Αντικειμενο αγοραπωλησιας το αγαθο της ενημερωσης;
Στα μέσα της προηγούμενης εβδομάδος και ενώ ο βουλευτής Ξάνθης και εκ νέου υποψήφιος με το ΠαΣοΚ Σωτήρης Στολίδης κλήθηκε από τον ΠτΘ να σχολιάσει καταγγελία του συναδέλφου του της ΝΔ Αλέκου Κοντού (περί σκανδαλώδους προώθησης αγοραπωλησίας κτιριακών εγκαταστάσεων ιδιοκτησίας πρώην βουλευτή του ΠαΣοΚ από το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης προς εξυπηρέτηση των αναγκών επέκτασης της Αστυνομικής Σχολής Ξάνθης), ο ίδιος προέβη στην εξής αποκάλυψη: τοπικά ΜΜΕ διακινούν στους υποψηφίους βουλευτές τιμοκαταλόγους και προσφορές εμπορικής συμφωνίας για την προεκλογική προβολή των πολιτικών τους θέσεων. Ο ίδιος δήλωσε κατηγορηματικά: «…δεν μπορούμε να πάμε (στις εκλογές) και με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης έτσι… Εγώ αρνούμαι να μπω στη λογική του παζαριού που να μου ζητάνε εκατομμύρια για να μπορώ να επικοινωνήσω μ’ ένα ραδιόφωνο ή με μια τηλεόραση και ν’ αναγκάζομαι να μιλάω από γειτονικά ΜΜΕ!», για να ερμηνεύσει, λίγο παρακάτω, απαντώντας σε σχετική ερώτηση: «…ο Νόμος έχει καλύψει το να μην υπάρχει διαφήμιση μέσα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Δυστυχώς τα ΜΜΕ έβγαλαν και τιμολόγιο ακόμα και για συνεντεύξεις των υποψηφίων. Και αν ένας υποψήφιος δεν έχει την οικονομική δυνατότητα, πώς θα επικοινωνήσει με την τοπική κοινωνία;»
Το έγγραφο
Και η περί «αθέμιτου ανταγωνισμού και διαπλοκολογίας» συνομιλία είχε συνέχεια την οποία μπορείτε ν’ απολαύσετε παραπλεύρως… Μεταξύ όσων κατήγγειλε ο βουλευτής, ξεχώριζε η επίμονη αναφορά του σε ένα συγκεκριμένο ΜΜΕ το οποίο και κατενόμαζε αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες από την γραπτή προσφορά οικονομικής συμφωνίας που του είχε κάνει. Και για του λόγου το αληθές, το «αποδεικτικό στοιχείο» έφθασε την επομένη στο γραφείο μας… Επρόκειτο για ένα έγγραφο της Δημοτικής Επιχείρησης Πληροφόρησης που διαχειρίζεται τη λειτουργία του Δημοτικού Ραδιοφώνου, το οποίο υπέγραφε «Με τιμή – Για το Διοικητικό Συμβούλιο» η Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου Σοφία Καραγιαννίδου. Ένα έγγραφο που εμπεριείχε ακόμη σοβαρότερα από τα καταγγελθέντα, στοιχεία τα οποία πέρασαν προφανώς απαρατήρητα από το βουλευτή μιας και αφορούσαν στο ρόλο τού …αμελητέας σημασίας παράγοντα στη διαχείριση της πολιτικής ειδησεογραφίας: αυτού που απαντά στην ιδιότητα «δημοσιογράφος»!
Ο αντίλογος
Την κ. Καραγιαννίδου, Δημοτική Σύμβουλο Ξάνθης, αναζητήσαμε εν συνεχεία, ως οφείλαμε, προκειμένου να διερευνήσουμε το θέμα από όλες τις πλευρές. Θέσαμε υπόψιν της την καταγγελία και μας παρέπεμψε για δηλώσεις στον Αντιπρόεδρο της Δημοτικής Επιχείρησης και Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Ξάνθης, τον κ. Θεολόγο Καλαϊτζή ο οποίος πρόθυμα απάντησε σε μια σειρά ερωτήσεων σχετικών με το θέμα (ενδιαφέροντα αποσπάσματα από τη συνομιλία αυτή παραθέτουμε, επίσης, παρακάτω). Η άποψή του σ’ ό,τι αφορά τη νομιμότητα της προσφοράς εκφράζεται στην εξής δήλωσή του: «Θέλει (σ.σ.: ο υποψήφιος) βήμα. Όταν θέλει ένας βήμα, πρέπει να το πληρώσει». Απαντώντας στο ερώτημα εάν βάσει Νόμου χρεώνονται από τα ΜΜΕ οι συνεντεύξεις των υποψηφίων προεκλογικά, ο κ. Καλαϊτζής είπε «…ο Νόμος δεν το ξεκαθαρίζει για τους υποψηφίους. Ενώ για τα κόμματα λέει ρητά ότι (σ.σ.: η προβολή των θέσεών τους) είναι δωρεάν. Άρα αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να εισπράξουμε χρήματα από τους υποψηφίους. Δωρεάν δεν κάνει κανένας διαφήμιση. Διότι, ουσιαστικά, η συνέντευξη είναι διαφήμιση. Γιατί ο νόμος περιορίζει τις συνεντεύξεις σε αριθμό; Για να μην πάει κάποιος και πει, σε αγοράζω ολόκληρο ραδιόφωνο έλα και κάνε όλες τις διαφημίσεις σε μένα».
