«Δικαιωμα των παιδιων η εκμαθηση της μητρικης γλωσσας»

Πειραματικό Σχολείο. Η φράση σε παραπέμπει σε ελίτ μαθητών, γιατί μέχρι σήμερα έτσι το θεωρούσαμε στην Ελλάδα, σχολεία υπό την εποπτεία πανεπιστημιακού τμήματος για την προαγωγή της παιδαγωγικής και εκπαιδευτικής έρευνας.

Στα Παγούρια του Νομού Ροδόπης στήνεται ένα τέτοιο σχολείο. Ο τίτλος του κοινός με τα παραπάνω, οι μαθητές του όμως είναι παιδιά των οποίων οι γονείς έχουν έρθει από την πρώην Σοβιετική Ένωση, είναι δηλαδή πολυπολιτισμικό, και στο οποίο θα εφαρμόζεται στην ουσία η διαπολιτισμική εκπαίδευση. Τα παιδιά θα διδάσκονται τη μητρική τους γλώσσα αλλά και την κουλτούρα των χωρών καταγωγής τους.

Το σχολείο θα βρίσκεται υπό την εποπτεία του Τμήματος Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού των Παρευξείνειων Χωρών. Πρόκληση και συνάμα πρόσκληση χαρακτηρίζει το εγχείρημα η υπεύθυνη Μαρία Δημάση. Λέκτορας του Τμήματος με γνωστικό αντικείμενο «Διδακτική της Γλώσσας και της Λογοτεχνίας». Όπως λέει η ίδια χρησιμοποιώντας τα λόγια του δασκάλου της κ. Τσολάκη, «αφού η γλώσσα ως εργαλείο επικοινωνίας είναι έκρηξη και δημιουργία, δεν μπορεί η διδασκαλία της να μην είναι έκρηξη».

Σήμερα η κ. Δημάση με την διευθύντρια του Σχολείου κ. Μίγγου μιλούν στον Παρατηρητή της Θράκης για το εγχείρημα αυτό, δίνοντας μία εικόνα της λειτουργίας του.

Ευτυχώς που υπάρχουν ακόμα δάσκαλοι που παρά τις όποιες δυσκολίες συνεχίζουν να οραματίζονται και να δουλεύουν για την προαγωγή της κοινωνίας μας…

Σήμερα η κ. Δημάση με την διευθύντρια του Σχολείου κ. Μίγγου μιλούν στον Παρατηρητή της Θράκης για το εγχείρημα αυτό, δίνοντας μία εικόνα της λειτουργίας του.

Ευτυχώς που υπάρχουν ακόμα δάσκαλοι που παρά τις όποιες δυσκολίες συνεχίζουν να οραματίζονται και να δουλεύουν για την προαγωγή της κοινωνίας μας…

ΠτΘ: κ. Δημάση ξεκινώντας θα ήθελα να μου πείτε τι εννοούμε με τον όρο Πειραματικό Σχολείο;

Μ.Δ. Με βάση την νομοθετική ρύθμιση του 1996 τα σχολειά, τα πρώην πρότυπα των παιδαγωγικών Ακαδημιών, μετονομάσθηκαν σε Πειραματικά. Από εκεί και πέρα ο χαρακτηρισμός ενός σχολειού σαν Πειραματικού δεν συναντιέται τόσο εύκολα. Για παράδειγμα, εξ όσων γνωρίζω, τα τελευταία Πειραματικά που δημιουργήθηκαν είναι αυτά του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και το τελευταίο το δικό μας. Ένα σχολείο όταν ορίζεται ως Πειραματικό σημαίνει ότι έχει την επιστημονική εποπτεία από ένα Τμήμα ή μια Σχολή Πανεπιστημιακή, κατά τεκμήριον θα πρέπει να είναι ένα σχολείο που να αφορά στο επιστημονικό δελτίο ταυτότητας του Τμήματος ή της Σχολής. Βέβαια, στόχος μας δεν είναι να πάνε οι φοιτητές μόνο για να ασκούνται, δηλαδή να χρησιμοποιήσουμε το σχολείο, αλλά να εφαρμόζονται καινοτόμες δράσεις. Ούτε πάλι για να δημιουργήσουμε μια ελίτ κοινότητα μαθητών, αλλά η προοπτική εφαρμογής θετικών μεθόδων ώστε να διαχέονται παιδαγωγικά και να εφαρμόζονται ευρύτερα. Με αυτό το σκεπτικό θεωρώ ότι πρέπει να υπάρχουν πειραματικά σχολεία, που αν λειτουργήσουν σωστά, μπορούν να προσφέρουν υψηλές υπηρεσίες και στο χώρο της πανεπιστημιακής έρευνας και στο χώρο της διδακτικής πράξης.

