Ψωμι, παιδεια, ελευθερια: Συνθημα επικαιρο οσο ποτε

Ζει το Πολυτεχνείο; Μία ερώτηση που σήμερα είναι ακόμη μία απορία. Και όμως. Το Πολυτεχνείο ζει στη σκέψη ακόμη ορισμένων. Ορισμένων που κάποτε τους φώναζαν αλήτες. Δεν θα τους βρείτε σε καμία επίσημη γιορτή. Θα τους βρείτε να περιδιαβαίνουν μόνοι τους τα μονοπάτια της ζωής.

Είναι ο Νοέμβρης του 1973 κάτι μακρινό και ξεπερασμένο για τους νέους; Όχι, είναι σταθμός στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδος. Είναι σταθμός στην ιστορία του κινήματος της νεολαίας. Είναι το σύμβολο για τη συνέχιση του αγώνα.

Ψωμί, παιδεία, ελευθερία. Είκοσι εννέα χρόνια μετά, το σύνθημα εξακολουθεί να παραμένει. Τα μηνύματα εκείνου του αγώνα παραμένουν ζωντανά.

Όχι στην περιστολή των δημοκρατικών δικαιωμάτων. Όχι στο νέο πόλεμο που ετοιμάζεται ενάντια στο Ιράκ. Όχι στο status της υπερδύναμης.

Ως ελάχιστο φόρο τιμής στην εξέγερση της 17ης Νοέμβρη, ο ΠτΘ μιλά σήμερα με το Νίκο Βούτση, εκπρόσωπο τύπου του ΣΥΝ, μέλος της Εκτελεστικής Γραμματείας τον οποίο είχαμε την τύχη να συναντήσουμε με αφορμή την εκδήλωση για την επέτειο της 17ης Νοέμβρη που οργάνωσε η ΑΡΑΣ – Δίκτυο. Ο Κ. Βούτσης, ο οποίος; συμμετείχε στο Πολυτεχνείο, μεταφέρει τη σημαντικότητα της εξέγερσης και τη διαχρονικότητα των μηνυμάτων του Πολυτεχνείου, ενώ συγχρόνως αναφέρεται και στις προσπάθειες που γίνονται σήμερα για τη δημιουργία νέου ευρωπαϊκού αριστερού ρεύματος και στο ρόλο που καλείται η αριστερά να παίξει σήμερα.

Ας τον ακούσουμε:

ΠτΘ: Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης διατηρείται η μνήμη της εξέγερσης του Πολυτεχνείου;

Ν.Β.: Είναι αρκετά διαφορετικά τα πράγματα, αλλά υπάρχουν κάποιες σταθερές οι οποίες έχουν τη σημασία τους και δεν έχουν γίνει αντιληπτές ακόμα. Εκείνη την εποχή, μιλάω για το ’73 και πριν, για την αντιδικτατορική γενιά βασικά, υπήρχαν τα μεγάλα σκιρτήματα στον κόσμο των κινημάτων του ’68, από τα οποία δεν πήραμε και πολύ είδηση όσοι ήμασταν στην Ελλάδα λόγω της δικτατορίας. Ήμασταν, λοιπόν, έξω από εκείνο το γενικό κλίμα χειραφέτησης, απελευθέρωσης, κινημάτων και έγινε μια αντιδικτατορική προσπάθεια προσανατολισμένη με τα μάτια προς τα μέσα. Σήμερα η ευκαιρία που υπάρχει για τους νέους ανθρώπους είναι να πάρουν τα φιλμ με αυτά που γίνονται στον κόσμο, αυτά που γίνονται στο Γιοχάνεσμπουργκ, στο Πόρτο Αλέγκρε, στο Σιάτλ και προχθές στη Φλωρεντία, στη Γένοβα πριν από ένα χρόνο. Δηλαδή, έχουν την ευκαιρία οι νέοι σήμερα, – μέσα σε μια αντιφατική κατάσταση που η ίδια η κοινωνία δεν τους προσφέρει πολλές δυνατότητες αμφισβήτησης, – να οργανωθούν, να κάνουν τα δικά τους πολυτεχνεία με τον τρόπο και με τις αναλογίες τις παλαιότερες. Έχουν μια ευκαιρία που δεν την είχαμε εμείς, και είναι ένα από τα λίγα καλά αυτής της εποχής, να διασυνδεθούν όχι μόνο μέσω του Ίντερνετ, που με μεγάλη ευκολία τους φέρνει πληροφορίες και τους διευκολύνει στην επικοινωνία, αλλά να διασυνδεθούν και με μεγάλα γεγονότα, με μεγάλες στιγμές, μιας νέας προσπάθειας εναντίον της νεοφιλελεύθερης διαχείρισης της παγκοσμιοποίησης. Και από εκεί μπορούν να αντλήσουν μηνύματα, απόψεις, σκέψεις αλλά και μια πνοή δράσης συμμετοχής και να διαμορφώσουν και κάποια στοιχεία στη στάση της ζωής τους. Άρα, σ’ αυτή την εποχή της παγκοσμιοποίησης, είναι από αυτή την πλευρά πολύ ενθαρρυντικό, αλλά και δυνατό να υπάρξει μια τέτοια νέα έμπνευση στους αγώνες των νέων, αλλά και για τη ζωή τους.

