Η φωνη των καταναλωτων βαζει φρενο στα μεταλλαγμενα

Εκδήλωση – ομιλία με θέμα, «Μεταλλαγμένα τρόφιμα. Επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον. Ο καταναλωτής στην εποχή της βιοτεχνολογίας», διοργανώνει η Ένωση Καταναλωτών Ροδόπης το Σάββατο 8 Νοεμβρίου και ώρα 7 μ.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων του Επαγγελματικού και Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Ροδόπης.

Ομιλητής θα είναι ο κ. Τάσος Κουράκης, αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρικού Τμήματος ΑΠΘ (Εργαστήριο Γενετικής). Συνδιοργανωτές στην εκδήλωση είναι το Επαγγελματικό και Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Ροδόπης, ο Σύλλογος Νέων Αγροτών Ροδόπης και η Οικολογική Ομάδα Ροδόπης.

Με τον κ. Κουράκη μιλά σήμερα ο ΠτΘ για το θέμα των μεταλλαγμένων και για τις επιπτώσεις που έχουν στην υγεία και στο περιβάλλον. Ο κ. Κουράκης εφιστά την προσοχή στην κατανάλωση των γενετικώς τροποποιημένων προϊόντων που μπορεί να οδηγήσει στη διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας, αλλά και στην οικονομική εξάρτηση του αγροτικού τομέα από ολιγοπώλεια που μπορεί να οδηγήσει και στην πολιτική εξάρτηση. Τέλος τονίζει την δύναμη που μπορεί να έχει η φωνή των καταναλωτών η οποία όπως χαρακτηριστικά λέει «μπορεί να αποτελέσει φρένο σε όλη αυτή την πορεία καταστροφής του περιβάλλοντος.

ΠτΘ: Ξεκινώντας κ. Κουράκη θα θέλαμε να μας δώσετε τον όρο των μεταλλαγμένων προϊόντων…

Τ.Κ.: Ο ορθώς επιστημονικός όρος είναι γενετικώς τροποποιημένα, αλλά, συνηθίζουμε να τα λέμε μεταλλαγμένα. Είναι το ίδιο πράγμα. Με τον όρο θέλουμε να προσδώσουμε σε ένα φυτό ή ζώο μία ιδιότητα που δεν έχει για κάποιους λόγους. Για αυτό το σκοπό δεν περιμένουμε να προκύψει κάτι από διαδικασίες φύσης,- όπως όταν κάνουμε διασταυρώσεις φυτών, ή διάφορες άλλες επιλεκτικές επεμβάσεις στο γεωργικό τομέα,- αλλά παίρνουμε με τις μεθόδους της σύγχρονης γενετικής γονίδια από ένα τελείως διαφορετικό είδος και τα ενσωματώνουμε στο γενετικό υλικό του φυτού ή ζώου του οποίου θέλουμε να αλλάξουμε τις ιδιότητες. Για παράδειγμα στην περίπτωση των μεταλλαγμένων φυτών καλαμποκιού ή σόγιας έχουμε πάρει ένα γονίδιο από ένα μικρόβιο και το έχουμε βάλει μέσα στο γενετικό υλικό του φυτού, όπως είπα σόγιας ή καλαμποκιού, και έτσι έχουν ορισμένες ιδιότητες, όπως είναι πιο φθηνά προϊόντα ή κάποιες άλλες ιδιότητες. Αυτά είναι τα μεταλλαγμένα, δεν έχουν προκύψει από διαδικασίες της φύσης, όπως τα υβρίδια, -τα οποία επίσης δεν είναι διαδικασία της φύσης αλλά είναι μίμηση διαδικασιών της φύσης,- δηλαδή δεν έχουμε κάνει εμείς εξωγενή παρέμβαση στο γενετικό υλικό.

