Τα «κολοβακτηριοειδη κοπρανων» ζουν και βασιλευουν!

«Υπάρχει μια συνεργασία η οποία έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια. Κάθε χρόνο καταγράφουμε την υπάρχουσα κατάσταση με πρόθεση, σε συνεργασία με τους υπεύθυνους δημοτικούς και κοινοτικούς άρχοντες και υπεύθυνους των οργανισμών διαχείρισης των νερών, να έχουμε όλο και καλύτερο νερό. Στα τελευταία πέντε χρόνια επιτεύχθηκε μία βελτίωση πάρα πολύ σημαντική. Μένει όμως αρκετός δρόμος για τα προβλήματα που υπάρχουν – κυρίως στη δύσκολη ορεινή περιοχή όπου έχουμε υδρομαστεύσεις από έναν μεγάλο αριθμό τελείως διαφορετικών σημείων λόγω και του ιδιαίτερα έντονου ανάγλυφου που παρουσιάζει. Τώρα επιχειρείται συντονισμένα – κάτι που έγινε και τα προηγούμενα χρόνια επίσης – να τοποθετηθούν χλωριοτήρες παντού. Η χλωρίωση, η επίβλεψη, η ανάληψη των ευθυνών απ’ όλους είναι υποχρέωση όχι απέναντι στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και στο Νομάρχη αλλά απέναντι στους πολίτες των τοπικών κοινωνιών. Κάθε χρόνο είχαμε βήματα. Φέτος πρέπει να κάνουμε ένα άλμα», θα δηλώσει στους δημοσιογράφους ο Νομάρχης Ξάνθης μετά από την ετήσια καθιερωμένη σύσκεψη με τους εκπροσώπους των ΟΤΑ και των Φορέων Ύδρευσης του Νομού Ξάνθης. Στα χέρια όλων δόθηκε για άλλη μια φορά η πολυσέλιδη έκθεση της Διεύθυνσης Υγείας με τα αναλυτικά αποτελέσματα των ελέγχων που διενεργήθηκαν το 2003 σε 812 συνολικά δείγματα νερού κατά κύριο λόγο από το δίκτυο ύδρευσης και από πηγές ή δεξαμενές. Από αυτά τα 471 ελήφθησαν από την Διεύθυνση Υγείας και εξετάστηκαν στο Εργαστήριο Υγιεινής της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στο πλαίσιο σχετικής σύμβασης που έχει υπογράψει για το σκοπό αυτό η Νομαρχία Ξάνθης. Από τα υπόλοιπα 341 δείγματα, τα 243 ελήφθησαν και εξετάσθηκαν από τη ΔΕΥΑ Ξάνθης για λογαριασμό του ομωνύμου Δήμου, τα 72 από την Υπηρεσία Ύδρευσης του Δήμου Τοπείρου που συνεργάζεται με τη ΔΕΥΑΞ, τα 23 από τον Σύνδεσμο Ύδρευσης Διομήδειας για το Δήμο Βιστονίδας και τα τρία από το Δήμο Αβδήρων. Ο Δήμος Σταυρούπολης δεν απέστειλε δικά του στοιχεία στην Διεύθυνση Υγείας ενώ ο Δήμος Μύκης και οι Κοινότητες Σελέρου, Σατρών, Κοτύλης και Θερμών δεν διενήργησαν δικούς τους ελέγχους. Αντίστοιχα, τα 471 δείγματα της Διεύθυνσης Υγείας ελήφθησαν ως εξής από τους ΟΤΑ του Νομού καθ’ όλο το έτος: Δήμος Ξάνθης 104, Σταυρούπολης 54, Τοπείρου 94, Αβδήρων 31, Βιστονίδας 57, Μύκης 76, Κοινότητα Κοτύλης 12, Σατρών 10, Θερμών 16 και Σελέρου 17.

