Τα προβληματα των προσφυγων μεσα απο τα ματια των ιδιων

Παγκόσμια ημέρα του μετανάστη η σημερινή 18 του Δεκέμβρη. Πολλές συζητήσεις γίνονται για αυτούς τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, οι οποίες επικεντρώνονται στα προβλήματα των πολιτικών προσφύγων από τη στιγμή που αναγνωρίζονται ως τέτοιοι στη χώρα υποδοχής. Σε πρακτικό επίπεδο αυτό σημαίνει οι δυνατότητες των πολιτικών προσφύγων να βρουν ένα σπίτι για να μείνουν και μια δουλειά για να επιβιώσουν. Μόνο όταν μπορέσουν οι πρόσφυγες να τακτοποιηθούν με αυτό το τρόπο μπορεί κανείς να μιλήσει για την ένταξη τους στο γενικότερο κοινωνικό σύνολο της χώρας στην οποία έχουν έρθει.

Ο Σύλλογος Αλλοδαπών Προσφύγων στην Ελλάδα, επιθυμώντας να συμβάλλει στο παραπάνω διάλογο δίνει μια σύντομη εκδοχή για την κατάσταση στην Ελλάδα, βασισμένη στην εμπειρία των μελών της.

1. Πριν το ζήτημα της στέγασης πρέπει να εξεταστούν οι τρόποι πρόσβασης των προσφύγων στη χώρα υποδοχής. Αυτό σημαίνει η αντιμετώπιση προβλημάτων όπως οι νάρκες κατά μήκος των συνόρων στη Βορειοανατολική Ελλάδα (πρόσφατα 7 πρόσφυγες από το Πακιστάν σκοτώθηκαν όταν έπεσαν σε ελληνική νάρκη στα σύνορα με τη Τουρκία, παρόλο που η Ελλάδα έχει υπογράψει την Συνθήκη για την απαγόρευση των ναρκών), την ασφάλεια των σκαφών με τα οποία εισέρχονται στη χώρα, καθώς πολλές φορές πρόσφυγες έχουν πνίγει μετά από ναυάγιο του σκάφους στο οποίο επιβιβάζονται. Ο Σύλλογος μας έχει ζητήσει εδώ και καιρό από τις ελληνικές αρχές να τοποθετήσει φωτεινές πινακίδες σε διάφορες γλώσσες στα ναρκοπέδια. Οι αρχές όμως φαίνεται να αγνοούν το αίτημα μας και ο αριθμός των νεκρών θα αυξάνεται συνεχώς .

2. Τους πρόσφυγες πρέπει να τους υποδέχεται ειδική υπηρεσία και όχι η αστυνομία καθώς η τελευταία δεν επιτρέπει στους πρόσφυγες να καταθέσουν αιτήματα ασύλου αλλά αυθαίρετα εκδίδουν αποφάσεις διοικητικής απέλασης εναντίον τους. Οι πρόσφυγες είτε θα απελαθούν είτε, εάν μπορέσουν τελικά να καταθέσουν τις αιτήσεις μετά την έκδοση της απόφασης απέλασης, θα παραμείνουν υπό κράτηση για τρεις μήνες.

3.Οι συνθήκες στα κρατήρα είναι απάνθρωπες και έχουν καταγγελθεί από άλλες επίσης ΜΚΟ που έχουν κάνει κατά τόπους αυτοψίες όπως το ΕΠΣΕ, ενώ το θέμα έχει θιχτεί και από το Συνήγορο του Πολίτη με τις αυτοψίες και τα αυστηρά για τις ελληνικές αρχές πορίσματα που έχει βγάλει, αλλά και από την Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT), και πολλές φορές η αστυνομία ή το λιμενικό τους συμπεριφέρεται απάνθρωπα ακόμη και τους βασανίζουν. Η υπόθεση Χανίων είναι χαρακτηριστική, όπου σύμφωνα με τους γιατρούς του κόσμου και τους τοπικούς γιατρούς οι κρατούμενοι, αιτούντες άσυλο είχαν κακοποιηθεί από το Λιμενικό Χανίων. Υπάρχουν και σχετικά ιατρικά πιστοποιητικά που το αποδεικνύουν. Μεταξύ αυτών είναι Necanti Zontul, οποίος έχει δηλώσει παράσταση πολιτικής αγωγής για κακοποίηση και προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας. Η υπόθεση εκδικάζετα, ενώ οι υπεύθυνοι έχουν μέχρι στιγμής τιμωρηθεί πειθαρχικά με σχετικά μικρές ποινές.

