Ο Ευαγγελος Θεοφανους και η μουσικη παιδεια στην Κομοτηνη

Στην Κομοτηνή της δεκαετίας του 1950, που μόλις είχε αρχίσει να επουλώνει πληγές από διάφορες κατοχικές και άλλες περιπέτειες, η κοινωνία προσπαθούσε να καθοδηγήσει την νεολαία με φροντίδα για τα γράμματα, τον αθλητισμό, την θρησκεία, τη μουσική…

Οσοι εμπλέκονταν στις δράσεις, το κάνανε με αίσθημα αλτρουισμού, αφοσίωσης και ανιδιοτέλειας, γιατί και οι παροχές τότε ήταν πάρα πολύ περιορισμένες.

Και όμως όλα γινόντουσαν, γιατί σε κάθε τομέα βρισκόντουσαν μερικοί που προσέφεραν λόγω ικανότητας πάντα εθελοντικά. Τέτοιους ανθρώπους, θα μπορούσε ο καθένας μας να θυμηθεί πολλούς.

Εναν από αυτούς ας μου επιτραπεί να μνημονεύσω σήμερα, γιατί πριν από λίγο καιρό (στην Θεσσαλονίκη όπου ζούσε), έφυγε από τον μάταιο τούτο κόσμο, σε ηλικία 82 ετών. Πρόκειται για τον Ευάγγελο Θεοφάνους, ο οποίος καταβεβλημένος από μία μακροχρόνια ασθένεια, έζησε τα τελευταία χρόνια του συντροφιά με τη δεύτερη σύζυγό του, Μαρία, η οποία με απόλυτη αφοσίωση κατάφερε να απαλύνει όσο ήταν ανθρώπινο δυνατό, την ασθένειά του.

Ο Ευάγγελος Θεοφάνους, υπήρξε καθηγητής βιολιού και διευθυντής του Παραρτήματος, τόσο του Εθνικού Ωδείου όσο και του Κρατικού Ωδείου μετέπειτα, μέχρι το 1969 που μετεγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη. Ήταν η ψυχή και η κινητήριος δύναμη κάθε κλασσικής μουσικής εκδήλωσης στην πόλη μας, για πάνω από 20 χρόνια. Ο Ε. Θεοφάνους, διδάχθηκε βιολί στην κατοχή, στη σχολή Καζαντζή στη Θεσσαλονίκη, όταν για να καταπολεμήσουν το κρύο λόγω ελλείψεων, ο δάσκαλός τους, τους έλεγε να θερμάνουν την ατμόσφαιρα με το πάθος τους για την τέχνη.

Εγκαταστάθηκε μεταπολεμικά στην Κομοτηνή, όπου στην αρχή ασχολήθηκε με το εμπόριο νημάτων στην οδό Ερμού, αλλά γρήγορα εγκατέλειψε τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες για να αφοσιωθεί στη μουσική. Τον απορρόφησε όχι μόνο η διδασκαλία του βιολιού, αλλά και η πραγματοποίηση αξιόλογων μουσικών εκδηλώσεων όπως ρεσιτάλ, συναυλιών κλπ., που θα ζηλεύαμε όλοι μας ακόμη και σήμερα.

ΤΟ ΩΔΕΙΟ

Με την βοήθεια τοπικών παραγόντων, που τους ενδιέφερε η πολιτιστική και πνευματική ανάπτυξη, ίδρυσε το 1954 το Μουσικό Σύλλογο στην Κομοτηνή. Αρχικά εγκατέστησε με πάρα πολύ μεγάλες δυσκολίες το Παράρτημα του Εθνικού Ωδείου στο εγκαταλειμμένο κτίριο του παλαιού σχολείου της Αρμενικής Κοινότητας, επί τη σημερινής οδού Δημάρχου Δ. Μπλέτσα, δίπλα στην Αρμενική εκκλησία. Με την βοήθεια του αειμνήστου δασκάλου της μουσικής Μαλτσίδη, κατάφερε το ερειπωμένο εκείνο σχολείο που έτριζαν τα πατώματά του και έβαζαν κρύο το παράθυρα, να το μετατρέψει σ΄ ένα δημιουργικό εργαστήρι μουσικής. Έτσι έδινε όχι μόνο την ευκαιρία στην νεολαία να αναδείξει την έφεσή της στη μουσική, αλλά παρείχε ταυτόχρονα στους υπολοίπους ένα ευγενές υπόστρωμα στην προσωπικότητά τους. Δεν έχει σημασία αν τότε το Ωδείο Κομοτηνής δεν ανέδειξε βιρτουόζους ή διάσημους σολίστ. Σημασία έχει ότι παιδαγώγησε μουσικά δεκάδες παιδιά μας στήριξε τα πνευματικά ενδιαφέροντα της μικρής της κοινωνίας.

