Η παιδεια, κυβερνητης του βιου τους

Αν η ραστώνη του θέρους έχει καταλάβει τους περισσότερους μαθητές είναι κάποια παιδιά που φιλότιμα, με επιμονή, κέφι, ευχάριστη διάθεση και θέληση παρακολουθούν μαθήματα προετοιμάζοντας το γνωστικό τους οπλοστάσιο για τη μάχη της γνώσης στην επόμενη σχολική χρονιά. Είναι οι μαθητές των θερινών τμημάτων του Κέντρου Στήριξης Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων (ΚΕΣΠΕΜ), που στην περίοδο του καλοκαιριού ξεκίνησαν μαθήματα ελληνικής και μαθηματικών προσεγγίζοντας με «παιγνιώδη» εκπαιδευτική διαδικασία την ελληνική γλώσσα, μέσα από την «εθελοντική», άτυπη και διευκολυντική προσπάθεια προέκτασης του ευρωπαϊκού Προγράμματος Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων της Θράκης του ΚΕΣΠΕΜ.

Ο υπεύθυνος των Γραφείων ΚΕΣΠΕΜ της Κομοτηνής, που λειτουργούν κυρίως ως αποκεντρωμένη διοικητική υπηρεσία παρακολούθησης του Προγράμματος ο κ. Ελευθέριος Παπαγιαννάκης, την Τετάρτη, τελευταία ημέρα διδασκαλίας πριν τις ολιγοήμερες διακοπές του Αυγούστου, σημειώνει «η λειτουργία των θερινών τμημάτων ήταν μια πρωτοβουλία των συντελεστών του προγράμματος και ξεκίνησε υποστηρικτικά, για να μάθουν οι αποδέκτες του προγράμματος τα Γραφεία μας, το πού βρίσκονται, πώς λειτουργούν και τι προσφέρουμε.

Ξεκινήσαμε πάρα πολύ καλά στην Κομοτηνή σε αντίθεση με τη Ξάνθη, γεγονός που μπορεί να δικαιολογηθεί από την καθυστέρηση έναρξης των τμημάτων και ίσως από την ύπαρξη στην Ξάνθη και κάποιων θερινών τμημάτων, με τις ίδιες προϋποθέσεις, από το υπουργείο Εξωτερικών. Ξεκινήσαμε με 136 παιδιά, από τα οποία 103 του δημοτικού και 33 του Γυμνασίου. Στο Δημοτικό ήταν 53 από την Κομοτηνή και 50 από τα χωριά Μ. Δουκάτο, Αμάραντα, Κηκίδιο Λινό, Ατάρνη, Τυχερό, Σώστη Αρίσβη, Πάσο, Κάλχα, Στυλάριο, Ομηρικό, Δύμη, Καλαμόκαστρο.

Συναντήσαμε πρόβλημα μετακίνησης που μας εμπόδισε να διευρύνουμε το πρόγραμμα, αλλά δεν μπορούσαμε και να κρατήσουμε τα σχολεία ανοιχτά γιατί το όλο εγχείρημα γίνεται με δική μας πρωτοβουλία. Ενδεχομένως του χρόνου να κατορθώσουμε να κρατήσουμε τα σχολεία στα χωριά ανοιχτά και να λύσουμε έτσι το πρόβλημα της μετακίνησης, ώστε να συμμετέχουν όσο το δυνατόν περισσότερα παιδιά. Στο Δημοτικό ξεκινήσαμε με 4 δασκάλους που έχουν ενστερνιστεί και κατανοήσει το Πρόγραμμα.

Στο Γυμνάσιο είναι 13 παιδιά από την Κομοτηνή και τα υπόλοιπα 20 από τα χωριά Πάσο, Ίασμο, Άμφια, Κέχρο και Σάπες. Έχουμε 6 καθηγητές γιατί χρησιμοποιήσαμε και καθηγητές που έχουν κάνει διευρυμένο ωράριο, ήταν μαζί μας όλη τη χρονιά, ξέρουν πώς λειτουργούμε και συμμετείχαν στα σεμινάρια. Το θετικό στα τμήματα του Γυμνασίου είναι ότι προέκυψε ενδιαφέρον από την Οργάνη για να οργανώσει μόνη της τη διαδικασία αυτή με 30 παιδιά διαφόρων τάξεων. Ένας από τους καθηγητές κράτησε το σχολείο ανοιχτό και στείλαμε δύο ακόμη καθηγήτριες και τα τμήματα δούλεψαν πάρα πολύ καλά.

Χρησιμοποιήθηκε το δικό μας πειραματικό υλικό που από το νέο σχολικό έτος θα μπει στις τάξεις βιβλιοδετημένο. Μετά τις διακοπές θα συνεχίσουμε για δύο ακόμη εβδομάδες ενώ προετοιμάζουμε για το τέλος μια ανοικτή εκδήλωση όπου τα παιδιά του Δημοτικού θα παρουσιάσουν τις δραστηριότητες που έχουν αναπτύξει με τη συνεργασία των δασκάλων τους στους συνεργάτες του προγράμματος που θα έρθουν από την Αθήνα, στους γονείς και φίλους.

