Χωρις τιτλο …ιδιοκτησιας
Τον περασμένο μήνα ψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο του Υπουργείου Γεωργίας για τη ρύθμιση θεμάτων αγροτικής γης, στο πρώτο άρθρο του οποίου τακτοποιείται ένα μακροχρόνιο πρόβλημα για κατοίκους Θράκης, Μακεδονίας, Ηπείρου, καθώς και κοινοτήτων των νομών Γρεβενών, Καβάλας και Τρικάλων. Οι ακτήμονες δικαιούχοι θα χρεώνονται με το 1/3 της αγοραίας αξίας της έκτασης.
Ο ΠτΘ είχε παρουσιάσει πριν δύο μήνες το πρόβλημα όπως και το σχέδιο νόμου, που συγκροτήθηκε κατόπιν παρεμβάσεων πολιτικών της περιοχής και κύρια της επιθυμίας του υπουργείου να ξεμπλέξει το γαϊτανάκι πολιτών και υπηρεσιών, όπως είναι οι οικονομικές εφορείες, οι διευθύνσεις αγροτικής ανάπτυξης, οι πολεοδομίες. Οι κάτοικοι των ορεινών περιοχών της Ροδόπης, μουσουλμάνοι στην πλειοψηφία τους με μητρική γλώσσα την τουρκική, ήταν συχνά αποδέκτες αναπτυξιακών μηνυμάτων με κίνητρα προγράμματα κοινοτικά, στα οποία όμως για να επιχειρήσουν να συμμετάσχουν όφειλαν να έχουν αποδεικτικά της ιδιοκτησίας τους. Με εφόδια τίτλους κυριότητας από την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι οποίοι είναι έγκυροι, λαμβάνουν επιδοτήσεις, πραγματοποιούν αγοροπωλησίες, δηλώνουν ιδιοκτήτες.
Ο νόμος έλαβε ΦΕΚ την Τετάρτη και αναμένεται η επίσημη δημοσίευσή του για να αναλάβει στη συνέχεια η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης μέσα από τη Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έργο της, σύμφωνα με το νομάρχη κ. Γιαννακίδη, την απόδοση τίτλων κυριότητας στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μέχρι τώρα συναλλαγές των κατοίκων που αφορούσαν τη γη στηρίζονταν και στηρίζονται σε κανόνες εθιμικού δικαίου, κοινώς στη μπέσα και την εμπιστοσύνη, που δυστυχώς κάποιες φορές τους οδήγησε και στα δικαστήρια. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι μη έχοντες τίτλους είναι άτομα με πολύ χαμηλά εισοδήματα, άρα ο αποκλεισμός τους από αναπτυξιακά προγράμματα είναι ακόμη ένα ισχυρό αντικίνητρο για να ζουν και να ονειρεύονται στο Ελ Ντοράντο της Ελλάδας.
Ρεπορτάζ- κείμενα: Μαρία Αμπατζή
Μεχμέτ Εμίνογλου: «Οι αγοραπωλησίες γίνονται μόνο μεταξύ των κατοίκων»
Ο πρόεδρος της Κοινότητας Οργάνης, που αριθμεί 3.500 κατοίκους, κ. Μεχμέτ Εμίνογλου σημειώνει για το πρόβλημα της απουσίας τίτλων ιδιοκτησίας ότι «η κοινότητα έχει χαρακτηρισθεί σαν δασική έκταση», εξηγώντας: «Η καλλιεργήσιμη γη σήμερα είναι μόνο 17.250 στρέμματα, τα οποία δεν επαρκούν γι’ αυτούς τους ανθρώπους. Για να παραμείνει ο πληθυσμός χρειάζεται περισσότερη καλλιεργήσιμη γη. Έχω την εντύπωση ότι καλλιεργούνται περισσότερες εκτάσεις από τις επίσημες.
Η Δασική Υπηρεσία αντιδρά, αλλά ο κόσμος θέλει να καλλιεργεί. Ένα χωράφι που είναι πάνω στα ορεινά καταστρέφεται πολύ εύκολα με τις βροχοπτώσεις. Μπορεί να είναι 8 στρέμματα και ν’ απομείνουν τα πέντε ή να γίνουν 10. Με τις βροχοπτώσεις υπάρχει μετακίνηση».
Αυτό το ζήτημα «ζωής και θανάτου», η έκταση της καλλιεργήσιμης γης, είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο καθώς εκκρεμούν μηνύσεις κατά των κατοίκων, από τη Δασική Υπηρεσία, για καταπάτηση δασικής έκτασης. «Στηρίζονται στις αεροφωτογραφίες, οι οποίες δεν αποτυπώνουν με ακρίβεια την πραγματικότητα, γιατί υπάρχουν πολλές εκτάσεις που έχουν καταπατηθεί».
