Ηρακλης Γωνιαδης, επισκεπτης καθηγητης Τμηματος ΔΟΣΑ Δημοκριτειου

Με τον Ηρακλή Γωνιάδη, επισκέπτη καθηγητή του Τμήματος Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης του Δημοκριτείου συζητά σήμερα ο ΠτΘ. Αφορμή για τη συζήτηση απετέλεσε η συμμετοχή του σε ημερίδα που διοργανώνει στην Ορεστιάδα η Αναπτυξιακή Έβρου κατά τη διάρκεια της οποίας ο κ. Γωνιάδης θα μιλήσει με θέμα «Μάρκετινγκ και αγροτικά προϊόντα». Ό ίδιος ασκεί το μάρκετινγκ εδώ και 30 χρόνια εφόσον η δουλειά του είναι Διευθυντής πωλήσεων σε εταιρεία πληροφορικής και όπως ο ίδιος τονίζει είναι «ένα γνωστικό αντικείμενο το οποίο το δουλεύω και στην καθημερινότητά μου».

Ο κ. Γωνιάδης αναφέρεται στην ανάγκη λειτουργίας των αγροτικών συνεταιρισμών «με επιχειρησιακά κριτήρια και όχι σε στενά σωματειακά πλαίσια» καθώς και στην ανάγκη αλλαγής της νοοτροπίας των ελλήνων αγροτών και γενικότερα της ελληνικής αγροτικής πραγματικότητας.

Ηρακλής Γωνιάδης όμως…

ΠτΘ:κ. Γωνιάδη επιλέξατε ένα θέμα για να μιλήσετε στην ημερίδα αρκετά προχωρημένο για τα ελληνικά δεδομένα. Ποιος είναι ο στόχος σας;

Η.Γ.: Επέλεξα στο πλαίσιο της ημερίδας που γίνεται σήμερα στην Ορεστιάδα και συνδιοργανώνεται από την Αναπτυξιακή Εταιρεία Έβρου και τους τοπικούς αγροτικούς συνεταιρισμούς να αναφερθώ, με μια σύντομη παρέμβαση, στο μάρκετινγκ των αγροτικών προϊόντων. Δεν γνωρίζω ποιο θα είναι το ακροατήριο αλλά ο στόχος μου δεν είναι να τους κάνω marketers, δηλαδή να μάθουν κάποιους ορισμούς. Στόχος μου είναι να δείξω μέσα από κάποιες έννοιες την ανάγκη να περάσουν σε ένα σύγχρονο τρόπο λειτουργίας και οι συνεταιρισμοί. Είναι πολύ «δημοκρατικός» ο τρόπος που λειτουργούν και μάλιστα τόσο δημοκρατικός που καταντάει σε χαλαρότητα, η οποία χαλαρότητα δεν επιτρέπει την αποτελεσματική λειτουργία τους, με αποτέλεσμα να γίνουν αποπαίδια ή παραπαίδια των εκάστοτε μηχανισμών εξουσίας, προσδοκώντας κάποιες επιδοτήσεις. Με αυτό τον τρόπο μετεξελίσσονται ακούσια σε τεμπέληδες που αποσκοπούν σε επιδοτήσεις, βολεύονται μέσα από αυτούς με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται μια κατάσταση η οποία δεν οδηγεί παρά μόνο στη φθίση, στο θάνατο πολλών επαγγελματιών, πολλών αγροτών. Επιπλέον έτσι δεν δημιουργείται μια εναλλακτική κατάσταση σε άλλο επίπεδο, περισσότερο αναβαθμισμένο και σε έναν τομέα που θα μπορούσε επίσης να δώσει απασχόληση σε πολύ νέο πληθυσμό που εγκαταλείπει και την περιοχή. Θέλω να πω ότι δεν είναι μόνο οικονομικά αλλά και κοινωνικά και πολιτιστικά τα κίνητρα τα οποία πιέζουν να οδηγηθούμε σε συνεταιρισμούς που θα λειτουργούν με επιχειρησιακά κριτήρια και όχι σε στενά σωματειακά πλαίσια. Στην Ελλάδα θα μπορούσαμε να πούμε κάλλιστα ότι λειτουργούν σε πλαίσια κομματικά, κομματικοποιημένα. Αυτός είναι ο στόχος μου και βέβαια ο στόχος μου δεν είναι να γίνω αρεστός.