ΠτΘ: Η επιλογή του συγκεκριμένου σχολεία με ποια κριτήρια έγινε;

Μ.Δ.: Για την επιλογή του συγκεκριμένου σχολείου «ηθικοί αυτουργοί» είναι ο κ. Κολτσίδας, ο προηγούμενος προϊστάμενος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού Ροδόπης, και η κ. Μίγγου, η διευθύντρια του Δημοτικού Σχολείου Παγουρίων. Τα κριτήρια βεβαίως ήταν ότι θέλαμε ένα σχολείο το οποίο να μην είναι «εύκολο», να είναι ένα σχολειό πολυπολιτισμικό ως προς τη σύνθεση του μαθητικού δυναμικού, άρα πολυγλωσσικό, που για μας θα συνιστά μία πρόκληση και πρόσκληση συνάμα να εφαρμόσουμε στην πράξη τη διαπολιτισμική εκπαίδευση.

ΠτΘ: Σήμερα στην Ελλάδα τα περισσότερα σχολεία είναι πολυπολιτισμικά..

Μ.Δ.:Τα σχολειά στην Ελλάδα νομίζω ότι όλα είναι πολυπολιτισμικά απλά, είναι λίγα χαρακτηρισμένα διαπολιτισμικά. Στην ουσία όμως είναι όλα πολυπολιτισμικά και απαιτούν διαπολιτισμική αντιμετώπιση των στόχων τους.

ΠτΘ: Στην Ελλάδα υπάρχει η αντίληψη ότι στα Πειραματικά φοιτά η ελίτ των μαθητών. Στην συγκεκριμένη περίπτωση όμως δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο και μάλιστα εσείς η ίδια είπατε ότι θέλατε ένα σχολείο που να μην είναι «εύκολο»..

Μ.Δ.: Εμείς θέλαμε να ζήσουμε από κοντά την καθημερινή πραγματικότητα ενός σχολείου που είναι ολιγοθέσιο, που στην μεγάλη τους πλειοψηφία οι μαθητές είναι από την πρώην Σοβιετική Ένωση, με δασκάλους που προσπαθούν με τη φιλοτιμία και τη φιλοπρωτία, με την υγιή έννοια των όρων, να αντιμετωπίσουν προβλήματα χωρίς ουσιαστική βοήθεια, γιατί νομίζω αυτή η κατάσταση επικρατεί σε όλα τα σχολεία που έχουν τέτοιες μαθητικές κοινότητες. Εμείς θέλαμε να δούμε στην πράξη τα πράγματα για να τα αντιμετωπίσουμε.

ΠτΘ: Θα ακολουθήσετε συγκεκριμένες εκπαιδευτικές μεθόδους;

Μ.Δ.:Βεβαιότατα. Ήδη είμαι στην ευχάριστη θέση να πω ότι οι συνάδελφοι ανταποκρίθηκαν παρόλους τους προβληματισμούς που μπορεί να υπάρχουν, όπως τι είναι αυτό που μας περιμένει, μήπως θα έρχονται να μας ελέγχουν, μήπως εμείς θα διδάσκουμε και θα έρχονται να μας βλέπουν οι φοιτητές, που και αυτό είναι μία υγιής αντίδραση. Έχουμε κάνει ήδη ένα σεμινάριο, συγκεντρωθήκαμε εδώ μία μέρα όλοι οι δάσκαλοι. Θα δουλέψουμε με εντελώς διαφορετική φιλοσοφία. Προσωπική μου άποψη επειδή ήμουνα πρώην διευθύντρια των Πειραματικών του Αριστοτελείου στη Θεσσαλονίκη του Παιδαγωγικού Τμήματος της Δημοτικής Εκπαίδευσης και το έζησα από μέσα, θεωρώ ότι πριν φθάσουμε στη μέθοδο πρέπει να αλλάξουμε φιλοσοφία, δάσκαλοι και γονείς, να δούμε τι θέλουμε να πετύχουμε. Δεν είναι το τυποποιημένο κάνω αυτό που λέει το πρόγραμμα, είμαι συνεπής επαγγελματικά με τη στενή έννοια του όρου. Πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία και φιλοσοφία που συνεπάγεται και αλλαγή των μεθόδων. Για παράδειγμα σε ένα διαπολιτισμικό σχολείο δεν μπορούμε να έχουμε ένα δασκαλοκεντρικό μάθημα. Πρέπει να είναι μαθητοκεντρικό με ομάδες εργασίας. Η δουλειά του project, της διαθεματικότητας, δηλαδή το παιδί να ξεκινά από πράγματα που το ενδιαφέρουν και με μια συμμετοχική διαδικασία να κατακτά τη γνώση. Και φυσικά δεν μπορούν να μη διδάσκονται τη μητρική γλώσσα και την κουλτούρα της χώρα προέλευσης εν έτει 2005. Είναι απαραίτητα.

