Ποιος ελεγχει ποιον;

«Η απόφαση της Ε.Ε. είναι ότι θα πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια με κάθε μέσον ώστε το 2010 οι θάνατοι από τροχαία ατυχήματα να μειωθούν κατά 50% σε σχέση με αυτό που είναι σήμερα. Είναι μια απόφαση, και αυτή η απόφαση δεν θα εξαντληθεί προφανώς ούτε με νομοθεσίες, ούτε με διοικητικά μέτρα, ούτε με αστυνομεύσεις μόνον. Δεν φθάνει τίποτε απ’ όλα αυτά και πάντοτε αυτό το οποίο θα πρέπει να θυμόμαστε και είναι το μείζον, είναι το θέμα της γενικότερης παιδείας. Το θέμα της γενικότερης παιδείας έχει να κάνει με το σχολείο, έχει να κάνει με το κοινωνικό περιβάλλον, έχει να κάνει περισσότερο με την ίδια την οικογένεια» (Χρήστος Βερελής, Υπουργός Μεταφορών – Ξάνθη, 28.07.2003)

Της «επωδού» περί της τελικής, οικογενειακής ευθύνης για τη θωράκιση μιας ολόκληρης κοινωνίας απέναντι στους κινδύνους που ελλοχεύουν στην άσφαλτο, διαφεύγουν – σκοπίμως; – δύο πράγματα: το πρώτο είναι η ερμηνεία του φαινομένου να συμπεριφέρονται «ελληνικά» και οι, γαλουχημένοι στο εξωτερικό, οδηγοί αυτοκινήτων μόλις πατήσουν τους δρόμους της χώρας μας. Το δεύτερο είναι ότι σε μια οργανωμένη κοινωνία, δεν μπορεί να τοποθετείται στο επίκεντρο των ευθυνών για ό,τι κακό συμβαίνει στο σύνολο, η οικογένεια, ωσάν ηθικός αυτουργός των πάντων, διότι έτσι ακυρώνεται ο ρόλος της Πολιτείας. Η οικογένεια, κομμάτι κι αυτή της σύγχρονης κοινωνίας, θα εκφράσει το φόβο της, θα νουθετήσει το παιδί της, θα συγκρουστεί μαζί του πολύ ή λίγο «για το καλό του», θα «κάνει το σταυρό της», θα καταρρακωθεί όταν συμβεί το κακό, θα πενθήσει… Η Πολιτεία όμως μπορεί να κάνει πολύ περισσότερα γιατί έχει τη δικαιοδοσία, την αρμοδιότητα και τη δυνατότητα.

Ενδεχομένως να είναι βολικό για τους διαχειριστές των κοινών να «αφορίζουν» το αίτιο και το αιτιατό, ενοχοποιώντας έννοιες και κοινωνικές δομές που είναι πάνω και πέρα από τις αρμοδιότητες ή τις δυνάμεις τους να ελέγξουν… Θα ήταν όμως πιο αποτελεσματικό για την αντιμετώπιση του προβλήματος να αναζητήσουν τις ευθύνες που απορρέουν από το δικό τους ρόλο, να τις επωμισθούν και να λειτουργήσουν με σοβαρότητα συμπληρωματικά προς την οικογένεια, αντικαθιστώντας τα ευχολόγια και τους αφορισμούς με πράξεις.

ΠΔ208/02

«Υπάρχει μία διαρκής προσπάθεια βελτίωσης της Νομοθεσίας, υπάρχουν θέματα ακόμα προς επίλυσιν, αλλά αυτό που θέλω να σας πω ότι είναι μείζον τα Προεδρικά αυτά διατάγματα, πραγματικά, να τηρούνται από τις Σχολές Οδηγών. Διότι δεν φθάνει μόνον να εξασφαλίζουμε για τις Σχολές Οδηγών ώρες εκπαιδευτικές για τους μαθητές, πρέπει αυτές οι ώρες να χρησιμοποιούνται πραγματικά και για το λόγο αυτό έχουμε ολοκληρώσει μία Νομοθεσία», θ’ απαντήσει ο Υπουργός στην ερώτηση του ΠτΘ πότε προβλέπεται να εναρμονιστεί η Ελληνική Νομοθεσία με την Κοινοτική όσον αφορά τις εξετάσεις των υποψηφίων οδηγών…