Είναι η πρώτη φορά που το Πρόγραμμα κάνει κάτι αποκλειστικά και μόνο για τα παιδιά δημιουργώντας αυτά τα θερινά τμήματα.

Οι άνθρωποι της μειονότητας έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον, αρκεί να σας αναφέρω την περίπτωση του Κηκιδίου που οι γονείς έχουν ρυθμίσει τα δέκα παιδιά του χωριού να πηγαινοέρχονται με ταξί. Ευελπιστούμε ότι του χρόνου θα επιτύχουμε μεγαλύτερη συμμετοχή, αφού κάποια παιδιά δεν ήρθαν γιατί δεν μάθανε εγκαίρως για τη λειτουργία των θερινών τμημάτων διδασκαλίας. Τα αποτελέσματα θα κριθούν από τα ίδια τα παιδιά – άλλωστε είναι προσωπικό τους θέμα – αλλά και μόνο το γεγονός ότι συνυπήρξαν πολλά παιδιά από διαφορετικά μέρη που δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους, ότι λειτούργησαν με δάσκαλο που δεν τα γνώριζε, δεν τον γνώριζαν και είχαν μικρό διάστημα για να εμπιστευθούν ο ένας τον άλλον, ήταν κάτι το πολύ σημαντικό για τα ίδια τα παιδιά. Είχαμε βέβαια και κάποιες απώλειες γιατί προς μεγάλη μας έκπληξη κάποια παιδιά θεώρησαν τα μαθήματα πάρα πολύ εύκολα, δυστυχώς όμως σ’ αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να ξεκινούμε από πολύ χαμηλά».

Μέσα στις αίθουσες γελαστά μουτράκια, ζωηρά έξυπνα μάτια, πρόθυμα να μιλήσουν, να αστειευτούν και να δείξουν τις ζωγραφιές και τις εργασίες τους. Τελευταία μέρα και συζητούν με τους δασκάλους τους τι κατάφεραν στις 14 μέρες που είναι μαζί. «Πήραμε γνώσεις» πετάγεται ο ζωηρότερος όλων Γιουνούζ «Μάθαμε τα ζώα του δάσους και τον… σκαντζόχοιρο» λέει κρυφογελώντας με νόημα η Μπιουσρά. Καθώς φαίνεται ο σκαντζόχοιρος έδειξε όλα του τα αγκάθια στην… απομνημόνευσή του. Δείχνουν τα «μεταφορικά μέσα» και ο Φατίχ σε ένα χαρτόνι έχει καταγράψει την κάθε ημέρα σε ένα καραβάκι βάζοντας κοντά στο όνομά του το όνομα της ενότητας που διδάχθηκε. «Φατίχ-δάσος». Στο πέλαγος της διγλωσσίας τα καραβάκια ίσως τον οδηγήσουν σε ασφαλές λιμάνι! Μάθανε να μιλάνε χωρίς να φοβούνται τα λάθη, τους άρεσε το «σχολείο» και αγαπούν τη κ. Λίτσα και τον κ. Γιώργο γιατί παρά τις λίγες μέρες που είναι μαζί τους «είναι καλοί και μας έμαθαν πολλά πράγματα». Δηλώνουν ότι θέλησαν από μόνοι τους να έρθουν καλοκαιριάτικα στο σχολείο «γιατί στο Γυμνάσιο θα είναι πιο δύσκολα τα μαθήματα» και «είναι καλό να ξέρουμε να μιλάμε ελληνικά». Μάλλον είναι συνειδητοποιημένοι μαθητές και ίσως πολύ ρεαλιστές γνωρίζοντας ότι μόνο η γνώση της γλώσσας ανοίγει δρόμους στην κοινωνική καταξίωση και την πνευματική ανύψωση.

Πουνάρ (=Πηγή), Αισέ, Ντενίζ (=Θάλασσα), Φουντά, Ενές, Σεντά, Εφτούν, Ντιντσέρ, Ισμαήλ, Μερβέ, Χαλίτ, Χατιτζέ, μερικά από τα παιδιά που παρακολουθούν τα θερινά τμήματα και γελούν όταν λέμε λάθος τα ονόματά τους. Ό,τι είναι εύκολο γι’ αυτά είναι δύσκολο για μας. Κι αυτό που είναι αυτονόητο για μας, εκφέρω φθόγγους και γίνεται αντιληπτό αυτό που θέλω να εκφράσω, για τους μικρούς αυτούς συντοπίτες μας είναι κατάκτηση επιμονής και θέλησης.

