«Στοχος να μετατρεψουμε τις ιδιαιτεροτητες σε πλεονεκτημα»

«Πρώτο μεγάλο βήμα συλλογικού περιεχομένου ένωσης του πανεπιστημίου με την παραγωγική και κοινωνική δομή του τόπου» χαρακτηρίζει το νέο στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης για το Νομό Ροδόπης ο επιστημονικός του υπεύθυνος καθηγητής ΔΟΣΑ κ. Γιώργος Χατζηκωνσταντίνου. Με αφορμή την υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης κατά τη διάρκεια του Νομαρχιακού Συμβουλίου της περασμένης βδομάδας ο ΠτΘ συζητά σήμερα μαζί του για το πλαίσιο του σχεδίου και για τις προοπτικές που ανοίγει στο νομό όχι μόνο στα στενά εδαφικά του πλαίσια, αλλά και γενικότερα στην περιοχή της Θράκης, της Ελλάδας, των Βαλκανίων και της ΕΕ.

Να σημειωθεί ότι τα μέλη της ομάδας εργασίας που εργάζονται για την εκπόνησή του πλην του καθηγητή κ. Χατζηκωνσταντίνου είναι ο Νίκος Βασακέλης, συμβασιούχος καθηγητής του τμήματος ΔΟΣΑ και ταυτόχρονα αναπληρωτής καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο Βαγγέλης Δριμπέτας, Επίκουρος καθηγητής του ΔΟΣΑ, ο Παντελής Σκλιάς, Επίκουρος καθηγητής του ΔΟΣΑ, ο Ηρακλής Γωνιάδης, συμβασιούχος καθηγητής του τμήματος ΔΟΣΑ, ο Ζήσης Παπαδημητρίου, κοινωνιολόγος στο ΑΠΘ, τακτικός καθηγητής ΔΟΣΑ, ο Αλέξανδρος Λαγόπουλος, τακτικός καθηγητής του Πολυτεχνείου Θεσσαλονίκης, ειδικός πολεοδόμος με την κ. Γιαννακού, πολεοδόμο και την ομάδα τους, ο Βασίλης Μάνος, τακτικός καθηγητής του Γεωπονικού Τμήματος της Θεσσαλονίκης, ειδικός γεωργοοικονομολόγος με πολύ μεγάλη εμπειρία σε πολλούς νομούς της Ελλάδας και τέλος, ο Γιάννης Γιαννίσιος συντονιστής σε επίπεδο διοικητικού περιεχομένου.

ΠτΘ:κ. Χατζηκωνσταντίνου κατά καιρούς έχουν προταθεί στρατηγικά σχέδια ανάπτυξης του Νομού Ροδόπης. Ποια είναι η ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου ερευνητικού στρατηγικού σχεδίου;