Το κενό του Νόμου
Κάπου εδώ συμπυκνώνεται όλη η αντίθεση, οι διϊστάμενες ερμηνείες του υπ’ αριμθ. 3023 Νόμου «περί εσόδων, δαπανών, προβολής, δημοσιότητας και ελέγχου των οικονομικών των πολιτικών κομμάτων και των υποψηφίων βουλευτών», αυτού που συμβουλεύονται οι αρμόδιες υπηρεσίες των Υπουργείων Τύπου και Εσωτερικών τις παραμονές των εκλογών από το 2002 και εντεύθεν. Και διίστανται οι ερμηνείες όχι μόνον μεταξύ των εμπλεκομένων πλευρών, των εχόντων έννομο συμφέρον, αλλά και μεταξύ των καθ’ ύλην αρμοδίων υπηρεσιών των δύο Υπουργείων, όπου όταν απευθυνθήκαμε για διευκρινήσεις, πήραμε διαφορετικές απαντήσεις: το μεν Υπουργείο Τύπου δικαίωσε την ερμηνεία του κ. Καλαϊτζή, το δε Υπουργείο Εσωτερικών του κ. Στολίδη! Σε ένα και μόνο σημείο συνέκλιναν οι …διαφωτιστικές απαντήσεις των υπηρεσιών και τούτο ήταν ότι κάθε τέτοια ερμηνεία δεν μπορεί να είναι απόλυτη και κατηγορηματική καθώς υπόκειται στην διευκρινιστική των πραγμάτων Κοινή Υπουργική Απόφαση η οποία εκδίδεται κατόπιν σχετικής πρότασης της Διακομματικής Επιτροπής Εκλογών και γνωμοδότησης του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης. Δεν είναι τυχαίο ότι στο άρθρο 30 του εν λόγω Νόμου, σημειώνεται πως η ΚΥΑ καθορίζει «κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με τις εμφανίσεις στα κρατικά και ιδιωτικά ραδιοτηλεοπτικά μέσα των υποψηφίων βουλευτών και των οριζόμενων εκπροσώπων των κομμάτων ή των συνασπισμών και θέτει περιορισμούς για την αποτροπή της έμμεσης προβολής των υποψηφίων βουλευτών». Πρόκειται ακριβώς για το «κενό» εκείνο του Ν3023 για το οποίο τα μέλη της Διακομματικής δεν είχαν μέχρι και χθες (09/02/2004) κατορθώσει να καταλήξουν σε μια κοινά αποδεκτή πρόταση προς υπογραφή από τους συναρμόδιους Υπουργούς…
Τα «υποχείρια»…
Αν, ωστόσο, το θέμα που αναδείχθηκε στο Νομό Ξάνθης με την καταγγελία του βουλευτή, είναι «θολό» πολιτικά και ταλανίζεται από νομικές ερμηνείες, παρερμηνείες και διαστάσεις σε σημείο που να μην «τα βρίσκουν» μεταξύ τους οι αντικρουόμενες πλευρές – ούτε σε εθνικό επίπεδο όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ – ένα σοβαρότερο ζήτημα που υποβόσκει ως επιφαινόμενο και σκοπίμως ή τεχνηέντως αποφεύγεται να θιγεί, παρόλο που αφορά στην ουσία του προβλήματος, είναι ο ρόλος του δημοσιογράφου σ’ όλο αυτό το τοπίο των οικονομικών σχέσεων που επιδιώκονται μεταξύ ιδιοκτητών ΜΜΕ και υποψηφίων βουλευτών…
Διαβάζοντας προσεκτικά την προσφορά της Δημοτικής Επιχείρησης Πληροφόρησης του Δήμου Ξάνθης προς τους υποψηφίους, είναι αναπόφευκτο να σταθεί κανείς στις εξής διατυπώσεις: «…συνεντεύξεις κάθε υποψηφίου είτε με ελεύθερο θέμα είτε κατ’ επιλογή του» και «…συζητήσεις σε πάνελ πάλι επιλογής τού υποψηφίου», «…έτσι συμβάλλουμε στην ισότιμη αντιμετώπιση όλων των υποψηφίων» και «…κάθε συνεννόηση για τυχόν συμφωνίες θα γίνουν με την Πρόεδρο ή τον Αντιπρόεδρο». Με άλλα λόγια, αυτή η προσφορά λέει στους υποψήφιους βουλευτές και εν δυνάμει πελάτες της επιχείρησης, πως δεν πρέπει να τους …προβληματίζει η ύπαρξη δημοσιογράφου απέναντί τους εφόσον αποφασίσουν να κλείσουν τη συμφωνία διότι αυτός θα είναι ένας άβουλος διεκπεραιωτής των συμπεφωνημένων που θα παπαγαλίζει έτοιμες ερωτήσεις ή θα κινείται αυστηρά – υπάλληλος ων της επιχείρησης – στο πλαίσιο που θα ζητήσει ο πελάτης – συνεντευξιαζόμενος! Βάσει, άλλωστε, του άγραφου (ή και γραπτού;) Νόμου της αγοράς «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο»… Σας φαίνεται παρατραβηγμένο το …μεθερμηνευόμενον; Μήπως το θεωρείτε αποκύημα νοσηρής φαντασίας των εργαζομένων συντακτών; Ή αποτελεί γέννημα ευθιξίας των δημοσιογράφων που θέλουν να λέγονται και να είναι «επαγγελματίες»;
… που είπαν «όχι»!