Ο κ. Εμίνογλου υποστηρίζει ότι οι μόνοι τίτλοι που διαθέτουν οι κάτοικοι είναι «πριν το 1923, από την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αυτοί οι τίτλοι πέρασαν από γονείς στα παιδιά σαν γονική παροχή ή κληρονομιά. Αυτοί είναι οι μόνοι που έχουν νομική υπόσταση». Οι υπόλοιποι προσφεύγουν στα δικαστήρια με μάρτυρες και σχεδιαγράμματα, για να έχουν μια βεβαίωση της ιδιοκτησίας τους. «Αυτοί ονομάζονται τίτλοι χρησικτησίας. Αφορά και την βεβαίωση ότι κάποιος καλλιεργεί το συγκεκριμένο χωράφι επί χρόνια».
Ο πρόεδρος της Κοινότητας Οργάνης στέκεται στην ανασφάλεια και την εσωστρέφεια των κατοίκων: «Οι αγοραπωλησίες γίνονται μόνο μεταξύ των κατοίκων και βασίζονται στην εμπιστοσύνη. Κάποιος ξένος δεν μπορεί ν’ αγοράσει εκεί γιατί δεν υπάρχουν τίτλοι». Στην κακή ψυχολογία προστίθεται κι ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα: «Δεν έχει γίνει οριοθέτηση των οικισμών, κι αυτό το έργο απαιτεί μεγάλες δαπάνες. Ειδικά όταν υπάρχει ρέμα μέσα σε ένα χωριό το κόστος είναι πολύ μεγαλύτερο». Ο κ. Εμίνογλου μεταφέρει την επιθυμία των κατοίκων να συνεισφέρουν οικονομικά στην οριοθέτηση των οικισμών τους: «Θέλουν να κτίσουν, να αναπτυχθούν οικονομικά. Για παράδειγμα, κάποιος θέλει να φτιάξει ένα βενζινάδικο, το οποίο πρέπει να εμφανίζεται σε ποια τοποθεσία βρίσκεται».
Όταν κάποιος κάτοικος χρειαστεί μια βεβαίωση για την ιδιοκτησία του η διαδικασία είναι χρονοβόρα και ακριβή, πόσο μάλλον όταν αφορά σύνολα. «Για να γίνει οριοθέτηση του οικισμού της Δρανιάς, που αριθμεί 60-70 κατοίκους, ζήτησαν 3 εκατ. δρχ. μαζί με την οριοθέτηση του ρέματος».
Οι κάτοικοι καταφεύγουν συχνά στα δικαστήρια, για να προσδιορίσουν τι τους ανήκει: «Πρόσφατα δημιουργήθηκε ένα μεγάλο πρόβλημα σ’ έναν οικισμό: Κάποιος ισχυρίζεται ότι υπάρχει νερό στο χωράφι του, ενώ οι γείτονές του υποστηρίζουν ότι είναι στα όρια του χωραφιού». Ο κ. Εμίνογλου με αφορμή τα χρήματα που θα δαπανήσουν οι κάτοικοι για την απόκτηση των τίτλων, αναφέρεται στο χαμηλό τους εισόδημα: «Το ετήσιο εισόδημα για μια οικογένεια δεν υπερβαίνει το 1 εκατ. δρχ. Έγινε πέρυσι αντιληπτό με τον προσδιορισμό αυτών που θα λαμβάνουν επιδόματα». Αυτοί οι «φυσικοί φρουροί των συνόρων» όλο και λιγότεροι είναι οι νέοι στην ηλικία κι αυτοί εντοπίζονται σε 4-5 οικισμούς, καθώς η μονοκαλλιέργεια του καπνού αντιμετωπίζει προβλήματα.
Λύση επομένως η ανάπτυξη μέσα και από την προσέλκυση τουριστών, γιατί «με τον κόσμο ζωντανεύουν τα χωριά», με την προϋπόθεση να γίνουν και βασικά έργα υποδομών, όπως είναι οι δρόμοι.
Χαφούζ Χοτζά Καντίρ: «Η νεολαία θέλει να μπει σε κάποιο πρόγραμμα»
Ο πρόεδρος της Κοινότητας Κέχρου κ. Χαφούζ Χοτζά Καντίρ ζει από κοντά τα προβλήματα των κατοίκων του Κέχρου, πολλά απ’ τα οποία συνδέονται με την απουσία τίτλων ιδιοκτησίας. «Θέλουν να συμμετάσχουν σε προγράμματα, όπως είναι τα Ολοκληρωμένα, και δεν μπορούν». Το τραγικό είναι ότι τα υπουργεία εντάσσουν περιοχές σε προγράμματα αναπτυξιακά, χωρίς να λαμβάνουν υπόψιν τις εγγενείς αδυναμίες, στις οποίες πρωταγωνιστεί η απουσία τίτλων ιδιοκτησίας. Οι κάτοικοι έχουν συνηθίζει να εισπράττουν την κοροϊδία και να συμβιβάζονται. «Κάποιοι, 3-4 άτομα, έχουν συμμετάσχει σε προγράμματα που είναι σχετικά με ζώα. Η νεολαία θέλει να μπει σε κάποιο πρόγραμμα, αλλά δεν μπορεί.