ΠτΘ:Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα με κύριο στόχο λειτουργίας το συμφέρον του αγρότη. Σήμερα όμως πολλοί είναι αυτοί που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Άρα είναι επιβεβλημένη η αλλαγή του τρόπου λειτουργίας..

Η.Γ.: Συμφωνώ απόλυτα με αυτά που λέτε και θα συνεπικουρούσα λέγοντας ότι έχει καταλήξει το συμφέρον του αγρότη στην Ελλάδα φετίχ. Εξυπηρετούνται συμφέροντα ανθρώπων άλλων που αναδεικνύονται μέσα από μηχανισμούς σκοπιμοτήτων. Σίγουρα ο αγρότης δεν έχει μέλλον πάνω σε αυτή τη βάση. Να σας υπενθυμίσω ότι το 2010 λήγει η μεταβατική περίοδος της ευρωμεσογειακής ζώνης συναλλαγών στην οποία είναι ενταγμένες όλες οι μεσογειακές χώρες από την πλευρά της Μικρασίας και της Βορειοανατολικής και βορειοδυτικής ακτής της Αφρικής. Αυτές οι χώρες ήδη βρίσκονται σε ένα καθεστώς μειωμένων δασμών στα αγροτικά και σε άλλα προϊόντα αλλά εν προκειμένω μας ενδιαφέρουν τα αγροτικά. Οι δασμοί αυτοί θα αρθούν τελείως το 2010 οπότε θα υπάρχει ελεύθερη διακίνηση των αγροτικών προϊόντων των περιοχών αυτών. Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται είναι τι θα κάνουμε εμείς;

ΠτΘ:Τελευταία κ. Γωνιάδη γίνεται πολύς λόγος για στροφή των ελλήνων αγροτών σε εναλλακτικές καλλιέργειες. Πιστεύετε ότι είναι εύκολη η αλλαγή νοοτροπίας του έλληνα αγρότη ο οποίος έχει συνηθίσει στην καλλιέργεια συγκεκριμένων προϊόντων;