ΠτΘ: Η αξία του Πολυτεχνείου σήμερα;

Ν.Β.: Ως ιστορική μνήμη και ως πολιτισμικό και ιστορικό γεγονός μπορεί κανείς να αναφέρει το Πολυτεχνείο. Επειδή έχουν περάσει πάρα πολλά χρόνια, αυτή είναι η αλήθεια. Εμείς τότε όταν μιλάγαμε για το ΕΑΜ -ΕΛΑΣ αισθανόμασταν σαν να ήταν προ κατακλυσμού, ήταν κάτι το άγνωστο, terra incognita. Έχουν περάσει τα ίδια χρόνια από τώρα μέχρι το Πολυτεχνείο, και μπορεί σε όσους είχαμε μια ευεργετική συμμετοχή σ’ αυτή την ιστορία, τότε εγώ ήμουν και φοιτητής του Πολυτεχνείου του Μετσόβειου, να μας έχει σφραγίσει αυτή η υπόθεση και εν πολλοίς να σφράγισε και τις μεταπολιτευτικές εξελίξεις σε ένα αρκετά μεγάλο βαθμό, ενώ δεν σφράγισε την πτώση της χούντας στην Ελλάδα. Αυτό είναι ένας μύθος. Δυστυχώς, η χούντα έπεσε από το δράμα της Κύπρου και ποσώς από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Λέω όμως ότι σήμερα δεν μπορεί κανείς να βρει εύκολα αναλογίες. Κάποια μηνύματα από τότε έχουν τη σημασία τους, έχουν δηλαδή μια διαχρονική βαρύτητα. Το «ψωμί – παιδεία – ελευθερία» μπορεί κανείς να το δει στις καινούριες συνθήκες αλλά πρέπει να έχει μια σύγχρονη σκέψη για να μπορεί να κάνει αυτή την μεταγλώττιση. Αν το πάρει σχηματικά κανείς δεν θα βγει πουθενά.

ΠτΘ: Το μήνυμα της αντίστασης εξακολουθεί να υφίσταται;

