«Στην εμπορια ανθρωπων εχουμε καταλυσει την ανθρωπινη αξια, την εχουμε ποδοπατησει. Εχουμε καταστησει τον ανθρωπο πραγμα»

Η εμπορία ανθρώπων είναι για την κ. Μαρία Μαλλούχου, Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών, μεταξύ άλλων και μια ποινικώς ενδιαφέρουσα εκδήλωση κοινωνικής παθολογίας. Μιλά σήμερα μαζί μας για το σύγχρονο δουλεμπόριο που ανθεί στον κόσμο. Για την ποινική δικαιοσύνη, την πρόληψη και την καταστολή. Αναφέρεται σ’ αυτή τη μορφή του οργανωμένου εγκλήματος που καταστρέφει εκατομμύρια ζωές σε όλο τον κόσμο, αλλά και στην αντιμετώπιση των θυμάτων σωματεμπορίας και στην ευθύνη όλων ημών των πολιτών. «Καταρχήν, για να μιλήσει το θύμα θα πρέπει να μην φοβάται γι’ αυτό λέμε ότι πρέπει να λειτουργεί η προστασία μαρτύρων. Υπάρχει η προστασία μαρτύρων για τα μεμονωμένα εγκλήματα; Όχι, δεν υπάρχει» δηλώνει και καλεί την ελληνική κοινωνία να αναλάβει τις ευθύνες της.

ο σύγχρονο δουλεμπόριο ανθεί στη χώρα μας;

Βεβαίως ανθεί, όχι μόνο στη χώρα μας. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που έχει παγκόσμιες διαστάσεις. Το εμπόριο ανθρώπων εκδηλώνεται και με την εκμετάλλευση της σεξουαλικής ζωής, αλλά και με την εκμετάλλευση της εργασίας.

Εκμετάλλευση εργασίας, με ποιόν τρόπο;

Βάζω κάποιον να δουλέψει για μένα υπό συνθήκες οι οποίες δεν είναι σύμφωνες με τα οριζόμενα στις διατάξεις του Εργατικού Δικαίου. Δηλαδή, είτε με μικρότερο μισθό ή ακόμη και από τον μειωμένο μισθό, από αυτά τα λίγα που βγάζει, εγώ του ζητάω με εκβιασμό σωματικό ή ψυχικό να δίνει και σε μένα ένα μέρος.

Μπορείτε, ορμώμενη από τις περιπτώσεις που αντιμετωπίσατε, να σκιαγραφήσετε το προφίλ του θύματος;

Το προφίλ του θύματος σήμερα δεν είναι ίσως το προφίλ που παρουσίαζε ένα τέτοιο άτομο στο παρελθόν. Μπορεί να μην φαίνεται καν ότι είναι θύμα και αυτή είναι η δυσκολία, το πώς δηλαδή θα αναγνωρίσω αν πρόκειται για θύμα, δηλαδή για άτομο του οποίου εκμεταλλεύονται κάποιοι την εργασία ή την σεξουαλική ζωή ή για άτομο το οποίο έχει επιλέξει ελεύθερα αυτό το οποίο κάνει; Αυτό είναι τρομερά δύσκολο, δηλαδή να μπορέσω να «ταυτοποιήσω» αυτό το άτομο. Θέλει μια ειδική προσέγγιση. Δεν φαίνονται, δεν έχουν καμία ταμπέλα, δεν είναι οι γυναίκες οι οποίες είναι κακοποιημένες, οι γυναίκες που τις βλέπουμε ότι κάτι δεν πάει καλά μ΄ αυτές, για να τις πλησιάσουμε, να τις ρωτήσουμε, να δούμε τι γίνεται; Είναι μια χαρά γυναίκες οι οποίες δουλεύουν σε μπαρ ή κάπου αλλού.

Πολύ συχνά, για να ελέγχουν αυτές τις γυναίκες, χρησιμοποιούν τον βιασμό. Βιάζονται πολλές φορές αυτές οι γυναίκες- θύματα του trafficking είναι έτσι;

Είναι όντως μέσα στις τεχνικές και στις μεθόδους που χρησιμοποιούν για να εξουθενώσουν τα άτομα αυτά ως προσωπικότητες. Καταλήγει ένα άτομο το οποίο παύει να έχει εκτίμηση στον ίδιο του τον εαυτό. Είναι ένα άτομο ανασφαλές, φοβισμένο και στο τέλος πανικοβλημένο. Είναι έρμαιο. Αυτό θέλουν αυτοί, θέλουν ανθρώπους χωρίς προσωπικότητα. Γι’ αυτό θεωρώ ότι η εφαρμογή των διατάξεων του Ποινικού Κώδικα δεν είναι εύκολη. Το ξέρω καλά νομικά δεν λέει τίποτα, εδώ θα πρέπει να είναι προβληματισμένος ο άνθρωπος. Τουλάχιστον προβληματισμένος. Να μην σας πω ότι πρέπει να έχω κάποιες βασικές γνώσεις και ψυχολογίας και ψυχιατρικής για να μπορέσω να προχωρήσω. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε μια ευαισθητοποίηση, ότι ψάχνουμε κι εμείς, αυτό ζητούμε να έχουμε δίπλα μας, ευαισθητοποιημένους συνεργάτες.