Ένας πρόσφυγας ο οποίος παρόλες τις δυσκολίες καταφέρνει να έρθει στην Αθήνα και να πάει στο Τμήμα Αλλοδαπών για να καταθέσει μια αίτηση ασύλου, αντιμετωπίζει μεγάλες δυσκολίες καθώς η αστυνομία προσπαθεί να το αποφύγει. Έχουν καταγγελθεί στο παρελθόν από τον Σύλλογο και άλλες ΜΚΟ τα δίκτυα εκμετάλλευσης που αναπτύχθηκαν έξω από το τμήμα αλλοδαπών όπου αλλοδαποί ζητούσαν 30 και 40 ευρώ λέγοντας ότι έτσι σίγουρα οι αιτήσεις θα κατατεθούν. Οι ανεπάρκειες σε προσωπικό της συγκεκριμένης υπηρεσίας οδήγησαν σε αυτή τη κατάσταση. Πολλές φορές όμως και οι ίδιοι οι αστυνομικοί θα συστήσουν σε ένα αλλοδαπό να διορίσει δικηγόρο προκείμενου να καταθέσει την αίτηση του. Ο δικηγόρος παίρνει πολλά λεφτά εκμεταλλευόμενος τη δύσκολη κατάσταση του πρόσφυγα για να κάνει μια απλή διοικητική πράξη. Τα έξοδα για τον δικηγόρο μπορεί να φτάσουν ακόμη και τα 1000 ευρω. Αυτές βέβαια είναι παράνομες διαδικασίες. Ο Σύλλογος έχει καταγγείλει αυτή την πρακτική στο Συνήγορο του Πολίτη και στην Ύπατη Αρμοστεία και στα ελληνικά μέσα μαζικής Ενημέρωσης. Η Ύπατη Αρμοστεία Για Τους Πρόσφυγες έχει υποστηρίξει τις καταγγελίες μας. Μέχρι στιγμής κανείς από τους υπεύθυνους για αυτή την κατάσταση δεν έχει πάει στα δικαστήρια.

4.Τις περισσότερες φορές ο πρόσφυγας δεν μιλάει ελληνικά. Στην Ελλάδα αυτό που συμβαίνει είναι ότι λόγω έλλειψης μεταφραστών οι πρόσφυγες δεν έχουν ευκαιρίες εκπροσώπησης ενώπιον των ελληνικών αρχών. Δεν υπάρχει κέντρο διερμηνέων /μεταφραστών για τους πρόσφυγες στην Ελλάδα. Ο Σύλλογός μας έχει προτείνει στις ελληνικές αρχές και έχει προσφερθεί επανειλημμένα να βοηθήσει στη δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου, οι προτάσεις μας όμως έχουν απορριφθεί.

5.Οι πρόσφυγες επίσης τις περισσότερες φορές δεν παίρνουν τη λεγόμενη ροζ κάρτα, δελτίο ταυτότητας αλλοδαπού που έχει κάνει αίτηση να αναγνωριστεί ως πρόσφυγας, αλλά ένα άτυπο υπηρεσιακό σημείωμα (ευάλωτος έτσι σε παρενοχλήσεις από την αστυνομία ακόμη και σύλληψη). Αν πάρουν τη ροζ κάρτα τότε θα πρέπει αν την ανανεώνουν κάθε 6 μήνες μέχρι να βγει η πρωτοβάθμια απόφαση (αυτό μπορεί να κρατήσει μέχρι και 3-4 χρόνια ).

