«Η επιστημη αν περιχαρακωθει απο μονη της, τουλαχιστον οσον αφορα στη διδακτικη μεθοδολογια, δε θα ειναι ενεργη»

Το Πειραματικό Διαπολιτισμικό Σχολείο Παγουρίων σχολείο βρίσκεται υπό την εποπτεία του Τμήματος Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού των Παρευξείνειων Χωρών. Παρούσα αυτή την πρώτη μέρα και η Μαρία Δημάση, Λέκτορας του Τμήματος με γνωστικό αντικείμενο «Διδακτική της Γλώσσας και της Λογοτεχνίας», με την οποία ο ΠτΘ μιλά για τους στόχους και τους σκοπούς του όλου εγχειρήματος.

ΠτΘ: κ. Δημάση, πριν ένα χρόνο περίπου μιλήσαμε για τη δημιουργία του συγκεκριμένου σχολείου και για τα πρώτα βήματα υλοποίησης του εγχειρήματος. Ένα χρόνο μετά σε ποιο σημείο βρίσκεται η λειτουργία του;

Μ.Δ.: Αυτή τη στιγμή μεταφέραμε την υλοποίηση των πρακτικών μας από το διαπολιτισμικό των Σαπών στο Πειραματικό των Παγουρίων. Κάναμε ένα σεμινάριο 30 ωρών πέρυσι που ουσιαστικά απευθυνόταν στους συναδέλφους του συγκεκριμένου σχολείου, αλλά το ανοίξαμε και ευρύτερα στην εκπαιδευτική κοινότητα της Κομοτηνής. Κάναμε πολλές εκπαιδευτικές συναντήσεις, αλλά οι συνάδελφοι προσπάθησαν κυρίως μόνοι τους, είχαν δηλαδή και την υποδομή και τη θέληση. Φέτος ήρθαν και οι φοιτητές που σημαίνει ότι άλλαξε και το κλίμα λειτουργίας του σχολείου. Κάθε Τρίτη στο σχολείο λειτουργεί ένα μικρό πανηγύρι για μικρούς και μεγάλους. Οι ίδιοι οι φοιτητές εξέφρασαν τον ενθουσιασμό τους, εντυπωσιάστηκαν, γιατί αλλιώς τους υποδεχόντουσαν σε άλλα σχολεία και αλλιώς τους υποδέχονται εδώ. Δημιουργήθηκε δηλαδή μια φιλοσοφία κοινών ευθυνών, κοινών στόχων και κοινών προσδοκιών και αυτό είναι πολύ σημαντικό για όλους. Ήδη έχουμε δημιουργήσει το εκπαιδευτικό υλικό για να διδάξουμε τη ρωσική, την τουρκική και τη βουλγαρική γλώσσα. Η σύνθεση του μαθητικού δυναμικού του σχολείου υπαγορεύει τη διδασκαλία της ρωσικής και της τουρκικής σε ένα μαθητή μόνο. Τα μαθήματα γίνονται τρεις ώρες την εβδομάδα απογευματινά στα πλαίσια του ολοήμερου, ή και εκτός ολοήμερου σχολείου, γιατί υπάρχει μια σχετική υπουργική απόφαση του 1993, η οποία ισχύει, και επειδή είμαστε Πειραματικό σχολείο την ενεργοποιούμε, Φυσικά όλα αυτά τα γνωρίζουν οι διοικητικά υπεύθυνοι του τμήματος και έχουμε την αμέριστη συμπαράσταση και του αντιπρύτανη, του κ. Σιμόπουλου, που είναι και πρόεδρος του τμήματος και του πρύτανη, ο οποίος είναι ενημερωμένος. Έχουμε δηλαδή ουσιαστική συμπαράσταση, κυρίως ηθική, τα υλικά που χρειαζόμαστε θα τα βρούμε από μόνοι μας, γιατί είμαστε πολυπράγμονες εδώ στο σχολείο.