Ν.Β.: Το μήνυμα της αντίστασης σε κάθε εποχή διαμορφώνεται με βάση τη συγκυρία, τις ανάγκες, τις πιέσεις, τις εξαρτήσεις και τις εκμεταλλεύσεις κάθε εποχής. Να σας πω για παράδειγμα για το σύνθημα ελευθερία. Είναι προφανές πως δεν έχουμε χούντα τώρα έχουμε μια προχωρημένη, ενηλικιωμένη δημοκρατία στην Ελλάδα, είμαστε στις πρώτες χώρες του ΟΟΣΑ, είμαστε στην Ε.Ε. και τα λοιπά. Αλλά αν θέλει να μιλήσει κανείς για αντίσταση σήμερα θα μπορούσε π.χ. να μιλήσει για μια αντίσταση στην τηλεοπτική δημοκρατία ή για αντίσταση σε άλλες μορφές καταπίεσης της γνώμης, ενσωμάτωσης, ανάλωσης του ανθρώπου, πολύ πιο σύγχρονες. Άρα το αίτημα της χειραφέτησης από αυτές τις μορφές ανελευθερίας μπαίνει κάθε φορά με τους όρους του σήμερα. Είναι λάθος να λέμε ότι είναι ζωντανά γενικώς τα μηνύματα. Χρειάζεται πάντοτε περισσότερο ψωμί διότι υπάρχει ανεργία, πάντοτε περισσότερη και καλύτερη παιδεία, διότι είμαστε πίσω και πάντοτε περισσότερη ελευθερία διότι οι αστυνομικοί μηχανισμοί και το κράτος έχουν μια τάση τρομολαγνισμού. Δεν πρέπει δηλαδή να το βλέπουμε γραμματικά το πράγμα, πρέπει να το εμβαθύνουμε λίγο και σε κάθε στιγμή, να βλέπουμε τις ιδιαιτερότητες της συγκυρίας.

ΠτΘ. Πιστεύετε ότι η νέα γενιά, η οποία κατηγορείτε ως η γενιά του βολέματος και του ωχαδελφισμού, μπορεί να δημιουργήσει ένα Πολυτεχνείο;

Ν.Β.: Δεν είναι έτσι τα πράγματα, εγώ δεν το πιστεύω αυτό,. Όσοι είχαμε ζήσει εκείνη την εποχή, την πολυτάραχη, και μέσα στη δικτατορία και στα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, ξέρουμε ότι για να δημιουργηθεί μια μαζική, μια συλλογική κίνηση αντίδρασης, αντίστασης και θετικών προτάσεων, σε όλα τα επίπεδα και της πολιτικής και του πολιτισμού, χρειάζονται ερεθίσματα από την κοινωνία, χρειάζεται δημόσιος χώρος έκφρασης και χρειάζεται οι προοδευτικές ιδέες να έχουν μια ηγεμονία μέσα στην κοινωνία ή να υπάρχουν κάποια κίνητρα. Γι’ αυτά είμαστε υπεύθυνοι εμείς στο βαθμό που δεν υπάρχουν για τους σημερινούς νέους. Η σημερινή κοινωνία, ενώ θα έπρεπε να έχει τους θεσμικούς και εξωθεσμικούς τρόπους για την αμφισβήτησή της, για να μπορεί να αμφισβητηθεί, – όσο επώδυνο και αν είναι αυτό για όσους πλέον είναι μεγάλοι, – καταστρέφει αυτή τη διαδικασία την διαλεκτική του να μπορεί κάθε γενιά να αμφισβητήσει το κατεστημένο ή την κοινωνία ή τις κυρίαρχες σχέσεις και ιδέες σε κάθε εποχή. Αυτό λοιπόν σήμερα σε μεγάλο βαθμό το καταστρέφουμε και έτσι οι δικλείδες, οι δίοδοι για να περάσει η δημιουργική στάση των νέων με όρους συλλογικούς, μαζικής αμφισβήτησης είναι πάρα πολύ μικρή. Υπάρχουν πάρα πολλά δείγματα στη σημερινή νεολαία, ανεξαρτήτως πολιτικής ένταξής τους, διότι είναι φανερό ότι δεν μιλάμε για μια εποχή υπεροχής είτε των ιδεών της αριστεράς μέσα στην κοινωνία, είτε των εκλογικών ποσοστών της αριστεράς. Υπάρχουν πάρα πολλά παραδείγματα που μπορεί κανείς να ανιχνεύσει αυτή τη δημιουργική διάθεση, τη διάθεση να καταλάβουν τον κόσμο, διότι αν δεν τον καταλάβεις δεν μπορείς να τον αλλάξεις, και τη διάθεση να βάλουν και τη δική τους σφραγίδα. Έρχονται κάποιες στιγμές, όπως στα μαθητικά κινήματα του ’90, του ’98 που όλοι αυτοί οι άνθρωποι κατεβαίνουν στον δρόμο, ύστερα ξανακλείνονται, ζουν κατά μόνας, προσπαθούν να επικοινωνήσουν με τους δικούς τους τρόπους. Νομίζω ότι θα πρέπει να αφουγκραστούμε τους νέους και αυτές τις υπόγειες διαδρομές της δικιάς τους προσωπικότητας.