6.Σύμφωνα με την εθνική και διεθνή νομοθεσία οι πρόσφυγες θα πρέπει να έχουν μια απάντηση στο αίτημα τους σε 6 μήνες, κάτι που όπως αναφέρθηκε δεν γίνεται στην Ελλάδα, ενώ τις περισσότερες φορές η απάντηση είναι αρνητική. Στη περίπτωση που η πρωτοβάθμια απόφαση είναι αρνητική τότε ο πρόσφυγας μπορεί να προσφύγει κατά αυτής στο γενικό γραμματέα δημόσιας τάξης. Και πάλι σε αυτή τη περίπτωση ο πρόσφυγας πρέπει να περιμένει ένα με δυο χρόνια να πάρει ότι είναι τις περισσότερες φορές μια αρνητική απάντηση. Μόνο τo 0.29% των αιτήσεων έγιναν δεκτές το 2002 οι αιτούντες άσυλο και αυτοί που έχουν πάρει τη ροζ κάρτα και αυτοί που έχουν πάρει υπηρεσιακό σημείωμα περιμένοντας τη ροζ κάρτα ήταν το 2002 σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που έδωσε η Διεύθυνση αλλοδαπών στο Συνήγορο του Πολίτη γύρω στους 40 000 ενώ, σύμφωνα με έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη τους πρώτους μήνες του 2003 οι αιτούντες άσυλο ήταν 12 753.

Κάποιοι πρόσφυγες των οποίων η υγεία έχει πάθει ζημιά λόγω των βασανιστηρίων εάν δεν έχουν πάρει τη ροζ κάρτα αλλά μόνο ένα υπηρεσιακό σημείωμα ή εάν δεν έχουν καν καταφέρει να καταθέσουν την αίτηση ασύλου τότε δεν έχουν δωρεάν πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη. Πολλοί αιτούντες άσυλο οι οποίοι προσκομίζουν αρκετά έγγραφα που αποδεικνύουν ότι κινδυνεύουν από τις επίσημες αρχές της χώρας τους λόγω των πεποιθήσεων τους πάλι δεν αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες. Υπάρχει η περίπτωση όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες το κράτος να αναγνωρίσει στον πρόσφυγα την ανάγκη να παραμείνει στο έδαφος του για ανθρωπιστικούς λόγους. Αυτή είναι μια άδεια παραμονής που πρέπει επίσης να ανανεώνεται κάθε 6 μήνες ενώ οι αρχές πρέπει να δώσουν εμπεριστατωμένη απάντηση σε περίπτωση που δεν την ανανεώσουν. Όπως όμως υπογραμμίζεται από πρόσφατο πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη μετά από καταγγελίες που έγιναν από αλλοδαπούς που είχαν πάρει άδεια παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, η ελληνική αστυνομία, μη κάνοντας τη σωστή εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας δεν ανανεώνει τις άδειες αυτές χωρίς να εξηγεί γιατί ή δεν απαντάει στις αιτήσεις ανανέωσης μέχρι να λήξουν οι άδειες και ο αλλοδαπός να βρεθεί παράνομος στη χώρα.

9. Επίσης έχουν σημειωθεί και περιπτώσεις όπου οι αστυνομία έχει οδηγήσει κρατουμένους αιτούντες άσυλο στις πρεσβείες των χωρών τους. Εκεί υποχρεώνονται να υπογράψουν τα προσωπικά τους στοιχεία και να δηλώσουν ότι ζητούν άσυλο στην Ελλάδα Αυτή είναι μια ξεκάθαρη παραβίαση των δικαιωμάτων τους όπως προβλέπεται από τη Συνθήκη της Γενεύης για τους Πρόσφυγες. Επίσης η αστυνομία υπεύθυνη τις περισσότερες φορές για τους πρόσφυγες έχουν πολύ μικρή ή σχεδίων καθόλου γνώση για θέματα αιτούντων άσυλο και προσφύγων για τις χώρες τους και τα προβλήματα τους. Επίσης το προσωπικό δεν επαρκεί.

