Η βια κατα των γυναικων με τα ματια των γυναικων

Την πρώτη πανελλαδική επιδημιολογική έρευνα με θέμα «Ενδο-οικογενειακή βία κατά των γυναικών» πραγματοποίησε το Κέντρο Ερευνών για Θέματα Ισότητας, με ερευνητική ομάδα τους: Α. Ζουλινάκη, Γ. Κατσίκη, Ε. Ξυδοπούλου, Σ. Παπαμιχαήλ, επιστημονικούς υπεύθυνους την Επίκουρη Καθηγήτρια Β. Αρτινοπούλου και τον Καθηγητή Ι. Φαρσεδάκη. Συντονίστρια της έρευνας ήταν η Μ. Παπαγιαννοπούλου. Η έρευνα διεξήχθηκε κατά το χρονικό διάστηµα Οκτωβρίου 2002 – Απριλίου 2003 και είχε σαν στόχο την καταγραφή των περιστατικών της ενδο-οικογενειακής βίας στην ελληνική κοινωνία µε θύµα τη γυναίκα και δράστη το σύζυγο – σύντροφό της. Η επιλογή του δείγµατος της έρευνας έγινε µε τη µέθοδο της πολυσταδιακής τυχαίας δειγµατοληψίας Το δείγµα αποτέλεσαν 1.200 γυναίκες, ηλικίας 18-60 ετών, κάτοικοι αστικών, ηµι-αστικών κέντρων και αγροτικών περιοχών, σε πανελλαδικό επίπεδο.

Η γυναίκα θύμα σωματικής ή ψυχολογικής ενδο-οικογενειακής βίας ανήκει σε οποιαδήποτε ηλικία ή κοινωνική τάξη, θεωρεί την παιδεία τη δική της και του συντρόφου της «αντίδοτο» στη βία, υποστηρίζει σε μεγάλο βαθμό την καταγγελία του περιστατικού και το να μην γίνεται ανεκτή σε καμία περίπτωση η βάναυση συμπεριφορά.

Μία στις δύο θύμα

Στα πλαίσια της έρευνας καταγράφηκαν τα περιστατικά λεκτικής,

ψυχολογικής, σωµατικής και σεξουαλικής βίας µε θύµατα τις γυναίκες και δράστη το

σύζυγο – σύντροφό τους, το ιστορικό προηγούµενης βίας στην παιδική ηλικία ή και σε προηγούµενες σχέσεις των γυναικών, η έµµεση γνώση περιστατικών ενδο-

οικογενειακής βίας µε θύµατα γυναίκες από το συγγενικό και φιλικό περιβάλλον των

γυναικών του δείγµατος, καθώς και η στάση των τελευταίων απέναντι στην ενδο-

οικογενειακή βία.

Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της έρευνας το 56% των ερωτώµενων βιώνει

λεκτική ή και ψυχολογική βία, το 3,6% υφίσταται σωµατική βία και το 3,5%

εξαναγκάζεται σε σεξουαλική επαφή. Επιπλέον, το 23,6% των γυναικών δηλώνει

ότι γνωρίζει κάποια γυναίκα από το συγγενικό ή και φιλικό τους περιβάλλον

που έχει υποστεί ή υφίσταται βία από το σύζυγο – σύντροφό της. Τέλος, µόνο το

8,8% των ερωτώµενων χαρακτηρίζει το σύζυγο – σύντροφό τους βίαιο.

Προσοχή στα παιδιά

Πρώτη επισήµανση που γίνεται από τους ερευνητές είναι το γεγονός ότι οι περισσότερες γυναίκες θεωρούν τη βία στην οικογένεια εγκληµατική πράξη και κοινωνικά µη αποδεκτή και ανεπίτρεπτη. Ορισµένες υποστηρίζουν ότι η καταχρηστική συµπεριφορά πρέπει να είναι ποινικά κολάσιµη πράξη και ότι ο δράστης πρέπει να τιµωρείται. Επίσης, κάποια σχόλια των γυναικών επικεντρώνονται στην ψυχολογική βία ως µορφή κακοποίησης στην οικογένεια, αξιολογώντας την τελευταία ως το σηµαντικότερο πρόβληµα, μέσα στην οικογένεια, που ενδεχοµένως αντιµετωπίζει η γυναίκα. Η στάση των ερωτωµένων για το φαινόµενο της ενδο-οικογενειακής βίας διαφαίνεται από το γεγονός ότι κάποιες γυναίκες κρίνουν ότι η εµφάνιση βίας σχετίζεται µε την ελλιπή κοινωνική παιδεία που παρατηρείται στην περιφέρεια, σε αντίθεση µε τα µεγάλα αστικά κέντρα, όπου τα άτοµα έχουν διαφορετική νοοτροπία και ενδεχοµένως κουλτούρα. Τον ίδιο αριθµό αναφορών συγκεντρώνει και η θέση των ερωτωµένων ότι η γυναίκα πρώτιστα θα πρέπει να σέβεται τον εαυτό της, ώστε να εµπνέει και το σεβασµό του συζύγου -συντρόφου της. Οι συνολικές αναφορές που συλλέξανε από τη συµπλήρωση των 1200 ερωτηµατολογίων, φτάνουν τις 1553.

