… Με το «ΖΩ» ως εκπαιδευτικο υλικο

Το πεδίο της εκπαίδευσης ενηλίκων παρουσιάζει ραγδαία ανάπτυξη τις δύο τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Λόγω των οικονομικό-τεχνολογικών μεταβολών, της συνεπακόλουθης, συνεχώς αυξανόμενης ανεργίας και της – με γρήγορους ρυθμούς – απαξίωσης των επαγγελματικών γνώσεων, η επανακάταρτιση του πληθυσμού με στόχο τις νέες ειδικότητες και η εν γένει προσαρμογή του στο διαρκώς μεταβαλλόμενο επαγγελματικό περιβάλλον καθίσταται αναγκαία και συχνά επιτακτική.

Και ενώ όλα τα παραπάνω συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια σε παγκόσμιο επίπεδο, στην Ευρώπη, το ιστορικό γεγονός της πτώσης του τείχους οδηγεί εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να μετοικήσουν σε νέες ή παλιές πατρίδες. Μετανάστες, παλιννοστούντες, και πρόσφυγες, πολύ συχνά άνεργοι ή κοινωνικά αποκλεισμένοι στις νέες κοινωνίες τους, δίνουν νέο χαραχτήρα και σημασία στους όρους «συνεχιζόμενη εκπαίδευση», «διά βίου εκπαίδευση» ή «επαγγελματική επανακατάρτιση» του πληθυσμού».

Εν αρχή εστί ο λόγος

Ενταγμένο στο παραπάνω πλαίσιο και απευθυνόμενο σε νεοπρόσφυγες, με στόχο τη βελτίωση της γραπτής και προφορικής χρήσης της νεοελληνικής γλώσσας είναι το επιδοτούμενο πρόγραμμα διάρκειας διακοσίων ωρών που στο πλαίσιο της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας Equal οργανώνει στην Ξάνθη το ΚΕΚ «Θρακική Πρόοδος» της Αναπτυξιακής Εταιρείας Ν. Ξάνθης. Γιατί όμως ένα πρόγραμμα όπως το Equal που ως κεντρικό του στόχο έχει την πιστοποίηση και αναβάθμιση των τεχνικών επαγγελματικών δεξιοτήτων των παλιννοστούντων, μεταναστών και προσφύγων, δεξιότητες η ανάδειξη των οποίων θα αποτελέσει και το κύριο μέσο καταπολέμησης της ξενοφοβίας και του ρατσισμού που παρατηρείται στην ελληνική κοινωνία, θέτει ανάμεσα στις προτεραιότητές του τη δημιουργία τμημάτων εκμάθησης της νεοελληνικής γλώσσας; Γιατί, «Εν αρχή εστί ο λόγος», όπως θα μας εξηγήσει στη συνέχεια ο κ. Γιάννης Κατσαβέλης, ένας από τους εκπαιδευτές του προγράμματος, φιλόλογος, καθηγητής στο Ιερουσπουδαστήριο Εχίνου, ο οποίος και ολοκληρώνει φέτος τις μεταπτυχιακές του σπουδές στην «Εκπαίδευση Ενηλίκων» που οργανώνει το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Πράγματι, η όσο το δυνατόν καλύτερη γνώση της γλώσσας και του πολιτισμού της χώρας που ζει κάποιος αποτελεί δύναμη, εφόδιο που «τοκίζεται» συνεχώς μπολιάζοντας τον άνθρωπο με γνώση και αυτοπεπεποίθηση για να κερδίσει μια ζωή ποιότητας στη νέα του γη.

… εν τάξη!

Το παραπάνω πρόγραμμα, είναι επιδοτούμενο, έχει διάρκεια διακοσίων ωρών, ξεκίνησε τον Απρίλιο και θα ολοκληρωθεί στα μέσα Ιουνίου. Στόχος του είναι η γλωσσομάθεια, η κατάκτηση του γλωσσικού νεοελληνικού οργάνου και ταυτόχρονα η εξειδίκευση του λεξιλογίου και της γλώσσας στην ειδικότητά των εκπαιδευόμενων, που είναι τα οικονομικά.

Όσο αφορά στην επιλογή του να εντάξει ένα περιοδικό στην εκπαιδευτική διαδικασία, ο κ. Κατσαβέλης μας είπε: «Ένας σύγχρονος εκπαιδευτής ενηλίκων χρειάζεται να διαθέτει γνώσεις και δεξιότητες ώστε να μπορεί να διδάσκει χρησιμοποιώντας εκπαιδευτικές τεχνικές που αναπτύσσουν την ενεργητική συμμετοχή και τη μάθηση μέσω της πράξης. Επομένως, επιβάλλεται για τον εκπαιδευτή να καταφεύγει σ’ ένα μέσο, όπως είναι το περιοδικό, προκείμενου να δραστηριοποιήσει περισσότερο τους εκπαιδευόμενους, βοηθώντας τους να αφομοιώσουν καλύτερα αυτά που ήδη έχουν διδαχτεί θεωρητικά (γραμματική, συντακτικό).