Γ.Χ.: Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αναπτυξιακά σχέδια έγιναν και στο παρελθόν για το νομό, όπως και για τους άλλους νομούς της Ελλάδας. Ένα στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης είναι απαραίτητο στα χέρια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης γιατί έχει ένα μπούσουλα κι ένα προγραμματισμό στηριζόμενη επάνω σε ένα επιστημονικό κείμενο για τις προτεραιότητες και τις δραστηριότητες που πρέπει να γίνουν στα πλαίσια μιας αναπτυξιακής διαδικασίας. Θα πρέπει να τονίσουμε το εξής, ότι μια ομάδα καθηγητών, εκ των οποίων οι περισσότεροι είναι του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, και ιδιαίτερα του τμήματος ΔΟΣΑ, οικονομολόγοι, ένας καθηγητής κοινωνιολόγος από τη Θεσσαλονίκη, ένας γεωργοοικονομολόγος από τη Θεσσαλονίκη κι ένας πολεοδόμος από τη Θεσσαλονίκη, συζητούμε εδώ και αρκετό καιρό, παραπάνω από ένα έτος, μια ιδέα που έχουμε συλλάβει και την οποία αποφασίσαμε να την προτείνουμε, προκειμένου να φτιάξουμε ένα επιστημονικό σχέδιο ανάπτυξης, που θα στηρίζεται σε συγκεκριμένη μεθοδολογία και επιστημολογία, ώστε να φτιάξουμε ένα σοβαρό πρόγραμμα στο οποίο οι εκάστοτε άρχοντες του νομού θα μπορούν να στηρίζονται για να πάρουν αποφάσεις πολιτικού περιεχομένου πλέον για τη δημιουργία διαφόρων έργων ή και για τη δημιουργία πολιτικών, που θα αφορούν όλους τους τομείς της οικονομικής και παραγωγικής δραστηριότητας του νομού. Αυτό, στα πλαίσια της αντίληψης ότι ανάπτυξη δεν είναι μόνο η αύξηση του πραγματικού κεφαλαίου και του ακαθαρίστου εθνικού προϊόντος, αλλά είναι κάτι παραπάνω από αυτό και έχει σχέση και με την κοινωνία και με τον πολιτισμό και με την πολιτική. Στα πλαίσια λοιπόν αυτής της ευρείας αντίληψης ανάπτυξης αποφασίσαμε ότι θα πρέπει να υιοθετήσουμε μια μεθοδολογία, η οποία θα πρέπει να είναι συμβατή με αυτό το στόχο. Η μεθοδολογία αυτή έχει επιλεγεί, λέγεται το «Διαμάντι του Πότερ», είναι ένα συγκεκριμένο υπόδειγμα το οποίο χρησιμοποιείται και σε άλλες χώρες του κόσμου και το οποίο έχει τη δυνατότητα ακριβώς να εφαρμοστεί σε ένα νομό ο οποίος έχει πάρα πολλές ιδιαιτερότητες. Ο Νομός Ροδόπης είναι κατεξοχήν αγροτικός και μάλιστα με προϊόντα που αυτή τη στιγμή κατά κάποιον τρόπο βάλλονται, και θα έχουμε τις εξελίξεις από το 2013 και μετά, ένας νομός ο οποίος έχει ιδιαιτερότητες σε ό,τι αφορά στο πληθυσμιακό του μέρος, ένας νομός ο οποίος έχει μεγάλα κομμάτια του που ρυθμίζονται από τη συνθήκη Ραμσάρ, ένας νομός που τα υπόγεια ύδατα υφαλμυρίζουν όλο και περισσότερο το υπέδαφός του, ένας νομός που έχει ένα μεγάλο ορεινό όγκο, ο οποίος προστατεύεται κι αυτός από τη συνθήκη Ραμσάρ. Επομένως αυτό το νομό πρέπει να τον δούμε με έναν τρόπο ο οποίος να λαμβάνει υπόψη του όλες αυτές τις ιδιαιτερότητες, να του δίνει τη δυνατότητα να αναπτυχθεί και μάλιστα σε συνέργια με νομούς που είναι όμοροι όπως αυτοί της Ξάνθης και του Έβρου και ταυτόχρονα και στα πλαίσια των Βαλκανίων και της Ε.Ε.

Αυτό λοιπόν απαιτεί μια επιστημονική και στρατηγική έρευνα. Κι αυτή η έρευνα τελικώς υιοθετήθηκε από τη Νομαρχία Ροδόπης, από την Υπερνομαρχία, από την ΤΕΔΚ και βεβαίως πρόκειται να περάσει από την Επιτροπή Ερευνών του Πανεπιστημίου της Θράκης. Συντονιστής είναι η Αναπτυξιακή Ροδόπης. Η προσπάθεια χρηματοδοτείται με ένα ποσό και εγκρίθηκε από τα συμβούλια όλων αυτών των φορέων. Ήδη η προσπάθεια μπαίνει πλέον σε μια πορεία νομότυπη, υπό την έννοια ότι τώρα κι εμείς ξέρουμε ότι κάνουμε μια δουλειά, η οποία έχει ένα αντίκρισμα σε ό,τι αφορά εμάς προσωπικά, δηλαδή την ομάδα εργασίας, γιατί ως τώρα δεν ξέραμε τίποτε από όλα αυτά. Ήδη η ομάδα λειτουργεί, συντονίζεται και μελετά αφ’ ενός μεν την υπάρχουσα κατάσταση, και αφετέρου στα πλαίσια της μεθοδολογίας που έχουμε υιοθετήσει, -αποφεύγοντας να κάνουμε αντιγραφή άλλων αναπτυξιακών σχεδίων, να μην κάνουμε δηλαδή μια απλή συνένωση στοιχείων και να παρουσιάσουμε ένα έργο που θα μπει πάλι πιθανόν σε κάποιο ράφι, -για να είναι χρήσιμο αυτό που θα κάνουμε αποφασίσαμε να μην αναφέρουμε απλώς το πού είμαστε τώρα και πού θέλουμε να πάμε σαν νομός, αλλά να προσδιορίσουμε από τώρα ότι θέλουμε να πάμε εκεί, θέλουμε αυτά να επιτύχουμε στον τουρισμό, στον αγροτικό τομέα, στη βιομηχανία, στο εμπόριο, στην κτηνοτροφία, να πούμε εκεί θέλουμε να φτάσουμε για τα επόμενα δέκα έως δεκαπέντε χρόνια και να σκεφτούμε το πώς θα μπορέσουμε να φτάσουμε εκεί. Αυτό είναι μια πρωτοποριακή μεθοδολογική ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου ερευνητικού σχεδίου το οποίο εμείς προτείνουμε σαν ομάδα.