Η Τρυφωνίδου Τριανταφυλλιά διδάσκει στο 2ο Μειονοτικό Σχολείο – Λύκειο και ο Τσουρπουδής Γιώργος στο Σχολείο του Εβρένου επέλεξαν να βρίσκονται στην μειονοτική εκπαίδευση και σήμερα προσφέρουν στα θερινά τμήματα του ΚΕΣΠΕΜ. Συζητώντας μαζί τους γίνεται εμφανής αν μη τι άλλο η αγάπη τους για τα παιδιά και τη δουλειά τους. Ήταν από τους πρώτους δασκάλους πριν έξι χρόνια που συμμετείχαν στα σεμινάρια Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων και συνδιαμόρφωσαν με την εμπειρία τους, τις παρατηρήσεις τους και το προσωπικό αρχειακό εκπαιδευτικό τους υλικό τη δημιουργία των πρώτων σχολικών βιβλίων. «Το σημαντικό είναι ότι δεν αλλάξαμε σχολείο και έτσι μπορέσαμε και είδαμε τα αποτελέσματα της νέας εκπαιδευτικής διαδικασίας καθαρά. Ξεκινήσαμε με παιδιά της Πρώτης τάξης που σήμερα είναι στην Πέμπτη και βλέπουμε εμφανή τη διαφορά. Αν αλλάζαμε σχολείο ίσως δεν θα ήταν εύκολο να το διαπιστώσουμε αλλά και δεν θα μπορούσαμε να κρίνουμε τα αποτελέσματα.

Φέτος θελήσαμε να συνεχίσουμε συμμετέχοντας και στα θερινά τμήματα γιατί πιστεύουμε, μετά από τόσα χρόνια στην μειονοτική εκπαίδευση, ότι είναι μια πολύ μεγάλη προσπάθεια που γίνεται γι’ αυτά τα παιδιά που η μητρική τους γλώσσα δεν είναι η ελληνική. Στα θερινά τμήματα προσπαθήσαμε να εκμεταλλευτούμε τη διάθεση των παιδιών για μάθηση, που εκδηλώνεται με την παρουσία τους, τονώσαμε αυτό το ενδιαφέρον τους μέσα από δραστηριότητες, διδάσκοντας προγραμματισμένες ενότητες που ενισχύουν πρωτίστως τη διάθεση επικοινωνίας, καλλιεργούν το λόγο και βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν ότι μπορούν τα ίδια να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της ύλης, αλλά και ότι η ύλη προσαρμόζεται στις δικές τους δυνατότητες».

Η κ. Τρυφωνίδου επισημαίνει «Διδάσκοντας δεκατρία χρόνια, δούλεψα και με τα παλιά βιβλία και με την καινούρια. Διαπίστωσα ότι τα παιδιά μάθαιναν και αφομοίωναν ευκολότερα μέσα από εικόνες και πλούσιο εποπτικό υλικό, έτσι έφτιαξα ένα προσωπικό αρχείο που όμως στην εφαρμογή του υπήρχε πάντα η δυσκολία του αναλυτικού προγράμματος το οποίο έπρεπε να ακολουθηθεί και αυτό δημιουργούσε κάποιες αναστολές. Το Πρόγραμμα μας έλυσε τα χέρια. Έμοιαζε στις αρχές του με ό,τι προσωπικά εφάρμοζα τόσα χρόνια και έτσι ήδη ήμουνα έτοιμη να το δεχτώ».

Τις παρατηρήσεις συμπληρώνει ο κ. Τσουρπουδής «αναγκαζόμασταν να διασκευάσουμε τα θέματα και να τα προσαρμόσουμε στις ανάγκες και τις δυνατότητες των παιδιών. Το Πρόγραμμα συστηματοποίησε και οργάνωσε αυτά που ήταν αναγκαία και ήδη κάποιοι συνάδελφοι είχαμε αρχίσει να τα δουλεύουμε. Η αλήθεια είναι όμως, ότι κανένα βιβλίο, κανένα σχολείο δεν θα μπορέσει να δουλέψει αν δεν έχει δάσκαλο που δουλεύει στην τάξη. Πάντα υπήρχαν συνάδελφοι που ήθελαν να προσφέρουν, αλλά δεν τους βοηθούσε το υλικό. Μπορούσε κάποιος να βρει βοηθήματα αλλά και εκεί έπρεπε να έχει την καθοδήγηση για την εφαρμογή και προσαρμογή τους στο αναλυτικό πρόγραμμα του σχολείου. Σήμερα οι όποιες δυσκολίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με τη βοήθεια του υλικού που προσφέρεται από το Πρόγραμμα».

*Ο τίτλος είναι παράφραση της ρήσης του ποιητή Γ. Σεφέρη «Η παιδεία είναι ο κυβερνήτης του βίου»

Έφη Μωραΐτου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.