Για ποιους λόγους, όμως, επέλεξε το τελευταίο τεύχος του “ΖΩ” ως εκπαιδευτικό υλικό; «Το “Ζω” μάς βοήθησε ιδιαίτερα», μας λέει ο κ. Κατσαβέλης, «γιατί είναι έγχρωμο, έχει πολλές φωτογραφίες καθώς και μια ευρεία “συλλογή” από ενδιαφέροντα κείμενα τοπικού ενδιαφέροντος. Για παράδειγμα, το κείμενο της συνέντευξης του Δημάρχου Ξάνθης, κ. Μιχάλη Στυλιανίδη, αξιοποιήθηκε σε πολλά επίπεδα και με πολύ καλό εκπαιδευτικό αποτέλεσμα. Σε πρώτο επίπεδο, μέσα από την ανάγνωση και το σχολιασμό της συνέντευξης, δόθηκε η ευκαιρία στους εκπαιδευόμενους να γνωρίσουν καλύτερα το Δήμαρχο της πόλης που ζουν και να μάθουν πράγματα για τη ζωή του που πριν δεν ήξεραν. Στη συνέχεια, η συνέντευξη παρουσιάστηκε από τους εκπαιδευόμενους σε ζωντανή μορφή, παίρνοντας ο καθένας εναλλάξ τους ρόλους του Δημάρχου και του δημοσιογράφου. Αλλά και η συνέντευξη του Γιώργου Κουμεντάκη αξιοποιήθηκε θαυμάσια, μιας που όχι μόνο δόθηκε στους ενήλικες μαθητές η αφορμή να πληροφορηθούν στοιχεία για την προσωπικότητα του καλλιτέχνη, αλλά παράλληλα χρησιμοποιήθηκε το υλικό της συνέντευξης ως αφορμή να συζητήσουμε για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας”, καταλήγει ο κ. Κατσαβέλης. Πέρα, όμως από τις συνεντεύξεις, στο πρόγραμμα αξιοποιήθηκαν και οι προτάσεις για βιβλία της στήλης «Βιβλίου Τόπος» του «Ζω», δίνοντας στους ενήλικες μαθητές την ευκαιρία να μιλήσουν για έλληνες συγγραφείς όπως τον Παπαδιαμάντη και το Μέντη Κουμανταρέα, μέσα από τη βιβλιοκριτική του βιβλίου του «Νώε».

Βόλτα στην παλιά Ξάνθη

Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα διδάσκουν συνολικά πέντε εκπαιδευτές. Αν και υπάρχει, ως βάση, ένα συγκεκριμένο εγχειρίδιο και μια κοινή γραμμή, ταυτόχρονα «υπάρχει και η ελευθερία, ο κάθε εκπαιδευτής να υλοποιήσει και τις δικές του ιδέες», μας λέει ο κ. Κατσαβέλης. «Συγκεκριμένα, στις δικές μου ώρες, στόχος ήταν να οργανωθούν δραστηριότητες που θα έδιναν στους εκπαιδευόμενους την ευκαιρία και τη δυνατότητα να “ζήσουν” αυτά τα οποία μάθαιναν. Στο πλαίσιο αυτό οργανώσαμε μια εξόρμηση στην παλιά Ξάνθη. Με τη βόλτα αυτή, δόθηκε στους ενήλικες μαθητές η δυνατότητα να γνωρίσουν καλύτερα την πόλη που ζούνε και να μιλήσουν με ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στον τομέα του πολιτισμού. Ταυτόχρονα, τους δόθηκαν τα έντυπα τοπικών πολιτιστικών συλλόγων, όπως της ΦΕΞ, και του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης & Παράδοσης. Στην εκπαίδευση ενηλίκων, είναι σημαντικό να εφαρμόζονται συμμετοχικές μέθοδοι. Γι’ αυτό και επιμένω στο να διαλέγονται στο τέλος οι ενήλικοι μαθητές γύρω απ’ όλ’ αυτά και να υποδύονται ρόλους. Μέσα απ’ όλη αυτή τη διαδικασία, ζουν τη δεύτερη γλώσσα βιωματικά και άρα έχουμε και καλύτερα αποτελέσματα όσον αφορά στη βελτίωση και την πρόοδό τους», καταλήγει ο κ. Κατσαβέλης.