Το περιεχόμενο της απάντησης του κ.Βερελή έχει να κάνει με το περιβόητο Προεδρικό Διάταγμα, που πριν από ένα περίπου χρόνο βγήκε για να ρυθμίσει προς το αυστηρότερο, ζητήματα σχετικά με την κατάρτιση των εκπαιδευτών, τη λειτουργία των Σχολών Οδηγών και των Κέντρων Θεωρητικής Εκπαίδευσης (ΚΕΘΕΥΟ), τον έλεγχο τήρησης από μέρους τους, του Νόμου και τη λειτουργία Πειθαρχικών Συμβουλίων αλλά στην πραγματικότητα δεν εφαρμόστηκε ποτέ.

Σε αδρές γραμμές, το 208 ορίζει ότι:

– την εκπαίδευση των εκπαιδευτών υποψηφίων οδηγών αναλαμβάνει ο Οργανισμός Επαγγελματικής Εκπαίδευσης & Κατάρτισης (ΟΕΕΚ), εξαιρουμένων των διπλωματούχων μηχανικών του Μετσόβειου Πολυτεχνείου ή αποφοίτων άλλης ισότιμης σχολής ή ΤΕΙ οι οποίοι μπορούν να συμμετάσχουν στις εξετάσεις απόκτησης Διπλώματος Επαγγελματικής Κατάρτισης Εκπαιδευτή Υποψηφίων Οδηγών χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθήσουν εκπαιδευτικά σεμινάρια (άρθρο 5). Οι κάτοχοι αδειών εκπαιδευτών που δεν είναι απόφοιτοι του ΟΕΕΚ οφείλουν να παρακολουθήσουν ταχύρυθμο πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης για τη διδασκαλία των τεσσάρων εγχειριδίων θεωρητικής εκπαίδευσης υποψηφίων οδηγών. Η οργάνωση των σεμιναρίων ανατίθεται στο Β΄βάθμιο Συνδικαλιστικό Όργανο των εκπαιδευτών με προθεσμία διεξαγωγής τους μέχρι 31 Δεκεμβρίου τρέχοντος έτους. Σε περίπτωση αδυναμίας της Ομοσπονδίας να οργανώσει τα σεμινάρια, το Υπουργείο τα αναθέτει στον ΟΕΕΚ (άρθρο 13)

– η θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση των υποψηφίων οδηγών, αποδεικνύεται με την τήρηση αυστηρού μαθητολογίου (μητρώο με τα στοιχεία του εκπαιδευόμενου και εκπαιδευτή, ώρα έναρξης και λήξης του μαθήματος, αμοιβή εκπαιδευτή), και ελέγχεται υποχρεωτικά από την οικεία Υπηρεσία σε τακτά χρονικά διαστήματα χωρίς προειδοποίηση, βάσει του εβδομαδιαίου, αναλυτικού προγράμματος εκπαίδευσης που της υποβάλλει εγκαίρως κάθε Σχολή ή ΚΕΘΕΥΟ (άρθρο 9)

– μέχρι την 31 Δεκεμβρίου του 2003, Σχολές Οδηγών και ΚΕΘΕΥΟ οφείλουν να προσαρμοσθούν στις διατάξεις του ΠΔ208 (που αφορούν και πλήθος άλλων πραγμάτων σχετικών με τις τεχνικές προδιαγραφές λειτουργίας τους) ενώ οι Υπηρεσίες Μεταφορών υποχρεούνται να πραγματοποιήσουν αυτοψίες στις Σχολές και τα Κέντρα για να διαπιστώσουν αν πληρούν τις προϋποθέσεις λειτουργίας που ορίζει το Προεδρικό Διάταγμα (άρθρο 19)