ΠτΘ: Τα αποτελέσματα της όλης προσπάθειας θα είναι απτά σε δέκα χρόνια;

Γ.Χ.: Εξαρτάται από τις πολιτικές αποφάσεις και από τον τρόπο υλοποίησης αυτού του στρατηγικού σχεδίου. Αυτό το στρατηγικό σχέδιο θα βρίσκεται στα χέρια των εκάστοτε αρχόντων του νομού, ανεξάρτητα από τον πολιτικό χώρο που ανήκουν και ανάλογα αυτοί οι άνθρωποι θα μπορούν μέσα από αυτό το στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης που επιστημονικά θα τους παρουσιάσουμε να αποφασίζουν πολιτικά. Εμείς θα τους δώσουμε πλέον μια πλήρη εικόνα για το πώς σαν ομάδα εργασίας βασισμένοι σε μια επιστημονική μεθοδολογία βλέπουμε το νομό αυτό να αναπτύσσεται σε δέκα χρόνια.

ΠτΘ: Μιλήσατε για συγκεκριμένη μεθοδολογία την οποία ονομάσατε «Διαμάντι του Πότερ»…

Γ.Χ.: Το «Διαμάντι του Πότερ» είναι μια μεθοδολογία αμερικάνικη, η οποία αφορά σε ένα μοντέλο, ένα υπόδειγμα το οποίο εφαρμόζεται σε τέτοιες περιπτώσεις νομών που έχουν αυτού του είδους τις ιδιαιτερότητες και μπορεί να τις λάβει υπόψη του. Εμείς θέλουμε ακριβώς αυτές τις ιδιαιτερότητες που μέχρι σήμερα θεωρούνταν μειονέκτημα για το νομό να τις μετατρέψουμε σε πλεονέκτημα. Για παράδειγμα την πολιπολιτισμικότητά του, τη συνθήκη Ραμσάρ και πολλά άλλα τα οποία προστατεύονται μεν, αλλά τη στιγμή αυτή που μιλούμε πολλοί τα θεωρούμε αντιαναπτυξιακά, εμείς θέλουμε όλα αυτά να τα μετατρέψουμε σε αναπτυξιακά. Έχουμε ένα πολύ ωραίο νομό που μπορεί σε κάποια σημεία να μην μπορεί να καλλιεργήσει, αλλά μπορεί να αναπτύξει αγροτουρισμό, άλλες δραστηριότητες, οι οποίες να έχουν σχέση και με τον πολιτισμό και να αποδώσουν χρήματα.