Η κατάσταση ισχύει για όλα τα χωριά της Κοινότητας Κέχρου». Οι περιπτώσεις ιδιοκτητών με επίσημους τίτλους είναι μετρημένες.
Σύμφωνα με τον κ. Χαφούζ Χοτζά Καντίρ είχαν τίτλους πριν από 60-70 χρόνια. Ο ίδιος δεν διαθέτει τίτλο ιδιοκτησίας ως κάτοικος, αλλά ούτε και η Κοινότητα για το κτίριο όπου στεγάζεται.
Για την όποια αλλαγή ή ανακαίνιση σε κατοικία η κοινότητα προσκομίζει μια βεβαίωση για τα χρόνια της κατοχής στην πολεοδομία.
Ο πρόεδρος της Κοινότητας δεν αποκλείει να έχουν γίνει παραβιάσεις στα όρια ιδιοκτησίας.
Οι καλλιέργειες των κατοίκων της Κοινότητας Κέχρου είναι ως επί το πλείστον σιτηρά, καθότι απέχουν πολύ από τα αναπτυξιακά προγράμματα.
Α. Ερελιάδης: «Όλα τα δεινά από την έλλειψη Κτηματολογίου»
Ο Διευθυντής στη Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης Ν. Ροδόπης κ. Απόστολος Ερελιάδης εξηγεί ότι προκειμένου για τη συμμετοχή τους σε προγράμματα, όπως για παράδειγμα αυτά των Νέων Αγροτών, όσοι στερούνται τίτλων ιδιοκτησίας, προσκομίζουν το Ε9, προκειμένου για τη λήψη της επιδότησης. «Εάν οι δηλώσεις τους είναι εντάξει λαμβάνουν την επιδότηση, διαφορετικά απορρίπτονται και δεν μπορούν να ενταχθούν σε πρόγραμμα». Υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις καλλιεργητών που διαθέτουν τίτλους ιδιοκτησίας, ενώ συναντάμε κι ενοικιαζόμενα χωράφια. Σ’ αυτή την περίπτωση καταθέτουν το ενοικιαστήριο.
Ο κ. Ερελιάδης εκφράζει την ευχή οι προσπάθειες που έγιναν να αποδώσουν καρπούς μέσα απ’ το νομοσχέδιο κι επισημαίνει ότι «όλα τα δεινά προκύπτουν από την έλλειψη Κτηματολογίου».
Τα προβλήματα με την απουσία τίτλων ιδιοκτησίας έχουν συσσωρευτεί σε Κέχρο και Οργάνη, αντίθετα στα εποικιστικά χωριά είναι μειωμένα.
Ο κ. Ερελιάδης δίνει μια ακόμη διάσταση του θέματος: «Εκτιμώ ότι η μικρή συμμετοχή στα προγράμματα Νέων Αγροτών και στα σχέδια βελτίωσης οφείλεται στην έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας». Σημειώνει δε ότι οι κάτοικοι γνωρίζοντας την αδυναμία τους αποδέχονται σιωπηλά την πραγματικότητα.
Σ. Μενεσελίδης: «Οι τίτλοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ισχύουν»
Η απουσία τίτλων ιδιοκτησίας επιβαρύνει και τη ΔΟΥ Κομοτηνής. Ο προϊστάμενος κ. Σάββας Μενεσελίδης εξηγεί το ρόλο του Ε9. «Οι υπηρεσίες που χρειάζονται κάποια δικαιολογητικά για να διεκπεραιώσουν υποθέσεις των πολιτών δεν ξέρω που βασίζονται και ζητούν το Ε9 προκειμένου να καλύψουν την έλλειψη τίτλου ιδιοκτησίας. Το Ε9 καθιερώθηκε το 1997 κι έκτοτε δεν υποβάλλεται αν δεν υπάρξει μεταβολή». Ο φορολογούμενος οφείλει να έχει αντίγραφο, αλλά συχνά δεν υπάρχει, με αποτέλεσμα να συρρέουν κατά καιρούς εκατοντάδες πολίτες για να το αναζητήσουν στην Οικονομική Εφορία Κομοτηνής. Ο κ. Μενεσελίδης παραπέμπει στους λογιστές που έχουν συνήθως τα αντίγραφα.