Η τελευταία ερμηνεία, που έχει να κάνει με την αυξημένη ευσυνειδησία των επαγγελματιών δημοσιογράφων, είναι αυτή που ώθησε τους συναδέλφους του Δημοτικού Ραδιοφώνου να δηλώσουν εγγράφως προς τη Διοίκηση της επιχείρησης και το Δήμο την άρνησή τους να γίνουν οι διεκπεραιωτές εμπορικών συμφωνιών εις βάρος της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Και η κίνησή τους αυτή είναι βέβαιο ότι ανοίγει το μεγάλο κεφάλαιο της ελευθερίας του τοπικού τύπου (έντυπου και ηλεκτρονικού) και των συγκρουσιακών σχέσεων που διαμορφώνονται εντός του, όταν η δημοσιογραφική λειτουργία επιχειρείται έξωθεν ή άνωθεν να υποσκελιστεί από την επιχειρηματική.
Η Ένωση Συντακτών
Αξίζει να σημειωθεί ότι εν προκειμένω (περίπτωση Δημοτικού Ραδιοφώνου), τής διερεύνησης από τον ΠτΘ της καταγγελίας Στολίδη ακολούθησε δημοσιοποίηση εκ μέρους του επιστολής την οποία έστειλε ο βουλευτής το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης στον Πρόεδρο της Βουλής Απόστολο Κακλαμάνη ζητώντας του να παρέμβει για την ευταξία… Μέχρι και την Τρίτη 10 του μηνός η επιστολή του δεν είχε ακόμη απαντηθεί. Αλλά στο μεταξύ, η κοινή γνώμη έγινε αποδέκτης της εν χορώ «επίθεσης» που εξαπέλυσε από την Παρασκευή το σύνολο σχεδόν του τοπικού τύπου για το …απονενοημένο, πολιτικό του, διάβημα! Το μήνυμα ήταν σαφές: δύο, αντικρουόμενων συμφερόντων, στρατόπεδα καυγάδιζαν για ένα …ξένο πάπλωμα: το δικαίωμα και καθήκον του δημοσιογράφου να λειτουργήσει ανεξάρτητος από αλλότριες της δεοντολογίας κατευθύνσεις. Τον προβληματισμό μας πάνω στο ζήτημα που η φουρτούνα των προεκλογικών εντάσεων ξέβρασε στην επικαιρότητα, θέσαμε υπόψιν της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας – Θράκης, του συνδικαλιστικού οργάνου των συντακτών Βορείου Ελλάδος. Οι κατηγορηματικές απαντήσεις που πήραμε από τον Πρόεδρο της ΕΣΗΕΜΘ Δημήτρη Γουσίδη, φέρνουν τους δημοσιογράφους στην πρώτη γραμμή προάσπισης της δεοντολογίας υπενθυμίζοντας ότι «η πληροφόρηση είναι κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα ή μέσο προπαγάνδας». Καταδικάζοντας απόλυτα το δείγμα απόπειρας εμπορευματοποίησης της δημοσιογραφικής λειτουργίας, ο κ. Γουσίδης σημειώνει ότι «ολόκληρος ο πολιτικός κόσμος, ολόκληρο το κοινωνικό σώμα, πρέπει να πειστεί ότι αποτελεί αδιαπραγμάτευτη κατάκτηση της ελληνικής δημοσιογραφίας, τόσο η θεσμική υποχρέωση των δημοσιογράφων να τηρούν τους όρους της αντικειμενικότητας, της αμεροληψίας, της μη ανάμιξης και της ισηγορίας, όσο και η εκ μέρους των όλο και πιστότερη τήρηση και ο σεβασμός προς τους κανόνες της δημοσιογραφικής δεοντολογίας»…
Είπατε κάτι;…
Η προαναφερόμενη, βεβαίως, διάσταση υποβαθμίστηκε στη διαχείριση του θέματος από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές: τον καταγγέλλοντα βουλευτή, την πλειονότητα των τοπικών ΜΜΕ, τους αποδέκτες της έγγραφης οικονομικής προσφοράς ήτοι τα εν δυνάμει μέλη του Νομοθετικού Σώματος της χώρας για την επόμενη τετραετία, τη Νομαρχιακή Επιτροπή ΠαΣοΚ Ξάνθης στην οποία κοινοποίησε την γραπτή του καταγγελία ο βουλευτής όπως έκανε και με τον Υπουργό Τύπου, το ΕΡΣ, τον Πρόεδρο του ΠαΣοΚ και το Εκτελεστικό Γραφείο του κόμματος. Ακόμη και το Διοικητικό Συμβούλιο της Δημοτικής Επιχείρησης Πληροφόρησης, για λογαριασμό του οποίου υπογράφει την προσφορά η Πρόεδρος κ. Καραγιαννίδου, δεν έχει πάρει δημοσίως μέχρι στιγμής θέση, παρά το γεγονός ότι είναι το μοναδικό τοπικό ΜΜΕ που κατονομάζει στην καταγγελία του ο βουλευτής!