ΠτΘ: Ποιο ρόλο, κατά τη γνώμη σας, μπορούν να παίξουν οι νεολαίες, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ σε μία εποχή που η υπερδύναμη αποτελεί status;

Ν.Β.: Αυτό είναι το νέο δεδομένο και είναι σαφές. Δηλαδή, το νέο δεδομένο το θέσατε εσείς, είναι εντελώς διαφορετικό από ότι πριν από 30 ή 20 χρόνια, τότε υπήρχε ένας διπολικός κόσμος, υπήρχε στράτευση στο όνομα των δύο πόλων ή στο όνομα της αμφισβήτησης των δύο πόλων. Σήμερα δεν είναι έτσι τα πράγματα. Υπάρχει μια, εγώ θα έλεγα, πέραν της μονοκρατορίας των ΗΠΑ στο πολιτικό επίπεδο ή στο επίπεδο των διεθνών σχέσεων, μια ηγεμονία μιας ενιαίας αντίληψης, μιας ενιαίας σκέψης και ενός ενιαίου οικονομικού συστήματος, η οποία αμφισβητείται. Έχει αρχίσει να αμφισβητείται και εκ των έσω με την έννοια της μικρής της αποτελεσματικότητας αλλά και από έξω, από τον κόσμο, γι’ αυτό αναφέρθηκα σ’ αυτά τα κινήματα τα υπερεθνικά πια τα οποία μπορούν να δώσουν μια τέτοια ελπίδα.

ΠτΘ: κ. Βούτση, πολιτικές του Συνασπισμού και της Αριστεράς βλέπουμε στην Ευρώπη να γίνονται αποδεκτές. Πιστεύετε ότι οδεύουμε στη δημιουργία ενός ενιαίου αριστερού μετώπου;

Ν.Β.: Δικιά μας προσπάθεια είναι να διαμορφωθεί ένα ευρωπαϊκό κόμμα της αριστεράς και μπορεί να δούμε τους επόμενους μήνες γρήγορες εξελίξεις σ’ αυτό τον τομέα, διότι μας ωθεί και το θεσμικό πλαίσιο της Ε.Ε. έτσι ώστε στις επερχόμενες ευρωεκλογές ει δυνατόν να κατέβουν πανευρωπαϊκές λίστες. Κάνουμε αυτή την προσπάθεια και στα πλαίσια της Φλωρεντίας προχθές έγιναν συναντήσεις του προέδρου του ΣΥΝ κ.Κωνσταντόπουλου π.χ. με τον Μπερτινότι της Κομουνιστικής Επανίδρυσης αλλά και με όλα τα άλλα κόμματα της αριστεράς στην Ευρώπη, αυτοεξαιρουμένου του ΚΚΕ, από αυτή τη διαδικασία για να διαμορφωθεί ένα πανευρωπαϊκό αριστερό κόμμα. Αλλά αυτό δεν αρκεί, είναι φανερό ότι χρειάζεται και μια συνεργασία, μια ευρύτερη συμπαράταξη και με τις ριζοσπαστικές οικολογικές δυνάμεις που μέσα και από τη δικιά τους ενηλικίωση, -δεν είναι πια οι πράσινοι της δεκαετίας του ’70 και του ’80,- έχουν αντιληφθεί αρκετοί εξ’ αυτών ότι αν δεν αναμετρηθούν και με το ίδιο το οικονομικό σύστημα και τις γενικότερες κοινωνικές επιταγές δεν μπορούν παρά να είναι απλοί περιβαλλοντιστές, όπως επίσης και με τμήματα της σοσιαλδημοκρατίας, όταν αυτή κυρίως βρίσκεται στην αντιπολίτευση. Διότι είναι αλήθεια πως όταν τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα βρίσκονται στην κυβέρνηση σχεδόν μεταλλάσσονται και στην πολιτική τους και στους όρους διακυβέρνησης. Άρα υπάρχει θέμα αριστερού οικολογικού μετώπου με αξίες, με αναφορά στα δικαιώματα, πρώτης, δεύτερης, τρίτης γενιάς, με αναφορά στην ειρήνη η οποία διακυβεύεται με αναφορά στην καθημερινότητα, στο περιβάλλον, σε ένα πολύ ευρύτερο πρόγραμμα από αυτό που θα λέγαμε απλά κάποιες συντεχνιακές ή συνδικαλιστικές διεκδικήσεις.