Το πόρισμα του πανεπιστημιακού εργαστηρίου το οποίο συμπεριλαμβάνεται στην ετήσια έκθεση της Διεύθυνσης Υγείας Ξάνθης, ταξινομεί τα δείγματα σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: προερχόμενα από πηγές, προερχόμενα από το δίκτυο ύδρευσης, υπό συστηματική χλωρίωση, υπό έκτακτη χλωρίωση. Ενδιαφέρουσες είναι οι παρατηρήσεις που κάνει βάσει αυτής της ταξινόμησης (σ.σ.: τα ποσοστά είναι στρογγυλοποιημένα):

– το 67% των προερχόμενων από τα δίκτυα ύδρευσης δειγμάτων εκπληρώνει τις υγειονομικές διατάξεις

– τα δείγματα νερού που προέρχονται από τα δίκτυα ύδρευσης χλωριώνονται σε πολύ ικανοποιητικό ποσοστό, 78%

– από αυτά, τα συστηματικώς χλωριωμένα εκπληρώνουν κατά 80% τους υγειονομικούς όρους ενώ τα εκτάκτως χλωριωμένα μόλις κατά 25%

– τα δείγματα από πηγές (ή γεωτρήσεις) που χλωριώνονται συστηματικά εκπληρώνουν τις υγειονομικές διατάξεις σε ποσοστό 67% ενώ τα δείγματα που προέρχονται από εκτάκτως ή καθόλου χλωριωμένες πηγές υπερβαίνουν στο σύνολό τους τα επιτρεπτά όρια μικροβιακών φορτίων στη σύστασή τους

«Τα δείγματα τα οποία υπάρχουν είναι δείγματα που δεν εκπληρώνουν τους όρους. Δεν είναι επικίνδυνα – απλώς δεν εκπληρώνουν τους όρους. Επιδέχονται βελτίωση. Και βελτίωση άμεση είναι η χλωρίωση. Όσα δείγματα δεν εκπληρώνουν τους όρους είναι μη χλωριωμένα κατά κανόνα. Αυτή είναι και η αιτίασή μας – προς τα εκεί εξαντλούμε και όλες τις δυνατότητες τις οποίες έχουμε με τον εποπτικό μας ρόλο γιατί εμείς δεν παρεμβαίνουμε στη διαχείριση των νερών», σχολιάζει σχετικά ο Νομάρχης για να καταλήξει στην επισήμανση (η οποία επί πενταετίας τώρα αποτελεί το συμπέρασμα κάθε ετήσιας σύσκεψης με τους αρμοδίους…): «χρειάζεται χλωρίωση, ένταση της προσοχής κατά τους θερινούς μήνες όπου παρατηρούνται τα χειρότερα δείγματα, και μεγαλύτερη επίβλεψη από τους αρμοδίους. Είναι ζήτημα ιεράρχησης των προτεραιοτήτων των ΟΤΑ. Εμείς από την πλευρά μας την έκθεση αυτή την κοινοποιούμε κάθε χρόνο σ’όλους τους χρηματοδοτικούς φορείς της Αυτοδιοίκησης ή των Οργανισμών Ύδρευσης (Περιφέρεια, Υπουργεία, κλπ) προκειμένου να τους κάνουμε κοινωνούς των προβλημάτων και να διευκολύνεται ο σχεδιασμός αντιμετώπισής τους».

Πιάνουν κόκκινο…

Τρία βασικά κριτήρια για την καταλληλότητα του πόσιμου νερού είναι οι τιμές των μικροβίων που περιέχει. Το αν εκπληρώνει ένα δείγμα ή όχι τους όρους των υγειονομικών διατάξεων έχει να κάνει με το αν υπερβαίνει τα Επιτρεπτά Όρια (ΕΟ) περιεκτικότητάς του σε Ολικά Βακτήρια, Ολικά Κολοβακτηριοειδή και Κολοβακτηριοειδή Κοπράνων. Τα όρια αυτά είναι: 10, 0 και 0 αντίστοιχα. Παρόλο λοιπόν που η συνολική εικόνα των πόσιμων υδάτων στο Νομό Ξάνθης εμφανίζεται «μερικώς βελτιωμένη» κατά το 2003 σε σύγκριση με το 2002 σύμφωνα με τη Διεύθυνση Υγείας της Νομαρχίας,, υπάρχουν περιπτώσεις που καταγράφτηκε «υποβάθμιση της ποιότητάς τους».