«Το Ε9 το ζητά συνήθως η Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης ή ο ΕΛΓΑ» σημειώνει ο κ. Μενεσελίδης. Η πιστοποίηση της κυριότητας μιας ιδιοκτησίας απ’ το Ε9 έχει κάποιες προϋποθέσεις: «Αυτός που συμπεριλαμβάνει περιουσιακά στοιχεία του στο Ε9 πρέπει να έχει τίτλο ιδιοκτησίας είτε αυτά προέρχονται από αγοραπωλησία, είτε από κληρονομιά ή γονική παροχή. Πολλοί απ’ τους αγρότες καλλιεργούν χωράφια που μισθώνουν, των οποίων η ιδιοκτησία ανήκει σε άλλους. Οι τίτλοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ισχύουν, οι κάτοχοί τους είναι κύριοι κάτοικοι των ακινήτων.
Επίσης, σε κάποιους έχουν παραχωρηθεί χωράφια, κατά τη διανομή προς τους ακτήμονες πριν και μετά τον πόλεμο του ’40. Και αυτοί θεωρούνται κύριοι κάτοχοι».
Τίτλοι και Πολεοδομία
Άδεια για μια επισκευή κατοικίας, για προσθήκη σε παλαιό κτίσμα ή ακόμη για να γκρεμιστεί και να χτιστεί εκ νέου ένα σπίτι. Είναι κάποιες απ’ τις παρεμβάσεις που κάνουν όσοι δεν διαθέτουν τίτλους ιδιοκτησίας. Από την πολεοδομία μεταφέρεται ότι η απουσία τίτλων ιδιοκτησίας δεν λειτουργεί ανασταλτικά, καθώς οι κάτοικοι χτίζουν συχνά, κάνουν επισκευές, συνήθως στις στέγες, αλλά και προσθήκες.
Η άδεια προϋποθέτει μια βεβαίωση απ’ το δήμαρχο ή τον πρόεδρο της κοινότητας ότι οι διαστάσεις του ακινήτου είναι ως έχουν απ’ το 1923. Σε περίπτωση που υπάρχουν παλαιά κτίσματα αναφέρεται η χρονολογία των κτισμάτων, προσκομίζεται επίσης μια βεβαίωση απ’ το υποθηκοφυλακείο ότι το ακίνητο δεν το διεκδικεί κάποιος άλλος. Μπορεί επίσης να ζητηθούν φωτογραφίες των κτισμάτων που βρίσκονται εντός του ακινήτου. Ο ιδιοκτήτης, αφού λάβει τη βεβαίωση, πηγαίνει σε μηχανικό για να συνταχθεί το τοπογραφικό διάγραμμα και να προχωρήσουν οι όποιες εργασίες.
Α. Γιαννακίδης: «Το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έργο»
«Το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έργο στον πρωτογενή τομέα είναι η απόκτηση τίτλων κυριότητας» υποστηρίζει ο νομάρχης Ροδόπης κ. Άρης Γιαννακίδης, αναφορικά με ένα πρόβλημα που αγγίζει σχεδόν όλη τη Ροδόπη. «Κυρίως αφορά μειονοτικούς οικισμούς. Από τη στιγμή που αξιολόγησα ότι αφορά ένα πολύ μεγάλο αναπτυξιακό έργο επισκέφθηκα την Αθήνα και το αρμόδιο υπουργείο, με πρόθεση να βρεθεί τρόπος να αποκτηθούν αυτοί οι τίτλοι κι αυτό το χρόνιο πρόβλημα να λυθεί.
Η έλλειψη τίτλου κυριότητας σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρχει συμμετοχή σε κανένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα, που αφορά τον πρωτογενή τομέα». Από την επικοινωνία του με το υπουργείο Γεωργίας ο κ. Γιαννακίδης διαπίστωσε ότι υπήρξε θετική ανταπόκριση.
Μέχρι την οριστική αποκατάσταση το πρόβλημα αντιμετωπίζεται με τη λύση των αναδασμών. «Ένα από τα μεγάλα προτερήματα του αναδασμού είναι ότι σ’ αυτές τις περιπτώσεις παραχωρούνται τίτλοι κυριότητας. Δεν είναι όμως εφικτό να γίνουν αναδασμοί σε ολόκληρη τη Ροδόπη. Αναφερόμαστε στην ευρύτερη περιοχή των Γιακάδων και του Ιασίου».
Α Μεχμέτ: «Ο καθένας θα προσδιορίζει την κυριότητά του»
Ο βουλευτής Ροδόπης του ΠΑΣΟΚ κ. Αχμέτ Μεχμέτ γνωρίζει από κοντά το πρόβλημα των κατοίκων, συμμετέχει μάλιστα στην αρμόδια Επιτροπή του Υπουργείου Γεωργίας. «Ο νόμος αυτός θα ωφελήσει αυτούς που δεν έχουν τίτλους κυριότητας. Από κει και πέρα, υπάρχουν και κάποιες αμφισβητούμενες εκτάσεις. Είναι του δημοσίου, του δήμου, των Κοινοτήτων. Όλα αυτά θα επιλυθούν και ο καθένας θα προσδιορίζει την κυριότητά του».