ΠτΘ: Ποια ήταν η βάση με την οποία ξεκινήσατε;

Μ.Δ.: Ξεκινάμε από την Γ΄ Δημοτικού, γιατί θεωρούμε ότι μέχρι τότε έχουν εμπεδώσει ως ένα βαθμό την ελληνική γλώσσα και τη δομή της, ώστε να μπορούμε να οικοδομήσουμε τη ρωσική και την τουρκική. Μιλήσαμε με τους γονείς των παιδιών, οι οποίοι υπέγραψαν υπεύθυνη δήλωση ότι επιθυμούν τα παιδιά τους να παρακολουθήσουν αυτά τα μαθήματα. Σ’ αυτό συνέβαλε πολύ ο κ. Χαρατσίδης, ο συνάδελφος, που είναι υπεύθυνος για τη ρωσική, γιατί τα παιδιά παρ’ όλο που προέρχονται από την πρώην Σοβιετική Ένωση άλλα είναι από την Αρμενία, άλλα από τη Γεωργία, οπότε αντιλαμβάνεστε έχουν άλλες μητρικές γλώσσες, αλλά ευτυχώς για μας όπως διαμορφώνονται τα πράγματα η ρωσική λειτούργησε ως υπεργλώσσα κουλτούρας και πολιτισμού στα πλαίσια της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, οπότε οι γονείς που τη διδάχτηκαν ούτως ή άλλως στο εκπαιδευτικό σύστημα με πολύ μεγάλη χαρά το δέχτηκαν. Σήμερα είναι η πρώτη φορά που το επιχειρούμε, κατ’ εξαίρεση το κάνουμε στον πρωινό κύκλο, γιατί τελειώνουν οι πρακτικές μας ασκήσεις και θέλουμε όλοι μας οι φοιτητές να παρακολουθήσουν το εγχείρημα το οποίο θα συνεχιστεί μέχρι τον Ιούνιο. Μετά το πέρας των πρακτικών αυτού του εξαμήνου σε εθελοντική βάση όλοι μας οι φοιτητές του ογδόου εξαμήνου ανέλαβαν να διδάσκουν τα ρωσικά και τα τουρκικά. Θα τους μεταφέρουμε με τους συναδέλφους κατά πάσα πιθανότητα Δευτέρα απόγευμα, θα διδάσκουν και θα επιστρέφουν στα υπόλοιπα μαθήματά τους. Το ανέλαβαν με πολύ μεγάλο ενθουσιασμό αυτό και φυσικά από του χρόνου με τη συμπαράσταση του κ. Κωνσταντινίδη, Διευθυντή Πρωτοβάθμιας νομίζω πως θα είμαστε έτοιμοι να επεκταθούμε και στα παιδιά από τη Βουλγαρία που υπάρχουν στο νομό Ροδόπης. Θα φύγουμε δηλαδή από τα όρια του πειραματικού, εφόσον βέβαια δούμε πώς θα εξελιχθεί το εγχείρημα, δημιουργώντας μάλλον κέντρα στην πόλη και ενδεχομένως και στον Ίασμο για τη διδασκαλία αυτών των γλωσσών. Μιλάμε πάντα για τις παρευξείνιες γλώσσες, αυτές τις γλώσσες μπορούμε να διαχειριστούμε ως τμήμα εκ του γνωστικού μας αντικειμένου.