Η.Γ.: Δεν νομίζω ότι είναι εύκολο, είναι δύσκολο. Όμως αυτό δεν πρέπει να μας απογοητεύσει, να μας αποθαρρύνει για να μην προσπαθήσουμε. Είναι πολύ δύσκολο να αλλάξεις μια μικρή νοοτροπία πόσο μάλλον συνήθειες ολόκληρης ζωής. Αυτό όμως δεν μας απαλλάσσει από την ευθύνη να προσπαθήσουμε. Εκείνο που πολλές φορές διαπιστώνω από την πλευρά του κρατικού μηχανισμού είναι ότι με μία ανακοίνωση ή με μια συζήτηση που θα κάνει ο γεωπόνος ή η αρμόδια υπηρεσία, ή με μια ανακοίνωση που θα βγει μέσω του Τύπου, ή με μία τοιχοκόλληση ανακοίνωσης στα καφενεία για την πληροφόρηση πολλών θεμάτων θεωρεί ότι είναι αρκετό. Πρέπει να γίνουν συζητήσεις, πρέπει να υπάρξουν ανταλλαγές απόψεων, να δημιουργηθούν προβληματισμοί οι οποίοι σιγά -σιγά θα αρχίζουν να μεταλλάσσουν την σκέψη μας, να μας μετακινήσουν από κάποιες σταθερές. Δεν υπάρχουν σταθερές. Η μονή σταθερά είναι η αλλαγή. Η αλλαγή των συνθηκών. Εκείνο που με εκπλήσσει, και το λέω ρητορικά, είναι ότι ο αγρότης από την φύση της εργασίας του έπρεπε να είναι εξοικειωμένος με την αλλαγή, γιατί δεν έχει τίποτα το προγραμματισμένο, όλα είναι έκθετα. Οι καιρικές συνθήκες μεταβάλλονται ερήμην του. Άρα όταν η παραγωγή διαμορφώνεται ερήμην του πρέπει να είναι εθισμένος στην αλλαγή, γιατί αυτή η αλλαγή δεν έχει υιοθετηθεί από τη μεριά της δικής του αντίληψης, των δικών του σκέψεων ώστε να την προλαβαίνει και πρέπει να προσαρμόζεται, όπως καταφέρνει τόσο καιρό. Σήμερα αλλάζουν τα πράγματα με μεγαλύτερους ρυθμούς και ο αγρότης υπολείπεται των αλλαγών. Η ευρωπαϊκή ένωση περισσότερο από δέκα χρόνια μας παροτρύνει να περάσουμε σε αλλαγές. Τόσα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης, Κοινή Αγροτική Πολιτική, επιδοτήσεις, – οι οποίες θεωρούνται εκταμιεύσεις για το εισόδημά μας για να πάρουμε αυτοκίνητα ή να πάρουμε κάποιο τρακτέρ που θα βγει στο μάτι του γείτονα, – και όμως τίποτα δεν άλλαξε. Η Ε.Ε. παρότι είναι αργοκίνητος γραφειοκρατικός μηχανισμός είχε την ευαισθησία να προχωρήσει σε τέτοιες πολιτικές. Εμείς που ζούμε εδώ και τα προβλήματα, την ανεργία, τα παιδιά που φεύγουν από το επάγγελμα αυτό, και το ερώτημα είναι με τέτοιες συνθήκες γιατί να μείνουν, επιβάλλεται να αλλάξουμε. Γιατί ποιο επάγγελμα έμεινε για να κάνουν τα παιδιά μας; Δε θα μπορούσαν να κάνουν το αγροτικό επάγγελμα σε επιχειρηματική βάση των πραγμάτων με καλύτερο επίπεδο παιδείας; Γιατί λοιπόν να μη δούμε και πτυχιούχους αγρότες, οι οποίοι δεν χρειάζεται να είναι γεωπόνοι, απλά θα ξέρουν περισσότερα γράμματα, θα μπορούν να αποκωδικοποιούν πράγματα, θα βλέπουν καλύτερα τις εξελίξεις και θα μπορούν να παίρνουν γρηγορότερα αποφάσεις και να αποκολληθούμε από αυτό το καθεστώς του νεποτισμού της οικογενειοκρατίας και όλων αυτών των καταστάσεων που μας κρατάνε ακόμα δέσμιους; Λέμε ότι η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει.. Και όμως..

ΠτΘ:Κάποιος συνάδελφός σας σε ημερίδα απεκάλεσε τους γυναικείους συνεταιρισμούς σαν το μόνο ζωντανό κομμάτι των συνεταιριστικών οργανώσεων. Ποια είναι η άποψή σας;

Η.Γ.: Συμφωνώ απόλυτα. Καταρχήν πιστεύω στο γυναικείο μυαλό. Έχω υπόψιν μου τέτοιους γυναικείους συνεταιρισμούς οι οποίοι λειτουργούν με οικονομικά κριτήρια προσοδοφόρα υπέρ των γυναικών . Θα μπορούσαν όμως να βοηθηθούν ακόμη περισσότερο με την πλαισίωσή τους με καλύτερη τεχνολογία, τεχνοτροπία, να μπουν και σε σύγχρονα εργαλεία προσέγγισης των αγορών. Προηγουμένως αναφερθήκατε στις εναλλακτικές καλλιέργειες. Μιλάμε για εναλλακτικές καλλιέργειες αλλά δεν μιλάμε για εναλλακτικές αγορές. Πού θα πάνε αυτές οι καλλιέργειες; Και σε αυτό το σημεία παρεμβαίνει το μάρκετινγκ και υποδεικνύει τις εναλλακτικές καλλιέργειες, τις αγορές, καθώς και τον τρόπο. Αυτά πρέπει οι αγρότες να μάθουν να τα λειτουργούν. Δεν είναι μόνο ένα αντικείμενο που εξετάζεται μέσα στα αμφιθέατρα. Είναι ένα αντικείμενο που εφαρμόζεται μέσα στις αγορές.