Στο πλαίσιο αυτό, η δήλωση που, σχολιάζοντας το θέμα στον ΠτΘ, συγκυριακά έκανε το μέλος του ΔΣ της Δημοτικής Επιχείρησης Πληροφόρησης κ. Νίκος Ανταμπούφης, υποψήφιος με το Συνασπισμό ο ίδιος, αξία προσωπικής άποψης έχει μόνο και ως τέτοια την καταχωρούμε στο ρεπορτάζ: «…Καταρχήν δεν υπάρχει καμία τέτοια απόφαση ΔΣ και αυτό εύκολα διαπιστώνεται από τα πρακτικά. Δεύτερον, είναι σαφής ο Νόμος γύρω από τη στάση των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στην προεκλογική περίοδο, η οποία αρχίζει σε μερικές μέρες με τη διάλυση της Βουλής. Δεν υπάρχει περίπτωση να αποκλειστούν άνθρωποι και να αποκλειστεί η προβολή απόψεων, ίσα ίσα θα πρέπει – και αυτό λέει ο Νόμος – να δοθεί το βήμα σε όλους με έναν ισότιμο και ισοδύναμο τρόπο να εκφράσουν τις απόψεις τους και τις θέσεις τους. Πόσο μάλλον – αυτό εδώ το υποστηρίζω και από τη θέση του υποψήφιου βουλευτή με το Συνασπισμό της Ριζοσπαστικής Αριστεράς που όπως είναι γνωστό δεν διαθέτει εκείνη την ευχέρεια που θα του επέτρεπε να έχει μια διαφορετικού είδους παρουσία στα ΜΜΕ που πολύ συχνά εμφανίζεται. Αυτό είναι λοιπόν σίγουρο: ότι ούτε συμφωνώ ούτε αποδέχομαι και αλίμονο αν ξεκινήσουμε μια τέτοια κουβέντα, με την έννοια ότι τα πολιτικά γεγονότα που αφορούν την προεκλογική περίοδο είναι γεγονότα της δημοσιογραφίας, της ειδησεογραφίας, που πρέπει να καταγράφονται με τους κανόνες της δεοντολογίας που διέπει τη σοβαρή και την υγιή δημοσιογραφία».
Προς βρώσιν, πόσιν…
Το αν υπήρξε ή όχι απόφαση ΔΣ πάνω στην οποία στηρίχθηκε το επίμαχο έγγραφο του Δημοτικού Ραδιοφώνου Ξάνθης, είναι θέμα εσωτερικό, πλέον, της επιχείρησης να διαλευκανθεί. Τα έντεκα, προερχόμενα απ’ όλες τις δημοτικές παρατάξεις, μέλη του Συμβουλίου που την διοικεί είναι άλλωστε …υπεραρκετά για να φέρουν εις πέρας μια τέτοια αποστολή. Ως υπόθεση εν εξελίξει, αποτελεί έτσι κι αλλιώς αντικείμενο ενός άλλου ρεπορτάζ. Φθάνοντας στο δια ταύτα όμως της ιστορίας, δεν μπορούμε παρά να επισημάνουμε τα εξής:
ο περίφημος Νόμος 3023 τον οποίο και οι δύο πλευρές επικαλούνται, ενώ ασχολείται σχεδόν με κάθε πτυχή της προεκλογικής προβολής των κομματικών οργανισμών (θεσμική, οικονομική – προσδιορίζοντας έως και το «δωρεάν», υποχρεώσεις ΜΜΕ, κλπ), όταν μιλάει για τους υποψηφίους βουλευτές περιορίζεται στο να καθορίζει αριθμητικά τις επιτρεπόμενες εμφανίσεις τους (μέχρι δύο το πολύ) σε κάθε περιφερειακό ή τοπικό ηλεκτρονικό ΜΜΕ κατά την προεκλογική περίοδο, να περιγράφει το τι θεωρείται «προεκλογική εμφάνιση» (οι προσωπικές συνεντεύξεις, η συμμετοχή τους σε οργανωμένες συζητήσεις περιλαμβανομένων και εκείνων που αφορούν τα δελτία ειδήσεων, καθώς και η κάλυψη, κατόπιν αιτήματος του υποψηφίου βουλευτή, της προεκλογικής του δραστηριότητας), και να απαριθμεί τις απαγορεύσεις (διακίνηση ένθετων φυλλαδίων μέσω του τύπου και προβολή διαφημιστικών μηνυμάτων μέσω των δημοσίων και ιδιωτικών ηλεκτρονικών ΜΜΕ). Σε προηγούμενο, ωστόσο, άρθρο ο Νόμος αναγνωρίζει ως «δαπάνες» των υποψηφίων βουλευτών, μεταξύ άλλων και: «κάθε ποσό που καταβάλλεται για τη μίσθωση αιθουσών και πολιτικών γραφείων, την αγορά, έκδοση, κυκλοφορία και διακίνηση εντύπων, την καταχώρηση και προβολή μηνυμάτων από τον τύπο και για την παροχή κάθε μορφής υπηρεσιών από επιχειρήσεις διαφημίσεων, τύπου, και δημοσίων σχέσεων»!