ΠτΘ: Χρησιμοποιείτε κάποια μέθοδο διδασκαλίας και ποια η φιλοσοφία του όλου εγχειρήματος;

Μ.Δ.: Ουσιαστικά ξεκινάμε διδάσκοντας στα πλαίσια της πρώτης ανάγνωσης και γραφής, αλλά ταχύρρυθμα, γιατί διερευνώντας το τι κατέχουν από την άποψη της γλώσσας τα παιδιά και μιλώντας με τους γονείς μας είπαν ότι σε επίπεδο γραπτού λόγου δεν γνωρίζουν σχεδόν τίποτα και τα περισσότερα είναι εντελώς παθητικοί δέκτες και χρήστες της γλώσσας της χώρας προέλευσης. Καταλαβαίνουν αρκετά πράγματα, δεν μπορούν να μιλήσουν παρά ελάχιστες λέξεις. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν ότι πρέπει κατ’ αρχήν να διερευνήσουμε ακριβώς τι γνωρίζουν οι μαθητές, οπότε έχουμε δημιουργήσει ένα υλικό για το επίπεδο αρχαρίων που είναι δίγλωσσο, γιατί αρχάριοι είναι στην ουσία, χρησιμοποιώντας όλες τις μεθόδους που προτείνονται για την πρώτη ανάγνωση και γραφή, από τη συλλαβική μέθοδο, μέχρι τα ζωγραφογράμματα, δηλαδή τον συνδυασμό της μορφής του γράμματος με εικόνες και εμπειρίες από την καθημερινή ζωή. Στηριζόμαστε πάρα πολύ για να διδάξουμε την προφορά στην αυθεντική αντιστοιχία μεταξύ ελληνικής και ρωσικής, ελληνικής και τουρκικής. Χρησιμοποιούμε τα ελληνικά δάνεια στις δύο γλώσσες που ήδη τα παιδιά κατέχουν και μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν πολύ ευκολότερα και προσπαθούμε στην ουσία από τη μια μεριά να οδηγήσουμε σε ανάδυση τον γραμματισμό που ήδη κατέχουν από την πλευρά της γλώσσας και από την άλλη πλευρά να διδάξουμε λειτουργικά τη γλώσσα κυρίως σε επίπεδο προφορικού, μας ενδιαφέρει να επικοινωνούν μ’ αυτή τη γλώσσα και στη συνέχεια σε επίπεδο γραπτού λόγου. Η μέθοδος είναι καθαρά επικοινωνιακή και στη συνέχεια χρησιμοποιούμε κείμενα παιδικής λογοτεχνίας από τη γλώσσα της χώρας προέλευσης, βέβαια το σχολείο διδάσκει και κείμενα ελληνικά στα πλαίσια της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Δηλαδή προσπαθούν οι συνάδελφοι να δημιουργήσουν τη φιλοσοφία της αποδοχής του διαφορετικού, για να μπορούμε για να οικοδομήσουμε παραπέρα τη γλώσσα της χώρας προέλευσης, και συνεχίζουμε με χρηστικά κείμενα.

ΠτΘ: Το υλικό διδασκαλίας πώς προήλθε;