ΠτΘ: Για ποιους λόγους προχωρήσαμε στη δημιουργία γενετικών τροποποιημένων προϊόντων;

Τ.Κ.: Για παράδειγμα η σόγια έχει μία μετάλλαξη, με τον τρόπο που προανέφερα, δηλαδή, ένα γονίδιο από ένα άλλο, το οποίο προσδίδει στο φυτό σόγιας την ιδιότητα, όταν ραντίζεται με ζιζανιοκτόνα φάρμακα να μην καταστρέφεται, έχει δηλαδή μία ανθεκτικότητα στα ζιζανιοκτόνα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο παραγωγός να μπορεί να ραντίζει όλο το χωράφι του με τα ζιζανιοκτόνα, να καταστρέφονται τα ζιζάνια τα οποία είναι ανάμεσα στο φυτό καθώς αναπτύσσονται σε μία οποιαδήποτε γεωργική καλλιέργεια και το φυτό να είναι άθικτο. Αυτό μειώνει τα καλλιεργητικά έξοδα και κατά συνέπεια η τιμή του προϊόντος τελικώς θα είναι μικρότερη στην αγορά. Γι’ αυτό η μεταλλαγμένη σόγια είναι φθηνότερη. Αυτό δεν είναι κάτι που αλλάζει τις ιδιότητες της σόγιας, αλλά στην προκειμένη περίπτωση είναι ένα οικονομικό μέγεθος. Αυτό αφορά στη διαδικασία. Ή το καλαμπόκι, το οποίο είναι μία ειδική περίπτωση, του έχουν βάλει ένα γονίδιο από ένα μικρόβιο, από ένα έντομο συγκεκριμένα, το οποίο προσδίδει στο καλαμπόκι την ιδιότητα να παράγει ένα δικό του εντομοκτόνο και να μην προσβάλλεται από τα έντομα. Έτσι ο παραγωγός δεν το ψεκάζει με τα φυτοφάρμακα, γλιτώνει τα έξοδα του ψεκασμού και άρα είναι πάλι φθηνότερο το προϊόν.

ΠτΘ: Υπάρχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεία από όλες αυτές τις παρεμβάσεις;

Τ.Κ.: Και στις δύο περιπτώσεις που προανέφερα, αλλά και στις άλλες, υπάρχουν επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον, αλλά βεβαίως υπάρχει και μία τρίτη διάσταση κατά πόσο αυτό το πράγμα οδηγεί σε μία οικονομική εξάρτηση των αγροτών ή όχι σχετικά με τις εταιρείες. Σχετικά με την υγεία μπορούμε να πούμε ότι τα μεταλλαγμένα τρόφιμα καταναλώνονται πάρα πολύ λίγο διάστημα και επομένως έχουμε μία μικρή εμπειρία για τις επιπτώσεις που έχουν στην υγεία. Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα ξέρουμε ότι μπορούν να προκαλέσουν κάποιες αλλεργίες, και κυρίως αυξάνουν την αντίσταση των μικροβίων στα αντιβιοτικά. Αυτό είναι δύσκολο να το εξηγήσουμε, αλλά ισχύει. Η κατανάλωση μεταλλαγμένων τροφών, είτε από τον άνθρωπο, είτε από τα ζώα, αυξάνει την αντίσταση των μικροβίων στα αντιβιοτικά, με αποτέλεσμα όταν χρειάζεται να θεραπεύσουμε μία ασθένεια στον άνθρωπο ή στο ζώο να χρησιμοποιούμε όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ποσότητες αντιβιοτικών. Αυτά είναι τα δύο πολύ ουσιαστικά ζητήματα, αλλά θα έλεγα, σύμφωνα με τη δική μου αντίληψη και όχι μόνο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος από τα μεταλλαγμένα είναι αυτός ο τρόπος καλλιέργειας στους αγρούς, όπου τα γονίδια που έχουμε βάλει στα φυτά μπορούν να περάσουν στα γειτονικά φυτά, να μεταφερθούν από τα πουλιά με τους σπόρους, με τη γύρη, με τα έντομα, έτσι ώστε να υπάρξει μία ανεξέλεγκτη ροή γονιδίων στο περιβάλλον και να διαταραχθεί η οικολογική ισορροπία της φύσης.

