Ευημερια των ζωων

Τα τελευταία 30 χρόνια περίπου, τα ζώα έχουν γίνει θέμα μιας ευρείας κοινωνικής και επιστημονικής συζήτησης. Τι ηθικές υποχρεώσεις έχουμε απέναντι στα ζώα;

Αυτές οι υποχρεώσεις εκτείνονται σε όλα τα ζώα; Τί πρακτικές συνέπειες έχουν αυτές οι υποχρεώσεις στον τρόπο που μεταχειριζόμαστε τα ζώα; Οι ρίζες αυτής της δημόσιας συζήτησης εκτείνονται πολύ πιο πίσω από τις τελευταίες δεκαετίες. Μέσα από τα φιλοσοφικά δοκίμια του 18ου και 19ου αιώνα αναγόμαστε μέχρι τους αρχαίους έλληνες και την παλαιά διαθήκη. Όλη αυτή η συζήτηση έχει επίσης επηρεαστεί από την όλο και πιο πολύ αναπτυσσόμενη επιστημονική μελέτη των νοητικών ικανοτήτων των ζώων αλλά τα ουσιαστικά ερωτήματα παραμένουν τα ίδια: Ποια πρέπει να είναι η σχέση μας με τα ζώα και πώς πρέπει να συνδιαλεγόμαστε μαζί τους στην καθημερινή μας ζωή; Με λίγα λόγια πρέπει να ρίξουμε κάποιο φως στο τι εννοούμε λέγοντας «ευημερία των ζώων». Ο όρος «ευημερία των ζώων» (animal welfare) είναι κατά βάση αγγλικός, αλλά η σύλληψη της έννοιας δεν είναι μονοπώλιο των χωρών όπου η κύρια γλώσσα τους είναι η αγγλική. Στις γλώσσες των χωρών της κεντρικής Ευρώπης ο όρος «προστασία των ζώων» (animal protection) χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ανάγκη για διαφύλαξη της ευημερίας και πηγάζει από το ίδιο ενδιαφέρον.

Έχουν γίνει πολλές απόπειρες να οριστεί η έννοια της ευημερίας σε σχέση με τα ζώα. Ο γενικός όρος μπορεί να προσδιοριστεί ως μια κατάσταση καλοζωίας (ευ+ ημέρα), η οποία σημαίνει απουσία πόνου, συμφοράς ή ταλαιπωρίας.

Με αυτά τα προσδιοριστικά στοιχεία ο όρος μπορεί να σχετίζεται και με το ατομικό ζώο αλλά και με τα γένη και ως εκ τούτου αποτελεί χαρακτηριστικό και των ελεύθερων αγρίων ζώων αλλά και αυτών που ζουν στην αιχμαλωσία ή σε κτηνοτροφικές μονάδες, αυτά που χρησιμοποιούνται στα εργαστήρια και στα κατοικίδια. Όλες αυτές οι κατηγορίες ζώων έρχονται σε επαφή για οποιοδήποτε λόγο (καλό ή κακό) με την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Το να ορίσει κανείς τι σημαίνει ευημερία των ζώων γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο όταν πρέπει να την εφαρμόσουμε όχι μόνο μέσα από την νομοθεσία. Τότε καθίσταται αναγκαίο να προσδιορίσουμε την ευημερία, να της δώσουμε το πρακτικό πλαίσιο και να αποφασίσουμε τι τρόπο ζωής δικαιούνται τα ζώα.

Αρκετοί επιστήμονες προσπαθούν να προσδιορίσουν ποσοτικά την ευημερία σαν καλό ή κακό σαν να ήταν μια κινητή κλίμακα.

Η περισσότερη συζήτηση αλλά και σημαντικές επιστημονικές προσπάθειες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ζώα που σταυλίζονται, είναι αφιερωμένες στο να ανακαλύψουν τι είναι σημαντικό για τα ζώα αυτά καθαυτά προκειμένου να δοθεί μια επιστημονική συμβολή στην απόφαση του τι πρέπει να γίνει για την ευημερία των ζώων.

