Θεοδοσης Ζωγραφοπουλος: «Ξυπνησα το πρωι και ειδα τανκς στην πλατεια»

Οι συνομήλικοι συμπολίτες του Θεοδόση Ζωγραφόπουλου, ενός από τους παλιούς Κομοτηναίους, συζητούν συχνά όταν μαζεύονται τα βράδια στη Λέσχη Κομοτηναίων γεγονότα πολιτικά και ιστορικά που σημάδεψαν μια ολόκληρη γενιά. Θυμούνται τα χρόνια της κατοχής αλλά και της επταετίας που υπενθύμισε τη βία του πολέμου σε μια άλλη μορφή. Στη χθεσινή γκρίζα επέτειο του πραξικοπήματος των συνταγματαρχών συζητήσαμε για κάποιες από τις αναμνήσεις του από την 21η Απριλίου αλλά και το πώς επέδρασε αρνητικά η χούντα στο κυπριακό. Ο κ. Ζωγραφόπουλος επιμένει στον καλώς εννοούμενο πατριωτισμό και υποστηρίζει ότι έρχονται «πρώτα τα ελληνικά συμφέροντα και ύστερα τα ατομικά μας κι εκεί είναι και τα δικά μας συμφέροντα».

ΠτΘ: κ. Ζωγραφόπουλε, τι ακουγόταν πριν από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου;

Θ.Ζ.: Την εποχή εκείνη ακούγονταν πολλά και δημοσιεύονταν πολλά στις εφημερίδες ότι στρατιωτικοί ετοιμάζουν την ανατροπή του υπάρχοντος καθεστώτος γιατί πλησίαζε ο Μάιος οπότε και θα γινόταν εκλογές. Επειδή προβλεπόταν ο μακαρίτης Γιώργος Παπανδρέου να τις κερδίσει με μεγάλη πλειοψηφία προετοιμαζόταν τόσο από την πλευρά του βασιλιά ένα κίνημα όσο και άλλο ένα κίνημα από το στρατό. Λέγανε για τους στρατηγούς, λέγανε για τους αντιστράτηγους, τελικά το έκαναν οι συνταγματάρχες οι οποίοι μέχρι τότε δεν είχαν εκδηλωθεί δημοσίως.

Τότε δούλευα σ’ ένα γραφείο στην πλατεία. Ξύπνησα το πρωί, πήγα στο γραφείο και είδα τανκς στην πλατεία και στους δρόμους σε επίκαιρα σημεία. Δεν το είχαμε ζήσει μέχρι τότε. Ύστερα μάθαμε τι έγινε από τα ραδιόφωνα, ένα κίνημα στρατιωτικό από τον Πατακό, τον Παπαδόπουλο…

ΠτΘ: Βλέπατε τανκς τις επόμενες μέρες στην πόλη;

Θ.Ζ.: Είχαμε τρομοκρατηθεί γιατί άρχισαν να γίνονται συλλήψεις των ανθρώπων της τότε αριστεράς, τους οποίους έστειλαν κι εξορία.

Προσωπικά ανήκα στην Ένωση Κέντρου, στη δημοκρατική παράταξη και δε γνωρίζαμε ποιους θα συλλάβουν και τι θα κάνουν, λιγάκι φοβηθήκαμε.

ΠτΘ: Εργαζόσασταν σε ιδιωτικό γραφείο;

Θ.Ζ.: Στον Ερμή. Συμπτωματικά όλοι όσοι ήμασταν στον Ερμή ανήκαμε στην Ένωση Κέντρου. Ήμασταν με τον τέως δήμαρχο Αντρέα Στογιαννίδη και πολλούς άλλους.

ΠτΘ: Ποιος ήταν ο ρόλος της χωροφυλακής;

Θ.Ζ.: Η χωροφυλακή υπάκουσε στις διαταγές των στρατιωτικών. Δεν είχε λόγο να μην πειθαρχεί στην κυβέρνηση, ανεξαρτήτως αν προήρχετο από ένα πραξικόπημα. Στη χωροφυλακή όλα τα στελέχη της προήρχοντο, ας πούμε, από τη δεξιά παράταξη.

