«Η ελληνικη παιδεια ανηκει σε ολη την ανθρωποτητα, οχι μονο στους Ελληνες»

Ελλάδα, διεθνές σχολείο πολιτισμού, μία πρόταση που γεννήθηκε και υλοποιήθηκε στη Θράκη και που αφορά όλη την υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά και την Ευρώπη. Μία πρόταση όπου τα παιδιά του κόσμου μέσα από την ελληνική γλώσσα, τον ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική παιδεία θα μάθουν τα γράμματα, τις λέξεις, τη γλώσσα και την ομορφιά της δικής τους πατρίδας και του δικού τους πολιτισμού από ένα νέο ορίζοντα, τον ορίζοντα του παγκόσμιου ανθρώπου που αγαπά το δικό του και στηρίζει το ξένο, μέσα από γόνιμες συνεργασίας και έξω από στείρους εθνικισμούς, φυλετισμούς, ρατσισμούς.

Την πρόταση αυτή θα καταθέσει στο κοινό της πόλης μας το «Ταμιείον Θράκης» την Τετάρτη 25 Φλεβάρη στις εφτά το απόγευμα στο Ίδρυμα Παπανικολάου. Ο ΠτΘ συζητά σήμερα με τον Επίκουρο καθηγητή του ΔΠΘ, αντιπροέδρου του Ταμιείου Θράκης κ. Γεώργιο Παύλου.

ΠτΘ: Ξεκινώντας κ. Παύλου θα θέλαμε να μας δώσετε το πλαίσιο του Ταμιείου Θράκης. Πώς δημιουργήθηκε και ποιες οι δραστηριότητές του;

Γ.Π.: Το Ταμιείο Θράκης δημιουργήθηκε από μια ομάδα ευαίσθητων Ελλήνων Πανεπιστημιακών και άλλων συμπολιτών από τη Θράκη και την υπόλοιπη Ελλάδα και το εξωτερικό, με στόχο του αρχικό την εκπαιδευτική συμπαράσταση και βοήθεια στους νέους της μειονότητας, ώστε να μπορούν να παρακολουθούν εύκολα τα μαθήματά τους στα σχολεία και να μπορούν να σπουδάσουν στην Ελλάδα. Η πρώτη του, λοιπόν, δραστηριότητα ήταν να ανοίξει ένα δρόμο καινοτομικό στη μειονοτική εκπαίδευση που κράτησε περίπου 8 χρόνια, από το 1990 μέχρι και το 1998. Για πρώτη φορά έγινε τόσο μαζική δουλειά, 50 δάσκαλοι και καθηγητές πληρωνόντουσαν από το ταμείο Θράκης για να διδάσκουν δωρεάν σε χωριά μειονοτικά. Από εκεί και πέρα, στην προσπάθεια αυτή, δημιουργήσαμε ένα πλαίσιο και μια μεθοδολογία διδασκαλίας για ανθρώπους που τα ελληνικά δεν είναι η μητρική τους γλώσσα, που θέλουν όμως να διδαχτούν την ελληνική και να γνωρίσουν τον ελληνικό πολιτισμό. Οπότε αυτή η μεθοδολογία ήταν ό,τι χρειαζόταν για να εφαρμοστεί και σε ελληνικές μειονότητες, εκτός Ελλάδος, που ήθελαν να διδαχτούν την ελληνική και που ήθελαν να ξαναγευτούν τον ελληνικό πολιτισμό. Έτσι, σ΄ ένα δεύτερο, θα έλεγα, κύκλο δραστηριοτήτων ξεκινήσαμε την υλοποίηση θερινών σχολείων στα οποία φιλοξενούμε νέους από Βαλκάνια, παρευξείνειες και άλλες χώρες, ελληνικής καταγωγής ομογενείς οι οποίοι για ενάμισι μήνα περίπου συμμετέχουν στο θερινό σχολείο, ένα σχολείο συνολικό για τη γλώσσα, το τραγούδι, το χορό, το θέατρο, την ιστορία, τη φιλοσοφία και γενικότερα για όλες της μορφές του πολιτισμού μας. Η επιτυχία ήταν μεγάλη και από το 1997 που ξεκίνησε αυτή η δραστηριότητα όλο και περισσότεροι άνθρωποι έρχονται και φτάσαμε τώρα να φιλοξενούμε περί τα 400 άτομα κάθε καλοκαίρι σ΄ αυτά τα θερινά σχολεία.