ΠτΘ: Με ποιους όρους λειτουργεί το σχολείο;

Μ.Δ.: Εδώ θα πρέπει να είμαι προσεκτική και ειλικρινής. Δεν υπάρχει παρόμοια κατάσταση, υπάρχει μία μόνο υπουργική απόφαση του 1994 η οποία ισχύει, αλλά δεν έχει ποτέ ενεργοποιηθεί, -επειδή δεν υπήρξαν μέχρι τώρα οι κατάλληλοι πτυχιούχοι, -η οποία εν δυνάμει μας επιτρέπει μέχρι τρεις ώρες την εβδομάδα να διδάξουμε τη μητρική γλώσσα και την κουλτούρα της χώρας προέλευσης στα παιδιά αυτά, στο πλαίσιο των τάξεων υποδοχής. Εμείς δεν έχουμε τάξη υποδοχής γιατί κανονικά θα έπρεπε όλο το σχολείο να είναι μία τάξη υποδοχής λόγω της σύνθεσης του μαθητικού δυναμικού. Έχουμε όμως το ολοήμερο σχολείο και επειδή είμαστε πειραματικό μπορούμε τις τρεις ώρες να τις κάνουμε πέντε. Από εμάς εξαρτάται. Δεν μιλάμε για δίγλωσσο σχολείο μιλάμε ως δραστηριότητες επιλογής δηλαδή κάποιος γονέας που δεν επιθυμεί δεν θα παρακολουθήσει το παιδί του, αλλά θεωρούμε υποχρέωση της ελληνικής πολιτείας και κατ’ επέκταση του τμήματος που έχει την εποπτεία να δίνει στο παιδί αυτά που δικαιούται. Εγώ διδάχτηκα την ελληνική ως μητρική μου γλώσσα στην δεκαετία του 60 στη Δυτική Γερμανία, δεν μπορεί ένα παιδί από την πρώην Σοβιετική Ένωση να μη διδάσκεται τη ρωσική το 2005.

ΠτΘ: Υπάρχει και το ανάλογο εκπαιδευτικό προσωπικό για να στελεχώσει το τμήμα καθώς και το διδακτικό υλικό;

Μ.Δ.: Θα διδαχθεί από πτυχιούχους του τμήματος, που έχουν ρωσική κατεύθυνση, ή τουρκική κατεύθυνση αντίστοιχα για το παιδί που μιλάει τα Τουρκικά στο δημόσιο σχολείο και δεν προβλέπεται η διδασκαλία της Τουρκικής σ’ αυτό. Βεβαίως αντιλαμβάνεστε ότι η μεγάλη πρόκληση για μας είναι η δημιουργία του κατάλληλου διδακτικού υλικού. Ήδη έχουμε δημιουργήσει δίγλωσσα αλφαβητάρια, ελληνικά-ρωσικά, ελληνικά-τουρκικά, ελληνικά-βουλγάρικα, είμαστε στη φάση της αναζήτησης των πόρων για την εικονογράφηση αυτού του υλικού, σε συνεργασία με τους συναδέλφους διδάσκοντες στο Τμήμα Παρευξεινίων, γιατί εγώ ασχολούμαι με την πρώτη ανάγνωση και γραφή μπορώ να δώσω τη μέθοδο αλλά δεν γνωρίζω τις γλώσσες των παρευξείνιων χωρών, οπότε η συνεργασία απαιτείται και σε επίπεδο τμήματος. Και φυσικά φτιάχνουμε και τον κορμό των ασκήσεων που θα ακολουθήσουν όλα αυτά γιατί θα διδάσκονται από την τρίτη δημοτικού και μετά πρέπει να εμπεδώσουν τη δομή της ελληνικής γλώσσας και μετά να μάθουν τη μητρική τους.