…και πέψιν…
Το να δημιουργεί ένας Νόμος πολύ πρόσφατος, όπως ο ισχύων, μια συγκεκαλυμμένη ασάφεια ή φαινομενικό κενό ως προς το αν οι επιτρεπόμενες μέχρι δύο «εμφανίσεις» του υποψηφίου σε κάθε ηλεκτρονικό μέσο, οι οποίες δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο από συνεντεύξεις ή ρεπορτάζ (εφόσον απαγορεύει την προβολή διαφημιστικών μηνυμάτων στα ηλεκτρονικά ΜΜΕ) μπορούν ν’ αποτελούν αντικείμενο εμπορικής συναλλαγής, και ταυτόχρονα ο ίδιος Νόμος να αναγνωρίζει ως νόμιμες δαπάνες τα ποσά που θα πληρώσει ο υποψήφιος σε επιχειρήσεις τύπου, είναι κάτι παραπάνω από …ύποπτο αν όχι σκανδαλώδες για τον κοινό καγαθό νου! Την αρνητική εντύπωση επιτείνει και η διαπίστωση ότι αποφεύγεται να διευκρινιστεί το επίμαχο σημείο στο πλαίσιο της Διακομματικής. Να ’ναι αιτία η κατά τα ειωθότα πρακτική στις προεκλογικές σχέσεις μεταξύ ΜΜΕ – υποψηφίων που αντιβαίνει στις επιταγές της δεοντολογίας, και δεν θέλει μήτε κανείς να την αγγίξει μα μήτε και να τη νομιμοποιήσει από το φόβο της πολιτικής ύβρεως;
Ή να’ ναι απλώς αιτία μια εννοιολογική σύγχυση στην οποία παραδίδεται ο αναγνώστης των διατάξεων εξαιτίας της αδυναμίας του να διακρίνει τη διαφορά μεταξύ «τύπου» και «ραδιοφωνικών – τηλεοπτικών σταθμών» όπως ο Νόμος χρησιμοποιεί κατά περίπτωση τις λέξεις για να περιγράψει αυτό που θέλει; Διότι αν ισχύει η δεύτερη περίπτωση – που είναι και το πιθανότερο – τότε γίνεται σαφές πως δεν αναγνωρίζει ο Νόμος ως προεκλογικές δαπάνες υποψηφίων τις συνεντεύξεις και τα ρεπορτάζ της προεκλογικής περιόδου, στα ηλεκτρονικά ΜΜΕ. Άλλως, θα έπρεπε να είχε προβλέψει, χάριν αποφυγής αντινομικών φαινομένων, και …αργία των δημοσιογράφων λόγω αναγκαστικής τους αεργίας κατά τη χρονική περίοδο προ των εκλογών…
Οι «διαπλεκόμενοι», οι «καθαροί» και τα φέϊγ βολάν του Σωτήρη Στολίδη
Τμήμα της συνομιλίας μας με τον καταγγέλλοντα βουλευτή παραθέτουμε ακολούθως και σ’ αυτό τίθενται μια σειρά ζητημάτων ιδιαίτερων σχέσεων τοπικών ΜΜΕ με οικονομικούς ή πολιτικούς παράγοντες τους οποίους «φωτογραφίζει». Αποκαλύπτει επίσης το περιεχόμενο της προσφοράς που ο ίδιος έλαβε από το Δημοτικό Ραδιόφωνο το οποίο και κατονομάζει, επισημαίνοντας μάλιστα ότι πρόκειται για το …φθηνότερο απ’ όλα:
ΠτΘ: Είστε κομμένος από Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης γιατί δεν έχετε τη δυνατότητα να πληρώσετε;
Σωτήρης Στολίδης: Βεβαίως! Όλα τα μηνύματα που έχω είναι να προχωρήσω σε διαπραγμάτευση και σε συζήτηση. Και όταν βλέπω εγώ τις τιμές που ζητάν, δεν έχω τέτοια δυνατότητα. Ούτε δυστυχώς έχω αναπτύξει τέτοιες σχέσεις με βιομήχανους στην περιοχή ή με εργολάβους για να μπορούν οι βιομηχανίες, πλάγια, να στηρίξουν ώστε να μπορώ εγώ να προβληθώ. Γι’ αυτό και θα βγάλω απολογητικό διάγγελμα προς την κοινωνία στο οποίο θα λέω ότι δυστυχώς δεν μπορώ να επικοινωνήσω με τον κόσμο παρά με φέϊγ βολάν.
