Φυματιωση: Η ασθενεια των φτωχων

Παγκόσμια ημέρα κατά της φυματίωσης η 24η Μαρτίου, μιας ασθένειας που τα τελευταία χρόνια θεωρούνταν εξαφανισμένη, που όχι μόνο ξαναπαρουσιάστηκε στις φτωχές και αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά έχει λάβει πλέον διαστάσεις επιδημίας.

Αιτία για τα παραπάνω είναι οι φρικτές συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού σε αυτές τις χώρες. Η έλλειψη πρόσβασης σε πόσιμο νερό, η ανεπαρκής σίτιση, η απουσία αποχετευτικών δικτύων και καθαριότητας έχουν απλώσει στον Τρίτο Κόσμο όλων των ειδών τις λοιμώξεις, τις ασθένειες, πολλές από τις οποίες είναι εξαιρετικά περιορισμένες στον αναπτυγμένο κόσμο οδηγώντας εκατομμύρια ανθρώπους στο θάνατο. Παρόλο που οι περισσότερες από τις ασθένειες αυτές είναι εύκολα ιάσιμες στη Δύση, στις φτωχές χώρες σπέρνουν το θάνατο.

Για το θέμα αυτό σήμερα ο ΠτΘ συζητά με τον ιατρό πνευμονολόγο κ. Κωνσταντίνο Χαριτόπουλο, σύμφωνα με τον οποίο η φυματίωση όταν διαγνωσθεί και παρθεί η σωστή αγωγή εγκαίρως θεραπεύεται πλήρως. “Eίναι ντροπή”, όπως χαρακτηριστικά τονίζει, “στον 21ο αιώνα να πεθαίνουν άτομα από φυματίωση”!

ΠτΘ.: Τα τελευταία χρόνια ασθένειες που θεωρούνταν εξαφανισμένες – μία από αυτές και η φυματίωση – όχι μόνο έχουν ξαναπαρουσιαστεί στις φτωχές και αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά έχουν λάβει διαστάσεις επιδημίας. Πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση;

Χ.Κ.: Η φυματίωση ποτέ δεν ήταν μια εξαφανισμένη για τον πλανήτη μας αρρώστια, ήταν εξαφανισμένη για την Δυτική Ευρώπη και τη Βόρειο Αμερική, κάποια χρόνια.

Πάντοτε ήταν επιδημία στις φτωχές και αναπτυσσόμενες χώρες, πάντοτε υπήρχε ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα φυματίωσης σ΄ αυτές τις χώρες. Αυτό ίσχυε γιατί αυτές οι χώρες δεν έχουνε την οικονομική ευμάρεια ώστε να πληρώσουν τα φάρμακα που απαιτούνται για να θεραπεύσουν τη φυματίωση, γιατί η φυματίωση είναι μια νόσος που σήμερα θεραπεύεται πλήρως. Από εκεί και πέρα, καθώς αυτό το τεράστιο κύμα μετανάστευσης από αυτές τις χώρες όρμησε στη Δυτική Ευρώπη και στην Βόρειο Αμερική μετέδωσε πάλι τη φυματίωση σ΄ αυτούς τους πληθυσμούς και από εκεί που μια νόσος είχε εξαφανιστεί τελείως, αναζωπυρώθηκε και αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε σήμερα και στη Δυτική Ευρώπη και στη χώρα μας.

ΠτΘ.: Πώς εννοείτε ότι το θέμα είναι σοβαρό και στη χώρα μας;

Χ.Κ.: Είναι σοβαρό με την έννοια ότι υπάρχει φυματίωση και μπορούμε ξανά και βλέπουμε περιστατικά όχι μόνο με απλές φυματιώσεις, αλλά και με βαριές φυματιώσεις. Επίσης, υπάρχει ένα μεγάλο πρόβλημα φυματίωσης και στο νομό μας, δεν είναι ένας νομός, δηλαδή, όπου έχει εξαλειφθεί η φυματίωση, υπάρχει η φυματίωση και στο νομό μας αυτή τη στιγμή.

ΠτΘ.: Υπάρχουν στατιστικά στοιχεία γι΄ αυτό;