10. Επίσης έχει παρατηρηθεί, και καταγγελθεί δημόσια από το ΕΠΣΕ ότι οι αρχές όπως στη Ρόδο και στη Μυτιλήνη, δεν ξέρουν να ακολουθούν τις διαδικασίες στις περιπτώσεις των ανηλίκων ασυνόδευτων αιτούντων άσυλο. Χαρακτηριστικές είναι οι δύο περιπτώσεις δυο Σομαλών (των οποίων η μητέρα βρισκόταν στη Σουηδία) που έφθασαν στη Ρόδο και παρέμειναν υπό κράτηση για περισσότερους από 3 μήνες μέχρι να παρέμβει το ΕΠΣΕ και σε συνεργασία με άλλους φορείς τελικά τα παιδιά μεταφερθούν με τις σωστές διαδικασίες στη Σουηδία. Για την υπόθεση αυτή όπως και για την υπόθεση ανήλικου Σουδανού που ήταν υπό κράτηση χωρίς να έχει ενημερωθεί ο εισαγγελέας ανηλίκων και χωρίς να έχουν γίνει οι απαραίτητες συνεντεύξεις έγιναν εκκλήσεις στην Ελληνική κυβέρνηση από τη Παγκόσμια οργάνωση κατά των Βασανιστηρίων και της κακομεταχείρισης καθώς και παρεμβάσεις με σχετικά πορίσματα από το Συνήγορο του Πολίτη. Εξακολουθούν ωστόσο αυτή τη στιγμή να βρίσκονται σε κρατητήρια στα νησιά ασυνόδευτοι ανήλικοι αιτούντες άσυλο.

11. Όλοι οι αιτούντες άσυλο που έχουν αναγνωριστεί ως πρόσφυγες χρησιμοποιούνται από κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς οργανισμούς για δικαιολογία για τα χρήματα που λαμβάνουν από το Ελληνικό κράτος ή από διεθνής οργανισμούς. Τα πολύ λίγα χρήματα που ξοδεύονται για ανθρωπιστικές δραστηριότητες δεν αλλάζουν την κατάσταση. Η μόρφωση παραδείγματος χάριν είναι αστεία αφού οι πρόσφυγες που λαμβάνουν μέρος σε αυτά τα προγράμματα χάνουν την ώρα τους. Δεν λαμβάνουν καμία ιδιαίτερη μόρφωση ή εκπαίδευση και στο τέλος των προγραμμάτων βρίσκονται και πάλι άνεργοι όπως και στην αρχή. Και αυτό που αποκαλείται ιατρική κάλυψη συχνά αποδεικνύεται μια εξοργιστική εκμετάλλευση των προσφύγων για όφελος των εκπαιδευόμενων ιατρών ή φοιτητών ιατρικής ή ακόμη χειρότερα ως χαμστερακια για ιατρικά πειράματα. Επίσης χαρακτηριστικό είναι ότι όταν μια οργάνωση οργανώνει συναντήσεις με θέμα τους πρόσφυγες, οι συναντήσεις αυτές γίνονται σε πολυτελή γραφεία, τα οποία συντηρούνται ή ενοικιάζονται από χρήματα που υποτίθεται είναι για τους πρόσφυγες.

12. Κάποιοι δημοσιογράφοι, μερικοί πολύ γνωστοί στο ευρύ κοινό δεν χάνουν την ευκαιρία να κατηγορούν τους πρόσφυγες και τους άλλους μετανάστες ως εγκληματίες που ήρθαν στην Ελλάδα προκειμένου να ληστέψουν και να διαπράξουν εγκλήματα. Η οργάνωση μας, σε συνεργασία με το ΕΠΣΕ έχει καταθέσει μηνύσεις κατά του τύπου βάσει του αντιρατσιστικού νόμου.

Μπορούμε να συμπεράνουμε ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει πρόβλημα με τους πολιτικούς πρόσφυγες κυριολεκτικά. Από τον συνολικό αριθμό προσφυγών που έχουν αναγνωριστεί στην Ελλάδα πολλοί λίγοι συνεχίζουν να ζουν εκεί. Οι περισσότεροι έχουν φύγει από την Ελλάδα για άλλη ευρωπαϊκή χώρα ενώ πολύ μικρός αριθμός αιτούντων άσυλο έχουν αναγνωριστεί ως πρόσφυγες.

Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι ότι υπάρχει πολύ μεγάλος αριθμός αιτούντων άσυλο ενώ αναμένεται αύξηση αυτού του αριθμού. Οι περισσότεροι οργανισμοί ασχολούνται με τους πρόσφυγες από ανθρωπιστική πλευρά, αλλά το πρόβλημα μπορεί να λυθεί μόνο με σε παγκόσμιο πολιτικό επίπεδο. Όσον αφορά την Ελλάδα η επίσημη στέγαση των αιτούντων άσυλο και προσφύγων είναι ελάχιστη, οι περισσότεροι κοιμούνται στους δρόμους.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.