ΠτΘ: Κύριε Στολίδη θέλω να μου πείτε, εάν γνωρίζετε, αυτή η λειτουργία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης καλύπτεται ή δεν καλύπτεται από κάποιο Νόμο; Θεωρώ ότι μέσα στις διεργασίες ενός κόμματος ακόμα και μέσα στη Βουλή η προετοιμασία για την προεκλογική περίοδο περιέχει και τέτοιου είδους ενημέρωση ή πληροφόρηση…
Σ.Σ.: Ο Νόμος έχει καλύψει το να μην υπάρχει διαφήμιση μέσα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Δυστυχώς τα ΜΜΕ έβγαλαν και τιμολόγιο ακόμα και για συνεντεύξεις των υποψηφίων. Δηλαδή με τι θα επικοινωνήσει, αν δεν πληρώσει ένας υποψήφιος; Έχω στα χέρια μου τιμολόγιο ακόμα και του Δημοτικού Ραδιοφώνου που μου λέει ότι για να επικοινωνήσεις δυο φορές σε όλη την προεκλογική περίοδο, για δύο συνεντεύξεις, θέλει χίλια ευρώ. Και έχει το μικρότερο τιμολόγιο το Δημοτικό Ραδιόφωνο… Από άλλα (ΜΜΕ) τα μηνύματα που έρχονται για να συζητήσουμε, είναι πολύ μεγαλύτερα τα ποσά. Ε, δεν έχω αυτή τη δυνατότητα εγώ. Και αν ένας υποψήφιος δεν έχει την οικονομική δυνατότητα, πώς θα επικοινωνήσει με την τοπική κοινωνία; Και εγώ είμαι δεύτερη φορά υποψήφιος. Φανταστείτε τι τραβάνε οι νέοι!
ΠτΘ: Καταλαβαίνετε κύριε Στολίδη ότι μ’ αυτά που λέτε, δια της εις άτοπον απαγωγής συνάγεται το συμπέρασμα ότι όσοι εμφανίζονται πολλές φορές – και μπορεί κάποιος να κάνει την απλή εξίσωση – στα τοπικά ΜΜΕ είναι και αυτοί που έχουν προβεί σε κάποιου τύπου συμφωνίες οικονομικές μ’ αυτά! Αυτό υπονοείτε…
Σ.Σ.: Βεβαίως! Και συμφωνίες εξάρτησης! Να μιλήσουμε για το συνάδελφό μου; Στο γραφείο του είναι ο συγκεκριμένος εκδότης!
ΠτΘ: Μιλάτε για το συνάδελφό σας της αντιπολίτευσης;
Σ.Σ.: Βεβαίως! Και εξάρτησης και οικονομικής συμφωνίας και έμμεσης και άμεσης.
Το μόνο ραδιόφωνο που μπόρεσα και επικοινώνησα είναι το 3ο Πρόγραμμα όπου βγαίνω για να αντιπαρατεθώ… και μια εφημερίδα, η «Θράκη» η οποία όλο αυτό το διάστημα δεν μου ζήτησε τίποτα και μου βγάζει τις απόψεις μου. Και δηλώνω ότι, λόγω τιμής, καμία οικονομική συμφωνία δεν έχω κάνει με κανέναν. Ούτε δραχμούλα, επί τέσσερα χρόνια βουλευτής. Προσπαθώ να επικοινωνήσω με όποια εφημερίδα με βγάζει. Στέλνω δελτία τύπου και μού στέλνουν τιμολόγια και δεν ξαναστέλνω!
ΠτΘ: Αυτό συμβαίνει επί τετραετίας;
Σ.Σ.: Βεβαίως και τώρα εντείνεται…
Κλείνοντας αυτή τη συνομιλία, ο βουλευτής του ΠαΣοΚ δήλωσε ότι το θέμα αυτό θα είναι από τα πρώτα που θα θίξει στη Βουλή άμα τη εκλογή του στο Σώμα των Εθνικών Αντιπροσώπων.
