Ο ρολος του Εισαγγελεα στη συγχρονη κοινωνια

Το δέκατο Πρόγραμμα επιμόρφωσης δικαστικών λειτουργών διοργανώθηκε στο αμφιθέατρο της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου σε συνεργασία της Νομικής Σχολής και της Εθνικής Σχολής Δικαστών Θεσσαλονίκης. Θέμα του σεμιναρίου, που άρχισε χθες και θα διαρκέσει μέχρι αύριο 16 Ιανουαρίου με τη συμμετοχή εισαγγελέων όλων των βαθμίδων από όλη τη χώρα, «Ο ρόλος του Εισαγγελέα στη σύγχρονη κοινωνία και στην ισχύουσα έννομη τάξη. Θεσμικό πλαίσιο και προοπτικές».

Πέντε είναι οι θεματικές ενότητες του σεμιναρίου, που έχει σκοπό να καταδείξει την ανάγκη αναπροσδιορισμού και κατοχύρωσης θεωρητικής και πρακτικής του ρόλου του εισαγγελέα, αλλά και να προβάλλει τον ιδιαίτερο ρόλο που επιφυλάσσεται στον εισαγγελέα ως εγγυητού των ατομικών δικαιωμάτων, με την παρείσφρηση νέων πρακτικών στην εσωτερική έννομη τάξη.

Την επίσημη έναρξη του σεμιναρίου έκανε, απουσιάζοντος για υπηρεσιακούς λόγους του Πρυτάνεως κ. Ιωάννη Σχινά, ο καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος κ. Κωνσταντίνος Καλαβρός. Ο κ. Καλαβρός αναφέρθηκε στην ιδιαίτερη θέση του Εισαγγελέα στην διαδικασία απονομής δικαιοσύνης, επισημαίνοντας παράλληλα ότι θα πρέπει να υπάρξει ιδιαίτερος προβληματισμός «για τον θεσμικό ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει ο Εισαγγελέας στην κοινωνία μας. Νομίζω ότι είστε οι κατ΄ εξοχήν αρμόδιοι που θα πρέπει να ξαναδείτε και να ξανασυζητήσετε όλα τα σχετικά ζητήματα», συμπληρώνοντας ότι «ο εισαγγελέας σήμερα καλείται να κάνει την υπέρβαση, με το δεδομένο κοινωνικό πλαίσιο, για να ανταποκριθεί, στις δεδομένες κοινωνικές ανάγκες και στη ραγδαία εξελισσόμενη κοινωνία».

Η πρώτη ενότητα που ολοκληρώθηκε το πρωί της Τετάρτης περιελάμβανε «Γενικές παρατηρήσεις για τη θέση του εισαγγελέα και το ρόλο του στο σύγχρονο Ποινικό Δικονομικό δίκαιο». Εισηγητής ο καθηγητής κ. Αριστοτέλης Χαραλαμπάκης. Με εισηγητή τον λέκτορα του ΔΠΘ κ. Δημήτριο Συμεωνίδη έγινε η συγκριτική αναφορά της θέσης του εισαγγελέα στα δικαιϊκά συστήματα άλλων χωρών με την ανάπτυξη του θέματος «Ο ρόλος του εισαγγελέα σήμερα: Συγκριτικές όψεις». Ο επίτιμος εισαγγελέας του Αρείου Πάγου και Γενικός Διευθυντής της Εθνικής Σχολής Δικαστών κ. Ευάγγελος Κρουσταλάκης έκανε αναλυτική αναφορά στο θέμα του σεμιναρίου «Ο ρόλος του Εισαγγελέα στη σύγχρονη κοινωνία». Στις επόμενες θεματικές ενότητες του σεμιναρίου γίνεται ευρύτατη ανάλυση του τελευταίου νόμου 3160/2003 γίνεται αναφορά στην κατευθυντήρια γραμμή του νόμου, στον ρόλο του Εισαγγελέα στην προδικασία, στο ακροατήριο και στην άσκηση των ενδίκων μέσων.

Ο «σύγχρονος» ρόλος του Εισαγγελέα

Στο σεμινάριο καταδείχθηκε ο κυρίαρχος ρόλος του εισαγγελέα στο ποινικό δικονομικό σύστημα της Ελλάδος από την άσκηση της δίωξης μέχρι την επιμέτρηση της ποινής, με την παράλληλη ανάδειξη του ρόλου της υπεράσπισης. Τονίστηκε η εσωτερική και εξωτερική ανεξαρτησία του και χαρακτηρίστηκε «κορυφαία ενέργειά του η κίνηση της ποινικής δίωξης».