Οι κρίσιμες διατάξεις του 208, όχι μόνον δεν έχουν εφαρμοστεί (π.χ. δεν έχουν διεξαχθεί ακόμη τα σεμινάρια του άρθρου 13 για τους παλιούς εκπαιδευτές ) αλλά αποτελούν και αντικείμενο «διαπραγματεύσεων» με τους συνδικαλιστές της Ομοσπονδίας Εκπαιδευτών οι οποίοι έχουν επιτύχει την αποσπασματική ανάκληση ισχύος του άρθρου 9 που αφορά στον έλεγχο των Σχολών τους για την εκπαίδευση που παρέχουν στους υποψήφιους οδηγούς!

«Όλο το ΠΔ208 αναδιαμορφώνεται, είναι ήδη στο δρόμο για υπογραφή από τον Υπουργό και στο Συμβούλιο Επικρατείας ένα νέο Προεδρικό Διάταγμα. Καταρχήν, για να λειτουργήσει το 208 χρειάζονται 13 ξεχωριστές εγκύκλιοι και συγκεκριμένα 13 Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις των Υπουργών Οικονομικών, Παιδείας και Μεταφορών οι οποίες δεν έχουν βγει. Άρα, λοιπόν, το ΠΔ208 σ’ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του είναι εντελώς ανεφαρμόσιμο. Όσο για το άρθρο 9, δεν αλλάζει τίποτα, ίσα ίσα που γίνονται πιο αυστηρά τα μέτρα», θα διευκρινίσει στον ΠτΘ ο Β΄Αντιπρόεδρος της Ομοσπονδίας Γιάννης Χρυσός – που συνόδευσε τον Υπουργό Μεταφορών κατά την επίσκεψή του στην Ξάνθη προ δεκαημέρου – ανταποκριθείς στην έκκληση του κ.Βερελή να απαντήσει αυτός αντί του ιδίου στην ερώτηση «γιατί ανακλήθηκε η ισχύς του άρθρου που αφορά στους υποχρεωτικούς ελέγχους των Σχολών Οδηγών»: «Τώρα πάνω στο θέμα που μου λέτε, δεν καταλαβαίνω σε τι ακριβώς αναφέρεστε, αν θέλετε να γίνετε πιο συγκεκριμένη θα προσπαθήσω να απαντήσω και ίσως θα μπορέσει να μας βοηθήσει κάποιος από τις Σχολές Οδηγών…»

Το πόσο αυστηρότερη θα είναι η νομοθεσία που θα προκύψει, μένει ν’ αποδειχθεί όπως μένει να ελεγχθεί η μέχρι τούδε εφαρμογή της…

Τα αιτήματα, πάντως της Ομοσπονδίας Εκπαιδευτών, για τα οποία δηλώθηκε με ικανοποίηση δημοσίως από τον Πρόεδρό της Γιώργο Μπιζιλιώτη ότι «έγιναν αποδεκτά κατά πολύ μεγάλο ποσοστό από το Υπουργείο και προωθούνται» νομοθετικά, συμπεριλαμβάνουν και απαλλαγή όλων από την υποχρέωση υποβολής εβδομαδιαίου προγράμματος στις Υπηρεσίες Μεταφορών, κατάργηση του καθορισμού ημερησίου ορίου ωρών εργασίας των εκπαιδευτών, κατάργηση της υποχρεωτικής αναγραφής ωριαίας αποζημίωσης, κατάργηση της υποχρέωσης θεώρησης από Δ.Ο.Υ. του μητρώου μαθητών, και άλλα έντεκα σημεία στα θετικά των οποίων συγκαταλέγονται η υποχρέωση σε 12μηνη πρακτική εξάσκηση των αποφοίτων του ΟΕΕΚ και σε 6μηνη εκπαίδευση στο αντικείμενο των αποφοίτων μηχανικών ΑΕΙ.