Η συνέντευξη του Προέδρου της ΕΣΗΕΜΘ στον ΠτΘ
Όπως αναφέρεται και στο ρεπορτάζ, τον προβληματισμό που γεννήθηκε α) από την αποκάλυψη των προβλεπόμενων «παράπλευρων δημοσιογραφικών απωλειών» οι οποίες συμπεριλαμβάνονταν ως …λεπτομέρεια στην καταγγελλόμενη από το βουλευτή, πρόταση εμπορικής συμφωνίας, αλλά και β) από τις, με πάθος διαγκωνιζόμενες, ερμηνείες του Νόμου, θέσαμε στον Πρόεδρο της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας – Θράκης Δημήτριο Γουσίδη ο οποίος και έδωσε τις εξής απαντήσεις:
ΠτΘ: Κατά την προεκλογική περίοδο επιτείνεται μια σύγχυση στην πλευρά μερίδας ΜΜΕ που αφορά στη σημασία και το περιεχόμενο των λέξεων «ενημερώνω» – «προβάλλω» – «διαφημίζω». Καλώντας σας να κάνετε τη διάγνωση του αιτίου αυτού του φαινομένου, πείτε μας πού πιστεύετε ότι οφείλεται και πώς οι τρεις λειτουργίες της ενημέρωσης, της προβολής και της διαφήμισης, μπορούν να είναι διακριτές στα ΜΜΕ και κατά συνέπεια για την κοινή γνώμη στην οποία απευθύνονται, επηρεάζουν και διαμορφώνουν; Η διάκριση των λειτουργιών αυτών είναι στοιχείο αναγκαίο για την επαρκή προστασία του αγαθού της ενημέρωσης και με ποιο τρόπο διασφαλίζεται;
Απ.: Η «σύγχυση» που αναφέρετε, προφανώς αφορά τους ιδιοκτήτες των Μέσων Ενημέρωσης. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορώ και δεν θέλω να φανταστώ ότι αφορά δημοσιογράφους. Γι’ αυτούς η διάκριση μεταξύ ενημέρωσης και διαφημιστικής προβολής πρέπει να είναι ξεκαθαρισμένη εξαρχής – και πιστεύω πως όντως είναι. Αν λοιπόν, κάποιοι ιδιοκτήτες και εργοδότες επιχειρούν να «θολώσουν» τα όρια, υπακούοντας σε επιχειρηματικές ανάγκες, αποτελεί καθήκον του δημοσιογράφου να αντισταθεί και να διαφυλάξει το κύρος και την αξιοπιστία του έργου του. Στο προοίμιο του Κώδικα Επαγγελματικής, Ηθικής και Κοινωνικής Ευθύνης των Ελλήνων Δημοσιογράφων σημειώνεται ρητά ότι ο δημοσιογράφος οφείλει «να αποθαρρύνει και να αντιστέκεται σε κάθε απόπειρα κρατικού ή άλλου επηρεασμού με τον αυτοκαθορισμό κανόνων υπεύθυνης επαγγελματικής λειτουργίας». Είναι εύλογο, πως στην εκπλήρωση αυτού του καθήκοντος ο δημοσιογράφος δεν είναι μόνος του, έχει την πλήρη υποστήριξη του συνδικαλιστικού του οργάνου.
ΠτΘ: Στο δείγμα προσφοράς του τοπικού ΜΜΕ προς υποψήφιους βουλευτές, θα ’θελα να εστιάσετε και υπογραμμίσετε τα σημεία εκείνα που εκφράζουν αυτή τη σύγχυση στην οποία προαναφερθήκαμε. Νομιμοποιείται ένα ΜΜΕ να εμπλέκει το δημοσιογράφο στην εμπορική συμφωνία που επιδιώκει με κάποιον υποψήφιο, αποδίδοντάς του το ρόλο τού διεκπεραιωτή αυτής;
Απ.: Θέσατε υπόψιν μου ένα «πακέτο» προσφορών της Δ.Ε.Π.Θ.Ε. του δήμου Ξάνθης προς τους υποψήφιους βουλευτές της περιοχής, με το οποίο αυτοί μπορούν να «αγοράσουν» συνεντεύξεις ορίζοντας οι ίδιοι το θέμα, συμμετοχή σε συζητήσεις με άτομα της επιλογής τους, προβολή εκδηλώσεων, κλπ. Κάτι τέτοιο όχι μόνο αποτελεί κατάφωρη παρέμβαση στο δημοσιογραφικό έργο και απόπειρα χειραγώγησης του δημοσιογράφου, αλλά εμπλέκει τον λειτουργό του Τύπου σε μια οικονομική συναλλαγή πλήττοντας ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία του. Το χειρότερο, όμως, είναι ότι όλα αυτά επιχειρούνται, όπως σημειώνεται στο απαράδεκτο αυτό έγγραφο, στο όνομα της ισότιμης αντιμετώπισης όλων των υποψηφίων όλων των κομμάτων. Δηλαδή ισοτιμία σημαίνει κόβουμε την οδό της ενημέρωσης σε όποιον δεν πληρώνει; Είναι πρωτοφανής αυτή η αντίληψη και πλήττει μια καίρια κατάκτηση του πολιτικού μας πολιτισμού, από τη μεταπολίτευση και ύστερα: τη διεξαγωγή άψογων εκλογών, με ελευθερία και ισότητα των όρων για όλους τους μετέχοντες σε αυτές.