ΠτΘ: Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για συνεργασία ΣΥΝ με το ΠΑΣΟΚ…

Ν.Β.:Γίνεται κατά τακτά χρονικά διαστήματα, μπορώ να σας πω 6-7 φορές την τελευταία 5ετία και γίνεται πάντοτε με πρωτοβουλία στελεχών του ΠΑΣΟΚ, όταν αισθάνονται κάποιο κίνδυνο, κάποια αποστασιοποίηση κοινωνικών στρωμάτων που ιστορικά μπόρεσε το ΠΑΣΟΚ να διαμεσολαβήσει, να τα εκπροσωπήσει πολιτικά. Σήμερα αυτό συμβαίνει περισσότερο από κάθε άλλη φορά, με τους αγρότες με τις λαϊκές γειτονιές, και τότε θυμούνται την αριστερά. Κάνουν τις επιθέσεις φιλίας με στόχο όχι την συνεργασία με τα κόμματα της αριστεράς αλλά το άνοιγμα δίαυλου με τον κόσμο της αριστεράς ώστε να παίρνουν την ψήφο τους κατευθείαν. Δηλαδή θέλουν να επαναληφθεί το πείραμα που είχε γίνει πετυχημένα για τους ίδιους το 2000 όπου ο Συνασπισμός από το 5,2 % πήγε στο 3,2% και πήραν κατευθείαν τους δύο αυτούς πόντους με βάση τους οποίους κυβερνάνε σήμερα, διότι η διαφορά με την ΝΔ ήταν 70000 ψήφοι. Τόσο ανειλικρινή είναι τα πράγματα. Δεν κάνω ερμηνείες προθέσεων, θα θέλαμε να ήταν διαφορετικά τα πράγματα μας ενδιαφέρει ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ ακόμη και στο επίπεδο της συγκυβερνήσεως στην βάση ενός προγράμματος προοδευτικού πολιτικού και πολυκομματικής κυβέρνησης που θα έχει προκύψει από ένα σύστημα απλής αναλογικής ή ένα σύστημα που θα προσεγγίζει την απλή αναλογική. Δεν είμαστε αδιάφοροι γι’ αυτά τα πράγματα ούτε ρίχνουμε πέτρες, αλλά είμαστε σαφείς διότι και αυτοί και εμείς γνωρίζουμε ότι φρόντισαν να κλειδώσουν συναινετικά με την Ν.Δ. τον εκλογικό νόμο. Άρα δεν υπάρχει περίπτωση αλλαγής του Είναι σίγουρο ότι στις επόμενες εκλογές θα πάμε με ένα εκλογικό νόμο, ο οποίος θα δίνει αυτοδυναμία στο πρώτο κόμμα ακόμα και αν πάρει το 37%. Άρα όλα τα υπόλοιπα είναι εκ του περισσού και εκ του πονηρού. Ενδεχομένως να μας πρότειναν να συμμετάσχουμε στα ψηφοδέλτια του ΠΑΣΟΚ, να βγάλουν κάποιους βουλευτές. Αυτά είναι στα όρια της ύβρεως για την αριστερά. Γιατί να αυτοκαταργηθούμε, για να αυτοχειριαστούμε πολιτικά, όταν βλέπουμε πως υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος, και διεθνώς και στην Ελλάδα, το είδαμε και στις δημοτικές εκλογές, που θέλει να στηρίξει τις πολιτικές του ελπίδες πέραν του δικομματισμού και ιδιαίτερα στη ριζοσπαστική αριστερά και οικολογία; Εμείς αυτό τον αγώνα δώσαμε σε όλη μας τη ζωή και σε αυτόν είμαστε ταγμένοι.