ΠτΘ:Υποδομές για να γίνουν όλα αυτά υπάρχουν;

Μ.Δ.: Αποφασίσαμε να βάψουμε το σχολείο με την κ. Μίγγου. Θέλαμε να το κάνουμε αυτό πριν από τις γιορτές και θα ερχόντουσαν με το λεωφορείο της πρυτανείας 50 φοιτητές μαζί μας, διαλέξαμε θέματα που αρέσουν στα παιδιά, θα το ζωγραφίζαμε μέσα έξω με θέματα διαπολιτισμικά για να του δώσουμε μια χαρούμενη νότα. Από εκεί και πέρα είμαστε στη διαδικασία αναζήτησης πόρων για να φτιάξουμε μια αξιοπρεπή βιβλιοθήκη και αφού μένουν τα παιδιά μας ως τις 4 το απόγευμα να έχουμε πάγκους, μοκέτες για να ξεκουράζονται, για να κάνουν πράγματα. Θέλουμε να το κάνουμε περίπου όπως λειτουργούν τα πιλοτικά ολοήμερα ως προς τη φιλοσοφία του χώρου.

Χ.Μ.: Το σχολείο είναι καινούργιο, έγινε το 2000 αλλά κατασκευάστηκε έτσι που να καλύπτει τις βασικές ανάγκες μόνο, δηλαδή 3 αίθουσες διδασκαλίας για ένα 3θέσιο σχολείο. Δεν καλύπτει ούτε καν τις ανάγκες του ολοήμερου και έχουμε αναγκαστεί να χωρίσουμε χώρους, με αποτέλεσμα να λειτουργούμε σε πολύ μικρούς για να καλύψουμε κάποιες ανάγκες, όπως αίθουσα σίτισης, Φυσικά όλα αυτά πάλι εξαρτώνται από τη δική μας καλή θέληση και προσπάθεια.

ΠτΘ:Πότε φιλοδοξείτε να ξεκινήσει το πρόγραμμα;

Μ.Δ.: Ξεκινάμε ένα σεμινάριο εργαστηριακό τη μεθεπόμενη εβδομάδα 25 δάσκαλοι από το Νομό Ροδόπης, χωρίς κλήρωση οι δάσκαλοι Σιδηροχωρίου και Παγουριών, επιμορφώνονται για όλα τα γνωστικά αντικείμενα, για όλες τις τάξεις. Οπότε άτυπα συνεχώς και περισσότερο ποσοστό αλλαγής θα έχουμε στο σχολείο, αλλά νομίζω ότι από το Σεπτέμβρη που θα έχουμε και τις οργανικές και θα ‘ρθουν και οι δάσκαλοι που συνειδητά επιλέγουν να μείνουν στο πειραματικό σχολείο θα είμαστε στην πλήρη ανάπτυξη του προγράμματος.

ΠτΘ:Αναφερθήκατε στους δασκάλους του Σιδηροχωρίου. Γιατί;

Μ.Δ.: Γιατί εκδηλώθηκε από τη μεριά των γονιών ενδιαφέρον, εξ’ όσων ξέρω, να ενοποιηθεί το σχολείο τους με το σχολείο των Παγουριών για να γίνει πειραματικό, υπέγραψαν όλοι οι γονείς, νομίζω υπόγραψαν και οι γονείς των Παγουριών, με μικρές διαρροές.

Χ.Μ.: Έχουμε κάποια υπόλοιπα, δύο περίπου υπογραφές. Είναι θέμα ημερών να συναινέσουν και αυτοί οι γονείς.

Μ.Δ: Ο προϊστάμενος της πρωτοβάθμιας, Μαρίνος Κωνσταντινίδης, επίσης είναι πάρα πολύ θετικός και σήμερα το πρωί με ενημέρωση ότι θα πρέπει να ξεκινήσει η ίδια διαδικασία και για το Σιδηροχώρι, δηλαδή πρόκληση υπουργικής απόφασης και να γίνει ένα ενιαίο σχολείο.

ΠτΘ; Πώς θα λειτουργεί το συγκεκριμένο σχολείο;

Χ.Μ.:Θα λειτουργεί ως 6θέσιο, ως διεδρικό δηλαδή θα λειτουργούν 3 τάξεις στο Σιδηροχώρι και 3 τάξεις στα Παγούρια και θα έχουμε τη μεταφορά κάποιων μαθητών.

Μ.Δ.:Αν ευοδωθεί αυτό, βεβαίως με τη σύμφωνη γνώμη της κοινότητας των γονέων η οποία ήδη είναι δεδομένη και φυσικά η τελική μορφή της λειτουργίας θα είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας όλων των εμπλεκομένων φορέων.

ΠτΘ: Υπάρχουν και μαθητές από την μειονότητα;

Χ.Μ: Προς το παρόν έχουμε έναν μαθητή, εάν προχωρήσει το πρόγραμμα, μπει η τουρκική γλώσσα σαν δεύτερη γλώσσα στο ολοήμερο πιστεύω ότι θα υπάρξει περισσότερη ανταπόκριση.