Κοινοτική Οδηγία

Αν το …τοπίο σ’ό,τι αφορά τη λειτουργία των Σχολών Οδηγών στη χώρα μας και άρα την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, φαντάζει, απλώς, θολό, η εικόνα που κυριαρχεί για τη φάση κατά την οποία υποβάλλονται σε εξετάσεις οι υποψήφιοι οδηγοί, είναι σαφέστατα «τριτοκοσμική»: «κόβεται» κανείς αν δεν επιτύχει να κάνει οπισθοπορεία με στροφή αλλά όχι εάν δεν έχει σωστή συμπεριφορά προς τους άλλους χρήστες της οδού! Στο ισχύον Μνημόνιο Πρακτικής Εξέτασης Υποψηφίου Οδηγού, μπορεί κανείς να διαπιστώσει πώς αντιλαμβάνεται η ίδια η Πολιτεία το περιεχόμενο της οδηγητικής ικανότητας που πρέπει να έχει κάποιος υποψήφιος προκειμένου να τον βαφτίσει «οδηγό»: η Ομάδα Α περιλαμβάνει δοκιμασίες που ισοδυναμούν με απόρριψη αν αποτύχει κανείς έστω και σε μία μόνο, η Ομάδα Β περιλαμβάνει σοβαρά σφάλματα και η Γ απλά σφάλματα… Εντελώς αντίστροφη είναι η σειρά αξιολόγησης «προσόντων και συμπεριφοράς υποψηφίου» που προβλέπει η Οδηγία 2000/56 κατά την πρακτική εξέταση των υποψηφίων οδηγών. Το αναλυτικό κείμενο, που υπογράφτηκε το Σεπτέμβριο του 2000 για να τροποποιήσει Οδηγία του 1991 (αποδεικνύοντας ότι ο προβληματισμός στους κόλπους της Ε.Ε. είναι έντονος), περιγράφει λεπτομερώς πώς, πού, πόσο να διαρκεί και από ποιους, πρέπει να γίνεται η εξέταση σε κάθε κατηγορία και καλεί τα κράτη – μέλη να συμμορφωθούν μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου του 2003, το αργότερο. Στο εισαγωγικό της, σημειώνονται τα εξής: «Οι ελάχιστες απαιτήσεις για τις δοκιμασίες οδήγησης πρέπει να επανεξετασθούν με βάση την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο στο δεδομένο πεδίο, οι απαιτήσεις των δοκιμασιών να ανταποκρίνονται περισσότερο στις συνθήκες της καθημερινής κυκλοφορίας και να είναι υψηλότερου επιπέδου. Άμεσος στόχος αυτών, είναι η βελτίωση της οδικής ασφάλειας».

Στην Ευρωπαϊκή Οδηγία, αναφέρεται επίσης, ότι «οι εξεταστές οφείλουν να είναι εκπαιδευμένοι ούτως ώστε να αξιολογούν ορθά την ικανότητα ασφαλούς οδήγησης των υποψηφίων. Το έργο των εξεταστών πρέπει να παρακολουθείται και να επιτηρείται, από φορέα εξουσιοδοτημένο από το κράτος μέλος ούτως ώστε να εξασφαλίζεται ορθή και συνεπής εφαρμογή της αξιολόγησης των σφαλμάτων σύμφωνα με τα πρότυπα του παρόντος».