ΠτΘ: Έτσι προέκυψε και η φιλοσοφία για το πρόγραμμα «Ελλάδα, διεθνές σχολείο πολιτισμού»;

Γ.Π.: Έτσι καλλιεργήθηκε τα τελευταία περίπου οχτώ χρόνια μια φιλοσοφία που την ονομάζουμε «Ελλάδα, διεθνές σχολείο πολιτισμού», διότι εκτός από τους ομογενείς, άρχισαν να έρχονται και νέοι, μαθητές, φοιτητές, μη ελληνικής καταγωγής. Εμείς είμαστε ανοικτοί για όλους. Και αφού το πείραμα πέτυχε και έχουμε εκπαιδεύσει μερικές χιλιάδες, θα έλεγα, παιδιά, νέους από τη μειονότητα της Θράκης, και από ελληνικές μειονότητες από το εξωτερικό, ομογενείς ή και αλλοδαπούς, το Ταμιείο Θράκης κάνει την πρόταση την οποία παρουσιάζουμε σ΄ όλη την Ελληνική κοινωνία, ζητώντας τη συνεργασία όλων όσων θέλουν να δουλέψουν μαζί μας, με στόχο η Ελλάδα να λειτουργήσει ως ένα διεθνές σχολείο πολιτισμού, με την κυριολεκτική έννοια του όρου.

ΠτΘ: Τι εννοείτε με αυτό;

Γ.Π.: Οι άνθρωποι που έρχονται στην Ελλάδα να μην βλέπουν κάποια πολιτιστικά γεγονότα, αλλά να μαθαίνουν τον Ελληνικό πολιτισμό, να μετέχουν στη διαδικασία μάθησης της γλώσσας, να διδάσκονται θέατρο, να διδάσκονται χορούς, τραγούδι, ιστορία, τέχνη, φιλοσοφία και έτσι να λειτουργήσει ένα ζωντανό σχολείο. Και η Θράκη είναι ο χώρος όπου αυτό το πείραμα πέτυχε και αυτή τη στιγμή θέλουμε να το μονιμοποιήσουμε σε δύο χώρους, στα Αρχαία Άβδηρα και στην Αρχαία Μαρώνεια, όπου έχει παραχωρηθεί η χρήση τους στο ταμείο Θράκης. Προσπαθούμε εκεί να δημιουργήσουμε υποδομή, μάλιστα υψηλών προδιαγραφών, ώστε συστηματικά, όχι μόνο το καλοκαίρι, αλλά και όλο το χρόνο να μπορούν να φιλοξενούνται τέτοια προγράμματα γνωριμίας με τον Ελληνικό πολιτισμό και διαπολιτισμικής επικοινωνίας.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι μέσα από το πρόγραμμα «Ελλάδα, διεθνές σχολείο πολιτισμού», από το εθνικό μπορούμε να προχωρήσουμε στο διεθνικό;

