«Ετσι γνωρισα τον Χαριλαο»

Ο Κομοτηναίος Χριστόδουλος Καλάμης συναντήθηκε με τον Χαρίλαο Φλωράκη σ’ ένα καίκι που πήγαινε από τη Σύρα στη Γιούρα. Ο Φλωράκης ήταν τότε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ και είχαν φανεί τα πρώτα δείγματα της έντονης προσωπικότητάς του.

Εξόριστοι κι οι δυο στην ίδια τους την πατρίδα βρήκαν κοινά σημεία επικοινωνίας με κυριότερο την ιδεολογία τους. Για τους παλιούς, εξάλλου, η ιδεολογία έπαιζε ρόλο σημαντικό περισσότερο από οτιδήποτε άλλο… Στη διήγηση του κ. Καλάμη σεβαστήκαμε την επιθυμία του και δεν έγινε καμία παρέμβαση.

Την τελευταία του πνοή άφησε σε ηλικία 91 ετών ο επίτιμος πρόεδρος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος, Χαρίλαος Φλωράκης, ένα από τα δυναμικότερα στελέχη του ΚΚΕ και της Αριστεράς με έντονη συνδικαλιστική και πολιτική δράση από τη νεανική του ηλικία.

Ο Χριστόδουλος Καλάμης μετέφερε τις προσωπικές του αναμνήσεις από το Χαρίλαο Φλωράκη, δίνοντας έμφαση στη ζωηρή εντύπωση που προκάλεσε η πρώτη συνάντηση μαζί του. «Το αντάμωμά μας για πρώτη φορά έγινε σ’ ένα σαπιοκάικο που είχε το δρομολόγιο Σύρα – Γιούρα. Ανταμωθήκαμε πάνω στο καΐκι. Εκείνος ερχόταν από δίκη κι εγώ από το νοσοκομείο της Σύρας επέστρεφα στη Γιούρα. Στη Σύρα είχα μεταφερθεί για εγχείριση. Η πρώτη εντύπωση που δημιούργησα όταν είδα το Χαρίλαο πάνω στο καίκι ήταν τρομερή. Έμεινα έξαλλος, μού έκανε μεγάλη εντύπωση η ίδια η παρουσία του. Ήταν σαν να έβλεπα στην πραγματικότητα το όραμα που αγωνιζόμουνα, σαν να έβλεπα ολόρθο το κομμουνιστικό κόμμα Ελλάδας με τις αρχές του, με τη θεωρία του, με το πρόγραμμά του για αλλαγή, για σοσιαλισμό. Είχε ένα βλέμμα στοργικό, ένα πλατύ χαμόγελο που σ’ αγκάλιαζε τρυφερά.

Οι διαπιστώσεις μου αυτές για τον Χαρίλαο έγιναν πραγματικότητα στο Παρθένι της Λέρου, όταν ξαναπιαστήκαμε από τη χούντα και μεταφερθήκαμε αρχικά στη Γιούρα και στη συνέχεια στο Παρθένι. Είχαμε μια τακτική επαφή με τον Χαρίλαο στο Παρθένι λόγω του γεγονότος ότι έγραφα πολύ ψιλά γράμματα -όσο είναι το κεφάλι της καρφίτσας – και διοχετεύονταν όλο το υλικό του στρατοπέδου έξω, σε διάφορους οργανισμούς, στο κόμμα και αλλού.

Ο Χαρίλαος ήταν ένας πραγματικός στύλος του κόμματος κι αυτό φάνηκε με την πρώτη εκδήλωση της διάσπασης, το Φλεβάρη του 1968 με τη 12η Ολομέλεια.

Πήρε μια σαφή κι αποφασιστική θέση υπέρ των αποφάσεων της 12ης Ολομέλειας ενάντια στην οπορτουνιστική δεξιά διαλυτική ομάδα του Παρτσαλίδη, που ηγούνταν της δεξιάς ομάδας και των άλλων. Εκεί φάνηκε ο αποφασιστικός, ο πραγματικός λαϊκός ηγέτης, ο κομμουνιστής, ο καθοδηγητής».

Για το κατά πόσο ο Χαρίλαος Φλωράκης είχε τη στήριξη του ΚΚΕ στις ρήξεις που επιχειρούσε ο κ. Καλάμης σχολιάζει: «Τότε η πλειοψηφία των μελών της Κεντρικής Επιτροπής βρισκόταν έξω. Υπήρχε βέβαια και στο εσωτερικό της Ελλάδας ένα γραφείο με ορισμένα μέλη της Κ.Ε. στα οποία ανήκαν ο Γλέζος και οι άλλοι, οι οποίοι στην πορεία, με τη διάσπαση, έπαιρναν θέση με την οπορτουνιστική ομάδα. Στο στρατόπεδο Λακί (περιοχή της Λέρου) ήταν πάνω από 900 πολιτικοί εξόριστοι.