ΠτΘ: Από τα όσα έχω ακούσει οδηγούσαν στην Ασφάλεια πολίτες για εξακρίβωση στοιχείων, γίνονταν ανακρίσεις δημοκρατικών και αριστερών, έπεφτε ξύλο…

Θ. Ζ.: Στον τόπο μας είμαστε ένας λαός που έχει αλληλεγγύη ανεξάρτητα από το πού ανήκει ο καθένας πολιτικά και δεν υπήρξαν τέτοιου είδους φαινόμενα, εκτός από τους αριστερούς συμπολίτες μας που τους είχαν συλλάβει και τους κρατούσαν μέχρι να τους εκτοπίσουν σε διάφορα νησιά. Τρομοκρατηθήκαμε. Εκείνο το απόγευμα είχαν απαγορεύσει και την κυκλοφορία και μείναμε σπίτι.

ΠτΘ: Ο εθνικός τύπος είχε πάρει θέση;

Θ.Ζ.: Σιγά – σιγά όλοι προσαρμόστηκαν στη γραμμή της χούντας. Εμείς δεν τους πολυπιστεύαμε γιατί περιμέναμε να γίνει μια ανατροπή. Ο βασιλιάς σταδιακά προσαρμόστηκε και ύστερα έκανε το κίνημα το Δεκέμβρη και από την Καβάλα έφυγε στο εξωτερικό και δεν ξανάρθε πλέον.

Στη Στρύμη ήταν ένα τμήμα με επικεφαλής τον αξιωματικό Ορφανουδάκη. Ο πατέρας του ήταν πρόεδρος στον προσκοπισμό -πριν ο Μεταξάς καταργήσει επίσημα τον προσκοπισμό το 1936 – αλλά δεν είχαν πειράξει όμως κανένα. Περάσαμε από μια κατάσταση στην άλλη χάρις στους αξιωματικούς που κράτησαν μια στάση αξιοπρεπέστατη μεταξύ ελλήνων.

ΠτΘ: Ποια ήταν η στάση και η ψυχολογία του κόσμου;

Θ.Ζ.: Στο νομό μας και στην πόλη μας ήσαν ανέκαθεν δημοκράτες, όχι επαναστάτες, πίστευαν στην αρχή της πλειοψηφίας.

ΠτΘ: Στη χούντα όμως κυβερνούσε η μειοψηφία οπότε …

Θ.Ζ.: Ακριβώς. Έκτροπα όμως δεν έγιναν στον τόπο μας όπως αλλού. Όλα εξελίχθηκαν ομαλά.

ΠτΘ: Σε σχέση με τη μειονότητα υπήρχε συγκεκριμένη τακτική και συμπεριφορά;

Θ.Ζ.: Η μειονότητα συνήθως προσαρμόζεται και πειθαρχεί στους εκάστοτε κυβερνώντες.

ΠτΘ: Όπως και τώρα.

Θ.Ζ.: Και τώρα. Δεν τους είχε πειράξει κανένας, ούτε αναμίχθηκαν πουθενά.

ΠτΘ: Ούτε για κάποιους αριστερούς;

Θ.Ζ.: Δεν υπήρχε ισχυρό ρεύμα αριστεράς στη μειονότητα.

ΠτΘ: Θεωρείτε ότι υπάρχουν κάποια κομμάτια από την ιστορία της επταετίας που δεν τα γνωρίζουμε ή πέρασαν λάθος, γιατί στη νεότερη ιστορία γίνονται και τα περισσότερα λάθη;

Θ.Ζ.: Σαν έλληνας πολίτης εκτιμώ ότι το πραξικόπημα που έγινε τότε και κυβέρνησαν οι συνταγματάρχες επί επτά χρόνια την πατρίδα μας απέβη εις βάρος των συμφερόντων της πατρίδας μας, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, γιατί η Ευρώπη είχε την απαίτηση από την Ελλάδα να είναι δημοκρατική.