Δεν μπορούμε να κάνουμε ένα πείραμα πλανητικών διαστάσεων, εννοώ στο κομμάτι της διατροφής με τα μεταλλαγμένα, το οποίο δεν ξέρουμε τι συνέπειες μπορεί να προκαλέσει. Έχουμε πάρα πολλές ενδείξεις από πολλές μελέτες ότι πραγματικά μπορούν να οδηγήσουν σε μία καταστροφή της ισορροπίας. Και για να γίνω συγκεκριμένος θα πω ένα παράδειγμα. Αυτό το καλαμπόκι που ανέφερα προηγουμένως παράγει ένα δικό του εντομοκτόνο. Έχει αποδειχθεί ότι η γύρη αυτού του καλαμποκιού στρέφεται εναντίον όχι μόνο των βλαβερών εντόμων, αλλά και των ωφέλιμων, όπως είναι οι πεταλούδες που όταν έρχονται σε επαφή με αυτό το καλαμπόκι σκοτώνονται. Και αν εκλείψουν οι πεταλούδες καταλαβαίνουμε ότι φεύγει ένας πολύ σημαντικός κρίκος στην αλυσίδα, όπως οι μέλισσες, όπως τα υπόλοιπα ωφέλιμα έντομα και μπορεί να οδηγηθούμε σε μία κατάρρευση της οικολογικής ισορροπίας εξαιτίας αυτής της νέας τεχνολογίας.

ΠτΘ: Μιλήσατε για οικονομική εξάρτηση των αγροτών από τις εταιρείες. Τι εννοείτε;

Τ.Κ.: Τα μεταλλαγμένα διακινούνται από πολύ λίγες εταιρείες βιοτεχνολογίας, οι οποίες είναι κολοσσοί εταιρειών, περίπου τρεις τέσσερις και μάλιστα συγχωνεύονται συνεχώς, με αποτέλεσμα να οδηγούμαστε σε μία ολιγοπωλειακή κατάσταση. Αυτές οι εταιρείες αναλαμβάνουν να προμηθεύσουν όλους τους αγρότες, -και κυρίως στον τρίτο κόσμο και στις μεγάλες χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία,- και τα συμβόλαια που υπογράφουν θέτουν ως όρο ότι δεν θα χρησιμοποιούν σπόρο από την προηγούμενη χρονιά, αλλά θα αγοράζουν σπόρους από αυτές τις εταιρείες. Μιλάμε πια για μία τελείως διαφορετική αντίληψη στο κομμάτι που λέγεται αγροτική οικονομία και διατροφή, όπου υπάρχει μία εξάρτηση των αγροτών από ορισμένες εταιρείες και καταλαβαίνετε ότι η οικονομική εξάρτηση σε τελική ανάλυση είναι και πολιτική εξάρτηση και από εκεί και πέρα βέβαια είναι και ζήτημα δημοκρατίας.

ΠτΘ; Πόσο ενημερωμένος είναι για όλα αυτά ο καταναλωτής για να μπορεί να προφυλαχθεί;

