Βιολογικα προιοντα: Το μελλον της γεωργικης παραγωγης

Οι όροι βιολογική καλλιέργεια και βιολογικό προϊόν έχουν μπει στο λεξιλόγιό μας, αλλά κατά πόσο έχουν υιοθετηθεί σαν τρόπος και στάση ζωής αμφισβητείται, αν κρίνουμε και από τα πρόσφατα αποτελέσματα ημερίδας που έγινε στη Θεσσαλονίκη στα πλαίσια της 19ης AGROTICA.

Φάνηκε καθαρά ότι οι Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφοι δεν δείχνουν αρκετή διάθεση να ασχοληθούν με τους βιολογικούς τρόπους παραγωγής.

Το Τμήμα Βιολογικής Γεωργίας του ΤΕΙ Ηπείρου είναι το μοναδικό εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας που προσφέρει ειδίκευση στον τομέα της Βιολογικής Γεωργίας.

Για τη Βιολογική Γεωργία συζητήσαμε με τον προϊστάμενο του Τμήματος στο Παράρτημα Αργοστολίου, κ. Γιάννη Σαμαρά, διδάκτορα Βιολογίας.

ΠτΘ: Αναφερόμαστε συχνά στη βιολογική γεωργία, υπάρχει βιολογική κτηνοτροφία και βιολογική πτηνοτροφία;

Γιάννης Σαμαράς: Με τον Κανονισμό 1804/99 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συμπληρώθηκε και τροποποιήθηκε ο Κανονισμός 2092/91, ώστε να προστεθούν στα φυσικά προϊόντα και τα ζωικά προϊόντα που παράγονται με βιολογικό τρόπο.

Τόσο η βιολογική κτηνοτροφία ή πτηνοτροφία, όσο και η βιολογική μελισσοκομία ή ιχθυοκομία, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της οργάνωσης της παραγωγής στη βιολογική γεωργία, βοηθώντας στη βελτίωση της υφής του εδάφους, στον εμπλουτισμό του με οργανική ουσία και θρεπτικά στοιχεία, συμβάλλοντας έτσι στη βιώσιμη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη της γεωργίας.

ΠτΘ: Πώς ορίζουμε το βιολογικό προϊόν;

Γ.Σ.: Βιολογικό, όπως ξέρουμε, είναι καθετί που έχει σχέση με την Βιολογία. Κάθε γεωργικό προϊόν είναι με αυτήν την έννοια βιολογικό, αυτό αποτελεί ήδη, σε ένα βαθμό, αιτία σύγχυσης αλλά και κριτικής, εκ μέρους της συμβατικής γεωργικής σκέψης. Εκείνο που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι, σύμφωνα με τον επίσημο κοινοτικό κανονισμό 2092/91, δεν είναι βιολογικό ένα προϊόν απαλλαγμένο υπολειμμάτων, αλλά εκείνο που έχει παραχθεί σύμφωνα με ορισμένο τρόπο.

Επιβράβευση αυτού του τρόπου παραγωγής, αποτελεί η πώλησή του με καλύτερη τιμή.

Η κυριότερη συνέπεια αυτής της διαπίστωσης είναι, ότι δεν εστιάζουμε τον έλεγχο τόσο στο προϊόν, όσο στη διαδικασία παραγωγής του.

ΠτΘ: Είναι μόνο η παραγωγή του προϊόντος ή και η διάθεση που καθιστά το προϊόν βιολογικό;

Γ.Σ.: Ένα επίμαχο πρόβλημα στη βιωσιμότητα της Βιολογικής Γεωργίας είναι και ό,τι αφορά στη μεταποίηση και στο εμπόριο των βιολογικών προϊόντων.

Πιο συγκεκριμένα, η προώθηση των βιολογικών προϊόντων στην Ελλάδα αντιμετωπίζει δυσκολίες όπως: μη ικανοποιητική τυποποίηση, περιορισμένα σημεία πώλησης, μη διάθεση πόρων για τη διαφήμιση των βιολογικών προϊόντων κ.λπ.

Κάθε χρόνο, ενώ η παραγωγή αυξάνει, δε γίνεται το ίδιο με την διάθεση. Αυτό οφείλεται στο ότι οι βιοκαλλιεργητές δεν είναι καθόλου οργανωμένοι και επιπλέον είναι διάσπαρτοι σ’ όλη τη χώρα.

ΠτΘ: Υπάρχουν τρόποι ελέγχου του παραγόμενου βιολογικού προϊόντος;

Γ.Σ.: Η βιολογική γεωργία αποτελεί χώρο προάσπισης της ποιότητας στην πιο πλήρη της έννοια: ποιότητα τροφής, περιβάλλοντος, ακόμα και σχέσεων, που αναπτύσσονται μέσα στο κύκλωμα παραγωγής και διακίνησης προϊόντων.

Ο ευαίσθητος αυτός χώρος θέλει πραγματικά προάσπιση γιατί παράλληλα είναι και ένας οικονομικός κλάδος. Είναι πάρα πολύ εύκολο να καταρρεύσει η όλη προσπάθεια, εάν δεν προσεχτούν κάποια σημεία.

Πιο συγκεκριμένα, πρέπει να είναι ξεκάθαρο το τι σημαίνουν οι διάφοροι σχετικοί όροι. Επιπλέον η ευαισθησία του καταναλωτή να μην γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από κάποιους που δεν τηρούν καθόλου ή τηρούν μόνο εν μέρει ή κάποιες από τις προδιαγραφές βιολογικής παραγωγής. Έτσι έχουμε τα περίφημα ψευτο-βιολογικά προϊόντα. Σ’ αυτό το πλαίσιο προκύπτει η ανάγκη για ένα μηχανισμό ελέγχου. Ένα όργανο δηλαδή, αλλά και μια διαδικασία ελέγχου, που θα χαρακτηρίζονται από αντικειμενικότητα, αμεροληψία και επάρκεια επιστημονικού δυναμικού και υποδομής. Σημαίνει λοιπόν πρακτικά μια δουλειά σε τρία επίπεδα: προδιαγραφές, επιθεώρηση και πιστοποίηση.

