«Η Τεχνη ανοιγει δρομους, εχει προτασεις»

Στο « Χρυσός, Λιβάνι και Σμύρνη» ήταν η Σμύρνη, στο « Μελέκ θα πει άγγελος» ήταν η Θράκη, τώρα, στο νέο της βιβλίο,«Γλώσσα από μάρμαρο», είναι η Αλυκή της Θάσου, που από τα αρχαία χρόνια την «έτρωγαν» αποσπώντας τα μάρμαρά της με σκοπό το κέρδος. Μέχρι τώρα. Με πρόσχημα την τουριστική αξιοποίηση την καταστρέφουν. Αυτή την βία ενάντια στη φύση, η συγγραφέας Ιφιγένεια Θεοδώρου, επισημαίνει ότι μπορούμε να τη δούμε, να την συζητήσουμε και να την αναλύσουμε…Υπάρχει όμως και μια άλλη βία που δεν τολμάμε να την αγγίξουμε. Η βία μέσα στο σπίτι είναι ταμπού. «Ένοχο μυστικό. Δεν λέμε τίποτα. Σιωπούμε»επισημαίνει η δημιουργός. Με αφορμή το καινούργιο της βιβλίο, «Γλώσσα από μάρμαρο» η Ιφιγένεια Θεοδώρου μιλά για τα θέματα που δεν τολμά η ελληνική κοινωνία να αγγίξει. Παράλληλα, θυμάται πώς ξεκίνησε η ενασχόλησή της με τη γραφή, επιστρέφει στα φοιτητικά της χρόνια και επισημαίνει: «Η συνύπαρξη Χριστιανών και Μουσουλμάνων στη Θράκη αποτελεί το καλύτερο μοντέλο για την σύγχρονη Ευρώπη».

Πώς ξεκίνησε η ενασχόληση με την γραφή;

Το βιβλίο ήταν πάντα ένα αντικείμενο οικείο και αγαπημένο και η ανάγνωση από τα παιδικά μου χρόνια μια απόλαυση. Αργότερα ασχολήθηκα με την βιβλιοδεσία Τέχνης. Με ενδιέφεραν κυρίως τα παλιά βιβλία. Η βιβλιοδεσία είναι μια ανεπανάληπτη εμπειρία. Τα υλικά συνέχεια αντιδρούν, επιφυλάσσοντας πάντα εκπλήξεις. Κάποια στιγμή, με τις συχνές μετακινήσεις, ήταν δύσκολο να στήσω το εργαστήριο στο σπίτι μου. Το πέρασμα από την βιβλιοδεσία στη συγγραφή έγινε εύκολα.

Έχετε πειραματιστεί σε άλλα είδη λόγου;

Το να διηγούμαι ιστορίες ήταν κάτι που μου άρεσε πάντοτε. Δεν θα αναφέρω τις προσπάθειες που έκανα ως παιδί ή έφηβος. Όλοι, λίγο ή πολύ, σ΄αυτή την ηλικία πειραματιζόμαστε. Η πρώτη μου σοβαρή προσπάθεια ήταν μια σειρά διηγημάτων με τον τίτλο «Χρυσός, Λιβάνι και Σμύρνη» που κυκλοφόρησε το 1997 από τις εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ. Έζησα δύο χρόνια στη Σμύρνη και η πόλη με γοήτευσε. Φορτίστηκα συναισθηματικά χωρίς να έχω κάποιο ιδιαίτερο δεσμό με την περιοχή. Κυρίως γοητεύθηκα από τους λίγους ομογενείς που ζούσαν εκεί. Θέλησα τότε να μιλήσω γι αυτούς, να μοιραστώ και με άλλους την εμπειρία μου από μια πόλη, που όλοι τη γνώριζαν, είτε από τα παλιά της μεγαλεία, είτε από τις συνταρακτικές εικόνες της καταστροφής της. Λίγοι όμως ήξεραν τι συνέβαινε στη Σμύρνη στα τέλη του 20ου αιώνα.

Οι σπουδές τι αναμνήσεις σας άφησαν;

Μπήκα στο πανεπιστήμιο τον καιρό της μεταπολίτευσης. Έζησα την αποχουντοποίηση στα αμφιθέατρα των σχολών, την επαναλειτουργία των κομμάτων, τις φοιτητικές εκλογές, τα νέα παιδιά στους δρόμους στις πρώτες επετείους του Πολυτεχνείου. Όμως για μένα οι σπουδές ήταν το σκαλοπάτι για την μεγάλη έξοδο από την γενέθλια πόλη. Η θάλασσα που απλώνεται μπροστά από την Θεσσαλονίκη μου άνοιγε τον δρόμο, να πετάξω …Να φύγω…

Μητέρα, σύζυγος…οι εναλλαγές τόπων βοηθούν ή αποπροσανατολίζουν την συγγραφική προσπάθεια ;

Για να αφιερωθείς στο γράψιμο χρειάζεται να αποτραβηχτείς, να βιώσεις μια ερημιά κυρίως εσωτερική. Όταν έχεις υποχρεώσεις μιας οικογένειας οι συνθήκες γίνονται δύσκολες, πολύ δε περισσότερο όταν ο τρόπος ζωής επιβαρύνεται από τις συχνές μετακινήσεις που επιβάλλει το επάγγελμα του συντρόφου σου.