Την δεκαετία του 1950 η σχολή πιάνου είχε πάνω 20 μαθητές και μαθήτριες, το ίδιο και η σχολή βιολιού, ακορντεόν κλπ. και να τονίσουμε ότι υπήρχαν και μαθητές βιολοντσέλου μεταξύ των οποίων ο μοναδικός οικογενειάρχης μαθητής, αείμνηστος Ευάγγελος Σκαπαριώτης, που αποτελούσε το παράδειγμα στους δυστροπούντες τότε νεολαίους κλωτσοσκούφηδες. Τότε ο Ευάγγελος Θεοφάνους έφερνε τόσο από την Θεσσαλονίκη (Παπασταύρου), όσο και από Αθήνα (Άρης Γαρουφαλής, Βύρωνας Κολάσης, Ρικάρντο Πονατέλα), οι οποίοι γέμιζαν τους κρύους χειμώνες με ζεστές ζωντανές μουσικές μελωδίες, μια και η μουσική τότε μόνο από το ραδιόφωνο έφθανε μέχρι την Κομοτηνή. Αλλά δεν του αρκούσε αυτό, διοργάνωσε αργότερα, στη δεκαετία του 1960, την 10μελή Μικρή Ορχήστρα Δωματίου με βιολιά, πιάνο και βιολοντσέλο, που η παρουσία της είχε φθάσει και στις γειτονικές πόλεις μέχρι την Καβάλα. Αξίζει να θυμηθούμε μερικά από τα μέλη της όπως οι μαθητές τότε Στέφανος Διαμαντής, Χάρης Χαριτόπουλος, Φλώρος Μανούδης, αλλά και ο Γιάννης Ματζίρης, ο Οσμάν Αρτά, η αείμνηστη καθηγήτρια του πιάνου και σύζυγός του Πόπη Θεοφάνους, και οι τσελίστες Σκαπαριώτης και Ελευθέριος Παπασταύρου.

ΘΡΑΚΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

Ο Ευάγγελος Θεοφάνους, είδε τα όνειρά του να φθάνουν στο απόγειό τους, όταν κατάφερε (με την υποστήριξη πάλι συμπολιτών του), να μεταφέρει το Ωδείο στο μεγαλοπρεπές διώροφο κτίριο στην Πλατεία Χρυσάνθου, όπου σήμερα αναγέρθηκε ομοίωμά του σε αντικατάσταση του κατακρημνισθέντος παλαιού. Εκεί του παραχωρήθηκε αίθουσα μεγάλη συναυλιών, χώροι διδασκαλίας μουσικής, και προστέθηκε μικρή προέκταση για το Γραφείο Διοίκησης κλπ. Έτσι η Μουσική παιδεία είχε πλέον αποκτήσει στερεές βάσεις και οι νέοι της εποχής πριν ακόμα λειτουργήσουν τα Μουσικά Γυμνάσια με κρατική φροντίδα, έβρισκαν διέξοδο των μουσικών τους ενδιαφερόντων.

Στα δύσκολα για τον Ευάγγελο Θεοφάνους χρόνια της διδακτορίας, το 1969, εγκατέλειψε την Κομοτηνή και εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, αλλά το δέντρο που φύτεψε είχε ήδη μεγαλώσει και συνέχισε να απλώνεται μέσα στους κάμπους του Θρακικού Πνευματικού Κέντρου, ακόμη και χωρίς εκείνον.

Η συνεισφορά των αείμνηστων Πόπης και Ευαγγέλου Θεοφάνους, στη Μουσική παιδεία της Κομοτηνής, είναι ανυπολόγιστη, λαμβανομένων μάλιστα υπόψη των ιδιαίτερα δύσκολων συνθηκών. Γιατί τότε ό,τι γινότανε προήρχετο από το ισχνό βαλάντιο των ιδιωτών και αυτών που είχαν πίστη στο καθήκον, χωρίς ίχνος κρατικής υποστήριξης. Παρόλα αυτά, δημιουργήθηκε μια σοβαρή μουσική παράδοση, που είναι σίγουρο ότι και σήμερα ακόμη μπορεί να βρει κανείς ψήγματά της στην Κομοτηνή και όχι μόνο. Υπήρξαν εποχές που στις συναυλίες της Κρατικής Ορχήστρας στη Θεσσαλονίκη, μπορούσε κανείς μέσα στην αίθουσα να μετρήσει, πάνω από 10 Κομοτηναίους.

Τον Ευάγγελο, τον Φώτο και τον Στέφανο, να παίζουν με την ορχήστρα και τους υπόλοιπους ακροατές στην πλατεία. Ήταν όλοι τους παιδιά του Ωδείου Κομοτηνής.

Τα τελευταία χρόνια όμως, ταλαιπωρήθηκε πολύ από την ασθένεια των γηρατειών του στη Θεσσαλονίκη, όπου τον περιποιήθηκε με μοναδική αφοσίωση η σύζυγός του Μαρία και τον συντρόφευαν μερικοί πιστοί μαθητές, ώσπου έφυγε με άκρα σιωπή, όπως ζήτησε. Ας είναι αναπαυμένη η ψυχή του!

Άρης Γ. Μανούδης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.