ΠτΘ: Ποια τα οφέλη του κοινωνικού συνόλου και ποια του παραγωγού;

Γ.Σ.: Η Βιολογική Γεωργία μπορεί να αποτελέσει ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης του αγροτικού χώρου, σε αρμονία με τις περιβαλλοντικές ανησυχίες του κοινωνικού συνόλου.

Πιο συγκεκριμένα, η βιοκαλλιέργεια μπορεί να ενσωματωθεί με δράσεις όπως ο αγροτουρισμός, αποτελώντας έτσι, ως σύνολο, μια πιο ενδιαφέρουσα απάντηση σε θέματα ζωτικής σημασίας, που αντιμετωπίζει σήμερα ο αγρότης παραγωγός. Κυρίως στο πλαίσιο της διαφύλαξης της υπαίθρου, δεδομένου ότι πολλές περιοχές της Ελλάδας αντιμετωπίζουν ήδη την απειλή της απερήμωσης.

ΠτΘ: Ο ρόλος του Τμήματος Βιολογικής Γεωργίας στην ενημέρωση των Ελλήνων παραγωγών;

Γ.Σ.: Το Τμήμα Βιολογικής Γεωργίας του ΤΕΙ Ηπείρου, που λειτουργεί στο Αργοστόλι, είναι μια σχολή πρωτοπόρα στον Τομέα της Βιολογικής Γεωργίας, καθώς δεν υπάρχει αντίστοιχο Τμήμα σε ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρα μας.

Οι απόφοιτοι του Τμήματος είναι Τεχνολόγοι Γεωπόνοι με ειδίκευση στη Βιολογική Καλλιέργεια. Έτσι σε συνεργασία με άλλους επιστήμονες και φορείς θα μπορούν να ενημερώνουν τους Έλληνες παραγωγούς σχετικά με την καλλιέργεια, τυποποίηση και εμπορία κάθε είδους φυτικών και ζωικών γεωργικών προϊόντων, που έχουν παραχθεί με βιολογικές μεθόδους. Επίσης θα μπορούν να παρέχουν τεχνική υποστήριξη τόσο βιολογικών καλλιεργειών όσο και μονάδων βιολογικής κτηνοτροφίας, καθώς και να ενεργούν εκτιμήσεις και αυτοψίες σε εγκαταστάσεις και επιχειρήσεις που ασχολούνται με την παραγωγή βιολογικών φυτικών και ζωικών προϊόντων.

Έφη Μωραΐτου

Σύμφωνα δε με τα στοιχεία του υπουργείου Γεωργίας μέχρι το τέλος του 2001 με τους κανόνες της βιολογικής καλλιέργειας καλλιεργούσαν μόνο 7.055 παραγωγοί 150.658 στρέμματα και τα περισσότερα από αυτά ήταν στην Πελοπόννησο

Η καλλιέργεια της ελιάς καλύπτει το 50% των εκτάσεων της βιολογικής καλλιέργειας κι ακολουθούν τα σιτηρά 13% το αμπέλι 8,5% και τα εσπεριδοειδή 6,5%.

Όσο για την βιολογική κτηνοτροφία η Ελλάδα βρίσκεται ακόμη στο επίπεδο της ενημέρωσης των κτηνοτρόφων. Αντιθέτως στην Ευρώπη η βιολογική πτηνοτροφία αυξάνεται αλματωδώς, με παράδειγμα τη Γαλλία όπου η εκτροφή των πουλερικών με βιολογικές μεθόδους αυξήθηκε κατά 54% η προβατοτροφία κατά 45%, ενώ η αγελαδοτροφία γαλακτοπαραγωγής κατά 30%.

Στην παραγωγή βιολογικού γάλακτος η Δανία πρωτοπορεί με 20%, ενώ υπολογίζεται ότι μέχρι το 2010 θα έχει μετατρέψει τη συνολική της παραγωγή γάλακτος σε βιολογική.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στόχο ως το 2005 να αυξήσει τα βιολογικά της προϊόντα στο 10%-15%, ενώ σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες η βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία αποτελούν κλάδους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η βιολογική κτηνοτροφία αν συνδυαστεί με την εκτατική γεωργία, τη δασική διαχείριση, τον αγροτουρισμό και την αξιοποίηση της τοπικής χλωρίδας, μπορεί να συμβάλλει στην αναβάθμιση των παραμεθορίων περιοχών και στη συγκράτηση του ντόπιου πληθυσμού. Από τα ζωικά προϊόντα η παραγωγή γάλακτος είναι ο πιο αναπτυγμένος κλάδος. Η απόδοση του βιολογικού γάλακτος είναι 10-20% μικρότερη από την απόδοση της συμβατικής βιολογίας, αλλά οι δαπάνες είναι περίπου 23% λιγότερες από ό,τι στη συμβατική κτηνοτροφία, αφού οι κτηνοτρόφοι χρειάζονται λιγότερα χρήματα για τροφές, ορμόνες, ασφάλιστρα, φάρμακα και κτηνιάτρους.

Αντίθετα, στην βιολογική πτηνοτροφία η παραγωγή αυγών είναι μεγαλύτερη κατά 6% από τις συμβατικές εκμεταλλεύσεις.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.