ΠτΘ: Θέμα των ημερών στην περιοχή μας ο χρυσός. Ποια είναι η άποψή σας;

Ν.Β.: Δεν θα ήμουν συνεπής με όσα σας είπα μέχρι τώρα, με τις αναφορές στο Γιοχάνεσπουργκ, στο Πόρτο Αλέγκρε, δεν θα ήμουν συνεπής εάν ξαφνικά προσγειωνόμουν σε μία αναπτυξιολάγνα πολιτική και οπτική της αριστεράς για το υπαρκτό ζήτημα της ανάπτυξης των θέσεων εργασίας. Εμείς είμαστε πάρα πολύ σαφείς για αυτό έχουμε και οργανικούς δεσμούς με τις ομάδες της ριζοσπαστικής οικολογίας, ότι όπου συγκρούεται το δικαίωμα στο περιβάλλον, στην ποιότητα ζωής σε σχέση με άλλα δικαιώματα και ανάγκες που ακόμα αφορούν και σε θέσεις εργασίας και είναι πυρήνας του προγράμματος της Αριστεράς, εκεί θα πρέπει να επιλέγουμε το πρώτο και όχι το δεύτερο. Και σας το λέω γενικεύοντας τη συζήτηση, θα μπορούσαμε να μιλήσουμε και για τα μεταλλαγμένα προϊόντα. Εδώ τώρα υπάρχει μία πρεμούρα την οποία την καταλαβαίνω για επενδύσεις επειδή το θαύμα της εισόδου στην ΟΝΕ είχε πήλινα πόδια., στηρίχθηκε στους οικονομικούς μετανάστες, στην εκμετάλλευση που υπήρχε στα πρώτα χρόνια της εισόδου τους, στηρίχθηκε στην δημιουργική λογιστική, όπως φαίνονται τώρα τα στοιχεία, στηρίχθηκε βεβαίως και στον πακτωλό των δύο πρώτων κοινοτικών πλαισίων στήριξης. Επ’ αυτού αντί να χρησιμοποιηθούν τα λεφτά για την ανάπτυξη της παραγωγικής δράσης της χώρας και ταυτόχρονα για τη διευκόλυνση ενός ευνοϊκού τμήματος για ξένες επενδύσεις μεγάλης κλίμακας σε προνομιακούς και σε κατά προτεραιότητα τομείς που θα αφορούσαν την παραδοσιακή ανάπτυξη στην Ελλάδα, νέες τεχνολογίες. Θα τελειώσει και το Τρίτο Κοινοτικό Πλαίσιο και θα μείνουμε με απισχνασμένη παραγωγική βάση και με ελάχιστες επενδύσεις από το εξωτερικό. Άρα λοιπόν,- για αυτό θα κάνω και το δικηγόρο του διαβόλου,- υπάρχει προφανώς μία βιάση, μία πρεμούρα, όπως είπα προηγούμενα, για κάποιες επενδύσεις στο άρπα, κόλα είτε για το χρυσό εδώ, είτε στη Χαλκιδική, είτε για τουριστικές κορεσμένες ήδη περιοχές, κάποια υπόλοιπα που δεν πηγαίνουν ως επενδύσεις σε άλλες χώρες να τα αντλήσουν έτσι ώστε να υπάρξει ένα επενδυτικό κλίμα, μία επενδυτική ευεξία ,μπροστά στην καχεξία που υπάρχει. Κατανοώ, δεν δικαιολογώ αυτή τη διάθεση των ιθυνόντων και της κυβέρνησης που σίγουρα θα έχει μία πολιτική για αυτά τα ζητήματα, δηλαδή την ανεπάρκεια του να υπάρξουν επιλεγμένες επενδύσεις συμβατές με το περιβάλλον, την ποιότητα ζωής και να δίνεται μία προοπτική για θέσεις εργασίας και για ανάπτυξη της παραγωγικής βάσης και την καθετοποίησή τους με ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αυτό το πράγμα δεν το έκαναν και από εκεί και πέρα σπασμωδικά πιέζουν να γίνουν τέτοιου είδους επενδύσεις. Εμείς είμαστε αρνητικοί.

ΠτΘ: Κύριε Βούτση, σας ευχαριστώ πολύ.

Ν.Β.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.