«Κλειδια» για την αποδοχη του διαφορετικου

Ο Ιωσήφ είναι μαθητής της Β΄ Γυμνασίου, εβραίος, μέτριος στην απόδοσή του και απείθαρχος. Η καθηγήτριά του στη λογοτεχνία τού προτείνει να διαβάσουν στην τάξη «λογοτεχνία για εβραίους ή εβραϊκή λογοτεχνία» και ο Ιωσήφ απαντά «όχι βέβαια!»

Αποκαλύπτει στη δασκάλα του ότι δεν θέλει να φαίνεται μέσα στην τάξη ότι είναι εβραίος – αν και είναι κοκκινομάλλης με φακίδες – και δηλώνει «δεν θέλω να ξεχωρίζω κυρία». Η περίπτωση καταγράφεται στο βιβλίο της Ελένης Χοντολίδου «Ταυτότητες και Λογοτεχνία στο σχολείο», που είναι Επίκουρη Καθηγήτρια στον Τομέα Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το βιβλίο ανήκει στη σειρά «Κλειδιά και Αντικλείδια». Πρόκειται για εκπαιδευτικά εγχειρίδια που εκδόθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος της Άννας Φραγκουδάκη και αφορούσαν αρχικά τους δασκάλους της Α/θμιας μειονοτικής εκπαίδευσης και στη συνέχεια δόθηκαν και στους καθηγητές της Β/θμιας που συμμετέχουν και στις επιμορφώσεις του προγράμματος, αλλά και σε όσους εκπαιδευτικούς το ζήτησαν.

Το έντυπα βιβλία – Κλειδιά είναι 12, ενώ στο διαδίκτυο είναι ήδη 20 και αναμένεται μέχρι τον Ιούνιο να είναι 34. Μέσα από το διαδίκτυο δίνεται η δυνατότητα των ερωταπαντήσεων, άρα η επικοινωνία είναι αμφίδρομη. Επιστημονική υπεύθυνη των Κλειδιών είναι η Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Αλεξάνδρα Ανδρούσου, το στήσιμο στο sıte έγινε από τον Μίλτο Κύρκο, ειδικό στο e- learning και ο σχολιασμός από τον Αντώνη Πανούτσο.

Τα κείμενα των Κλειδιών είναι γραμμένα από εκπαιδευτικούς και πανεπιστημιακούς διαφόρων ειδικοτήτων και είναι αποτέλεσμα πολύτιμης εμπειρίας. Όπως εξηγεί η κ. Ανδρούσου αφετηρία αποτελεί η εκπαιδευτική πράξη και μέσα από μια διαδικασία ανάλυσης και σύνθεσης από τη θεωρία καταλήγουν να είναι Κλειδιά. Είναι εργαλεία που χαρακτηρίζονται από αμεσότητα, λόγο κατανοητό και ουσιαστικό.

Η δύναμη της ομάδας

Όπως σημειώνει η κ. Χοντολίδου στο βιβλίο της, μετά από την παράθεση των παραδειγμάτων, παρόμοιες κινήσεις και πρωτοβουλίες που λαμβάνουν χώρα στην Αγγλία και τη Γαλλία «δε συμβαίνουν επειδή οι πλειονότητες των φωτισμένων διανοούμενων τα επέβαλαν άνωθεν, αλλά επειδή κάποιοι δραστήριοι της μειοψηφίας (μαύροι, γυναίκες, εθνοτικές ομάδες) αγωνίστηκαν για την κατάκτησή τους, στο σχολείο και την κοινωνία γενικότερα». Η κ. Ανδρούσου κάνει μια πρόταση για να βοηθηθεί ο Ιωσήφ και να μιλήσει για την ταυτότητά του. «Θα αρχίσουμε όλοι (μαθητές και καθηγητές) από την έκφραση των πολλαπλών μας ταυτοτήτων. Είμαι εγγονή Πόντιων προσφύγων, οπαδός του ΠΑΟΚ, Θεσσαλονικιά, Ελληνίδα, έχω κάποιες πολιτικές πεποιθήσεις, είμαι γυναίκα, επιστήμων, κλπ. Σε κάθε στιγμή δε λειτουργώ και δεν δρω σε συμφωνία με όλες αυτές τις ταυτότητες…. Εάν λοιπόν θέλω να διδάξω κείμενα της εβραϊκής παράδοσης ή ελληνικά λογοτεχνικά κείμενα που αναφέρονται σε Εβραίους, οφείλω να έχω συμπεριλάβει στο εγχείρημα μου και όλες τις άλλες ενδεχόμενες ταυτότητες των μαθητών και μαθητριών μου: το ότι είναι ροκάδες, έφηβοι, οπαδοί ποδοσφαιρικών ομάδων…»

Γλωσσικές ποικιλίες

Για τη «Γλώσσα του σπιτιού και γλώσσα του σχολείου» γράφει η Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας, Άννα Φραγκουδάκη, αναφέροντας παραδείγματα λέξεων όπως: «σμποδεύομαι» αντί για «μπερδεύομαι», «κογιονάρω» αντί «κοροϊδεύω», «κουζουλός» αντί για «τρελός» και πολλά άλλα. Η κ. Φραγκουδάκη παραθέτει την άποψη του ιταλού γλωσσολόγου Αρτούρο Τόσι που ακούστηκε στο Συνέδριο του Προγράμματος Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων που πραγματοποιήθηκε το Νοέμβρη του 2002 στην Κομοτηνή: «Όλες ανεξαιρέτως οι γλωσσικές ποικιλίες διαθέτουν κύρος ή είναι στιγματισμένες, ανάλογα με το κοινωνικό κύρος ή με το στίγμα που αποδίδεται στους ομιλητές τους. Η κοινωνική τους αξία, συνεπώς, είναι αποτέλεσμα μιας διαδικασίας… Από τη στιγμή που οι ποικιλίες που μιλιούνται από κοινωνικές ομάδες με κύρος γίνονται αντιληπτές σαν αυτόνομες, διαμορφώνεται η πεποίθηση ότι έχουν δική τους ύπαρξη και ιδιότητες, που περιγράφονται με τους όρους: γλώσσα καθαρή, ορθή, διαθέτουσα γραμματική, δηλαδή πρότυπη γλώσσα. Εκείνες αντίθετα οι ποικιλίες που μιλιούνται από ομάδες χαμηλού κοινωνικού κύρους είτε των αστικών κέντρων είτε απομονωμένων αγροτικών περιοχών χαρακτηρίζονται σαν μικτές, λαθεμένες, χωρίς γραμματική».

Δεν μπορεί παρά να επισημάνει την ποικιλία της εθνικής γλώσσας η Άννα Φραγκουδάκη, τονίζοντας ότι τα παιδιά μιλάνε πολύ σωστά αναφορικά με την ποικιλία που υπάρχει.

Σε ένα μικρό αφιέρωμα δεν μπορεί να χωρέσει ο εκπαιδευτικός, επιστημονικός πλούτος που κρύβουν τα «Κλειδιά και Αντικλείδια», χάρις στο αξιόλογο έργο όσων συνεργάστηκαν: Άννα Φραγκουδάκη, Αλεξάνδρα Ανδρούσου, Μαρία Σφυρόερα, Βενετία Αποστολίδου, Κώστας Μάγος, Έφη Πλεξουσάκη, Αναστασία Δημητρίου, Βικτώρια Λαγοπούλου, Βασιλική Νικολάου, Ελένη Χοντολίδου και Ευαγγελία Κούρτη. Μπορεί απλά να αποτελέσει την αρχή προβληματισμού για εκπαιδευτικούς και όχι μόνο.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.