Οι έλληνες ενδιαφέρονταν για τα συμφέροντα της πατρίδας τους και δεν είχαν επεκτατικές τάσεις. Εμείς που ζήσαμε την κατοχή –ήμουν στην Τετάρτη γυμνασίου όταν έγινε – το ξέρουμε. Σαν σήμερα, 21 Απριλίου, έχουμε μια άλλη επέτειο, ήρθαν εδώ οι Βούλγαροι, οι οποίοι ήθελαν να καταλάβουν την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και όντως τις προσάρτησαν. Όλες οι πολιτικές και στρατιωτικές αρχές ήταν βουλγαρικές. Ήρθαν και οι κομιτατζήδες που ζούσαν εδώ πριν 100 χρόνια και είχαν διαθέσεις να εξοντώσουν τον ελληνισμό. Δεν ξέρω αν τα διδάσκει όλα αυτά η ιστορία, αλλά εμφύσησαν αυτά τα γεγονότα μέσα μας τον πατριωτισμό, να είμαστε έλληνες. Όπως και σήμερα η δημοκρατική παράταξη και η πλειοψηφία του ελληνικού λαού θέλει την πρόοδο της πατρίδας μας στα πλαίσια της οργανωμένης Ευρώπης.

Η Κύπρος

ΠτΘ: Η περίοδος της επταετίας συνδέεται με την Κύπρο και με το ρόλο που έπαιξαν οι συνταγματάρχες στο νησί. Άγγιζαν τον ελληνισμό της χώρας μας;

Θ.Ζ.: Δυστυχώς εκείνοι που πλήρωσαν την επταετία ήταν οι Κύπριοι. Ο μακαρίτης Γεώργιος Παπανδρέου το 1964 που ήταν κυβέρνηση έστειλε μια μεραρχία με ελληνικό στρατό στην Κύπρο, διαβλέποντας με το Μακάριο ότι οι τούρκοι απέβλεπαν να κάνουν απόβαση. Ήρθε η χούντα και απέσυρε τον ελληνικό στρατό και τους άφησε γυμνούς. Η Κύπρος βρέθηκε απροετοίμαστη στην εισβολή των τούρκων το ’74.

ΠτΘ: Η άλλη πλευρά ήταν στρατιωτικά οργανωμένη, ενώ η ελληνική…

Θ.Ζ.: Όταν έγινε η επιστράτευση ο ελληνικός στρατός πιάστηκε απροετοίμαστος.

ΠτΘ: Έφευγαν χωρίς τον απαραίτητο οπλισμό.

Θ.Ζ.: Ακριβώς και κυβερνούσαν οι στρατιωτικοί. Χάθηκαν όλοι από τα τμήματα και οι έφεδροι αξιωματικοί έκαναν τη δουλειά. Το 1941 έγινε το ίδιο στον πόλεμο.

Νομάρχης Αλαμάνος

ΠτΘ: κ. Ζωγραφόπουλε, τι άλλο θυμόσαστε από την επταετία;

Θ.Ζ.: Δυστυχώς είναι ντροπή και να τα θυμόμαστε. Δε λέω ότι δεν ήταν έλληνες αλλά δε χειρίστηκαν καλά τα εθνικά μας θέματα. Όσο για την Κομοτηνή ο νομάρχης Αλαμάνος ωφέλησε την Κομοτηνή. Έφυγε δύο χρόνια πριν πέσει η χούντα και τον αντικατέστησε κάποιος γραφειοκράτης. Έβαζε μόνο υπογραφές και δεν προσέφερε κανένα έργο στην Κομοτηνή, ενώ ο Αλαμάνος την αναμόρφωσε. Κατάφερε και πήρε πιστώσεις από την Αθήνα για έργα που δεν είχαν κάνει μέχρι τότε οι κυβερνήσεις μας.

ΠτΘ: Επί Αλαμάνου είχε γίνει και το σπαθί. Σας ενοχλεί να το βλέπετε;

Θ.Ζ.: Δε μ’ ενοχλεί σαν έλληνα… Εξάλλου έγινε η νομαρχία, η δημαρχία. Αλλά η κάλυψη του λεγόμενου Μπουκλουτζά ήταν έργο ωφέλιμο για τον τόπο μας.

ΠτΘ: κ. Ζωγραφόπουλε σας ευχαριστώ πολύ που μοιραστήκατε τις αναμνήσεις σας.

Θ.Ζ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.