Μιλάτε σαν να συναντάτε εμπόδια στην αντιμετώπιση τέτοιων θεμάτων…

Το θέμα είναι η υπαγωγή του συγκεκριμένου περιστατικού στις συγκεκριμένες διατάξεις. Κι όχι το να ασκήσω μια ποινική δίωξη. Πολλές φορές έρχονται οι δικογραφίες από την Αστυνομία με διαβιβαστικά ίδια. Άντε και την έκανα μια δίωξη, θα προχωρήσει; Το ζητούμενο είναι να προχωρήσει για ένα σωρό λόγους: κατασταλτικούς, προληπτικούς, παιδαγωγικούς. Να λειτουργήσει η ποινή γενικό- προληπτικά και ειδικό- προληπτικά όπως θέλουμε. Αλλά και να μπορέσουμε να προστατεύσουμε αυτούς τους ανθρώπους και να μειωθεί ο αριθμός των επομένων θυμάτων.

Τι είδους περιπτώσεις συναντάτε συχνότερα;

Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούν εκμετάλλευση σεξουαλική, αλλά και εκμετάλλευση εργασίας σε μπαρ κ.α. Πολλές φορές έχουμε παράλληλα τα φαινόμενα.

Έχουν αλλάξει οι χώρες προέλευσης των θυμάτων;

Ναι, τα τελευταία χρόνια έρχονται περισσότερες γυναίκες από την Αφρική, Νιγηριανές τις οποίες φέρνουν υποτίθεται για να εργαστούν και μετά τις εκμεταλλεύονται. Αφού προηγουμένως πάλι τις κλείσουν σε διαμερίσματα, τις εκβιάσουν, τις πουν ότι πρέπει να ξεπληρώσουν όλα αυτά που υποτίθεται ότι ξόδεψαν για εκείνες κι άλλα τέτοια. Είναι πολλά εγκλήματα τα οποία συντελούνται ταυτοχρόνως, πριν και μετά: αρπαγή, κατακράτηση κάποιου σε ένα χώρο στερώντας του την ελευθερία κινήσεως σύμφωνα με τη βούλησή του. Έχουμε εκβιάσεις, βιασμούς, παράνομη βία, απειλές, ένα σωρό εγκλήματα. Κι αν συγκροτείται και οργανωμένο έγκλημα θα έχουμε συνέχεια και νομιμοποίηση χρημάτων από επαγγελματική δραστηριότητα.

Τιμωρούνται οι σωματέμποροι;

Για να τιμωρηθεί κάποιος πρέπει να προκύψουν στοιχεία. Ο δικαστής δικάζει βάσει μ΄ αυτά που έχει. Δεν μπορούμε να δικάσουμε γιατί υποψιαζόμαστε κάτι. Πολλές φορές υποψιαζόμαστε ένα σωρό και δεν βγαίνει τίποτα. Άρα αυτά που έχουμε από πού θα προκύψουν; Από την ποινική δικογραφία και την έρευνα. Έρευνα που γίνεται από την Αστυνομία γι’ αυτό και θεωρώ ότι το 80% και το 90% της επιτυχίας μιας τέτοιας υπόθεσης βρίσκεται στα χέρια της δουλειάς των αστυνομικών. Εάν ο δικαστής έχει τα στοιχεία φυσικά και θα δικάσει.

Προϋποθέσεις για να καταθέσει το θύμα υπάρχουν;

Καταρχήν, για να μιλήσει το θύμα θα πρέπει να μην φοβάται γι αυτό λέμε ότι πρέπει να λειτουργεί η προστασία μαρτύρων. Υπάρχει η προστασία μαρτύρων για τα μεμονωμένα εγκλήματα; Όχι, δεν υπάρχει. Υπάρχει μόνο στο πλαίσιο του οργανωμένου εγκλήματος. Έτσι, το θύμα φοβάται. Φοβάται όχι μόνο για τον εαυτό του, αλλά και για την οικογένειά του.

Και επιβάλλεται ο νόμος της σιωπής;

Ναι, φοβούνται να μιλήσουν οι κοπέλες. Εγώ είχα περιπτώσεις με δικογραφίες που δεν έλεγαν τίποτα. Υπόσχονται ότι θα τα πουν στο δικαστήριο, πάνε στο δικαστήριο και δεν λένε τίποτα. Τι να δικάσει λοιπόν αυτό το δικαστήριο;

Ναι, αλλά και σε δεκάδες άλλες περιπτώσεις ακόμη και στο ίδιο το δικαστήριο τοποθετείται η κοπέλα- θύμα δίπλα στον σωματέμπορο που καταγγέλλει. Κάθονται πλάι – πλάι στο ίδιο εδώλιο.