Γ.Π.: Πιστεύω ότι στον 21ο αιώνα ο ελληνικός πολιτισμός μπορεί να αποτελέσει το πιο ουσιαστικό βήμα για την διαπολιτισμική επικοινωνία που είναι αναγκαία πια σήμερα, αφού όλοι οι άνθρωποι πάνω στη γη πλέον κυκλοφορούμε ο ένας δίπλα στον άλλον, η γη έχει γίνει ένα μεγάλο χωριό. Ο ελληνικός πολιτισμός, η ελληνική παιδεία, πιστεύουμε ότι προσφέρει αυτό που λείπει σήμερα. Έχοντας ως βάση τον άνθρωπο είναι μια παιδεία ανθρωπιστική και προσφέρει τη δυνατότητα επικοινωνίας ανθρώπων, λαών και πολιτισμών. Πιστεύουμε, λοιπόν, στη Θράκη καταρχάς, αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα, ότι θα λειτουργήσουν τέτοια διεθνή κέντρα διαπολιτισμού και κέντρα γνωριμίας με τον διαχρονικό ελληνικό πολιτισμό. Η πρότασή μας αυτή φέρει πίσω της μια φιλοσοφία ανάπτυξης, που χρησιμοποιεί όλη την σύγχρονη τεχνολογία και την αξιοποιεί για εκπαιδευτικούς στόχους. Αυτό αναπτυξιακά σημαίνει ότι δίνει κανείς πολλές θέσεις εργασίας – ήδη το Ταμιείον Θράκης κάθε χρόνο απασχολεί πάνω από 50-60 εκπαιδευτικούς στα προγράμματά του και άλλους τόσους περίπου ανθρώπους εργατικό δυναμικό – δίνει θέσεις εργασίας σε όλα τα είδη των επαγγελμάτων από καλλιτέχνες, θεατρολόγους, μουσικολόγους, αθλητές, γυμναστές, φιλολόγους κλπ., και αν θέλουμε να το πάμε και πιο μακριά φανταζόμαστε και κάποια αγροκτήματα στα οποία θα εφαρμόζεται η παραδοσιακή καλλιέργεια. Αυτό είναι με λίγα λόγια το πρόγραμμα «Ελλάδα, διεθνές σχολείο πολιτισμού» που έχει επεξεργαστεί τα τελευταία χρόνια το Ταμιείον Θράκης και οι συνεργάτες του και το οποίο πλέον προσπαθούμε να το θεμελιώσουμε και να πάρει μια συστηματική μορφή, τόσο στη Θράκη όσο και άλλου. Σ΄ έναν δεύτερο κύκλο δραστηριοτήτων, που είναι στην ίδια κατεύθυνση, έχουμε δημιουργήσει στην Ξάνθη, Θεσσαλονίκη, Αθήνα και θέλουμε να γίνει και σε κάποιες πόλεις άλλες όπως Αλεξ/πολη, Κομοτηνή είναι ένας σταθμός τηλεκπαίδευσης, τηλεδιάσκεψης. Έτσι, εκτός Ελλάδος έχουμε ξεκινήσει να δημιουργούμε ένα δίκτυο Κέντρων αναπτυξιακών, εκπαιδευτικών, ώστε να έχουμε επί τόπου τη δυνατότητα να διδάσκονται αυτά τα πράγματα που διδάσκονται όταν έρχονται στην Ελλάδα, αξιοποιώντας νέες τεχνολογίες, και να δημιουργήσουμε σταθμούς διαπολιτισμικούς, εκπαιδευτικούς και αναπτυξιακούς στα Βαλκάνια και όπου αλλού είναι αυτό εφικτό. Αυτό είναι ένα πιο μακρινό σχέδιο το οποίο έχει ξεκινήσει να υλοποιείται σε κάποιες περιοχές των Βαλκανίων και το οποίο πιστεύω ότι και αυτό μπορεί να πάει πολύ μακριά. Νομίζω ότι στον 21ο αιώνα είναι ανάγκη οι