να έχουμε μια συσκευή που ξαφνικά, απότομα βραχυκυκλώνεται και ξαφνικά απότομα διακόπτεται η παροχή ρεύματος. Αυτό οδηγεί, είτε στην διακοπή της λειτουργίας, είτε στην ανώμαλη λειτουργία του μηχανήματος. Η καρδιά είναι το κατεξοχήν ηλεκτρικό όργανο και μετά ο εγκέφαλος. Και τα δυο αυτά όργανα έχουν τον κίνδυνο του αιφνίδιου θανάτου. Είναι πολύ εύκολο, πάρα πολύ εύκολο. Απέχει πάρα πολύ λίγο η μια πλευρά από την άλλη, πάρα πολύ λίγο. Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος είναι κάτι που μπορεί να συμβεί στον οποιοδήποτε διότι κάθε έναρξη ενός καρδιακού νοσήματος μπορεί να είναι μια αρρυθμία. Μια ίωση μπορεί να περάσουμε και να κάνουμε μια μυοκαρδίτιδα υποκλινική και η οποία σε ένα δεύτερο χρόνο, εν αιθρία, να μας κάνει μια μείζονα αρρυθμία χωρίς να το ξέρουμε.

Ποια είναι η σωστή πρόληψη;

Οποιοδήποτε σύμπτωμα υπάρχει στην περιοχή του θώρακος ή κάτι που δεν μας έχει ξανασυμβεί, μια περίεργη ζάλη, ένα περίεργο προ-κάρδιο αίσθημα δυσφορίας ή μια αδυναμία καλά είναι να το ελέγχουμε, να μην το αφήνουμε ανεξέλεγκτο. Να πάμε σε ένα γιατρό και να πάρουμε την άποψή του. Πρέπει να είναι όλοι ευαισθητοποιημένοι: καρδιολογική κοινότητα, ιατρική κοινότητα, ασθενείς, πολίτες ακόμη και η Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Περίεργο ακούγεται, τι θα μπορούσε να κάνει ένας δήμος;

Έχει πολύ μεγάλη σημασία να δημιουργηθούν ομάδες – πυρήνες σε κάθε πόλη, σε κάθε χωριό και να κάνουν κάποια μαθήματα καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης, τις βασικές αρχές. Δεν ζητάμε να κάνει κανείς τις τελευταίες προσπάθειες που κάνουν στα νοσοκομεία, αλλά τις πρώτες βασικές προσπάθειες πρέπει να μπορεί να τις κάνει ο καθένας από τους πολίτες. Πρέπει να ευαισθητοποιηθούν όλοι για να βοηθήσουμε περισσότερο κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών που δεν έχουν τη δυνατότητα άμεσης πρόσβασης στα νοσοκομεία, όπως οι περιοχές του Βορείου Έβρου. Η καρδιά είναι χρόνος. Όσο χάνουμε χρόνο χάνουμε από καρδιά.

Υπάρχει κάτι καινοτόμο που θα μπορούσε να εφαρμοστεί ως μέθοδος;

Στην Ελλάδα, στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» έχουν θεσπίσει την εγκατάσταση αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών. Είναι πολύ έξυπνα μηχανήματα, αν κάποιος πέσει στο δρόμο ξαφνικά, οποιοσδήποτε βρεθεί κοντά του μπορεί να κάνει χρήση της συσκευής. Πατώντας δυο κουμπιά επαναφέρεις τον άρρωστο. Έχουν αρχίσει σε όλες τις χώρες του κόσμου να εγκαθίστανται και να λειτουργούν. Ξεκίνησαν από τα καζίνο της Αμερικής, γιατί συνέβαιναν πολλοί αιφνίδιοι θάνατοι. Είδαν ότι οι υπάλληλοι των καζίνων έσωσαν ανθρώπους. Με την αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων θα μπορούσαν να θεσπιστούν και στην περιοχή μας, τουλάχιστον στις άγονες περιοχές. Δεν είναι πολύ ακριβές συσκευές, μπορούν οι Τοπικές Αυτοδιοικήσεις να τις προμηθευτούν, κανείς ιατρός δεν θα αρνηθεί να συμμετέχει σε προγράμματα εκπαίδευσης του Γενικού πληθυσμού, θα σωθούν ζωές έτσι.

Και οι διατροφικές συνήθειες τι ρόλο παίζουν;

Οι διατροφικές συνήθειες παίζουν ρόλο σημαντικό στην εμφάνιση της στεφανιαίας ανεπάρκειας, που είναι ένας από τις σημαντικότερους παράγοντες εμφάνισης του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου. Μπορούμε να παρέμβουμε, αλλάζοντας τον τρόπο ζωής, προχωρώντας σε αλλαγή διατροφικών συνήθειων, στη μείωση του στρες, στην αποφυγή του καπνίσματος, στην άσκηση, στην παχυσαρκία όλα αυτά έχουν πολύ μεγάλη σημασία και μπορούμε να τα ελέγξουμε για να μειώσουμε τον κίνδυνο.

Σας ευχαριστώ

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.