Οι ποικίλες προσεγγίσεις στην έννοια της ευημερίας αντανακλούν τις διαφορετικές οπτικές γωνίες του τι είναι τελικά το πιο σημαντικό.

Ως εκ τούτου η έρευνα του τι τελικά έχει σημασία για τα ζώα εκκινεί από τρία διαφορετικά σημεία.

-Η εκτίμηση των εσωτερικών εμπειριών των ζώων καταγράφει συναισθηματικές καταστάσεις, όπως φόβο, άγχος ή ευχαρίστηση με τη χρήση συμπεριφορικών προτύπων και τις σωματικές ανταποκρίσεις του ζώου ως δείκτες. Προσπάθειες επίσης έχουν γίνει για την αναγνώριση των προτιμήσεων και των κινήτρων τους.

-Η δεύτερη προσέγγιση επικεντρώνεται στην βιολογική λειτουργία του ζώου: αυτή μετράει ποσοτικά την ευημερία σε σχέση με την υγεία, το χρόνο ζωής, την καλή τροφή και την ενόχληση της συμπεριφοράς. Τέτοιοι φυσικοί παράγοντες είναι μετρήσιμοι, αλλά μπορεί να δώσουν συγκρουόμενα αποτελέσματα, προκειμένου να έχουμε ικανοποιητικές βάσεις για να αποφασίσουμε αν η ευημερία του ζώου είναι καλή ή κακή.

-Η ικανότητα του ζώου να αποδώσει όλη τη γκάμα μιας κανονικής συμπεριφοράς. Αυτός ο τύπος έρευνας αντιμετωπίζει την ανατροφή των ζώων με τρόπο που να μην συγκρούεται με την φύση των γενών (των ζώων) με τα οποία ασχολείται.

Είναι φανερό ότι πολλά είναι τα στοιχεία που μπορούν να απαρτίζουν την ποιότητα ζωής ενός ζώου. Η ευημερία των ζώων θα μπορούσε να οριστεί ως «η κατάσταση του ζώου σε σχέση με την ικανότητα του να συνεργαστεί ή να συμπράξει με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται». Ο ορισμός αυτός σχηματοποιήθηκε το 1986 και οριστικοποιήθηκε τελικά από τον καθηγητή D.M. Broom του Cambridge University.

Αυτός ο ορισμός περιλαμβάνει υγεία , φυσιολογική λειτουργία, φυσικές αισθήσεις όπως πείνα και συναισθήματα όπως φόβο ή ανησυχία. Αυτή η κατάσταση μπορεί να εκτιμηθεί μέχρι μια έκταση με μετρήσεις που βασίζονται σε σημάδια τραύματος ή ασθένειας, στην ανταπόκριση στον πόνο, στα αποτελέσματα φόβου και στις φυσικές και συμπεριφορικές συνέπειες της έλλειψης ελέγχου όπως σύγχυση και άγχος.

Όμως οι δυσκολίες πάντοτε αναβιώνουν όταν πρέπει όλα αυτά να εφαρμοστούν σε πρακτικό επίπεδο.

Κακή ευημερία μπορεί προέρχεται από τραύματα, ευκαιριακή ή εσκεμμένη παραμέληση ή από απλή άγνοια των βασικών αναγκών του ζώου.

Τέλος πρέπει να σημειωθεί ότι ο όρος ευημερία των ζώων, όπως και προστασία των ζώων είναι νομικός, χρησιμοποιείται στην νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που έχει σχέση με τα ζώα, η Δε θεσμοθέτηση νόμων σχετικά με τα ζώα ξεκινάει από την αντίληψη του ότι η σκληρότητα απέναντι σε ένα ζώο, είτε εσκεμμένη, είτε μέσα από έλλειψη φροντίδας είναι ηθικά εσφαλμένη και πρέπει να τιμωρείται.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.