άνθρωποι να ζήσουν μαζί, να συνεργαστούν, είναι ανάγκη να επικοινωνήσουν να καταλαβαίνουν ο ένας τον άλλον, να σέβονται ο ένας τον άλλον και νομίζω ότι η ελληνική παιδεία είναι αυτή που μας μαθαίνει τον σεβασμό του άλλου, της ετερότητας… είναι η έννοια της πόλης. Αυτό είναι θα έλεγα η πεμπτουσία του ελληνικού πολιτισμού. Ο ελληνικός πολιτισμός είναι πολύ πιο πέρα από εθνικισμούς ή οτιδήποτε άλλο. Ο ελληνικός πολιτισμός είναι ο πολιτισμός του πολίτη, γι΄ αυτό και η δημοκρατία έχει αναπτυχθεί μέσα σ΄ αυτόν τον πολιτισμό, γι΄ αυτό και ο λόγος και ο διάλογος είναι η βάση και η παιδεία και η γνώση εξυπηρετεί ακριβώς την επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων. Και η γνώση δεν είναι η υπηρέτρια της τεχνολογίας και της τεχνικής, αλλά η τεχνολογία και η τεχνική υπηρετούν την συνάθροιση των ανθρώπων στην αγορά της πόλης και εδώ πλέον οι Έλληνες έχουν υποχρέωση σήμερα αυτό το μάθημα να το ξαναδουλέψουμε, να το κατανοήσουμε και να το διδάξουμε σε όσους ανθρώπους θέλουν ελεύθερα, ότι η πόλις είναι ό,τι μεγαλύτερο μπόρεσε να δημιουργήσει στην ιστορία του κόσμου. Η κοσμολογία λέει ότι το σύμπαν ξεκίνησε πριν δεκαπέντε δισεκατομμύρια χρόνια με το μπιγκ μπανγκ για να καταλήξει στον άνθρωπο. Άρα η πόλις είναι αυτή όπου συναντιούνται οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται και συνειδητοποιούν την ύπαρξή του εαυτού τους και των άλλων ανθρώπων, είναι αυτή όπου οι άνθρωποι διερωτώνται για το νόημα της ζωής και του κόσμου, η πόλις είναι ο χώρος όπου αναπτύσσεται η τέχνη, η φιλοσοφία, όλος ο ελληνικός πολιτισμός, αυτή η βαθιά αίσθηση της ύπαρξης του κόσμου και από εκεί και πέρα δημιουργεί κανείς τεχνολογία οικονομία και όλα αυτά συνλειτουργούν, έχουν ένα νόημα, μία αρμονία. Και όλα αυτά είναι αναγκαίο σήμερα να τα διδαχτούνε. Γιατί ο άλλος δρόμος οδηγεί στην αποξένωση των ανθρώπων είτε σαν άτομα είτε ως λαοί είτε ως κοινωνίες. Και αυτό το βλέπουμε καθημερινώς, γιατί αυτός ο δρόμος σημαίνει ψυχρότητα, σημαίνει πολέμους, σημαίνει εκμετάλλευση, όλα αυτά που βλέπουμε γύρω μας και βασανίζουν το ανθρώπινο γένος. Η ελληνική παιδεία μπορεί να στηρίξει τον άνθρωπο γιατί ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα, όχι μόνο στους Έλληνες. Η Ελλάδα ποτέ δεν ήταν περιορισμένη σε γεωγραφικά σύνορα, ήταν μία γέφυρα συνάντησης των ανθρώπων. Αυτό θεωρώ ότι είναι το πιο όμορφο που έχει παράγει αυτός ο τόπος και επομένως ελεύθερα καλείται η Ελλάδα να προσφέρει αυτό το δώρο στον εαυτό της και τους άλλους.