Στις επαφές του με τους κατοίκους ο κ. Αχμέτ Μεχμέτ έχει επισημάνει κάποια σημαντικά προβλήματα: «Υπάρχουν περιοχές όπου τα χωράφια δεν έχουν αριθμούς, είναι αμφισβητούμενες και οι καλλιεργητές δεν δικαιούνται επιδότηση. Στην ορεινή Ροδόπη υπάρχουν περιοχές που θεωρούνται απ’ το δασαρχείο δασικές. Πολλές φορές κάνουν αναδασώσεις οι κάτοικοι, θεωρώντας ότι είναι κτήματά τους και τότε παρεμβαίνει το δασαρχείο. Και γι’ αυτό το λόγο, είναι ένα απ’ τα καλύτερα νομοσχέδια που θα διευκολύνει τον αγροτικό κόσμο». Για τον κ. Αχμέτ Μεχμέτ είναι η ευκαιρία των κατοίκων ν’ αποδείξουν ότι το κτήμα είναι κληρονομιά απ’ τους γονείς. «Σε μεγάλες πόλεις, βέβαια, υπάρχουν και κτίρια αμφισβητούμενα, προβλήματα που δεν εμφανίζονται στο νομό μας.
Σε κάποιες περιοχές έγιναν αγοραπωλησίες την εποχή του 1960. Υπάρχουν άτομα που διαθέτουν τίτλο για ακίνητα στα χέρια τους και το δημόσιο τα αμφισβητεί και τα διεκδικεί ως ακίνητα του δημοσίου. Ο λόγος είναι ότι οι αγοραπωλησίες γινόντουσαν παλιά με δύο μάρτυρες, πριν την ίδρυση της Τοπογραφικής Υπηρεσίας».
Ο κ. Μεχμέτ θίγει την δυσκολία των κατοίκων των ορεινών περιοχών να συμμετάσχουν σε αναπτυξιακά προγράμματα, όπως και την απουσία δραστηριοποίησης μεγαλοεπιχειρηματιών από τη μειονότητα. «Οι μικροεπαγγελματίες και οι βιοτέχνες συμμετέχουν στην αναπτυξιακή διαδικασία, όχι όμως και οι μεγαλοεπιχειρηματίες.
Ίσως οι λόγοι είναι οικονομικοί, αλλά προς το παρόν δεν βλέπω να γίνονται εργοστάσια, όπου θα δουλεύουν και συμπολίτες μας. Πιστεύω ότι αν δημιουργηθούν θ’ ανοίξει ο δρόμος και των εξαγωγών σε γειτονικές χώρες. Αν κάποιοι απ’ τη μειονότητα έχουν οικονομική ευχέρεια θα είναι καλό να κάνουν βιοτεχνίες κι εργοστάσια.
Επίσης, δεν μπορούν να πάρουν μέρος οι κάτοικοι των ορεινών περιοχών σε προγράμματα όπως τα ΟΠΑΑΧ». Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ εξηγεί ότι οι κάτοικοι έχουν ενημερωθεί απ’ τους αρμόδιους, αλλά δεν έχουν ακόμη αυτή την επαγγελματική κατεύθυνση. «Πριν μερικά χρόνια, ως αναπληρωτής νομάρχης, ανέβηκα στα ορεινά με το διευθυντή της Δ/νσης Αγροτικής Ανάπτυξης για να τους πείσουμε να καλλιεργήσουν ρίγανη, αλλά μόνο λίγοι το έκαναν. Τα άδεια χωράφια έπρεπε να είναι γεμάτα ρίγανη. Με την απόκτηση των τίτλων θα δικαιούνται πλέον και επιδοτήσεις κι αυτό νομίζω πως θα αλλάξει τα πράγματα».
Ο κ. Μεχμέτ προσθέτει ότι όλοι οι βουλευτές ήταν σύμφωνοι με το νομοσχέδιο, γιατί αφορά πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Χ. Μανωλιά: «Μπορεί να επιτευχθεί η λύση του προβλήματος»
Το πρόβλημα των δεκαετιών, ειδικά για τα ορεινά της Ροδόπης, γνωρίζει από κοντά κι επισταμένα η τέως βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Χρύσα Μανωλιά: «Όπως όλα τα πράγματα έχουν ένα στάδιο ωρίμανσης, έτσι κι εδώ. Μετά από πολύ προσεκτικές κινήσεις, δημιουργήθηκαν κάποιες ευνοϊκές προϋποθέσεις οπότε κρίναμε ότι έπρεπε να ρίξουμε όλο το βάρος, προκειμένου να προχωρήσουμε στην επίλυση του ζητήματος.