ΠτΘ: Θα προβείτε απλά σε προτάσεις;

Γ.Χ.: Αυτό το οποίο θα κάνουμε δεν είναι να προτείνουμε κάποια πράγματα απλώς για παράδειγμα για τον αγροτικό τομέα εν όψει των μεταβολών και των εξελίξεων που υπάρχουν, τι θα γίνει με τον καπνό, τι θα γίνει με το βαμβάκι, τι θα γίνει με το καλαμπόκι, αλλά θα προτείνουμε πιθανότατα την ελαιοκράμβη, ή θα προτείνουμε άλλα προϊόντα, αρωματικά ή κάποια άλλα προϊόντα τα οποία ανταποκρίνονται στις συνθήκες του νομού. Αλλά ο αγροτικός τομέας και οι προτάσεις μας για αυτόν δε θα είναι τελείως ανεξάρτητα και μη συνδεδεμένα με το τι θα προτείνουμε για το βιομηχανικό τομέα. Δεν αρκεί να βγάλουμε ρίγανη στο νομό διότι τη ρίγανη τι να την κάνουμε; Πρέπει να κάνουμε και βιομηχανίες τέτοιου είδους που να έχουν τη δυνατότητα αυτή τη ρίγανη να τη μετατρέπουν σε αιθέρια έλαια, τα οποία αιθέρια έλαια είναι περιζήτητα σήμερα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ και ακριβά. Το θέμα δε θα σταματήσει εκεί, διότι εμείς πρέπει να προτείνουμε και πού θα βρούμε τις απαραίτητες χρηματοδοτήσεις, ώστε αυτά τα εργοστάσια κι αυτές οι καλλιέργειες να πραγματοποιηθούν. Δηλαδή θα υπάρχει και ένα action plan για το πού θα αναζητηθούν τα κονδύλια μέσω του 4ου ΚΠΣ μέσω διαφόρων άλλων φορέων, τοπικών ,ή εθνικών, ή ευρωπαϊκών κονδυλίων. Εκείνο που είναι σημαντικό σ’ αυτή την πρόταση που θα επιχειρήσουμε να κάνουμε, και ελπίζω να την κάνουμε σωστά και καλά, είναι να εξετάσουμε τη συνέργια μεταξύ των μεγάλων κλάδων της οικονομικής δραστηριότητας του νομού. Να δούμε τον τουρισμό σε σχέση με τον αγροτικό τομέα, να δούμε τη βιομηχανία σε σχέση με τον αγροτικό τομέα και το εμπόριο, και όλα αυτά να τα δούμε σε σχέση με τους άλλους νομούς και με τη Βουλγαρία με την Τουρκία και με την Ευρώπη, ώστε να έχουμε μια εικόνα, ένα όραμα το οποίο είναι δυνατόν να δώσει στο νομό μια δυναμική που θα προέρχεται ακριβώς από την ύπαρξη αυτού του οράματος. Ο κόσμος θα έχει μια ελπίδα ότι αυτό το πράγμα αν το κάνουμε, θα πάμε καλύτερα.

ΠτΘ: κ. Χατζηκωνστανίνου τα τελευταία χρόνια οι κάτοικοι αυτής της περιοχής έχουν ακούσει πολλά περί οράματος. Πόσο εφικτό είναι αυτό το όραμα;

Γ.Χ.: Ελπίζω ότι θα είναι εφικτό το όραμα γιατί θα συνοδεύεται κι από ένα action plan, δηλαδή από τους τρόπους χρηματοδότησης.

ΠτΘ: Και βέβαια εφόσον το στηρίξει και η πολιτεία…

Γ.Χ.: Θα πρέπει η πολιτεία να στηρίζει, θα πρέπει η τοπική αυτοδιοίκηση να εργάζεται και θα πρέπει όλη αυτή η προσπάθεια να κινείται στα πλαίσια μιας νοοτροπίας, ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι και οι παράγοντες που θα δουλέψουν για την εφαρμογή και θα πάρουν αποφάσεις για το συγκεκριμένο στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης, θα έχουν ευθύνη απέναντι στον εαυτό τους, στην πολιτεία, στο νομό και στην κοινωνία. Δε θα είναι μια ιστορία που πιθανώς γίνεται κατά καιρούς, και γίνεται παντού όχι μόνο στην Ελλάδα, και αφορά μεγάλα φαγοπότια που τελικά δεν καταλήγουν πουθενά. Θα πρέπει η προσπάθεια να μη μείνει στα χαρτιά, να μην είναι μια μελέτη στα ντοσιέ που θα μπει στα ράφια, αλλά να είναι μια προσπάθεια που θα αποτελεί μπούσουλα για να οδηγήσει κάπου.