Δια βίου εκπαίδευση αλλά με… κενά

Σύμφωνα με τον ορισµό της UNESCO για τη δια βίου εκπαίδευση και µάθησης και οι δύο δεν περιορίζονται στη σχολική φοίτηση αλλά πρέπει να επεκτείνονται σ’ ολόκληρη τη ζωή του ανθρώπου, να περιλαµβάνουν όλες τις δεξιότητες και όλους τους κλάδους της γνώσης, να χρησιµοποιούν όλα τα δυνατά µέσα και να δίνουν την ευκαιρία σ’ όλους τους ανθρώπους για πλήρη ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους. Η εκπαίδευση, λοιπόν, θεωρείται μια μακροχρόνια διαδικασία που αρχίζει από τη γέννηση και διαρκεί καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου. Αρκεί να έχει… διάρκεια, φαίνεται να σκέπτεται ο κ. Κατσαβέλης, επισημαίνοντας τα εξής: «Tα προγράμματα γλωσσομάθειας, στο πλαίσιο της εκπαίδευσης ενηλίκων – τουλάχιστον όσον αφορά σε τοπικό επίπεδο – έχουν χαραχτήρα αποσπασματικό». Και συνεχίζει: «Θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη ώστε, αφού ολοκληρώσουν οι μαθητές το πρώτο επίπεδο και το πιστοποιήσουν, δίνοντας εξετάσεις στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, εν συνεχεία, να συνεχίσουν τα μαθήματα μέχρι να κατακτήσουν – όσοι βέβαια απ’ αυτούς το επιθυμούν- το τέταρτο επίπεδο, που είναι και το τελευταίο. Αυτό είναι και από επαγγελματικής πλευράς ωφέλιμο, μιας που αποκτούν έτσι την επάρκεια στην ελληνική γλώσσα, κάτι που τους είναι απαραίτητο προκειμένου να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς του Δημοσίου. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν είναι γνωστό αν θα συνεχιστεί μετά τη λήξη των διακοσίων ωρών. Και αυτό, όπως καταλαβαίνετε, είναι ένα πρόβλημα», επισημαίνει ο κ. Κατσαβέλης.

Η Ειρήνη, η Νέλλη

…και οι δυο Μαρίες είναι κάποιες μόνο από τις ενήλικες μαθήτριες που δηλώνουν ενθουσιασμένες με τα μαθήματα νεοελληνικής γλώσσας που παρακολουθούν στο πλαίσιο του Equal. Σαφώς, τη διαφορά την κάνουν οι μέθοδοι που ακολουθεί ο καθηγητής τους, μέθοδοι που έρχονται να «ζωντανέψουν» τη μουντή, συχνά, εκπαιδευτική διαδικασία. «Είμαι από την Αρμενία και ζω στην Ελλάδα τα τελευταία τεσσεράμισι χρόνια, μας λέει η Ειρήνη. «Είμαι πολύ ικανοποιημένη από τα μαθήματα που παρακολουθώ, ιδιαίτερα γιατί μου δόθηκε η δυνατότητα, μέσα από τον περίπατο στην Παλιά Πόλη να μάθω καινούργια πράγματα για την ιστορία της πόλης που ζω». Θέλω όμως να συνεχιστούν γιατί τόσα μόνο δε φτάνουν για να βελτιώσω τα ελληνικά μου στο επίπεδο που επιθυμώ», καταλήγει.

Η Νέλλη μιλά καλά ελληνικά. Είναι η δεύτερη φορά που παρακολουθεί πρόγραμμα εκμάθησης της νεοελληνική γλώσσας. Ήρθε από την Ρωσία πριν εφτά χρόνια. Μας λέει ότι αρχίζει να νιώθει αυτοπεποίθηση με τη γλώσσα και ότι όσο καλύτερα μαθαίνει τα ελληνικά τόσο ευκολότερα νιώθει ότι προσαρμόζεται στην ελληνική καθημερινότητα. Η ιδέα να κάνουν μάθημα με εγχειρίδιο το «Ζω» της άρεσε πολύ και περιμένει με ανυπομονησία το επόμενο τεύχος του. Η Μαρία βρίσκει δύσκολη την ελληνική γραμματική αλλά εμπνέεται πολύ από τις μεθόδους που ακολουθεί ο δάσκαλός τους και ελπίζει στη συνέχιση των μαθημάτων. Η άλλη Μαρία μας είπε ότι της φάνηκε πρωτότυπο να μελετάει ελληνικά μέσα από ένα περιοδικό και ότι ποτέ δεν είχε φανταστεί την εκπαιδευτική χρήση που μπορεί να αποκτήσει ένα τέτοιου είδους έντυπο.

Όλοι οι μαθητές δήλωσαν πιστοί αναγνώστες του «Ζω» και περιμένουν με ανυπομονησία το καινούργιο τεύχος του που θα κυκλοφορήσει τον Ιούνιο. «Ακόμη και η διαδικασία αυτή, δηλαδή το να βρεθούν οι εκπαιδευόμενοι μπροστά σ’ ένα δημοσιογράφο, να δώσουν συνέντευξη και να φωτογραφηθούν, αποτελεί μια διαδικασία ενεργητικής συμμετοχής, βιωματικής παραγωγής ελληνικού λόγου. Η παρουσία σας εδώ σήμερα και η ευκαιρία που δώσατε στους εκπαιδευόμενους είναι πολύ σημαντική και πολύ αποδοτική όσο αφορά στον τομέα της γλωσσομάθειάς τους», επεσήμανε στο τέλος της συζήτησής μας ο κ. Κατσαβέλης.

Η χαρά, βέβαια, ήταν και για μας μεγάλη να συναντηθούμε με τον ίδιο και την όμορφη ομάδα του, όπως σημαντική ήταν και η τιμή να επιλέξει το «Ζω», το περιοδικό του «Παρατηρητή της Θράκης», ως εγχειρίδιο στο εκπαιδευτικό του πρόγραμμα. Καθηγητή και μαθητές, τους ευχαριστούμε όλους πολύ.

Βάγια Παπαδοπούλου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.