Μ.Δ.:Είπα προηγουμένως ότι θα διδάσκεται μέχρι 5 ώρες η μητρική γλώσσα και η κουλτούρα, από τη μεριά της Ρωσίας γνωρίζουμε στοιχεία, για τα παιδιά της μειονότητας με τον κ. Μπακιρτζή ετοιμάζουμε σε επίπεδο τοπικής ιστορίας τα μουσουλμανικά μνημεία της Θράκης.

ΠτΘ: Πώς αντιδρούν τα παιδιά;

Μ.Δ.: Την πρώτη φορά που πήγα και είπα στην κ. Μίγγου θα μπω στην τάξη σου και θα κάνω στα παιδιά, τα οποία δεν ήξερα, ένα ποίημα με μια καινούργια μέθοδο και της έδειξα τα κείμενα απόρησε και εξέφρασε τις αμφιβολίες της. Τώρα βλέπει τα παιδιά της και απορεί. Είναι αδύνατο ένα τυποποιημένο κείμενο του βιβλίου που είναι ήδη παρωχημένο να αρέσει στα παιδιά. Ήμουν μαθήτρια για δώδεκα χρόνια του κ. Τσολάκη και θεωρώ ότι αυτό που κληρονόμησα από εκείνον είναι το να σκέφτομαι. Ο κ. Τσολάκης είναι της άποψης, «αφού η γλώσσα ως εργαλείο επικοινωνίας είναι έκρηξη και δημιουργία δεν μπορεί η διδασκαλία της να μην είναι έκρηξη».

ΠτΘ: κ. Δημάση, κ. Μίγγου σας ευχαριστούμε πολύ.

Μ.Δ.: Και μεις σας ευχαριστούμε που μας δίνετε την ευκαιρία να μοιραστούμε και να κάνουμε πιο γνωστή μια προσπάθεια. Θέλουμε βοήθεια απ’ όλους, και δεν εννοώ υλική, και η καλή κουβέντα και η θετική οπτική και η καλή πρόθεση γι’ αυτό το εγχείρημα όπως είναι φιλόδοξο, όπως πολύ καλά το χαρακτηρίσατε, τα χρειαζόμαστε πολύ.

Α.Π.

ΠτΘ:Ήδη έχετε ξεκινήσει τη λειτουργία του Πειραματικού Σχολείου;

Μ.Δ.: Έχουμε χαρακτηρισθεί ως Πειραματικό, κάνουμε τα πρώτα μας βήματα. Με την κ. Μίγγου ξεκινήσαμε αυτή την εβδομάδα, μπολιάζοντας ποιοτικά το γλωσσικό μάθημα, γιατί σε ένα Πειραματικό επιτρέπεται να τροποποιείται το αναλυτικό πρόγραμμα και αυτή τη στιγμή διδάσκεται η γλώσσα επικοινωνιακά, με υλικό που κατασκευάζουμε μαζί και το θεωρώ πολύ σημαντικό.

ΠτΘ:Ποια τεχνική ακολουθήθηκε;

ΜΔ:Πήρε δυο λέξεις κλειδιά από ένα πεζό κείμενο, Αλκυωνάκι και Ψαροπούλι τις έγραψε στον Πίνακα και κάλεσε τα παιδιά να δώσουν κι άλλες λέξεις που να ‘χουν σχέση μ’ αυτή και να είναι ομοιοκαταληκτικές, δηλαδή στην ουσία να κατακτήσουν το σημαινόμενο, το περιεχόμενο της λέξης και να διδαχθούν την ομοιοκαταληξία. Μετά τα παιδιά είχαν το δικαίωμα να επιλέξουν και να κάνουν ζευγάρια τέτοιων λέξεων οι οποίες αποτέλεσαν την κατάληξη των στίχων και συμπλήρωσαν την αρχή, γι’ αυτό γίναν τα δίστιχα του ποιήματος. Επιβάλλεται η δουλειά να γίνεται σε επίπεδο ομάδας.

Τα παιδιά συμπληρώνουν την ταυτότητα είναι στην ουσία ένας τρόπος να μάθουν τα παιδιά να περιγράφουν το δικό μου καιτο δικό σας δελτίο ταυτότητας περιλαβάνοντας τα στοιχεία που μας καθιστούν αναγνωρίσιμες, μ’ αυτό τον τρόπο λοιπόν μαθαίνουμε στο παιδί να περιγράφει ένα ζώο, το ίδιο για ένα φυτό, κ.ο.κ. Δηλαδή προσπαθούμε να έχουμε τη δημιουργική έκφραση των παιδιών.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.