ΠτΘ: Μπορεί δηλαδή, κατά την άποψή σας, να υπάρξει δημιουργικό παρόν και δυναμικό μέλλον χωρίς αγκυλώσεις με ένα ζωντανό παρελθόν;

Γ.Π.: Έτσι είναι, δηλαδή αξιοποίηση όλου του πολιτιστικού μας φορτίου, όλης μας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Εξάλλου, τα Βαλκάνια, η Μεσόγειος και η Ευρώπη θα έλεγα ότι είμαστε ένας λαός. Οδεύουμε προς τις μεγάλες κοινωνίες που συνυπάρχουν, και ο κάθε λαός συνεισφέρει τη δική του πολιτιστική κληρονομιά. Πρέπει να μάθουμε να παίρνουμε από τους άλλους, να σεβόμαστε ό,τι όμορφο έχει δημιουργήσει ο κάθε λαός και ταυτοχρόνως να μπορούμε να διδάσκουμε και το δικό μας. Και προς αυτό η ελληνική παιδεία είναι μια πλατφόρμα. Και η ελληνική γλώσσα, η φιλοσοφία, το θέατρο, η τέχνη, είναι οικουμενικά ας το πούμε μεγέθη, δεν ανήκουν μόνο στην Ελλάδα και αυτό νομίζω ότι είναι η πρόταση που πρέπει να κάνουμε στους εαυτούς μας και στους άλλους λαούς που ζουν γύρω μας. Όλοι οι λαοί που είναι γύρω από την Ελλάδα είναι λαοί με μεγάλη συγγένεια και νομίζω περιμένουν αυτήν την συνάντηση, μέσα από τον πολιτισμό, μέσα από την τέχνη, μέσα από τα γράμματα, από την φιλοσοφία. Θεωρώ ότι αυτό πρέπει να το υπηρετήσουμε με κάθε τρόπο.

ΠτΘ.: Πόσο ρεαλιστική ή ουτοπική είναι η άποψη αυτή;

Γ.Π.: Είναι ουτοπικό και πραγματικό και ρεαλιστικό, εξάλλου όλα τα πράγματα είναι ταυτοχρόνως και ουτοπικά και ρεαλιστικά. Εγώ είμαι φυσικός, είμαι θετικός επιστήμονας, άρα λέγοντας αυτά τα πράγματα πιστεύω ότι μπορούν να γίνουν – και μπορούν να γίνουν και πρέπει να γίνουν. Χρειάζεται απλώς ένα πάθος για τη ζωή, ένα πάθος για την ομορφιά, ένα πάθος για τον άνθρωπο, ένα πάθος για τη δημιουργία, αλλιώς οι νέοι μας οι άνθρωποι, είτε είναι οι Έλληνες νέοι είτε είναι Βαλκάνιοι νέοι είτε οποιοιδήποτε άλλοι νέοι, χάνονται μέσα σε μια απροσωπία. Η ελληνική παιδεία δίνει στον άνθρωπο – πρόσωπο, τον κάνει να νιώθει ότι ο ίδιος είναι μοναδικός και ανεπανάληπτος στην Ιστορία του κόσμου και νιώθει το ίδιο και για τον άλλον άνθρωπο και χαίρεται που συναντάει τον άλλο άνθρωπο γιατί αυτό είναι μια μεγάλη αλήθεια. «Ο μέγιστος πλούτος στο ανθρώπινο ο άλλος άνθρωπος», το έλεγε και ο Μαρξ αυτό. Νομίζω ότι είναι αλήθειες που τις βλέπουμε σε όλους τους μεγάλους πολιτισμούς. Η ελληνική παιδεία δεν είναι κάτι άλλο παρά η υπεράσπιση του ανθρώπου ως πρόσωπο, του κάθε ανθρώπου, είτε Έλληνα είτε Τούρκου είτε Βαλκάνιου είτε οποιουδήποτε. Επομένως, η Ελλάδα είναι υποχρέωσή της να γίνει τέτοιο σχολείο. Εμείς ήδη, με τις μικρές μας δυνατότητες και δυνάμεις, ξεκινήσαμε από το μηδέν και έχουμε πετύχει, στα προγράμματά μας να συμμετέχουν μουσουλμάνοι από τη Θράκη, χριστιανοί από όλα τα Βαλκάνια, Έλληνες και όλες οι εθνότητες. Είναι ένα μεγάλο εγχείρημα και γι΄ αυτό με πολύ ταπεινό τρόπο λέμε ότι ζητούμε τη συνεργασία όλων όσων μπορούν να προσφέρουν.

ΠτΘ: κ. Παύλου, σας ευχαριστούμε πολύ.

Γ.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.