ΠτΘ: Αν αυτό επιτευχθεί τι θα σημαίνει για το Τμήμα του ΔΟΣΑ και γενικότερα για το Δημοκρίτειο;

Γ.Χ.:Αν αυτό το επιτύχουμε τότε η ομάδα αυτή, η οποία κατά μέγιστο ποσοστό απαρτίζεται από καθηγητές του ΔΟΣΑ, δηλαδή του Οικονομικού Τμήματος του ΔΠΘ, τότε πιστεύω ότι ένας αγώνας δέκα ετών που ξεκίνησε το 1995 έχει καταφέρει να κάνει ένα πρώτο μεγάλο βήμα συλλογικού περιεχομένου ένωσης του πανεπιστημίου με την παραγωγική και κοινωνική δομή του τόπου. Το Πανεπιστήμιο και η Επιτροπή Ερευνών θα το καλύψουν από απόψεως τρόπου πληρωμής. Αυτό το πράγμα είναι σημαντικό, γιατί ίσως να αποτελεί πρόκριμα για άλλες μελλοντικές προσπάθειες. Γι’ αυτό το λόγο θέλουμε να επιτύχουμε στο στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης, γιατί θα αποτελέσει πρόκριμα για άλλες προσπάθειες. Κι αν καταφέρουμε δίπλα στις διάφορες ιδιωτικές επιχειρήσεις, οι οποίες μέχρι τώρα έβαζαν τη σφραγίδα τους σ’ αυτά τις προσπάθειες να βάλουν μέσα και το πανεπιστήμιο, όπως έχει γίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες Ολλανδία, Βέλγιο, Γαλλία, Αγγλία, όπου τα πανεπιστήμια δουλεύουν με τον κόσμο και τις τοπικές κοινωνίες για την ανάπτυξή τους, πέρα από την παιδεία και την ανάπτυξη που προσφέρουν, πιστεύω θα είναι μια επιτυχία και μια καταξίωση και του Δ.Π.Θ, ώστε να πάψει να είναι κάτι που η κοινωνία το βλέπει ξεχωριστά από τον εαυτό της. Να μην είναι λαϊκίστικο. Και ακριβώς για να μην είναι λαϊκίστικο, σαν ομάδα ήρθαμε σε επαφή μέχρι σήμερα με 55 τουλάχιστον φορείς, εκ των οποίων μας δέχθηκαν οι 46, θα δούμε και τους άλλους, κάναμε μια ημερίδα ώστε να αποκομίσουμε απ’ αυτούς όλες τις απαραίτητες πληροφορίες που θα μπορούσαμε σχετικά με το τι σκέπτονται για το νομό, τις προτάσεις τους, πολλές εκ των οποίων τις έχουμε πάρει ήδη γραπτά. Ήρθαμε σε επαφή με δημάρχους, επιμελητήρια, πολιτιστικούς φορείς, εργατικό κέντρο, κοινοτάρχες, είδαμε πολύ κόσμο πέρα από τους πολιτικούς του νομού, θα πάρουμε ό,τι πληροφορίες μπορούμε από την Ε.Α.Σ, ώστε ο νομός στην παρούσα προσπάθεια να μην είναι εκτός και να περιμένει από δέκα καθηγητές πανεπιστημίου με ένα λαϊκίστικο τρόπο να του δώσουν έτοιμη τροφή, αλλά να συμμετάσχει, ώστε εμείς να διδαχθούμε σαν επιστήμονες και να δεχθούμε τις πληροφορίες, να τις επεξεργαστούμε και να δούμε τι καλύτερο μπορούμε να κάνουμε. Είναι συλλογική η προσπάθεια και αυτό θέλουμε.