Εδώ και καιρό, παλεύουμε να κάνουμε πραγματικό κοινωνό το Υπουργείο Γεωργίας, να γίνει αντιληπτό το ότι έπρεπε να βρεθεί μια λύση και να προσδιορίσουμε και τη λύση: να βρούμε μέσα από ποιες διαδικασίες μπορεί να επιτευχθεί η λύση αυτού του προβλήματος.
Συζητήθηκε το νομοσχέδιο του υπουργείου Γεωργίας για τη ρύθμιση θεμάτων αγροτικής γης. Κουβεντιάζαμε μήνες πριν με τη Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή και τους αρμόδιους του υπουργείου και το νομικό συμβούλιο του υπουργού Γεωργίας, που ήξερε πολύ καλά το πρόβλημα του νομού μας. Καταλήξαμε να συμπεριληφθούν μέσα σ’ αυτό το νομοσχέδιο οι περιοχές εκείνες που έχουν στην αγκαλιά τους τις εκτάσεις των αγροτών που δεν έχουν τίτλους στα χέρια τους. Αυτό και έγινε, αφού φροντίστηκε να εξεταστούν όλες οι παράμετροι για να μην υπάρξει κάποιο πρόβλημα, ελέγχθηκε επισταμένα και με τον καλύτερο τρόπο από νομικής πλευράς, υπήρξε η συνεργασία του Υπουργείου Γεωργίας με τη Νομαρχία και τη Δ/νση Γεωργίας σε σχέση με τους Δήμους και τις Κοινότητας που περιλαμβάνουν τέτοια κτήματα.
Από τη στιγμή που ψηφίστηκε το νομοσχέδιο έχει ανοίξει ο δρόμος, ούτως ώστε μέσα από τοπικές διαδικασίες να μπορεί κάποιος να προχωρήσει, αν το θέλει, στη διαδικασία εκείνη που θα τον οδηγήσει ν’ αποκτήσει τίτλο για την περιοχή που του ανήκει και καλλιεργεί». Σύμφωνα με την κ. Μανωλιά, «η Δ/νση Γεωργίας, η νομαρχία, θα ορίσει τις τυπικές διαδικασίες σε χρόνο και κινήσεις που θα πρέπει να γίνουν από τον κάθε ένα σε ό,τι σχετίζεται με το δημόσιο, με τις δασικές εκτάσεις, με τις κοινότητες, για τη διεκδίκηση τίτλων για το χώρο που καλλιεργεί».
Η εμπειρία της κ. Μανωλιά από συζητήσεις με κατοίκους που στερούνται τίτλων οδηγεί σε συγκεκριμένα συμπεράσματα: «Πέραν του γενικού θεωρητικού αιτήματος και του παραπόνου «δεν έχω τίτλο στα χέρια μου», οι περιπτώσεις που μας άγγιζαν περισσότερο ήταν των συμπολιτών μας που ήθελαν να κινηθούν αναπτυξιακά σε κάποια κατεύθυνση. Για παράδειγμα, κάποιος ήθελε να μπει στο πρόγραμμα της πρόωρης συνταξιοδότησης, κάποιος ήθελε να κάνει μεταβίβαση του χωραφιού του, κάποιος ήθελε να καλλιεργήσει φυτά. Αυτή τη δυνατότητα δεν την είχε γιατί δεν μπορούσε να λάβει τον τίτλο.
Πετύχαμε ν’ ανοίξει ο δρόμος, ώστε αυτός που αισθάνεται ότι έχει συμφέρον να έχει τίτλο στα χέρια του, για να κάνει μια κίνηση επ’ ωφελεία του, να μπορεί να το πράξει μέσα από διαδικασίες που σύντομα θα οριστούν από τη νομαρχία».
Η κ. Μανωλιά υποστηρίζει ότι «η ανάπτυξη του νομού μας είναι υποχρέωση όλων μας και δικαίωμα της περιοχής. Οι ανισότητες λειτουργούν αντιαναπτυξιακά και ως γνωστόν υπάρχουν και ενδονομαρχιακές ανισότητες. Στόχος μας είναι να κινηθούμε στην κατεύθυνση να κλείσουν οι ψαλίδες».
Συμπληρώνει ότι «η ανάπτυξη του ορεινού όγκου προβάλλει σαν μια ελπίδα για ν’ αντανακλά στην ανάπτυξη όλου του νομού», εννοώντας τον πλούτο και τη δυναμική που κρύβεται στο ανθρώπινο δυναμικό του. «Θέλουν και θέλουμε να μείνουν στην περιοχή εκείνη, ξέροντας ότι γεύονται μια ποιότητα ζωής που τους αξίζει όπως και σε κάθε ένα πολίτη».