Τ.Σ.: Θα έλεγα ότι ο καταναλωτής είναι τελείως ανίσχυρος και όσον αφορά τη γνώση και όσον αφορά την επιλογή. Η πολιτεία δεν έχει φροντίσει καθόλου να ενημερώσει για κάτι το οποίο καταναλώνουμε χρόνια. Οι εταιρείες δεν ενδιαφέρονται καθόλου προφανώς να ενημερώσουν τον καταναλωτή και μένει μόνο αυτό το πολύ σημαντικό καθήκον στις διάφορες οργανώσεις καταναλωτών και σε μονωμένους επιστήμονες οι οποίοι αισθάνονται το χρέος, ότι θα πρέπει να μυήσουν γι΄ αυτή τη νέα τεχνολογία. Και μάλιστα είναι μια τεχνολογία, που πρέπει εδώ να επισημάνω, ότι αν αποδειχθεί ότι έχει, και πολύ φοβάμαι ότι θα έχει, τεράστιες καταστροφές δεν υπάρχει μετά διαδικασία απόσυρσης των γονιδίων που έχουν ελευθερωθεί στο περιβάλλον. Δεν είναι δηλαδή σαν τα φάρμακα τα οποία όταν κάποια στιγμή βλέπουμε ότι έχουν παρενέργειες τα αποσύρουμε από τα φαρμακεία και από τις φαρμακαποθήκες, αλλά, εδώ όπως λέει και ο Βρετανικός Ιατρικός Σύλλογος και ο Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης έτσι και αυτοί οι οργανισμοί απελευθερωθούν στο περιβάλλον, δεν μπορούν να ανακληθούν ποτέ. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό ζήτημα.

ΠτΘ: Τελικά, όλα επαφίονται στους ιδιώτες; Από την πλευρά του το κράτος τι κάνει;

Το ενδιαφέρει μόνο να υπογράφει διεθνείς συμβάσεις;

Τ.Κ.: Δυστυχώς έτσι είναι. Από την άλλη όμως να μην υποτιμήσουμε καθόλου την πολύ μεγάλη δύναμη που έχουν οι πολίτες. Να σημειώσω ότι στην Βρετανία έχει αναπτυχθεί πολύ μεγάλο κίνημα εναντίον των μεταλλαγμένων με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να αναγκαστεί να χρηματοδοτήσει με ένα τεράστιο ποσό μία έρευνα από πολλά πανεπιστήμια, το οποίο έδωσε ένα πόρισμα πριν από 20 μέρες στη δημοσιότητα, όπου φαίνεται πολύ καθαρά ότι είναι μια πολύ επισφαλής διαδικασία και θα πρέπει η Βρετανική κυβέρνηση να δει το θέμα πολύ πιο σοβαρά και όχι «ελαφρά τη καρδία». Θέλω να πω ότι και στη χώρα μας η φωνή των καταναλωτών μπορεί πραγματικά να αποτελέσει φρένο σε όλη αυτή την πορεία.

ΠτΘ: Τελειώνοντας κ. Κουράκη, θα θέλαμε να μας πείτε στην εποχή της βιοτεχνολογίας ποιος είναι ο ρόλος του καταναλωτή;

Τ.Κ.: Ο καταναλωτής στην εποχή της βιοτεχνολογίας είναι ένα υποκείμενο του οποίου ο ρόλος αναβαθμίζεται. Δεν μπορεί σ΄ αυτή την εποχή απλώς να καταναλώνουμε, ή να μιλάμε με όρους της προηγούμενης εικοσαετίας του τύπου, να προφυλαχθούμε από τα φυτοφάρμακα, από τις διοξίνες, από τα νιτρικά κλπ. Τώρα πια μιλάμε για τελείως διαφορετικό πράγμα. Είναι κάτι που δεν απειλεί μόνο αυτόν που θα φάει το προϊόν. Έχει σχέση με την ισορροπία του περιβάλλοντος και από εδώ πέρα μιλάμε για έναν καταναλωτή ο οποίος πρέπει να ξέρει οπωσδήποτε λίγα πράγματα για το τι σημαίνει νέα βιοτεχνολογία, να ξέρει ορισμένους όρους, δεν χρειάζεται καθόλου να ξέρει όλες τις λεπτομέρειες, όπως το τάδε ένζυμο. Να ξέρει όμως περί τίνος πρόκειται και αναγκαστικά γι΄ αυτό είπα οι οργανώσεις των καταναλωτών και οι οικολογικές οργανώσεις και τα πανεπιστήμια βεβαίως επιφορτίζονται με ένα πάρα πολύ σημαντικό καθήκον.

ΠτΘ:κ.Κουράκη, σας ευχαριστούμε πολύ

Τ.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.