Η Λέρος είχε δύο στρατόπεδα, το Λακί και το Παρθένι το οποίο την περίοδο της ιταλικής κατοχής αποτελούσε ναύσταθμο υποβρυχιακό. Από εκεί είχε φύγει το 1940 το υποβρύχιο που βούλιαξε την «Έλλη». Στο Παρθένι, ήμασταν περίπου 400 με 500 άτομα και θεωρούνταν στρατόπεδο στελεχών του κομμουνιστικού κόμματος και γενικά των ριζοσπαστών. Το άλλο το στρατόπεδο θεωρούνταν πιο «χαμηλό» από ιδεολογικής πλευράς. Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών εξόριστων του Λακιού, δηλαδή το 90% τάχθηκε με τις αποφάσεις του κόμματος, της 12ης Ολομέλειας, όπως κι ένα μεγάλο τμήμα των πολιτικών εξόριστων του Παρθενιού.

Στις αποφάσεις αυτές που πάρθηκαν από τους πολιτικούς εξόριστους αποφασιστικό ρόλο έπαιξε ο σύντροφος Χαρίλαος και άλλα στελέχη της Κεντρικής Επιτροπής, όπως ο Λουλές. Η αποφασιστικότητα του Χαρίλαου φάνηκε ακόμη στο 13ο συνέδριο του κόμματος που έγινε το 1991, όντας στο προεδρείο του συνεδρίου. Το παρακολούθησα σαν παρατηρητής και ήταν η μεγαλύτερη κρίση που πέρασε το Κομουνιστικό Κόμμα Ελλάδας. Ένα μεγάλο μέρος μελών της Κεντρικής Επιτροπής διαχώρισε τη θέση του από το Κομμουνιστικό Κόμμα, από το κόμμα νέου τύπου και τραβούσε προς τα Αριστερά, επιδιώκοντας τη διάλυση του ΚΚΕ.

Ο Χαρίλαος Φλωράκης έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να σταθεί στα πόδια του το ΚΚΕ σαν κόμμα της εργατικής τάξης, σαν κόμμα διεθνιστικό πατριωτικό. Επομένως, ο Χαρίλαος είναι σαν να μιλάμε για το ΚΚΕ, όχι απλό πρόσωπο. Όλη του η ζωή ήταν αφιερωμένη στο κόμμα. Η δράση του κόμματος είναι συνυφασμένη με την ίδια του τη ζωή».

Περισσότερο ιδέα παρά πρόσωπο ο Χαρίλαος Φλωράκης, τον οποίο ο Χριστόδουλος Καλάμης τον εκτίμησε όσο τίποτε στον κόσμο. «Έβλεπα στο πρόσωπό του τα ιδανικά για τα οποία πάλευα. Έβλεπα μπροστά μου την αισιοδοξία που είχε για το γκρέμισμα του καπιταλισμού και το πέρασμα στο σοσιαλισμό, για τη νίκη των κομμουνιστικών ιδεών, όχι μόνο σε ελλαδική αλλά και σε παγκόσμια κλίμακα.

Τώρα με το θάνατό του φάνηκε, από τα μηνύματα που στάλθηκαν από όλες τις χώρες του κόσμου, ότι το πρόσωπο του Χαρίλαου είχε μια παγκόσμια ακτινοβολία.

Έτσι τον γνώρισα τον Χαρίλαο κι όλες αυτές τις μέρες, από την Κυριακή που πέθανε μέχρι την Πέμπτη που θάφτηκε στο χωριό του, η σκέψη μου έτρεχε πάντα κοντά του, τον αγκάλιαζα, τον φιλούσα, αναθυμόμουνα τις ώρες και τις μέρες και τα χρόνια που είχαμε περάσει μαζί».

Ο Χριστόδουλος Καλάμης πέρασε 22,5 χρόνια στην εξορία. «Μισό χρόνο στην Κατοχή από τους βουλγάρους φασίστες και άλλα 22 χρόνια από τους έλληνες, από τους «πατριώτες» που με αντάμειψαν για την αντιστασιακή μου δράση. Οκτώ χρόνια έκανα στο θανατονήσι της Γιούρα, τέσσερα χρόνια στην Κέρκυρα, στην Αλικαρνασσό, στην Αίγινα, στα Τρίκαλα, στη Δράμα … Έχω γυρίσει όλες τις φυλακές της Ελλάδας. Από εξορίες έκανα στη Σαμοθράκη και στο Αδρόνι Λήμνου, στη Λέρο. Στη συνέχεια, το 1970 μία ομάδα γύρω στα 70 άτομα που θεωρηθήκαμε στελέχη μεταφερθήκαμε στον Ωρωπό. Από εκεί αφέθηκα το 1971 τον Απρίλη, ενώ ο Χαρίλαος βγήκε το 1972 κι έφυγε στο εξωτερικό για να επιστρέψει το 1974 όντας παράνομο το κόμμα που ύστερα από λίγες εβδομάδες έγινε νόμιμο».

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.