Μ.Δ.:Είναι υλικό για τους αρχάριους έλληνες στα μαθήματα, «Πρώτη ανάγνωση και γραφή στις παρευξείνιες χώρες», μάθημα επιλογής, «Διδακτική μεθοδολογία για τη γλωσσική διδασκαλία και τη διδασκαλία του πολιτισμού και της ιστορίας», στα πλαίσια των πρακτικών και«Παιδική λογοτεχνία και διαπολιτισμική εκπαίδευση», όπου λειτουργούμε εντελώς εργαστηριακά, στο βαθμό που είναι εφικτό, γιατί είναι πολλά τα παιδιά που συμμετέχουν στο μάθημα. Έτσι δημιουργούνται πρωτότυπες εργασίες, τις οποίες μετά βλέπουμε με τους λέκτορες των γλωσσών. Θα πρέπει όμως να τονίσω και το με σεβασμό προς τη γλώσσα που δεν ξέρω, ότι αυτό που μπορώ να δώσω στα παιδιά μας, στους φοιτητές μας είναι το πώς. Το τι τους το δίνουν οι δάσκαλοι των γλωσσών. Και όταν καταφέρουμε και παντρεύουμε το τι με το πώς γίνεται αυτό που γίνεται σήμερα. Πρέπει να σας πω ότι έχουμε αμφισβητηθεί πάρα πολύ και ακούγονται διάφορα. Τελευταία σε εκπομπή τοπικού καναλιού αναφέρθηκε σαν παράδειγμα τμήματος «προς αποφυγήν» το δικό μας γιατί δεν έχουμε σύνδεση με την αγορά εργασίας. Αυτό είναι ένα θέμα το οποίο βρίσκεται σε καλό δρόμο, δεν μπορώ όμως να σας πω περισσότερα, όμως ένα πανεπιστήμιο βρίσκεται σε μία περιοχή και για την προαγωγή της επιστήμης και για την κατάκτηση της γνώσης. Και εγώ θεωρώ τον εαυτό μου στρατευμένο στην υπόθεση της διδασκαλίας, της κουλτούρας και των γλωσσών της χώρας προέλευσης, γιατί το χρωστάμε σαν πολιτεία, σαν κοινωνία. Και όταν μπει το σαράκι της αμφισβήτησης οι ίδιοι οι φοιτητές μας αναρωτιούνται τι γίνεται. Αυτή τη στιγμή όμως που μιλάμε τρεις γυναίκες στις αίθουσες του σχολείου διδάσκουν και οι υπόλοιποι φοιτητές παρακολουθούν και παίρνουν θάρρος. Δε λέω ότι έχουμε φτάσει στο μάξιμουμ των δυνατοτήτων των φοιτητών μας. Στη διδασκαλία των γλωσσών έχουμε πολύ δρόμο ακόμη, όμως αυτό που γίνεται σήμερα είναι ένα κίνητρο και για την κατάκτηση της γλώσσας.

Όλοι μας οι φοιτητές βέβαια δεν ξέρουν πολύ καλά τη γλώσσα. Προσπαθούν όμως πάρα πολύ. Για τα επίπεδα των αρχαρίων μπορούν να ανταποκριθούν. Εγώ όμως βλέπω ότι τώρα που μπήκαν σ’ αυτή τη δοκιμασία, αναγκάζονται να ψάξουν πολύ βαθύτερα και να ενεργοποιηθούν για την κατάκτηση της γλώσσας. Είναι αυτό που λέμε: Πότε μαθαίνω καλά μια γλώσσα; Όταν καταλαβαίνω πόσο αναγκαία μου είναι. Δεν είναι παίρνω το πτυχίο μου και φεύγω. Βλέπουν οι φοιτητές ότι τη χρειάζονται. Είναι χρηστική ανάγκη, κι αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό.

ΠτΘ: Ποιος είναι ο στόχος σας;