ΠτΘ: Τι προβλέπει γι’ αυτό η ελληνική νομοθεσία;
Απ.: Δεν είμαι νομικός, προφανώς όμως εδώ έχουμε περίπτωση παραβίασης όσων ορίζει το Σύνταγμα για την ισότητα και την ισηγορία. Ταυτοχρόνως, υπάρχουν και οι νόμοι που ορίζουν την κατανομή χρόνου στους εκπροσώπους των κομμάτων κατά την προεκλογική περίοδο. Πώς να πιστέψω ότι θα τηρηθούν εφόσον τίθεται θέμα οικονομικής συναλλαγής;
ΠτΘ: Όταν τέτοιου περιεχομένου προσφορές εμπορικής συμφωνίας βρίσκονται στα χέρια υποψηφίων βουλευτών (εν δυνάμει φορείς πολιτικής και κυβερνητικής εξουσίας), εύλογα μπορεί να ερμηνευτεί η διάχυτη αίσθηση που κατά περίπτωση και αναλόγως του προσωπικού πολιτικού πολιτισμού του κάθε ατόμου, μετατρέπεται σε έκφραση απαξίωσης του δημοσιογράφου και του έργου του καθώς αφενός εμφανίζεται ως άβουλος εκτελεστής των συμφωνηθέντων των δύο πλευρών και αφετέρου όντας στο μάτι του κυκλώνα δύσκολα πείθει πως δεν είναι …ελέφαντας, δηλαδή μετέχων της συνδιαλλαγής. Πώς μπορεί, λοιπόν, να προστατευθεί ο δημοσιογράφος και η αξιοπιστία του και κατά συνέπεια το αγαθό της ενημέρωσης από ανάλογες απόπειρες στρέβλωσης του ρόλου του;
Απ.: Σας είπα και πριν τι υπαγορεύει ο πολιτικός μας πολιτισμός, και επαφίεται στη βούληση και το ήθος κάθε πολιτικού αν με τις ενέργειές του θα τον προαγάγει ή θα τον ακυρώσει. Οι δημοσιογράφοι, όμως, το μόνο όπλο που έχουν στα χέρια τους για να προστατεύσουν την αξιοπιστία τους, για να μην αφήσουν το παραμικρό περιθώριο απαξίωσής τους, είναι ο τρόπος με τον οποίον κάνουν τη δουλειά τους. Ανατρέξτε ξανά στον Κώδικα Δεοντολογίας: «Η πληροφόρηση είναι κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα ή μέσο προπαγάνδας». Αυτό ο δημοσιογράφος πρέπει να το αποδεικνύει εμπράκτως κάθε μέρα με το ίδιο του το έργο. Κι επιπλέον οφείλει να «υπερασπίζεται σθεναρά τη δημοσιογραφική ανεξαρτησία στον εργασιακό του χώρο και να αρνείται την εκτέλεση έργου που έρχεται σε σύγκρουση με τις αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας». Κι επαναλαμβάνω: η ΕΣΗΕΜΘ, αλλά και όλες οι Ενώσεις Συντακτών, βρίσκονται πάντα στο πλευρό των δημοσιογράφων που υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους.
ΠτΘ: Είναι χαρακτηριστικό ότι ο βουλευτής και εκ νέου υποψήφιος στο Νομό της Ξάνθης που κατήγγειλε τη συγκεκριμένη πρακτική τοπικού Μέσου Μαζικής Ενημέρωσης, δεν άγγιξε ουδόλως στο κείμενο της καταγγελίας του τα επίμαχα σημεία (π.χ. επιλογή θεμάτων προτίμησής του, πάνελ, κλπ) τα οποία αφορούν στην εμπλοκή της δημοσιογραφικής λειτουργίας. Θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως ενδεικτικό στοιχείο μιας καθεστηκυίας νοοτροπίας και αντίληψης για το δημοσιογραφικό λειτούργημα στην οποία υποβόσκει η έννοια της απαξίωσης… Ποια η ευθύνη των ΜΜΕ απέναντι σ’ αυτό το φαινόμενο; Πώς ένας επιχειρηματίας έντυπου ή ηλεκτρονικού τύπου μπορεί να λειτουργήσει με τρόπο ώστε η εμπορική διάσταση της επιχείρησής του να μην υποσκάπτει τη δημοσιογραφική;
Απ.: Το ζήτημα δεν είναι πώς αντιδρά ένας βουλευτής, ένας υποψήφιος, ένας πολιτικός, σε τέτοια φαινόμενα. Το ζήτημα είναι συνολικό. Ολόκληρος ο πολιτικός κόσμος, ολόκληρο το κοινωνικό σώμα, πρέπει να πειστεί ότι αποτελεί αδιαπραγμάτευτη κατάκτηση της ελληνικής δημοσιογραφίας, τόσο η θεσμική υποχρέωση των δημοσιογράφων να τηρούν τους όρους της αντικειμενικότητας, της αμεροληψίας, της μη ανάμιξης και της ισηγορίας, όσο και η εκ μέρους των όλο και πιστότερη τήρηση και ο σεβασμός προς τους κανόνες της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Αν δεν το πετύχουμε αυτό ως δημοσιογράφοι, δεν είναι δυνατόν να εδραιώσουμε ισχυρούς δεσμούς με την κοινωνία, που θα μας επιτρέψουν να ασκήσουμε και τον ελεγκτικό μας ρόλο προς την εκάστοτε εξουσία.
Μ.Β.Μπόντη
Μαρία Β.Μπόντη
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