Οι τίτλοι ιδιοκτησίας επομένως είναι η μία κινητήρια δύναμη για την επόμενη μέρα, όπου όλοι έχουν ένα σημαντικό μερίδιο ευθύνης.
Α. Παπαδόπουλος: «Σύντομα να ολοκληρώσουν οι φορείς τις διαδικασίες»
Ο γ.γ. της Περιφέρειας ΑΜ-Θ, κ. Άρης Παπαδόπουλος γνωρίζει τις προσπάθειες που καταβάλουν οι κάτοικοι της ορεινής Ροδόπης να μείνουν και ν’ αναπτύξουν πρωτοβουλίες στον τόπο τους, όπως και το εμπόδιο που δημιουργείται απ’ την απουσία τίτλων ιδιοκτησίας: «Το πρόβλημα αντιμετωπίζουν η ορεινή Ροδόπη και η Ξάνθη και δημιουργεί δυσκολίες στο να αναπτυχθούν οικιστικές, οικονομικές και άλλες δραστηριότητες, όπως είναι οι αθλητικές υποδομές. Για παράδειγμα, στην ορεινή Ξάνθη προσπαθούμε να βρούμε οικόπεδα για να κάνουμε γήπεδα. Είναι πολύ σημαντική αυτή η πρωτοβουλία του ελληνικού κράτους και πιστεύω ότι οι φορείς που θα είναι υπεύθυνοι να διεκπεραιώσουν αυτές τις υποθέσεις σύντομα να τις ολοκληρώσουν, γιατί η υλοποίηση πολλών προγραμμάτων που βρίσκονται σε εξέλιξη απ’ την περιφέρεια εξαρτάται από την επίλυση παρόμοιων θεμάτων». Ο κ. Παπαδόπουλος φέρνει ως παράδειγμα τη δημιουργία ενός ξενώνα, μέσα απ’ τα ΟΠΑΑΧ.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι το πώς θα προχωρήσει το χωροταξικό σχέδιο για την περιφέρειά μας -η συζήτηση επί του οποίου θα γίνει το δεύτερο δεκαήμερο του Ιούνη- αν δεν τακτοποιηθεί η αγροτική διανομή. Ο κ. Παπαδόπουλος επισημαίνει ότι το χωροταξικό σχέδιο δεν οριοθετεί: «Δίνει δυνατότητες και κατευθύνσεις, για να γίνουν οι παρακάτω ενέργειες. Όπως το έχουμε σχεδιάσει, ανοίγει τις δυνατότητες ν’ αξιοποιηθούν άλλες διαδικασίες».
Αν προχωρήσουν οι κάτοικοι στην απόκτηση των τίτλων ιδιοκτησίας έχουν μερικά εμπόδια ακόμη, ιδιαίτερα σημαντικά, πριν την όποια αναπτυξιακή πρωτοβουλία. Ένα από αυτά τα προβλήματα είναι η κατάσταση του οδικού δικτύου. Ο κ. Παπαδόπουλος υποστηρίζει ότι οι χρηματοδοτήσεις υπάρχουν, τονίζοντας την αναγκαιότητα των σωστών επιλογών, επί των οποίων αφήνει αιχμές σε πρόσωπα του παρελθόντος: «Η περιφέρεια αλλά και όλοι οι φορείς να μην προχωρούμε σε επιλογές έργων, που πιθανόν δεν έχουν την αναγκαία σκοπιμότητα. Ήδη για κάποιες επιλογές του παρελθόντος έχω επιφυλάξεις και προβληματισμούς αν ήταν ορθές ή αν τα χρήματα έπρεπε να είχαν δοθεί κάπου αλλού».
Ειδικό πρόγραμμα για ορεινή Ροδόπη – Ξάνθη
Σε ένα μεγάλο βαθμό αυτές τις επιλογές τις βρήκε μπροστά του όταν ανέλαβε καθήκοντα γενικού γραμματέα της Περιφέρειας, δεδομένου ότι στο παρελθόν δεν υπήρχαν δεσμεύσεις για την αναγκαιότητα και τη σκοπιμότητα ενός έργου, όπως πλέον ορίζει το Γ΄ ΚΠΣ.
«Κυρίως, αυτές οι επιλογές δεν αφορούσαν έργα που εκτελεί η περιφέρεια, γιατί τα κοσκινίζουμε περισσότερο.