Πολύ σηµαντικές θεωρούνται οι επιπτώσεις που είναι δυνατόν να έχει η έκθεση των παιδιών στα περιστατικά βίας εντός του οικογενειακού πλαισίου και επισηµαίνεται ότι τα τελευταία δεν θα πρέπει σε καµιά περίπτωση να είναι μάρτυρες σκηνών καταχρηστικής συµπεριφοράς µεταξύ των γονέων. Μεταξύ των άλλων, οι ερωτώµενες τονίζουν ότι η ενδο-οικογενειακή βία επιβαρύνει σε µεγάλο βαθµό την ψυχολογική κατάσταση τόσο της γυναίκας -θύµατος, όσο και των υπόλοιπων µελών της οικογένειας.

Οι «λόγοι»

Η αιτιολογία σχετικά µε την εµφάνιση ενδο-οικογενειακής βίας που

προβάλλεται από τις γυναίκες που συµµετείχαν στην έρευνα, εστιάζεται σε

διάφορους παράγοντες: α) «λανθασµένη» συµπεριφορά της γυναίκας, β) παρουσία κάποιας ασθένειας στους δράστες, γ) ελλιπή κοινωνική µόρφωση , δ) έντονο άγχος ή στρες, ε) αναπόφευκτες συγκρούσεις που λαµβάνουν χώρα µεταξύ των συζύγων – συντρόφων ή και στ) καταιγισµό εικόνων βίας που προβάλλονται από τα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης.

Προτάσεις γυναικών

Οι προτάσεις που καταγράφονται από τις ερωτώµενες, αφορούν τόσο στο επίπεδο εφαρµογής συγκεκριµένων πολιτικών αντιµετώπισης, όσο και στην ατοµική ή και διαπροσωπική προσπάθεια άµβλυνσης της βίας στην οικογένεια.

Συγκεκριµένα, οι γυναίκες προτείνουν ότι τα οποιαδήποτε προβλήµατα ή

συγκρούσεις και διενέξεις που παρουσιάζονται, θα πρέπει να διευθετούνται µε άλλους διαλλακτικότερους τρόπους από το ζευγάρι και, ταυτόχρονα, να

υπάρχουν αµοιβαίες υποχωρήσεις. Αν, εντούτοις, υπάρξει βίαιη

συµπεριφορά από το σύζυγο – σύντροφο, υποστηρίζεται ότι σε καµιά περίπτωση δεν θα πρέπει να γίνει ανεκτή. Η στάση που θεωρείται από τις

ερωτώµενες ως η καταλληλότερη σε περίπτωση άσκησης βίας, είναι η ανοχή

χάρη της διατήρησης της συνοχής της οικογένειας. Ως κύριος

τρόπος αντιµετώπισης της καταχρηστικής συµπεριφοράς αναφέρεται η

καταγγελία – αναφορά του περιστατικού στις αρµόδιες αρχές. Ως

δεύτερη πρόταση, παρουσιάζεται η διακοπή της σχέσης (διαζύγιο) από το δράστη και ακολουθεί η δηµοσιοποίηση – κοινοποίηση της κακοποίησης στα

υποστηρικτικά δίκτυα της γυναίκας- θύµατος. Επιπρόσθετα, κάποιες

γυναίκες προτείνουν την εγκατάλειψη της συζυγικής στέγης ως αντίδραση στα

περιστατικά βίας ή και την αποµάκρυνση του ατόµου που

παρουσιάζει καταχρηστική συµπεριφορά.