ΠτΘ:κ. Γωνιάδη πιστεύετε ότι έχουμε τις απαραίτητες υποδομές ώστε να γίνει η προώθηση των προϊόντων;

Η.Γ.: Νομίζω ότι σε μεγάλο βαθμό τις έχουμε. Ειδικά για την περιοχή της Θράκης το πρόβλημα εντοπίζεται στο θέμα των μεταφορών. Αν μπορούσαμε να έχουμε καλύτερο σιδηροδρομικό δίκτυο, ώστε να έχουμε αμεσότερη πρόσβαση της περιοχής αυτής προς τη Δυτική Ευρώπη, για παράδειγμα στην αγορά του Μονάχου που είναι η μεγαλύτερη της Ευρώπης, η μεγαλύτερη πύλη σε αγροτικά προϊόντα, θα ήταν ευτύχημα. Τα τραίνα μας δυστυχώς έχουν μείνει πίσω. Από την άλλη όμως το τραίνο σαν μέσο μεταφοράς είναι το πλέόν ανταγωνιστικό. Είναι σχετικά γρήγορο, πιο γρήγορο από την οδική μεταφορά, λιγότερο γρήγορο από την αερομεταφορά, αλλά πολύ φθηνότερο γιατί μπορεί να μεταφέρει όγκους. Δεν έχουμε διπλό σιδηροδρομικό δίκτυο και έτσι για να μεταφέρουμε προϊόντα χάνουμε χρόνο όπως επίσης δε διαθέτουμε τα κατάλληλα ψυγεία και η ευπάθεια κάποιων προϊόντων έχουν σαν αποτέλεσμα να υστερούμε όταν φτάνουμε στο Μόναχο. Παρά ταύτα όμως οι κλιματικές μας συνθήκες, το εύφορο της περιοχής, τα αρκετά νερά, που τα νερά είναι ένα πρόβλημα ήδη και στην Ελλάδα, κάτω από τον Όλυμπο η Θεσσαλία έχει πολύ μεγάλο πρόβλημα, – αποτελούν τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της περιοχής. Πρέπει λοιπόν να στραφεί η περιοχή σε εξυπνότερα συστήματα ποτίσματος, – όχι κατασπατάληση αυτού του περιορισμένου πόρου όπως είναι το νερό, – και ταυτόχρονα αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των καλλιεργειών και στροφή προς ακριβότερα πορτοφόλια. Τα ακριβότερα πορτοφόλια είναι η Δυτική αγορά η οποία θέλει πλέον οικολογικό προϊόν, χωρίς λιπάσματα, με παραδοσιακό τρόπο καλλιεργούμενο, ποιοτικά καλό. Θέλει επίσης τυποποίηση που βοηθάει στη μεταφορά του προϊόντος, ώστε και να πετύχουμε καλύτερη τιμή γιατί το προϊόν δε θίγεται, δεν πιέζεται. Φαντασθείτε τα καρπούζια που τα βλέπουμε στοίβα πάνω σε μια πλατφόρμα, αν αυτά τα καρπούζια μπουν σε ειδικές συσκευασίες και κουτιά τα οποία όμως δεν είναι το ένα πάνω στο άλλο και πιέζονται, αλλά κάθονται στην περιφέρεια του τελάρου, τότε και προστατεύονται και αντέχουν περισσότερο. Με το να τα στοιβάζουμε το ένα πάνω στο άλλο όταν φτάνουν στην αγορά της Δυτικής Ευρώπης έχουν ξινίσει και χαλάσει. Υπάρχουν τρόποι. Θεωρώ ότι το δυσκολότερο που θα αντιμετωπίσουμε είναι η αλλαγή νοοτροπίας. Πρέπει να πιστέψουμε ότι πρέπει να περάσουμε εκεί. Οι επιδοτήσεις σταματάνε πολύ γρήγορα στο Δ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο κανείς δεν γνωρίζει τι θα γίνει. Η περιοχή της θράκης είναι χαρακτηρισμένη ως Ευρωπεριοχή μπορεί μέσα από αυτόν το χαρακτήρα να τραβήξει κονδύλια από την Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί υστερεί αρκετά από το μέσο ευρωπαίο ως προς το εισόδημα και μπορεί να αναδειχθεί και επ’ ωφελεία των ίδιων των αγροτών και επ’ ωφελεία της χώρας αλλά και των παιδιών. Γιατί εδώ το πρόβλημα είναι πλέον τι κάνουμε με τους νέους. Τους θέλουμε άνεργους; Καλύτερα άνεργος παρά αγρότης; Ή καλύτερα αγρότης ενεργός;

ΠτΘ: κ. Γωνιάδη σας ευχαριστούμε πολύ.

Η.Γ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.