Οι πίνακες με τα στοιχεία ανά ημερομηνία δειγματοληψίας, από ορισμένες μάλιστα περιοχές δεν επιτρέπουν καν την υπόθεση περί στατιστικού λάθους… Πρόκειται για τους ορεινούς Δήμους και Κοινότητες όπου οι αριθμοί δείχνουν συγκεντρώσεις μικροβίων πολύ πάνω από τα Επιτρεπτά Όρια δημιουργώντας την εικόνα πως τα Κολοβακτηριοειδή παντός απαγορευμένου τύπου έχουν στήσει …γλέντι μέσα στο νερό που πίνουμε πολλοί από εμάς!

Παραθέτουμε τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι υπόλοιπες είναι «αναμάρτητες», αφού ειδικότερα η κατηγορία των Ολικών Βακτηρίων εντοπίζεται ακόμη και μέσα στην πόλη της Ξάνθης με τιμές που φθάνουν τα 360, όταν το ΕΟ είναι 10 ή το Δήμο Βιστονίδας όπου ένα από τα δείγματα στο Σέλινο βρέθηκε ότι περιείχε 200 Ολικά και 50 Κολοβακτηριοειδή Κοπράνων… Τέτοιες τιμές εμφανίζονται τόσο συχνά στους αναλυτικούς πίνακες των ακατάλληλων δειγμάτων από το Δήμο Μύκης και τις Κοινότητες Θερμών, Σατρών, Κοτύλης και Σελέρου που σοκάρουν: στη Μάνταινα και τον Κουτσομύτη π.χ. τα Ολικά Βακτήρια έφθασαν και στα 2.000 ενώ στον Κότινο τα Ολικά Κολοβακτηριοειδή «έπιασαν» την τιμή του 180! Συνολικά 46 από τα 76 δείγματα του ορεινού Δήμου βρέθηκαν να περιέχουν και πολλά άλλα …ύποπτα στοιχεία εκτός από υδρογόνο και οξυγόνο. Από την άλλη, μια σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά πείθει και τον πλέον καχύποπτο ότι υπήρξε θεαματική βελτίωση στην κατάσταση των πόσιμων υδάτων του Δήμου Μύκης: το 2002 το ποσοστό των δειγμάτων που πληρούσε τους υγειονομικούς όρους ήταν μόλις 10% και το 2003 αυτό αυξήθηκε στο 39%! Αν οι αριθμοί παρηγορούν τους καταναλωτές…

Ολικά Βακτήρια και Κολοβακτηριοειδή περιείχαν και πολλά δείγματα από το Δήμο Σταυρούπολης με σαφή τη διαφορά προς τα πάνω ως προς τον …ιδιότυπο εμπλουτισμό τους όσων ελήφθησαν μέσα στο καταχείμωνο! Πίλλημα, Λυκοδρόμιο, Μ.Εύμοιρο, Κ. Ιωνικό, Δρυμιά, και άλλων χωριών οι κάτοικοι …ήπιαν στο ποτήρι και Ολικά και Κολοβακτηριοειδή και Κοπράνων δίχως να τα πάρουν είδηση…

Όσο για τις τέσσερις Κοινότητες του Νομού Ξάνθης; Ακατάλληλο ήταν το 83% των δειγμάτων από τις Θέρμες (έναντι του 100% το 2002), το 80% από τις Σάτρες (έναντι του 100% το 2002), το 83% από την Κοτύλη (έναντι του 100% το 2002) και το 35% από το Σέλερο (έναντι του 44% το 2002).

Για τους Δήμους η αντίστοιχη εικόνα το 2003 έχει ως εξής: ακατάλληλο το 16% των δειγμάτων από την Ξάνθη έναντι του 11% το 2002 και του 10% το 2001, ακατάλληλο το 29% από τα Άβδηρα έναντι του 23% το 2002 και του 6% το 2001, ακατάλληλο το 21% από τη Βιστονίδα έναντι του 19% το 2002 και του 2% το 2001, ακατάλληλο το 61% από τη Μύκη έναντι του 90% το 2002 και του 51% το 2001, ακατάλληλο το 43% των δειγμάτων από το Δήμο Σταυρούπολης έναντι του 33% το 2002 και του 51% το 2001, ακατάλληλο το 9% από το Δήμο Τοπείρου έναντι του 8% το 2002 και του 12% το 2001.