Μ.Δ.: Πρέπει κατ’ αρχήν να αναφέρω ακόμη ότι δουλεύουμε στις τέσσερις πρώτες τάξεις πειραματικά τα εκπαιδευτικά λογισμικά της γλώσσας του Υπουργείου Παιδείας τα οποία ζητήσαμε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο να μας επιτρέψει να τα δουλέψουμε πειραματικά στο σχολειό μας. Δηλαδή προσπαθούμε τα παιδιά να μάθουν την ελληνική γιατί αν τα παιδιά δεν τα μάθουν στο δημοτικό πώς θα πάνε στο γυμνάσιο. Έτσι δημιουργείται μία αλυσίδα προβλημάτων. Σκεφθήκαμε λοιπόν να χτυπήσουμε το κακό στη ρίζα του και να χρησιμοποιήσουμε παραπέρα μεθόδους και έτσι δουλεύουμε με άλλο υλικό τη γλώσσα. Πολιορκούμε τη γλώσσα απ΄ όλα τα γνωστικά μετερίζια, γιατί η γλώσσα είναι το εργαλείο για να ικανοποιήσουμε όλους τους υπόλοιπούς γνωστικούς στόχους. Έχουμε μαζέψει όλα τα βιβλία που υπάρχουν για τη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας, αξιολογήσαμε το υλικό, δημιούργησαν οι συνάδελφοι δικό τους, γιατί πρέπει να πω ότι οι συνάδελφοι του σχολείου είναι εξαιρετικές, η συνεργασία τους είναι πολύ καλή όπως και η συνεργασία με τη μουσικό, αλλά και το γυμναστή που τους μαθαίνει χορούς απ’ όλες τις περιοχές της Ελλάδος. Αν στο σχολείο οι συγκεκριμένες ειδικότητες καλύπτονταν από μόνιμους δασκάλους θα μπορούσαμε με τη μουσική και την μουσικοκινητική αγωγή να μάθουμε στα παιδιά συλλαβισμό λέξεων, μαθηματικά, ώστε να αποκτήσουμε και γνωστική βάση πέρα από την κοινή φιλοσοφία. Υπάρχει συλλογική συνείδηση και για αυτό ο συνάδελφος του απογευματινού κύκλου είναι οργανικό μέλος της κοινότητας των εκπαιδευτικών. Οργανωνόμαστε λοιπόν σε ένα επίπεδο συλλογικής βάσης. Ουσιαστικά το σχολείο μας είναι πιλοτικό ολοήμερο και είναι το 29ο στην Ελλάδα. Είναι πολύ σημαντικό για μας αυτό. Απλά επειδή το σχολείο είναι ολιγοθέσιο έχουμε κάποια προβλήματα που προκύπτουν από τη διαχείριση τη διοικητική των ολιγοθέσιων. Η διεύθυνση βέβαια Πρωτοβάθμιας είναι δίπλα μας.

ΠτΘ: Συνηθίσαμε εδώ στη Θράκη να λέμε ότι το πανεπιστήμιο δεν έχει καμία σχέση με την τοπική κοινωνία. Σήμερα αυτό που γίνεται εδώ θεωρώ ότι αναιρεί αυτή την εντύπωση.

Μ.Δ.:Σας ευχαριστώ που το λέτε. Πέρα από πολλά σεμινάρια που κάναμε, πέρα από τις πρακτικές, έχουμε τα σεμινάρια διδασκαλίας της ελληνικής για τους ενήλικες μουσουλμάνους και παλιννοστούντες και αλλοδαπούς τα οποία θα ξεκινήσουν πάλι μετά τα Χριστούγεννα. Φέτος είμαστε υπεύθυνες, η κ. Θωμαδάκη, που είναι επίκουρη καθηγήτρια με αντικείμενο τη γλωσσολογία και εγώ, και θα φτιάξουμε κι άλλα πράγματα. Η επιστήμη από μόνη της αν περιχαρακωθεί τουλάχιστον όσον αφορά στη διδακτική μεθοδολογία, δεν θα είναι ενεργή. Δηλαδή τροφοδοτείται, είναι διαλλεκτική η σχέση της με την εφαρμογή. Η θεωρία, η τεχνική και η μέθοδος είναι μια τριάδα που δεν μπορεί να έχει η κάθε μία από τις συνιστώσες της παράλληλη πορεία, διαφορετική. Πρέπει να συνυπάρχουν.

ΠτΘ: Λέγεται ότι στο μέλλον στην Ελλάδα όλα τα σχολεία θα είναι διαπολιτισμικά. Πιστεύετε ότι πλέον στόχος πρέπει να είναι η διαπολιτισμική εκπαίδευση;

Μ.Δ.:Στην Ελλάδα είναι ελάχιστα τα μονοπολιτισμικά και μονογλωσσικά σχολεία. Είναι λίγα εκείνα που είναι πολυπολιτισμικά και έχουν χαρακτηρισθεί ως διαπολιτισμικά. Στην ουσία θεωρώ κάθε σχολειό που αποτελείται από μία πολυπολιτισμική μαθητική κοινότητα οφείλει να έχει στόχους, φιλοσοφία και τρόπο λειτουργίας που θα έχουν στόχο τη διαπολιτισμική εκπαίδευση. Δεν γίνεται αλλιώς.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.