Το να είμαι σύζυγος Έλληνα διπλωμάτη ίσως με δυσκολεύει στο να διαχειριστώ τον χρόνο μου, μου δίνει όμως ευκαιρίες να γνωρίσω τόπους κι ανθρώπους που γίνονται πηγή έμπνευσης για κάθε βιβλίο. Αν δεν είχα βρεθεί στη Θράκη δεν θα έγραφα το «Μελέκ θα πει άγγελος»

Η πορεία στο εξωτερικό σας ενδιαφέρει; Τα βιβλία σας στα χέρια ξένων αναγνωστών…

Κάθε δημιουργός θα ήθελε να βρει ανταπόκριση σε όσο το δυνατό περισσότερους ανθρώπους. Και βέβαια με ενδιαφέρει η πορεία των βιβλίων μου στο εξωτερικό. Ειδικά για το «Μελέκ θα πει άγγελος», που αναφέρεται στη μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη θα ήταν ευχής έργο να μεταφραστεί, γιατί χωρίς να είναι ένα αμιγώς ιστορικό μυθιστόρημα διαπραγματεύεται ένα θέμα ευαίσθητο, αλλά και επίκαιρο σε όλο τον κόσμο. Το δικαίωμα στη διαφορά και την ανάγκη να ζήσουμε δίπλα στο διαφορετικό, χωρίς στερεότυπα και προκαταλήψεις.

Γιατί η συνύπαρξη Χριστιανών και Μουσουλμάνων στη Θράκη αποτελεί το καλύτερο μοντέλο για την σύγχρονη Ευρώπη αποδεικνύοντας ότι όταν οι προκαταλήψεις αφήνουν χώρο στην ανεκτικότητα και στην αλληλεγγύη οι διαφορές αποτελούν πλούτο της κοινωνίας και έκφραση της δημοκρατικής συνείδησης των πολιτών.

Η Τέχνη

γεφυρώνει τις διαφορές

Η Τέχνη ανοίγει δρόμους, έχει προτάσεις εκεί όπου άλλοι θεσμοί πολλές φορές αποτυγχάνουν να βρουν έστω και τα ελάχιστα κοινά σημεία. Η μουσική μπορεί να αγγίξει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο δύο διαφορετικούς ανθρώπους, η λογοτεχνία να συγκινήσει το ίδιο διαφορετικούς λαούς , ένας πίνακας ζωγραφικής να ξεσηκώσει περισσότερο από ένα πολιτικό λόγο.

Μιλήστε μας για το τελευταίο σας βιβλίο…

Το «Γλώσσα από μάρμαρο» αναφέρεται στην κακοποίηση περιβάλλοντος και ατόμου. Ενώ όμως το τοπίο που κακοποιείται φαίνεται, «φωνάζει» και ευαισθητοποιεί την κοινή γνώμη, το κακοποιημένο άτομο σιωπά, όπως και ο περίγυρος που συγκαλύπτει το γεγονός σιωπώντας κι εκείνος ένοχα.

Πώς επιλέχτηκε η Θάσος ;

Πέρασα έξι καλοκαίρια στην Αλυκή της Θάσου, σε μια περιοχή όπου ο ιστορικός χρόνος συμπυκνωμένος «χαρίζεται» στον κάθε επισκέπτη. Αρχαία ιερά, πρωτοχριστιανική βασιλική, αρχαία, ρωμαϊκά και βυζαντινά λατομεία μαρμάρου. Κι όλα αυτά πάνω σε μια μικρή γλώσσα από μάρμαρο που βουτά στη θάλασσα. Αυτό που κυριαρχεί στο βιβλίο είναι ο τόπος, η Αλυκή. Για μένα από εκεί αρχίζει η περιπέτεια ενός βιβλίου. Με εντυπωσιάζει πρώτα το τοπίο, ψάχνω, μαθαίνω γι’ αυτό κι ύστερα πλάθω μια ιστορία, εφευρίσκω χαρακτήρες, καταστάσεις, ώστε με τον τρόπο αυτό να παρασύρω τους αναγνώστες στη περιοχή που με γοήτευσε. Στο «Χρυσός, Λιβάνι και Σμύρνη» ήταν η Σμύρνη, στο « Μελέκ θα πει άγγελος» ήταν η Θράκη, τώρα είναι η Αλυκή της Θάσου, που από τα αρχαία χρόνια την «έτρωγαν» αποσπώντας τα μάρμαρά της με σκοπό το κέρδος. Μέχρι τώρα….Με πρόσχημα την τουριστική αξιοποίηση την καταστρέφουν. Και βέβαια αυτή την βία ενάντια στη φύση μπορούμε και την συζητούμε και να την αναλύουμε…Υπάρχει όμως και μια άλλη βία που δεν τολμάμε να την αγγίξουμε, Η βία μέσα στο σπίτι είναι ταμπού. Ενοχο μυστικό. Δεν λέμε τίποτα. Σιωπούμε.