Αυτό είναι τρομερό. Γινόταν, αλλά τώρα δεν γίνεται στην Αθήνα. Δεν ξέρω τι γίνεται στα δικαστήρια της Επαρχίας. Υπάρχει μια ενημέρωση, δεν μπορεί να συνεχίζεται κάτι τέτοιο.

Όλοι φταίμε. Δεν μπορεί η ελληνική κοινωνία να υπνώττει σήμερα, δεν νομιμοποιείται. Υπάρχει ενημέρωση και υπάρχει κι ένα υψηλό μορφωτικό επίπεδο. Οι άνθρωποι είναι μορφωμένοι, δεν έχουν το επίπεδο της κοινωνίας του 50 και του ‘60. Πώς μπορούμε να κλείνουμε τα μάτια; Ούτε είναι μόνο οι γυναίκες που δουλεύουν στα μπαρ, αλλά και αυτές που δουλεύουν σε άλλο είδους εργασία και τις εκμεταλλεύονται ή τα παιδιά ή και οι άντρες επίσης. Πιστεύω ότι η ελληνική κοινωνία φέρνει μεγάλη ευθύνη. Οι πρώτοι οι οποίοι θα πρέπει να έχουν ένα ελάχιστο ενδιαφέρον γι αυτά τα θέματα είναι οι εκπαιδευτικοί και σας ρωτώ ευθέως πού είναι; Γιατί τα πάντα ξεκινούν από το σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων. Εδώ έχουμε καταλύσει την ανθρώπινη αξία, την έχουμε ποδοπατήσει. Έχουμε καταστήσει τον άνθρωπο πράγμα, τον έχουμε κάνει αντικείμενο εμπραγμάτου δικαίου, αυτό είναι: αγορά προς μεταπώληση με σκοπό το κέρδος, αγορά προς ενοικίαση με σκοπό το κέρδος. Διερωτώμαι λοιπόν πού είναι οι εκπαιδευτικοί σήμερα; Δεν έχουν ένα ενδιαφέρον; Αυτά μεταλαμπαδεύονται είναι οράματα. Αν τα νιώθεις και τα πιστεύεις, τα μεταλαμπαδεύεις. Δεν είναι να μάθω στο παιδί μόνο πότε παίρνει ωμέγα ένα ρήμα, είναι άλλα πράγματα πολύ πιο βασικά που είναι απαραίτητα για την ευτυχία και του ίδιου αλλά και για μια ευνομούμενη πολιτεία αύριο. Γιατί αυτό το παιδί είναι πολίτης αυτής της χώρας. Και αν σήμερα είναι το εμπόριο αυτών των ανθρώπων αύριο θα είναι κάτι άλλο.

Σας ακούω προβληματισμένη και για την στάση όλων μας…

Ναι, πολύ προβληματισμένη. Τι κοινωνίες θα έχουμε; Κοινωνίες χωρίς άποψη. Κοινωνίες με άψογη τεχνοκρατική γνώση. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι θα ξέρουν να χειρίζονται άψογα τα κομπιούτερ. Θεωρώ όμως ότι φτιάχνουμε ανθρώπους χωρίς κρίση, χωρίς κριτικό πνεύμα. Αυτό είναι που με προβληματίζει. Δεν είναι η γνώση αυτοσκοπός, έχει σαν στόχο να καλλιεργεί το μυαλό έτσι ώστε να μπορεί αυτό το μυαλό να μπαίνει στη διαδικασία της κριτικής σκέψης. Εάν δεν μάθουμε να μπούμε στην διαδικασία αυτή, δεν κάνουμε τίποτα, είτε είμαστε δάσκαλοι είτε είμαστε αγρότες, είτε είμαστε δικαστές είτε είμαστε αστυνομικοί.

Πάντως έχουμε μάθει να λέμε πιο κομψά τα πράγματα. Για παράδειγμα το σύγχρονο δουλεμπόριο το ονομάζουμε: trafficking…

Εμπόριο ανθρώπων, αυτό είναι. Εμπόριο ανθρώπων για ένα σωρό σκοπούς. Ευτυχώς στην Ελλάδα δεν έχουμε ακόμη ποινικές δικογραφίες για εμπόριο οργάνων. Μπορεί κάτι να γίνεται, ίσως …Πάντως αυτό που βλέπουμε είναι πάντα πολύ λίγο από αυτό που πραγματικά υπάρχει.

Σας ευχαριστώ.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.