ΠτΘ: Η συγκεκριμένη μελέτη μπορεί να αποτελέσει πιλοτική δράση για όλη την Ελλάδα;

Γ.Χ.: Αυτό είναι σίγουρο διότι, αν καταφέρουμε εμείς όλα αυτά να τα πραγματοποιήσουμε, αυτό που θα προκύψει θα είναι πρωτοποριακό, γιατί δεν έχει ξαναγίνει σε άλλο νομό, και η Κομοτηνή και η Ροδόπη θα έχουν μια έρευνα στρατηγικής ανάπτυξης του νομού πρωτοποριακού χαρακτήρα. Θα δείτε ένα τόμο ο οποίος θα έχει δείκτες, επιστημονικά δεδομένα, επεξεργασία δεδομένων. Δε θα είναι απλώς κάποιο σλόγκαν, για παράδειγμα να βελτιώσουμε τον καπνό, αλλά θα αναφέρεται σε κάθε τομέα της οικονομίας, ο οποίος θα αναλύεται σε βάθος. Για παράδειγμα όταν αναφερόμαστε στον αγροτικό τομέα, θα αναφέρουμε τα προϊόντα, τι συμβαίνει με τα προϊόντα αυτά, με ποια πρέπει να αντικατασταθούν μέχρι το 2013 ώστε να έχουμε μια νέα αγροτική κατάσταση στο νομό για να μην πεινάσουν οι αγρότες. Να καταλάβουν και οι αγρότες ότι αυτό που πάει να γίνει δεν είναι κάτι που τους βγάζει από τη ζωή, αλλά τους δίδει νέες προοπτικές και ότι αυτού του είδους οι δραστηριότητες στα πλαίσια αυτών των εξελίξεων που υφιστάμεθα έτσι κι αλλιώς και πρέπει να επιζήσουμε άσχετα αν τις αποδεχόμαστε ή όχι, είναι απαραίτητες.

Αυτό μπορεί να το δώσει αυτό το στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης εφόσον οι τοπικοί άρχοντες το εκμεταλλευτούν, εμείς θα κάνουμε σωστά τη δουλειά μας και αυτό το θέμα θα περάσει προς τα έξω.

ΠτΘ: Πότε θα είναι έτοιμο το σχέδιο;

Γ.Χ.: Το σχέδιο έχει μια δυσκολία, που δεν αφορά στην ομάδα των οικονομολόγων και των κοινωνιολόγων και εν μέρει των πολεοδόμων, -γιατί εμείς θα μελετήσουμε και τη δυνατότητα πολεοδομικής ανάπτυξης, – των οποίων η δουλειά είναι πολύ μεγάλη και πιθανότατα μέχρι το Μάιο να μην έχει προχωρήσει. Εμείς θα έχουμε οπωσδήποτε μέχρι τέλη Μαΐου ένα ραπόρτο το οποίο θα παραδώσουμε και θα αποτελεί την πρώτη φάση του τελειώματος του έργου. Μέχρι τέλη Αυγούστου και αρχές Σεπτεμβρίου θα έχουμε τελειοποιήσει αυτό τον τόμο.

ΠτΘ: Συνεργάζεστε και με το παράρτημα Θράκης του ΤΕΕ πάνω στο συγκεκριμένο θέμα;

Γ.Χ.: Επισκεφτήκαμε και το ΤΕΕ το οποίο νομίζω ότι αδίκως ανησυχεί. Το ΤΕΕ είναι ισχυρή δομή της ελληνική κοινωνίας. Εμείς έρευνα κάνουμε. Από κει και πέρα το τι θα γίνει με αναθέσεις έργων, με μελέτες δεν μας αφορά. Είμαστε δέκα καθηγητές, πιθανόν κάποιοι από εμάς θα έχουν δικούς τους βοηθούς, οι οποίοι θα ασχοληθούμε με την παρουσίαση σε ερευνητικό επίπεδο στρατηγικού σχεδίου. Δεν θα ασχοληθούμε με εξειδικευμένες μελέτες, ούτε ποιος θα τις κάνει, ούτε ποιοι θα αναλάβουν τα έργα, τα οποία δεν αφορούν μόνο μηχανικούς, αλλά και άλλους επιστημονικούς κλάδους. Όλα αυτά όμως αφορούν αποφάσεις των τοπικών αρχόντων. Άρα δεν πρέπει να ανησυχεί το ΤΕΕ ότι του «κλέβουμε το ψωμί».

ΠτΘ: κ. Χατζηκωνσταντίνου σας ευχαριστούμε πολύ.

Γ.Χ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.