Επιπρόσθετα, πρεσβεύουν ότι οι γυναίκες που υφίστανται κακοποίηση,

πρέπει να αποτείνονται σε επαγγελµατίες κοινωνικών υπηρεσιών ή υπηρεσιών

υγείας ή σε κάποιον κοινωνικό φορέα και να προβλεφθεί η δηµιουργία ή και η λειτουργία ειδικών προγραµµάτων, τα οποία να απευθύνονται τόσο στα θύµατα ενδο-οικογενειακής βίας και στα παιδιά, όσο και στους δράστες. Επιπρόσθετα, οι γυναίκες θεωρούν µείζονος σηµασία να δοθεί µεγαλύτερη έµφαση στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, τόσο από την ίδια την οικογένεια, όσο και από το σχολείο. Παράλληλα, κάποιες ερωτώµενες πιστεύουν ότι οι γυναίκες µπορούν να σπάσουν τον κύκλο της βίας στην οικογένεια, αν ανεξαρτητοποιηθούν οικονοµικά ή αν επιδείξουν «καλύτερη» συµπεριφορά απέναντι στους συζύγους – συντρόφους τους. Ελάχιστες αναφορές συσχετίζουν την καταχρηστική συµπεριφορά µε την παρέµβαση τρίτων ατόµων στην οικογένεια και υποστηρίζουν ότι αν αυτή η παρέµβαση παύσει, τότε θα αµβλυνθούν και οι συγκρούσεις µεταξύ του ζεύγους, οι οποίες οδηγούν σε βίαια περιστατικά σχετικά ποιοτική ανάλυση ερευνητικών δεδοµένων.

Τέλος, υποστηρίζεται ότι η συµβίωση πριν το γάµο, αποτελεί ασφαλή

λύση αποφυγής περιστατικών βίας στην οικογένεια, καθώς δίνεται η δυνατότητα

στους συντρόφους να γνωρίσουν καλύτερα ο ένας τον άλλον και να διαπιστώσουν

έγκαιρα τυχόν δείγµατα καταχρηστικής συµπεριφοράς.

Ηλικίες θυμάτων – κλιμάκωση βίας

Η διασταύρωση της ηλικίας των γυναικών µε τις µορφές βίας, κατέδειξε ότι

από το 11,22% των γυναικών που απάντησαν ότι υφίστανται µερικές φορές

έως και συχνά λεκτική – ψυχολογική βία, το 6,58% ανήκει στην ηλικιακή

οµάδα των 18-24 ετών, ενώ στις γυναίκες ηλικίας 55-60 ετών, το ποσοστό

ανέρχεται στο 13,1%. Από το 3,6% των γυναικών που δέχεται σωµατική βία

µερικές φορές έως και συχνά, οι ηλικιακές οµάδες που υφίστανται τη

συγκεκριµένη µορφή βίας σε υψηλότερο ποσοστό είναι οι γυναίκες 45-54

ετών (4,8%) και 55-60 ετών (4,8%). Σε σχέση µε τη σεξουαλική βία, από

το 3,5% των ερωτωµένων που υφίσταται τη συγκεκριµένη καταχρηστική

συµπεριφορά µερικές φορές έως και συχνά, το 6,1% ανήκει στην ηλικιακή

οµάδα των 45-54 ετών.

Σχετικά µε την κλιµάκωση ή αποκλιµάκωση της βίαιης συµπεριφοράς

του συζύγου – συντρόφου των ερωτωµένων σε συνάρτηση µε την πάροδο

του χρόνου, το 21% απάντησε ότι έγινε λιγότερο συχνή και λιγότερο

βίαιη, ενώ το 24,8% ανέφερε ότι η τελευταία δεν άλλαξε καθόλου. Ως ιδιαίτερα σοβαρό περιστατικό, µεταξύ των άλλων, κρίνεται ο εξαναγκασµός σε σεξουαλική επαφή (72,3%).

Το 13,3% των ερωτώµενων δήλωσε ότι έχει υπάρξει µάρτυρας σκηνών βίας στην οικογένεια που μεγάλωσε, ενώ το 11,2% των γυναικών ανέφερε ότι έχει υποστεί βία στο σπίτι της. Στα περιστατικά βίας στην οικογένεια προέλευσης, ως συχνότερος δράστης καταγράφεται ο πατέρας. Συγκεκριµένα και αναφορικά µε το ιστορικό βίας της γυναίκας – θύµατος, παρατηρείται ότι το 26,3% των γυναικών που υπήρξαν µάρτυρες βίας µεταξύ των γονέων τους, ζουν σήµερα µε ένα βίαιο σύζυγο – σύντροφο. Το 29,2% των γυναικών που υπήρξαν θύµατα ενδο-οικογενειακής βίας κατά την παιδική τους ηλικία, είναι θύµατα και στην ενήλικη ζωή τους και συµβιώνουν µε ένα βίαιο σύζυγο – σύντροφο. Τέλος, το 28% των γυναικών που είχαν υποστεί βία σε παρελθοντικές σχέσεις, παραµένουν θύµατα βίας στην

παρούσα σχέση τους.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.