Χ.Κ.: Στατιστικά στοιχεία εγώ δεν μπορώ να σας δώσω, όμως σήμερα η φυματίωση έρχεται από δυο δρόμους. Ο ένας δρόμος είναι όλοι οι ηλικιωμένοι, οι οποίοι έζησαν κατά την εποχή της Γερμανικής κατοχής και μετά, δηλαδή μια εποχή που η Ελλάδα ήταν μια πάρα πολύ φτωχή χώρα, και η φυματίωση υπήρχε σε μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού, σε όλους αυτούς οι οποίοι πιθανώς προσβλήθηκαν τότε από το μικρόβιο της φυματίωσης. Πιθανόν λοιπόν σήμερα, κάτω από κακές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες να αναζωπυρωθεί το μικρόβιο, γιατί δεν έχουν κάνει σωστή θεραπεία, ώστε να το μεταδώσουν στο γενικό πληθυσμό. Ο άλλος δρόμος απ΄ όπου έρχεται η φυματίωση είναι από το μεταναστατευτικό ρεύμα που έχει έρθει στην Ελλάδα και στο νομό μας από χώρες, είτε του τέως Ανατολικού μπλοκ είτε του Τρίτου Κόσμου είτε των Βαλκανίων, όπου εκεί η φυματίωση δεν εξαλείφθηκε πλήρως και αυτός ο πληθυσμός μπορεί να την μεταδώσει. Αυτό που πρέπει να διευκρινίσουμε είναι ότι η φυματίωση όταν διαγνωσθεί, αν υπάρχει το περιθώριο να παρθεί η σωστή αγωγή εγκαίρως, θεραπεύεται πλήρως, δεν αφήνει κανένα υπόλειμμα. Είναι μια νόσος πια σήμερα που θεραπεύεται πλήρως. Είναι ντροπή στον 21ο αιώνα να πεθαίνουν άτομα από φυματίωση. Ωστόσο, σήμερα μπορούν όλοι από τη φυματίωση να γίνουν καλά.

ΠτΘ.: Υπάρχουν άτομα που δεν έχουν εκδηλώσει την ασθένεια. Λέγεται ότι οι μολυσμένοι από φυματίωση είτε έχουν εκδηλώσει την ασθένεια είτε όχι, ανέρχονται σε δις.

Χ.Κ.: Θα σας εξηγήσω. Με το που ο ανθρώπινος οργανισμός έρχεται σε επαφή με το μικροβακτηρίδιο της φυματίωσης, τότε μπορούν να γίνουν τα εξής: το πρώτο πράγμα είναι αυτός να νοσήσει, δηλαδή να εκδηλώσει τη νόσο, και επίσης μπορεί να την μεταδώσει. Το δεύτερο όμως που μπορεί να γίνει είναι να μην νοσήσει, γιατί ο οργανισμός του έχει ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα, οπότε μπορεί μόνο να μολυνθεί, αλλά να είναι σε κάποια στιγμή της ζωής του φορέας και μεταδότης της νόσου, χωρίς ο ίδιος να νοσήσει. Τέτοιοι φορείς υπάρχουν σήμερα και σε περιοχές όπου η φυματίωση ενδημεί και είναι πάρα πολλοί.

ΠτΘ.: Πώς μεταδίδεται η νόσος;

Χ.Κ.: Η νόσος μεταδίδεται κυρίως μέσω των πτυέλων, δηλαδή με μικροσταγονίδιο των πτυέλων όπου εκεί υπάρχει το μικροβακτηρίδιο της φυματίωσης και μέσω αυτών μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το πιο σημαντικό που πρέπει να ξέρουμε, είναι ότι ζει για πολύ διάστημα το μικροβακτηρίδιο στον αέρα, οπότε ζει κυρίως στα πνευμόνια των ανθρώπων γι΄ αυτό προσβάλλει κυρίως τους πνεύμονες και μεταδίδεται με τα σταγονίδια του βήχα. Αν τα σταγονίδια του βήχα δεν πάνε σε κάποιον άνθρωπο και πέφτουν σε έπιπλα, για παράδειγμα, είναι πολύ σπάνιο να ξαναμεταδοθεί σε άνθρωπο. Δηλαδή, αν ακουμπήσουμε με το χέρι μας τα έπιπλα και μετά βάλουμε το χέρι στο στόμα μας, δεν μεταδίδεται συνήθως. Πρέπει να υπάρχει απευθείας επαφή με το μικροσταγονίδιο.

ΠτΘ.: Ποια είναι τα συμπτώματα της ασθένειας;

Χ.Κ.: Το κυρίαρχο σύμπτωμα της φυματίωσης είναι ο βήχας, ο πυρετός, νυχτερινοί ιδρώτες, αυτή είναι η τριάδα των συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα, βέβαια, μπορεί να είναι και πολλά περισσότερα, μπορεί να υπάρξει πόνος στον θώρακα, πολύ έντονη καταβολή, μπορεί να υπάρχουν πτύελα, αιμόπτυση, όταν είναι αρκετά προχωρημέν η ασθένεια και αυτά είναι δείγματα που θορυβούν τους αρρώστους.