Δακτυλοδεικτούμενοι…

«Το γεγονός ότι εμείς έχουμε το θάρρος να δημοσιοποιούμε την υπάρχουσα κατάσταση δεν σημαίνει ότι όπου δεν γίνεται δημοσιοποίηση δεν υφίσταται πρόβλημα! Εμείς απλώς έχουμε εντείνει την προσοχή μας, έχουμε πολλαπλασιάσει τα δείγματα που λαμβάνονταν προ ετών, κι έτσι έχουμε μια ανάγλυφη εικόνα του τι συμβαίνει για να ελέγχουμε, να προλαμβάνουμε και να διορθώνουμε. Και καλό θα ήταν αυτό που κάνουμε στο Νομό Ξάνθης, να συζητάμε δηλαδή δημόσια οι Δήμαρχοι, οι Κοινοτάρχες, οι αρμόδιοι φορείς την ποιότητα του νερού, να γινόταν παντού». Κάπως έτσι υπερασπίζεται ο Νομάρχης την προσπάθεια που λαμβάνει χώρα στην Ξάνθη εδώ και μια πενταετία με πρωτεργάτη τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση μιας και εύλογο είναι να συγκεντρώνει τα φώτα της δημοσιότητας στ’ αρνητικά και ανησυχητικά ευρήματα.

Διότι η δημοσιοποίηση εξασφαλίζει στον καταναλωτή την πληροφορία που δικαιούται να γνωρίζει και κατ’ επέκταση την άσκηση πίεσης προς τους αρμόδιους για τη διαχείριση του πόσιμου νερού φορείς, προκειμένου αυτοί με τη σειρά τους να ενεργούν κατά το πλείστον θεραπευτικά στα προβλήματα και προληπτικά δυσάρεστων καταστάσεων που επιβαρύνουν την υγεία των καταναλωτών… Και είναι αλήθεια πως για την Ξάνθη αποτελούν πλέον κακές αναμνήσεις οι πρώτες εκθέσεις της Διεύθυνσης Υγείας, όπου στην ποικιλία των ευρημάτων συμπεριλαμβάνονταν και …ψοφίμια μέσα σε ξεχασμένα από τους υπηρεσιακούς παράγοντες υδραγωγεία! Όμως αρκεί αυτό; Η μεταβολή προς τα πάνω των κριτηρίων καταλληλότητας ενός δείγματος νερού – όπως αυτή ισχύει από τις 25 Δεκεμβρίου του 2003 στην εναρμονισμένη με την Κοινοτική, ελληνική νομοθεσία – μπορεί να ανακουφίζει τους τοπικούς άρχοντες, καθώς είναι εύκολο να πιστέψουν ότι ειδωμένα από τη νέα σκοπιά τα δείγματα του 2003, θα εμφανίζονταν πολλάκις βελτιωμένα! Άρα…

«Η εναρμόνιση έκανε πιο αυστηρό όλο το σύστημα των ελέγχων γιατί απαιτεί πλέον τα δείγματα να μην είναι τυχαία ή σποραδικά αλλά μεθοδικά και με στόχο την Υγειονομική Αναγνώριση που σημαίνει ότι για να χαρακτηρίσει κάποιος το νερό μιας περιοχής ασφαλές ή όχι θα πρέπει να αποδείξει ότι το συμπέρασμά του είναι αποτέλεσμα παρακολούθησης και μελέτης», θα υπογραμμίσει στην απάντησή του στον ΠτΘ, μεταξύ άλλων, ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Υγείας Ξάνθης κ Νεάρχου αναγνωρίζοντας αφενός τις αντικειμενικές δυσκολίες καταγραφής και ελέγχου που έχουν οι ΟΤΑ ελλείψει κατάλληλων μηχανισμών, αλλά επισημαίνοντας αφετέρου και τις σοβαρές τους ευθύνες καθώς «σε πολλές περιπτώσεις οι φορείς, παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις και επισημάνσεις μας για το τι θα πρέπει να κάνουν για την βελτίωση της ποιότητας του παρεχόμενου νερού, δυστυχώς δεν ανταποκρίνονται»…