«Η λειτουργία και ο ρόλος του Έλληνα Εισαγγελέα έχει σε σύγκριση με τα άλλα δίκαια αυξημένη κατοχύρωση, συνταγματική θωράκιση, προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας, που δίνει τη δυνατότητα να λειτουργεί σε καθεστώς οιονεί δικαιοδοτικό. Σε κάθε περίπτωση μπορούμε να είμαστε περήφανοι για αυτό το κανονιστικό πλαίσιο της θέσης του εισαγγελέα, ωστόσο υπάρχουν σημαντικές διαφορές του κεντροευρωπαϊκού χώρου, όπου υπερισχύει η αρχή της νομιμότητας, με άλλες χώρες στις οποίες εφαρμόζεται η αρχή της σκοπιμότητας» επισημαίνει σε δήλωσή του ο λέκτορας κ. Συμεωνίδης.

Για να συνεχίσει λέγοντας ότι «Η διαδρομή μέσα από το συγκριτικό δίκαιο φαίνεται να κατατείνει στο ότι μπορεί και πρέπει ο εισαγγελέας να αναδειχθεί πέρα από αρμόδιος της άσκησης της ποινικής δίωξης και εγγυητής των ατομικών δικαιωμάτων. Με την έννοια αυτή υπάρχουν και πρακτικές κατευθύνσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν αυτόν τον σύγχρονο ρόλο.

Σύγχρονοι ρόλοι του εισαγγελέα, είναι όλοι όσοι σχετίζονται με τα συστήματα συνδιαλλαγής, συμβιβασμού, συμφωνιών, στην ποινική δίκη, που κερδίζουν συνεχώς έδαφος και ενδεχομένως σιγά- σιγά να παρεσφρύσουν και στη δική μας έννομη τάξη.

Παρόλο που ο ρόλος του εισαγγελέα ήταν ανέκαθεν σημαντικός, είναι ο κυρίαρχος της προδικασίας, αυτή τη στιγμή υπάρχουν διεθνείς τάσεις στην περαιτέρω αναβάθμιση του ρόλου του, που μάλλον οφείλονται στην αδυναμία του συστήματος να διαχειριστεί τις εισερχόμενες υποθέσεις. Αναζητούνται τρόποι, όπως οι συμφωνίες, με βάση τους οποίους ένα μεγάλο μέρος της ποινικής ύλης θα μπορούσε να ρυθμίζεται χωρίς να ακολουθούνται οι γνωστές διαδικασίες».

Δυσκολίες

Στις αντικειμενικές και υποκειμενικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο εισαγγελέας κατά την άσκηση των καθηκόντων του με τα δεδομένα της σύγχρονης κοινωνικής ζωής όπως παγκοσμιοποίηση, ελεύθερη επικοινωνία, ενοποίηση του δικαίου, Ενωμένη Ευρώπη, αναφέρθηκε ο κ. Κρουσταλάκης τονίζοντας ότι καθώς διευρύνονται οι δραστηριότητες των ατόμων, συνεχίζεται η μετακίνηση πληθυσμών, αλλάζουν οι εργασιακές σχέσεις, αυξάνεται ο οικονομικός ανταγωνισμός, διευρύνεται η δράση του οργανωμένου εγκλήματος, εισάγονται νέοι τρόποι συναλλαγών, εξελίσσεται η επιστημονική έρευνα, γεννιούνται νέα δικονομικά προβλήματα που ο εισαγγελέας καλείται με το θεσμικό πλαίσιο που διαθέτει να επιλύσει, ενώ πολλές φορές χρειάζεται και τη συνδρομή υπερεθνικών δικαίων, πράγμα που απαιτεί ευρύτατη γνώση και κατάρτιση.

Παράλληλα, ως άνθρωπος, έχει κληρονομικές καταβολές, δέχεται τις κοινωνικές επιρροές και επιδράσεις, διαμορφώνει προσωπικές πεποιθήσεις, τα οποία, προκειμένου να επιτελεί ορθά το έργο του, πρέπει να υπερβαίνει. Η μόνη λύση, «μονόδρομος», στις δυσχέρειες και τις δυσκολίες που συναντά αποτελεί ο έλεγχος της συνείδησης που φέρνει την «ηθική δικαίωση» και την «κοινωνική καταξίωση».

Προβλέποντας ότι το έργο του εισαγγελέα, με τα διεθνή και ευρωπαϊκά αλλά και εθνικά δεδομένα, θα καθίσταται συνεχώς δυσχερέστερο στο μέλλον ο κ. Κρουσταλάκης τόνισε ότι ο εισαγγελέας έχει ανάγκη μιας ισχυρής προσωπικότητας που θα αντιλαμβάνεται τις αδυναμίες της ανθρώπινης φύσης και θα γίνεται οδηγός «στην υπέρβαση του εαυτού του».

Έφη Μωραΐτου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.