ΠτΘ.: Η φυματίωση μπορεί να προληφθεί;

Χ.Κ.: Να προληφθεί σήμερα η φυματίωση δεν μπορεί, γιατί αν και τα παιδιά στην ηλικία των 7 χρόνων κάνουν αντιφυματικό εμβόλιο, το οποίο είναι μέσα στο πρόγραμμα των εθνικών εμβολιασμών που συστήνει το υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας, η προφύλαξη που παρέχει αυτό αμφισβητείται από πολλούς γιατρούς σήμερα. Αυτό γιατί έχει αποδειχθεί ότι δεν προφυλάσσει από την φυματίωση το αντιφυματικό εμβόλιο. Είναι από τα πιο μη αποδοτικά εμβόλια. Κάθε καινούριο κρούσμα φυματίωσης πρέπει να εντοπίζεται, να θεραπεύεται εγκαίρως και να γίνεται ένας έλεγχος στο μικροπεριβάλλον του, δηλαδή στους ανθρώπους που έρχονται σε επαφή μαζί του, ώστε να εντοπιστούν κάποια καινούρια κρούσματα.

ΠτΘ.: Από την πολιτεία υπάρχει προληπτικός έλεγχος;

Χ.Κ.: Από την πολιτεία υπάρχει προληπτικός έλεγχος. Το πρώτο πράγμα που κάνει η πολιτεία είναι ότι σε όλα τα παιδιά κάνει το μαντού. Το μαντού είναι μια εξέταση η οποία δίνει τη δυνατότητα να δούμε το εξής: αν έχουμε έρθει σε επαφή με το μικροβακτηρίδιο της φυματίωσης ή όχι και αν έχουμε κάνει κάποια αντισωματική απάντηση. Στα παιδιά, λοιπόν, που βρίσκονται στο σχολείο και έχουν θετικό μαντού, πρέπει να ερευνηθεί το περιβάλλον τους. Ένας δεύτερος τρόπος πρόληψης είναι ο προληπτικός έλεγχος σε όλα τα μαγαζιά τα οποία έχουν υγειονομικό ενδιαφέρον, δηλαδή καφενεία, μπαρ, όπου είτε μαγειρεύονται τρόφιμα είτε σερβίρονται ποτά και στα οποία πιο εύκολα μπορούν να μεταδώσουν οι εργαζόμενοι τη φυματίωση. Οι εργαζόμενοι, βέβαια, περνούν από κάποιον έλεγχο με μια ακτινογραφία θώρακος για να πάρουν άδεια εξασκήσεως αυτού του επαγγέλματος. Όπως επίσης, και πολύ συχνά γίνονται ακτινογραφίες θώρακος σε διάφορες ομάδες του πληθυσμού, π.χ. στους φοιτητές όταν γράφονται στο πανεπιστήμιο, στους δημόσιους υπαλλήλους όταν διορίζονται, όλα αυτά έχουν στόχο και σκοπό να ανιχνεύσουν κάποιες περιπτώσεις πιθανής φυματίωσης η οποία ακόμα δεν έχει εκδηλωθεί.

ΠτΘ.: Λέγεται ότι η φυματίωση είναι η ασθένεια των φτωχών και των γυναικών. Ισχύει αυτό;

Χ.Κ.: Για τις γυναίκες όχι, δεν υπάρχουν κάποια στοιχεία που να δείχνουν ότι πλήττει περισσότερο τις γυναίκες από ό,τι πλήττει τους άνδρες. Πάντως είναι μια ασθένεια της φτώχειας, είναι μια ασθένεια που πλήττει τους ανθρώπους των χαμηλών κοινωνικοοικονομικών τάξεων και αυτό έχει να κάνει με τις κακές συνθήκες ζωής και διαβίωσης αυτών των ανθρώπων, γιατί αναπτύσσεται πολύ πιο εύκολα σ΄ αυτούς τους ανθρώπους.

ΠτΘ.: Είναι αλήθεια ότι σκοτώνει σήμερα περισσότερους ανθρώπους η φυματίωση από οποιαδήποτε άλλη μεταδοτική ασθένεια;

Χ.Κ.: Δεν έχω αυτή τη στιγμή κάποια στατιστικά στοιχεία γι΄ αυτό. Η φυματίωση και σήμερα σκοτώνει πάρα πολλούς ανθρώπους, ειδικά σε περιοχές που εξαθλιώνονται από την πείνα και τη δίψα, δηλαδή σε περιοχές της Αφρικής ή σε περιοχές που είναι σε εμπόλεμη κατάσταση στον πλανήτη μας, για παράδειγμα φαντάζομαι ότι τώρα στο Ιράκ θα έχει πολύ μεγάλη έξαρση η φυματίωση. Σ΄ αυτές, λοιπόν, τις χώρες που ζουν μέσα σε φοβερή ανέχεια, η φυματίωση εξαπλώνεται με ταχύτατους ρυθμούς και σκοτώνει πολλούς ανθρώπους. Όταν δεν θεραπεύεται, σκοτώνει σχετικά γρήγορα. Δεν ξέρω αν σκοτώνει περισσότερο από άλλες μεταδοτικές ασθένειες, πάντως όντως σκοτώνει πολλούς και είναι κρίμα, γιατί με τα φάρμακα που υπάρχουν σήμερα είναι μια θεραπεύσιμη νόσος.

ΠτΘ: κ. Χαριτόπουλε σας ευχαριστούμε πολύ.

Χ.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.