Ετοιμάζουμε ένα πολύ καλό σχέδιο που θα αφορά την ορεινή Ξάνθη και Ροδόπη και περιλαμβάνει πολλές πηγές χρηματοδοτήσεων από το ΠΕΠ, από τις Ολοκληρωμένες Παρεμβάσεις, από το πρόγραμμα Ελλάδα 2004, από το υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης και από άλλες εθνικές χρηματοδοτήσεις. Σύντομα θα οριστικοποιηθεί και μένει να το υλοποιήσουμε. Υπάρχει πολύ καλός συντονισμός και συνεργασία με τη Νομαρχία Ροδόπης και στόχος μας είναι να επιταχύνουμε την προετοιμασία των επιλογών μας, των έργων μας, για να δημιουργηθούν οι σωστές υποδομές αναφορικά με τα οδικά δίκτυα, την ποιότητα ζωής και τις οικονομικές δραστηριότητες». Για την οριστικοποίησή του αναμένεται το ΟΚ για τις εθνικές χρηματοδοτήσεις, που θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά, ώστε «να στηρίξουν προσπάθειες, έργα και προγράμματα που δεν είναι επιλέξιμα στο Γ΄ ΚΠΣ, λόγω των κανόνων του προγράμματος».
Για τον κ. Άρη Παπαδόπουλο είναι σημαντικό να γίνει ο ορισμός των ειδικών στελεχών που θ’ ασχοληθούν αποκλειστικά με την προετοιμασία των έργων και των προγραμμάτων, «όχι για να συντάξουν τις μελέτες, αλλά για να τρέξουν οι διαδικασίες».
Ρυθμιστής το Υπουργείο Γεωργίας
Μ. Ραψομανίκης: «Το ζητούμενο η συμφωνία μεταξύ των κατοίκων»
Με το νομοσχέδιο της ρύθμισης των θεμάτων αγροτικής που περιλαμβάνει και την παραχώρηση οικοπέδων σε ενδιαφερόμενους ασχολείται ο νομικός σύμβουλος του Υπουργείου Γεωργίας κ. Μιχάλης Ραψομανίκης. Σε επικοινωνία μας το απόγευμα της Τετάρτης, μετέφερε ότι μόλις σήμερα έλαβε ΦΕΚ ο νόμος, άρα για να προχωρήσει οτιδήποτε προϋποτίθεται η επίσημη δημοσίευσή του, «κι αυτό είναι θέμα ημερών». Μετά τη δημοσίευση και σε συνεννόηση με τη νομαρχία Ροδόπης θα προχωρήσουν οι διαδικασίες.
«Το ζητούμενο είναι να υπάρχει συνεννόηση και συμφωνία μεταξύ των κατοίκων, σχετικά με τις διανομές». Ο κ. Ραψομανίκης σημειώνει ότι η χωροθέτηση των εκτάσεων θα γίνει από τη Δ/νση Γεωργίας της Ν.Α. Ροδόπης, δεδομένου ότι το υπουργείο δεν διαθέτει χάρτες. «Θα γίνει πίνακας με τις διανεμητέες περιοχές που οφείλουν να τον σεβαστούν όλοι» διατυπώνει με σαφήνεια. Για το μάκρος των διαδικασιών, σημειώνει ότι προϋποτίθεται η ύπαρξη κτηματολογικού πίνακα και κατάλογος των δικαιούχων.
Οι ρυθμίσεις μέσα απ’ το νομοσχέδιο που προώθησε το Υπουργείο Γεωργίας οφείλονται και σε κρούσεις προερχόμενες από πολιτικούς παράγοντες των περιοχών που αντιμετωπίζουν προβλήματα σε όλη την Ελλάδα. «Το θέμα ήταν στο προσκήνιο κι ενδιαφέρθηκαν και πολιτικοί παράγοντες» σημειώνει, θυμίζοντας ότι στο παρελθόν ήταν απ’ τις λίγες αποφάσεις που υπεγράφησαν απ’ το Ν.2732 και δόθηκαν λύσεις. Ως παράδειγμα φέρει την περιοχή του Αγίου Αθανασίου στην Έδεσσα. «Έλυσε μακροχρόνια και δισεπίλυτα προβλήματα, εμπεδώθηκε η ειρήνη και οι άνθρωποι έλαβαν τα παραχωρητήριά τους. Εκεί βέβαια υπήρχαν διαγράμματα και τίτλοι».
Εν ειρήνη και ηρεμία. Αυτό είναι το ζητούμενο και για τις περιοχές της Ροδόπης: οι εκτάσεις να διανεμηθούν σε ακτήμονες για να μπορούν ν’ απολαύσουν τα οφέλη της ιδιοκτησίας.
Η εικόνα της απουσίας τίτλων
Το 30% των κατοίκων της Ροδόπης, συμπεριλαμβανομένων και των δημοτών Κομοτηνής, (της πόλης της Κομοτηνής) στερούνται τίτλων ιδιοκτησίας, σύμφωνα με τους παρακάτω πίνακες της Δ/νσης Αγροτικής Ανάπτυξης. Διογκωμένο κατά πολύ εμφανίζεται το πρόβλημα στις ορεινές περιοχές, στην πλειοψηφία τους μειονοτικές, όπου σε περιπτώσεις κάποιων μικρών οικισμών το ποσοστό φτάνει το 100%.
image1,left-
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