Η Ελένη και η Τούλα…δείγματα αντιπροσωπευτικά της κοινωνίας μας.

Δυστυχώς ναι. Ατομα με μειωμένη αυτοεκτίμηση αναζητούν τον έρωτα, βιώνοντας τον εξευτελισμό του ίδιου του έρωτά τους, τη σιωπή στο βλέμμα και τα σημάδια στο σώμα και στην ψυχή. Οι στατιστικές είναι αμείλικτες. Εκεί όπου η σιωπή ακυρώνει κάθε προσπάθεια, ίσως η Τέχνη θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο. Γιατί τι σε συγκινεί στη λογοτεχνία; Κάτι που λέγεται και δεν είχες βρει τρόπο να το πεις μέχρι τώρα…η περιγραφή μιας κατάστασης που την ζεις ολόιδια με την ίδια ένταση ή με το ίδιο πάθος.

Οι γυναίκες που σιωπούν είναι κανόνας ή η εξαίρεση;

Θα ήθελα να πιστέψω ότι ήταν κανόνας. Μέχρι τώρα υπήρχαν στενά περιθώρια για ένα κακοποιημένο άτομο στα πλαίσια μιας κλειστής κοινωνίας, όπου ο περίγυρος σιωπά το ίδιο ένοχα. Οσο όμως οι κοινωνίες εξελίσσονται, τόσο οι προκαταλήψεις τείνουν να εκλείψουν. Πιστεύω ότι η Ελληνική Πολιτεία ευαισθητοποιείται κι είναι έτοιμη να θεσπίσει το νομικό πλαίσιο που θα καλύπτει απόλυτα το κακοποιημένο άτομο, όχι μόνο σε ό,τι αφορά τη σωματική βία αλλά και την ψυχολογική βία που προκαλεί εξίσου ψυχική αναπηρία έστω κι αν τα σημάδια δεν φαίνονται.

Πόσο εύκολο ήταν να αφήσετε την «Μελέκ»; Υπάρχει συνέχεια μεταξύ των βιβλίων;

Η ζωή που κάνω, αλλάζοντας διαρκώς τόπο κατοικίας, με βοηθάει πια να προσαρμόζομαι γρηγορότερα. Ακονίζοντας όμως συνέχεια τη μνήμη… Η περίοδος της «Μελέκ», της Θράκης έχει περάσει…Μένει όμως μέσα μου πάντα κάτι … Ετσι γίνεται με όλους τους τόπους απ΄ όπου πέρασα. Το κάθε βιβλίο αποτελεί από μόνο του μια ξεχωριστή οντότητα. Μου αρέσει όμως να «κυκλοφορεί» μέσα στο ένα βιβλίο κάποιος χαρακτήρας από ένα άλλο. Ετσι στο «Γλώσσα από μάρμαρο» ο κύριος χαρακτήρας η Ελένη –Ελσα αποτελεί χαρακτήρα του ομώνυμου διηγήματος στο βιβλίο «Χρυσός, Λιβάνι και Σμύρνη».

Ο έρωτας υποβοηθά στην πορεία για την λύτρωση του καθενός;

Απόλυτα. Χωρίς έρωτα ο δρόμος παραμένει κλειστός, τον βλέπεις αλλά δεν τον φτάνεις…. Στο «Μελέκ θα πει άγγελος» ένας παράφορος έρωτας ελευθερώνει την ψυχή από τις βαθιά ριζωμένες θρησκευτικές αντιλήψεις. Στο « Γλώσσα από μάρμαρο» η ένοχη σιωπή σπάει από την αγάπη….

Ποια είναι η σχέση σας με την τεχνολογία;

Με τρομάζει η δύναμή της, όμως συγχρόνως με γοητεύουν οι δυνατότητες που δίνει, αλλά και η ευκολία με την οποία αξιοποιούν τις δυνατότητες αυτές τα νέα παιδιά. Γι’ αυτό κι εγώ ακολουθώ….

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.