Μαρία Β.Μπόντη

Οι δέκα εντολές…

Ενδεικτικό της ιδιαίτερης βαρύτητας που δίδει η αναμορφωθείσα νομοθεσία στον έλεγχο ποιότητας του πόσιμου νερού είναι η διάταξη που αφορά στη μεθοδολογία και τούτο έχει το σκοπό του. Σύμφωνα με αυτή, οι εργαστηριακές εξετάσεις δεν αποτελούν τη μόνη βάση για να γίνει αποδεκτή ή ν’ απορριφθεί μια ύδρευση αν δεν επιβεβαιώνονται από τα πορίσματα της Υγειονομικής Αναγνώρισης: «τα αποτελέσματα των μικροβιολογικών εξετάσεων ιδιαίτερα, ερμηνεύονται πάντα κάτω από το φως των παρατηρήσεων της Υγειονομικής Αναγνώρισης της περιοχής υδροληψίας για την οποία η εργαστηριακή εξέταση αποτελεί συμπληρωματικό και όχι αποφασιστικό στοιχείο». Μ’ αυτό τον τρόπο επιχειρείται να μπει ένα τέλος στην πλάνη που κρύβει μέσα της η ποσοστιαία απεικόνιση δειγματοληψιών και ευρημάτων αλλά και στην …εξ αμελείας, ανικανότητας ή και σκόπιμη παραπλάνηση κοινού και προϊσταμένων Αρχών από τους διαχειριστές της ύδρευσης. Τρανταχτό παράδειγμα τέτοιας περίπτωσης αποτελούν οι έλεγχοι στο Δήμο Αβδήρων: σ’ όλη τη διάρκεια του 2003 ο αριθμός των δειγματοληψιών που εκτέλεσε ο Δήμος στο δίκτυό του ήταν μόλις …τρεις! Και τα τρία δείγματα νερού βρέθηκαν να εκπληρώνουν τους υγειονομικούς όρους (Ε.Ο.) οπότε και καταγράφονται στα αρχεία στοιχείων της Διεύθυνσης Υγείας ως «100% Ε.Ο.». Για κάποιον δηλαδή που θέλει να χρησιμοποιήσει τα ποσοστά αυτά προκειμένου να περιγράψει την κατάσταση του πόσιμου νερού στην περιοχή, πολύ εύκολα θα υποπέσει στο λάθος να εκτιμήσει ως «ασφαλή» για την υγεία των καταναλωτών την ύδρευση. Στον ίδιο Δήμο ωστόσο για την ίδια χρονική περίοδο τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών που εκτέλεσε η Διεύθυνση Υγείας αποκαλύπτουν πως η πραγματικότητα απέχει πολύ από το προαναφερθέν, εφησυχαστικό «100%»: στα 31 δείγματα νερού που ελήφθησαν από διάφορους οικισμούς της περιοχής, τα εννέα ήταν προβληματικά και μάλιστα με σοβαρές υπερβάσεις των επιτρεπτών ορίων σε ολικά βακτήρια, ολικά κολοβακτηριοειδή και κολοβακτηριοειδή κοπράνων (!) ρίχνοντας το ποσοστό τής «καθαρότητας» του νερού στο 73,5%. Ακόμη όμως και αυτό το ποσοστό δεν μπορεί να είναι «αποφασιστικό στοιχείο» για την εξαγωγή ασφαλούς συμπεράσματος,αφού τα εργαστηριακά αποτελέσματα δεν είναι συγκρίσιμα με στοιχεία προηγούμενων ετών,καθώς οι δειγματοληψίες δεν διαθέτουν τον αναγκαίο κοινό παρονομαστή της περιοδικότητας στο χρόνο και της επανάληψης από το ίδιο σημείο ύδρευσης.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.