Η αρθρογραφία των ιδίων των εκπαιδευτών θα σχολιάσει τα ισχύοντα στην Ελλάδα: «δεν είναι δυνατόν να εξετάζεις και να αξιολογείς ικανότητες που δεν έχεις και ενώ εσύ ο ίδιος δεν έχεις διδάξει ούτε μια ώρα πάνω στο αντικείμενο που εξετάζεις. Δεν είναι δυνατόν να εξετάζεις και να αξιολογείς ικανότητες μαθητών μετά από ένα εξαντλητικό ωράριο υπηρεσίας και να έρθεις στις 3:30 να εξετάσεις μέχρι τις 4:30 οκτώ μαθητές. Πότε πρόλαβες να διακρίνεις όλα αυτά που αναφέρει η Ευρωπαϊκή Οδηγία μέσα σε δέκα λεπτά για κάθε υποψήφιο! Είναι ανεπίτρεπτο, η έκδοση αδείας οδηγήσεως και κατ’ επέκταση η ζωή του ίδιου του οδηγού να ταλανίζεται από οικονομικά και συντεχνιακά οφέλη. Για δεκαετίες ολόκληρες η Ελληνική Πολιτεία θεωρεί τόσο σπουδαία την απόκτηση άδειας οδηγήσεως που την έχει αναθέσει σαν πάρεργο σε υπαλλήλους του Υπουργείου Μεταφορών και της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης με προσόντα ξένα προς το αντικείμενο, που καλούνται να εξετάσουν, με υποτυπώδη σεμινάρια, όλων των κατηγοριών τους οδηγούς. Χρόνια ακούω για τη δημιουργία του Σώματος Εξεταστών που όμως δεν προχωράει. Είναι αδιανόητο, στο βωμό των οικονομικών συμφερόντων να θυσιάζονται ζωές εκτός κι αν αυτό συμφέρει μεσοπρόθεσμα», (Ιωάννης Λάλος, μέλος Δ.Σ. Ομοσπονδίας Εκπαιδευτών – εφημερίδα «Η Σχολή Οδηγών», φύλλο Μαρτίου – Απριλίου 2003)

Κλείνουμε το «4ο και τελευταίο επεισόδιο» του Φακέλου «Διπλώματα Οδήγησης & Θάνατοι στην άσφαλτο» με την παράθεση των προσόντων τα οποία πρέπει να διαθέτει ο οδηγός βάσει της προαναφερθείσας Οδηγίας – και που είναι βέβαιο ότι όσο καλές προθέσεις να έχει ή φιλότιμες προσπάθειες κι αν καταβάλει μία οικογένεια, για να θυμηθούμε τα λόγια του Υπουργού, δεν δύναται να του τα εξασφαλίσει:

«Οι οδηγοί όλων των μηχανοκίνητων οχημάτων οφείλουν ανά πάσα στιγμή να διαθέτουν τις γνώσεις, τα προσόντα και τη συμπεριφορά που περιγράφεται στα άρθρα 1 έως 9, προκειμένου:

– να αναγνωρίζουν τους κυκλοφοριακούς κινδύνους και να εκτιμούν τη σοβαρότητά τους

– να έχουν επαρκή έλεγχο του αυτοκινήτου τους ώστε να μην δημιουργούν επικίνδυνες καταστάσεις

– να συμμορφώνονται προς τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας και ιδίως εκείνους που αφορούν στην αποφυγή οδικών ατυχημάτων και στη διατήρηση της κυκλοφοριακής ροής

– να λαμβάνουν υπόψη όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά ασφαλούς οδήγησης

– να συνδράμουν στην ασφάλεια όλων των χρηστών της οδού και ιδίως των πλέον αδύναμων και εκτεθειμένων, επιδεικνύοντας το δέοντα σεβασμό προς τους άλλους

Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόσουν κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι, οι οδηγοί που έχουν απωλέσει τις εν λόγω γνώσεις, προσόντα και συμπεριφορά, θα μπορέσουν να τις ανακτήσουν ώστε να εξακολουθούν να τις επιδεικνύουν»

Οι αριθμοί που ακολουθούν, αφορούν μόνον στο Νομό Ξάνθης και προέρχονται από την οικεία Υπηρεσία Μεταφορών:

– Κάθε εβδομάδα εξετάζονται: στην οδήγηση 50 (περίπου) υποψήφιοι για επιβατικά, 25 υποψήφιοι για δίκυκλα, 6 υποψήφιοι για ΦΔΧ. Στη θεωρία εξετάζονται 60 υποψήφιοι

– Ο βαθμός επιτυχίας των υποψηφίων οδηγών είναι: θεωρία 60%, πρακτικά 90%

– Εβδομαδιαίως χορηγούνται περίπου εξήντα (60) άδειες οδήγησης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.